II OSK 1220/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-12
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcyzezwolenie na pobytrezydent długoterminowy UEprzewlekłość postępowaniaustawa o pomocy obywatelom UkrainyNSAWSApostępowanie administracyjneprawo imigracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, uznając, że przepisy o pomocy obywatelom Ukrainy zawieszały bieg terminów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał Wojewodę Dolnośląskiego za przewlekle prowadzącego postępowanie w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE i przyznał skarżącemu 200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, stwierdzając, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100c i 100d) zawieszały bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt, co wykluczało stwierdzenie przewlekłości i rażącego naruszenia prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Dolnośląskiego od wyroku WSA we Wrocławiu, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE i przyznał skarżącemu 200 zł. NSA uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że WSA błędnie zinterpretował przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (u.p.o.u.). Sąd kasacyjny podkreślił, że art. 100c i 100d u.p.o.u. zawieszały bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców (nie tylko obywateli Ukrainy) do określonych dat (31 grudnia 2022 r. i 30 czerwca 2024 r.). W związku z tym, opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku skarżącego złożonego w czerwcu 2022 r. nie mogło być uznane za przewlekłe prowadzenie postępowania ani za rażące naruszenie prawa, a tym bardziej nie mogło skutkować zasądzeniem sumy pieniężnej. NSA oddalił skargę skarżącego na przewlekłość i odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do obywateli Ukrainy.

Uzasadnienie

Ustawodawca nie wprowadził odrębnej definicji cudzoziemca na potrzeby ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, co oznacza, że należy stosować ogólną definicję. Przepisy te mają autonomiczne znaczenie prawne, wprowadzając szczególne rozwiązanie kształtujące bieg terminów w sprawach o zezwolenia pobytowe ze względu na nadzwyczajne okoliczności związane z wojną w Ukrainie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.p.o.u. art. 100c § ust. 3 pkt 1 i 2

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.p.o.u. art. 100c § ust. 4

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.p.o.u. art. 100d § ust. 3 pkt 1 i 2

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.p.o.u. art. 100d § ust. 4

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.c. art. 112a § ust. 1-2

Ustawa o cudzoziemcach

u.c. art. 210 § ust. 1-2

Ustawa o cudzoziemcach

u.c. art. 223

Ustawa o cudzoziemcach

k.p.a. art. 35

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zawieszają bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt dla wszystkich cudzoziemców. Opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku w okresie zawieszenia biegu terminów nie może być podstawą do stwierdzenia przewlekłości postępowania ani rażącego naruszenia prawa. WSA błędnie zastosował przepisy ustawy o cudzoziemcach dotyczące zezwoleń na pobyt czasowy, zamiast przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadził postępowanie w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Godne uwagi sformułowania

przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców nie oznacza to jednakże, że cel ww. działań legislacyjnych wiązać należy z wolą uregulowania w omawianym aspekcie wyłącznie sytuacji prawnej tychże obywateli Ukrainy nie pozwalał, uwzględniając dodatkowo normę art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 1 i ust. 4 u.p.o.u., sytuację opieszałego rozpatrywania wniosku skarżącego, prowadzącą do niewydania przez Wojewodę Dolnośląskiego do dnia wniesienia przez cudzoziemca skargi pismem z 3 lipca 2023 r., kwalifikować jako formy przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania

Skład orzekający

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Jacek Chlebny

przewodniczący

Małgorzata Miron

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście zawieszenia biegu terminów w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których wnioski o zezwolenia na pobyt były rozpatrywane w okresach objętych przepisami art. 100c i 100d u.p.o.u.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z prawem pobytu cudzoziemców i interpretacją przepisów wprowadzonych w związku z kryzysem na Ukrainie, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób i organów.

Czy przepisy pomocowe dla Ukraińców blokują prawo do szybkiego załatwienia sprawy pobytowej? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1220/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Małgorzata Miron
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SAB/Wr 282/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-02-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 167
z art. 100c ust. 3 pkt 1 i 2, art. 100c ust. 4, art. 100d ust. 4, art. 100d ust. 3 pkt 1 i 2
Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2024 r. sygn. akt I SAB/Wr 282/23 w sprawie ze skargi A.D. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 22 lutego 2024 r., I SAB/Wr 282/23, w wyniku rozpoznania skargi A.D. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadził postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego (pkt I.), uznał, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II.), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy (pkt III.), przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 200 zł (pkt IV.), zasądzając równocześnie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt V.).
W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji przyjął, że A.D., obywatel Ukrainy w dniu 23 czerwca 2022 r. wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, a następnie w związku z niezałatwieniem sprawy 4 lipca 2023 r. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania administracyjnego, poprzedzoną złożonym w piśmie z 16 czerwca 2023 r. ponagleniem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, informując, że 11 lipca 2023 r. została wydana decyzja, w której zostało udzielone skarżącemu żądane zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wskazując powody uwzględnienia skargi, Sąd I instancji stwierdził, że z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotną treść zawiera art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.), dalej: u.c. Zapis ten określa terminy na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Analiza regulacji wskazanej w ww. przepisie pozwala na wyprowadzenie wniosku, że termin na wydanie decyzji rozpocznie swój bieg od uzupełnienia braków formalnych wniosku (złożenia kompletnego wniosku). Fakt ten, jak zauważył Sąd I instancji, nie może jednak wpłynąć na ocenę istnienia przewlekłego działania w rozpoznawanej sprawie. W tym zakresie Sąd zwrócił uwagę na użyte w art. 112a u.c. sformułowanie "termin na wydanie decyzji", zestawiając je z powołanym w art. 35 k.p.a. stwierdzeniem "termin załatwienia sprawy". Zdaniem Sądu, skoro przepis art. 112a ust. 1 i 2 u.c. nie wprowadził żadnych zmian w zakresie momentu wszczęcia postępowania administracyjnego, należy uznać, że nadal pozostają aktualne wnioski orzecznictwa oraz doktryny co do momentu wszczęcia postępowania administracyjnego. Sąd I instancji pokreślił, że postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte z momentem, w którym wpłynął wniosek skarżącego do organu. Od tego dnia należało liczyć termin, jaki przewidział ustawodawca, na załatwienie sprawy administracyjnej zawisłej przed Wojewodą. Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wymaga wpierw złożenia osobiście na formularzu przez zainteresowanego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105 i art. 106 u.c. Jako że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 u.c.). Wskazując na powyższe, Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie należało stwierdzić przewlekłe działanie organu. Z akt sprawy wynika, że złożony osobiście wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wpłynął do organu administracji 23 czerwca 2022 r. wraz z załącznikami. Pierwsze czynności zmierzające do rozpoznania wniosku Wojewoda Dolnośląski podjął co prawda 14 lipca 2022 r. (pismo do służb oraz wezwanie o dokumenty), następnie jednak nie podejmował żadnej czynności aż do wniesienia skargi, tj. przez okres ponad 11 miesięcy. W tej sytuacji postępowanie Wojewody Dolnośląskiego prowadzone w sprawie na wniosek skarżącego nosi znamiona przewlekłości postępowania, naruszając zasady i terminy określone w art. 35 k.p.a. w zw. z art. 109 u.c., art. 36 k.p.a. oraz art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a. a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu Sąd I instancji uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zdaniem Sądu przyznać równocześnie należało skarżącemu - zgodnie z jego wnioskiem – sumę pieniężną. W tym zakresie Sąd wyjaśnił, że zasądzona kwota (200 zł) pozostaje adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności, jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się, nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa.
Wojewoda Dolnośląski złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 4 w zw. z art. 100c ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167), dalej: u.p.o.u., poprzez stwierdzenie przewlekłości organu z rażącym naruszeniem prawa i przyznanie stronie skarżącej od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej w sytuacji, gdy zgodnie z art. 100c ust. 4 u.p.o.u. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś zgodnie z art. 100c ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.o.u. w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa; 2) art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 a i art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 4 w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.o.u poprzez stwierdzenie przewlekłości organu z rażącym naruszeniem prawa i przyznanie stronie skarżącej od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej w sytuacji, gdy zgodnie z art. 100d ust. 4 u.p.o.u. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.o.u. w okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.D. wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjne zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez Wojewodę Dolnośląskiego na uzasadnionych podstawach. Sąd I instancji dopuścił się bowiem przypisanego mu przez skarżący kasacyjnie organ naruszenia art. 100c ust. 3 pkt 1-2 i ust. 4 oraz art. 100d ust. 3 pkt 1-2 i ust. 4 u.p.o.u., wynikającego z pominięcia powyższych przepisów, co skutkowało błędnym zastosowaniem w sprawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a., będącym rezultatem przyjęcia przez Sąd, że sposób rozpoznania przez Wojewodę Dolnośląskiego wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE odpowiada stanowi przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdzone naruszenie prawa ma charakter kwalifikowany (rażący) i zachodzi potrzeba zasądzenia od organu na rzecz skarżącego w okolicznościach faktycznych sprawy sumy pieniężnej.
Charakter niejako wtórny względem popełnionego błędu mają, jak należy przyjąć, niezrozumiałe z punktu widzenia przedmiotu sprawy, w której podniesiony został przez skarżącego zarzut przewlekłości (sprawy dotyczącej udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE), uwagi Sądu I instancji odnoszące się do przebiegu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i traktowanie regulacji prawnej zamieszczonej w u.c., która kształtuje przebieg tego postępowania, w tym określa termin udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (art. 112a ust. 1-2 u.c.), jako kryterium rozstrzygnięcia o tym, czy postępowanie prowadzone przez Wojewodę Dolnośląskiego z wniosku skarżącego cechowało się przewlekłością. Udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE regulują przepisy rozdziału 2 Działu VI u.c., co przekłada się na autonomiczne względem dyspozycji art. 112a ust. 1-2 u.c. określenie w art. 210 ust. 1-2 w zw. z art. 223 u.c. terminu, w jakim powinna zostać wydana w tym przedmiocie decyzja przez właściwego wojewodę, co niewątpliwie Sąd I instancji miał obowiązek uwzględnić, stosując powołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 149 § 1-2 p.p.s.a.
Zasadnicze znaczenie dla podzielenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów skargi kasacyjnej ma stwierdzenie, że rozstrzygając o zasadności skargi Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na regulację art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u., pomimo że wskazane przepisy znajdowały w sprawie zastosowanie i ich treść w bezpośredni sposób kształtowała kwestię związaną z dopuszczalnością przypisania Wojewodzie Dolnośląskiemu przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.u. w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z kolei w myśl art. 100c ust. 3 pkt 2 i ust. 4 u.p.o.u. w okresie, o którym mowa powyżej, organowi prowadzącemu postępowanie w tychże sprawach nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa, przy czym zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w art. 100c ust. 1 u.p.o.u., nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Analogiczne zasady w przepisie art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Sąd I instancji) ustawodawca odniósł do spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE załatwianych do 30 czerwca 2024 r.
W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za ugruntowane należy uznać stanowisko interpretacyjne, zgodnie z którym przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.o.u. (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2024 r., II OSK 226/24; wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., II OSK 174/24; wyrok NSA z 25 lipca 2024 r., II OSK 469/24; wyrok NSA z 17 lipca 2024 r., II OSK 470/24; wyrok NSA z 2 lipca 2024 r., II OSK 2574/23; wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r., II OSK 2194/23; wyrok NSA z 10 czerwca 2024 r., II OSK 2151/23; wyrok NSA z 27 maja 2024 r., II OSK 31/24; wyrok NSA z 8 maja 2024 r., II OSK 1551/23; wyrok NSA z 3 kwietnia 2024 r., II OSK 1114/23; wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23; wyrok NSA z 10 sierpnia 2023 r., II OSK 2521/22; wyrok NSA z 4 lica 2023 r., II OSK 2421/22; wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną to zapatrywanie, jak i wspierającą je argumentację w całości podziela. Zauważyć trzeba, że nie inaczej powyższe zagadnienie ocenia się w piśmiennictwie (por. G. Wymysłowski [w:] Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Komentarz z wzorami dotyczącymi pobytu, dostępu do rynku pracy, świadczeń społecznych, edukacji i opieki zdrowotnej, red. P. Drembkowski, Warszawa 2022, komentarz do art. 100c, Nb 6; M. Jaźwińska, P. Mickiewicz, K. Słubik [w:] Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Komentarz, red. W. A. Klaus, Warszawa 2022, komentarz do art. 100c, uwaga 2). Powołane przepisy posługują się pojęciem cudzoziemca bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej. Skoro u.p.o.u. nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tego aktu prawnego – definicji legalnej pojęcia cudzoziemca, należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830) art. 100a u.c. w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca "o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. UE L 71 z 4.3.2022, str. 1-6)", czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawierają przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. Wskazane rozumienie pojęcia cudzoziemca jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą ww. przepisy, znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek bezpośredniego związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną. Sąd I instancji oceniając sytuację prawną skarżącego jako strony postępowania zainicjowanego złożonym przez niego wnioskiem, nie zwrócił uwagi na to, że zakres podmiotowy i przedmiotowy u.p.o.u. unormowany w jej art. 1 ust. 1 nie determinuje znaczenia normatywnego przepisów art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. Jakkolwiek ich dodanie do ustawy w drodze jej nowelizacji dokonanej 8 kwietnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. miało swoje źródło w masowym napływie obywateli Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, nie oznacza to jednakże, że cel ww. działań legislacyjnych wiązać należy z wolą uregulowania w omawianym aspekcie wyłącznie sytuacji prawnej tychże obywateli Ukrainy. Wewnętrzna systematyka u.p.o.u. pozwala analizowanej regulacji przypisać autonomiczne znaczenie prawne zorientowane na wprowadzenie szczególnego (czasowego) rozwiązania kształtującego bieg terminów na załatwianie spraw w toku wszystkich postępowań administracyjnych (dotyczących udzielania/zmiany/cofnięcia cudzoziemcom zezwoleń pobytowych), których sprawność regulowana kodeksowymi zasadami ogólnymi oraz wymaganiami przewidzianymi w przepisach u.c., w tym art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 u.c., jak przyjął ustawodawca, nie może zostać zachowana z uwagi na nadzwyczajne okoliczności wywołane działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy oraz potrzebę udzielenia pomocy jej obywatelom przybyłym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co nie pozostaje bez wpływu na sposób wykonywania przez właściwe organy prowadzące postępowania w omawianych sprawach powierzonych im zadań.
Mając na uwadze datę złożenia przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE (23 czerwca 2022 r.), skutek zawieszenia biegu terminu na załatwienie sprawy zainicjowanej żądaniem skarżącego wynikający z wejścia w życie z dniem 15 kwietnia 2022 r. art. 100c ust. 1 u.p.o.u. nie pozwalał, uwzględniając dodatkowo normę art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 1 i ust. 4 u.p.o.u., sytuację opieszałego rozpatrywania wniosku skarżącego, prowadzącą do niewydania przez Wojewodę Dolnośląskiego do dnia wniesienia przez cudzoziemca skargi pismem z 3 lipca 2023 r., kwalifikować jako formy przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania wraz z nadaniem temu stanowi cechy rażącego naruszenia obowiązków spoczywających na organie, a także objęcia go sankcją wyrażającą się w zastosowaniu w stosunku do organu środka o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., wbrew treści przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów u.p.o.u.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI