II OSK 1203/12

Naczelny Sąd Administracyjny2012-08-03
NSAAdministracyjneWysokansa
drogi publicznelokalizacja inwestycjiprawo administracyjneinteres prawnydostęp do drogidrogi krajoweinfrastrukturazagospodarowanie przestrzenneprawo budowlane

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą lokalizacji drogi krajowej, uznając, że interes prawny w dostępie do działki nie został naruszony, a szczegółowe rozwiązania techniczne należą do etapu pozwolenia na budowę.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargi na decyzję Ministra Infrastruktury w przedmiocie lokalizacji drogi krajowej. Skarżący podnosili kwestie dostępu do działek, parametrów zjazdów oraz naruszenia ich interesów. NSA uznał, że interes prawny w dostępie do działki nie został naruszony, a decyzja lokalizacyjna ma charakter wstępny, nie rozstrzygając szczegółowych rozwiązań technicznych, które należą do etapu pozwolenia na budowę.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne dotyczące decyzji Ministra Infrastruktury o lokalizacji drogi krajowej. Skarżący kwestionowali m.in. zapewnienie dostępu do ich działek oraz parametry planowanych zjazdów. Sąd pierwszej instancji (WSA w Warszawie) oddalił skargi, wskazując, że zarzuty dotyczące opieszałości organu czy charakteru decyzji są nieuzasadnione, a kwestie techniczne należą do etapu pozwolenia na budowę. NSA, rozpoznając skargi kasacyjne, przychylił się do stanowiska, że 'uzasadniony interes osób trzecich' w rozumieniu ustawy o drogach publicznych oznacza interes prawny, a nie faktyczny. Strony nie wykazały naruszenia konkretnego przepisu materialnego, który chroniłby ich interes w zakresie parametrów zjazdów. Sąd podkreślił, że decyzja lokalizacyjna ma charakter wstępny, a szczegółowe rozwiązania techniczne będą zawarte w pozwoleniu na budowę. NSA oddalił skargę kasacyjną M. M. i innych oraz umorzył postępowanie ze skargi kasacyjnej T. B. z uwagi na cofnięcie skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli dostęp do drogi jest zapewniony, a interes dotyczący parametrów zjazdów nie stanowi interesu prawnego chronionego w postępowaniu lokalizacyjnym.

Uzasadnienie

NSA uznał, że 'uzasadniony interes osób trzecich' to interes prawny, a nie faktyczny. Strony nie wykazały naruszenia konkretnego przepisu materialnego. Decyzja lokalizacyjna ma charakter wstępny, a szczegółowe rozwiązania techniczne należą do etapu pozwolenia na budowę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.z.p.r.i.w.d.p. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Pomocnicze

pr. bud. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.s.z.p.r.i.w.d.p. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.s.z.p.r.i.w.d.p. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.s.z.p.r.i.w.d.p. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.s.z.p.r.i.w.d.p. art. 10

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.s.z.p.r.i.w.d.p. art. 17 § 4

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.s.z.p.r.i.w.d.p. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.s.z.p.r.i.w.d.p. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

u.z.u.s.z.p.r.i.w.d.p. art. 6 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Konst. RP art. 6

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 8 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.dz.gosp. art. 8

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o działalności gospodarczej

u.dz.gosp. art. 9

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o działalności gospodarczej

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 60

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interes prawny w dostępie do działki nie został naruszony. Decyzja lokalizacyjna ma charakter wstępny i nie rozstrzyga szczegółowych rozwiązań technicznych. Zjazd z posesji istnieje i spełnia warunki wielotonażowe, a niszczenie ciągu pieszojezdnego nie stanowi interesu prawnego. Organy administracji stosują obowiązujące przepisy prawa, a nie oceniają ich zgodności z Konstytucją.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych poprzez nieuwzględnienie uzasadnionego interesu osób trzecich. Naruszenie przepisów dotyczących dostępu do drogi publicznej. Naruszenie przepisów ustawy o działalności gospodarczej. Naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania i informowania stron). Naruszenie art. 107 k.p.a. (wymogi formalne decyzji).

Godne uwagi sformułowania

Uzasadniony interes osób trzecich to interes prawny, nie zaś interes faktyczny. Decyzja o lokalizacji drogi publicznej ma charakter wstępny. Zarzuty strony odnoszące się do szkód jakie mogą powstać na skutek korzystania z przedmiotowego zjazdu pojazdów wielotonażowych nie mieszczą się w katalogu spraw z zakresu administracji publicznej, a zatem sądy administracyjne nie są władne ich rozpoznawać.

Skład orzekający

Andrzej Gliniecki

przewodniczący

Anna Łuczaj

członek

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'uzasadniony interes osób trzecich' w kontekście decyzji lokalizacyjnych dróg publicznych oraz rozgraniczenie kompetencji sądów administracyjnych i organów administracji w kwestiach technicznych i dostępu do nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury lokalizacji dróg publicznych obowiązującej w czasie wydawania decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu inwestycji infrastrukturalnych – konfliktu między interesem publicznym a prywatnym, a także precyzyjnej interpretacji pojęć prawnych.

Droga krajowa kontra prywatny zjazd: Kto ma pierwszeństwo?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1203/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-08-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-05-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący/
Anna Łuczaj
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6151 Lokalizacja dróg i autostrad
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1465/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-03-18
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 232 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 3 sierpnia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie: sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych T. B. oraz M. M., U. M. A. M., J. M., J. M., J. J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1465/08 w sprawie ze skarg J. M. oraz T. B., G. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji drogi publicznej 1. oddala skargę kasacyjną M. M., U. M., A. M., J. M., J. M., J. J.M. , 2. umarza postępowanie ze skargi kasacyjnej T. B.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1465/08, po rozpoznaniu skarg J.M. oraz T.B. i G.S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej, skargi oddalił.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku decyzją z dnia [...] grudnia 2007 roku, Nr [...] Wojewoda Podkarpacki ustalił lokalizację inwestycji w postaci rozbudowy drogi krajowej Nr 4 Jędrzychowice – Korczowa o ciągi pieszo jezdne w m. Dębica na odcinakach: od km 547+447,50 do km 551+300,94 wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli A. M., J. M., M. M. i M. M., T. B., G.S. , M.P., G. P. oraz W. G.
A. M., J.M., M.M. i M.M. wyrazili wątpliwość czy zostanie im zapewniony dostęp do ich działek oraz czy dostęp ten będzie zapewniony w trakcie rozbudowy drogi. W decyzji nie ma stwierdzenia, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Rzeszowie ma wyrazić zezwolenie na wykonanie zjazdu z ciągu pieszo jezdnego każdemu sąsiadującemu z tym ciągiem. Zezwolenia na zjazdy powinny być przydzielane z góry na znanych warunkach i nie powinny zależeć od kaprysu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Rzeszowie.
Odwołujący się stwierdzili, że starali się już o wyrażenie zgody na budowę zjazdów i jej nie uzyskali. W związku z tym nie wyrażają zgody na podział działek o nr ew. [...] Jeżeli Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Rzeszowie ma być właścicielem drogi i jeśli ma być właścicielem działek o nr ew. [...], to powinna przejąć także działki o nr ew. [...], a w zamian przekazać równoważną działkę zamienną.
Odwołujący się stwierdzili, że są właścicielami działki o nr ew. 18 położonej po drugiej stronie drogi krajowej nr 4 i sprzeciwiają się likwidacji istniejącego zjazdu na tę działkę. Proponowany zjazd ogranicza prowadzoną przez nich na tej działce działalność gospodarczą, a w istocie ją likwiduje. Na działkę wjeżdżają samochody ciężarowe o masie 38 t. Ani zjazd, ani ciąg pieszo jezdny nie nadaje się do tego, by jeździły po nim takie pojazdy. Zdaniem odwołujących się, wbrew twierdzeniem Wojewody, nie poprawi to bezpieczeństwa. Aktualnie istnieją tylko zjazdy publiczne do obiektów, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Nie ma natomiast zjazdów indywidualnych. Główną przyczyną dużej wypadkowości są skrzyżowania na drodze krajowej, a nie zjazdy na działki.
Odwołujący się stwierdzili, że decyzja o lokalizacji drogi narusza ich obecny stan posiadania. W projekcie brak jest rozbudowy instalacji typu woda, kanalizacja, energia elektryczna, gaz, telekomunikacja itp., które jako pierwsze powinny być położone wzdłuż tej drogi. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta przewiduje wzdłuż drogi krajowej nr 4 na szerokości 80 m obszary przewidziane do zorganizowanej działalności inwestycyjnej. Wyeksponowany dywanik bitumiczny powinien być położony na końcu.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 roku, Nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzje Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] grudnia 2007 roku.
Zdaniem Ministra przebieg planowanej inwestycji został ustalony prawidłowo. Rozbudowa drogi, która na planowanym odcinku jest obwodnicą miasta, ma za zadanie częściowe oddzielenie ruchu lokalnego od tranzytowego oraz wyeliminowanie ruchu pieszych z korony drogi, co zapewni im większe bezpieczeństwo. Wybudowanie po obu stronach drogi ciągów pieszo – jezdnych ułatwi dostęp do działek oraz istniejących i planowanych obiektów działalności gospodarczej.
Odnośnie do żądania właścicieli, działek nr [...], którzy nie wyrazili zgody na ich podział i wnieśli o wykupienie tych części działek, które w projekcie nie zostały przeznaczone pod inwestycję, Wojewoda stwierdził, że uprawnienie do wystąpienia z tego typu wnioskiem przysługuje tym właścicielom na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy, przewidującym, że jeżeli przejęta jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do wykorzystania na dotychczasowe cele, właściwy zarządca drogi (a w tym wypadku jest nim Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad) jest zobowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego tej części nieruchomości. Kwestia ta, nie może jednak być przedmiotem niniejszej sprawy.
Minister stwierdził, że w drugiej części odwołania odwołujący się podnieśli okoliczności dotyczące działki nr [...] w obrębie 6 Dębica. Spośród osób podpisanych na odwołaniu jedynie J. M. i J.J.M. wymienieni są w skróconym wypisie z ewidencji działek jako właściciele omawianej nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego, sprzeciw odnośnie do praktycznej likwidacji zjazdu na posesję nie może zostać rozpatrzony w niniejszym postępowaniu, a do dotychczasowej argumentacji Wojewody dodać należy, iż kontrolowana decyzja zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie wymagań dotyczących uzasadnionych interesów osób trzecich, wśród których wymienia się wymóg zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Z dokumentów dołączonych do wniosku wynika, iż zjazd z drogi krajowej nr 4 w km 550+771,39, a zatem na działkę nr [...], jest przewidziany.
Budowa sieci mediów oraz ścieżek rowerowych nie wchodzi w zakres przedmiotowy wniosku inwestora, który zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy ma obowiązek przedstawić mapę w skali co najmniej 1 :5000 przedstawiającą planowany przebieg drogi, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, oraz istniejące uzbrojenie terenu. W kwestii usytuowania wzdłuż drogi krajowej nr 4 szlaku architektury drewnianej, organ odwoławczy kierował się przepisem art. 5 ust. 2 ustawy, który niewydanie opinii w terminie 30 dni przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Przemyślu pozwala traktować jako brak zastrzeżeń do wniosku.
Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J.M. oraz T. B. i G.S. .
W odpowiedzi na skargi Minister Infrastruktury podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skarg.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji odnosząc się do skargi J.M. wskazał, że nie może być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji zarzut opieszałego rozpoznawania odwołania przez organ drugiej instancji. Opieszałość w rozpoznawaniu środka odwoławczego może być przedmiotem skargi na bezczynność organu administracji. Skarga taka rozpoznawana jest w odrębnym postępowaniu przed sądem administracyjnym. Podstawą prawną jej wniesienia jest art. 3 § 1 pkt 8 p.p.s.a. podczas gdy podstawa prawną skargi na decyzje administracyjną jest art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Twierdzenia skarżącego, iż zaskarżona decyzja jest wypracowaniem na temat poprawności działania podległej Ministrowi jednostki jaką jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Rzeszowie oraz, że wynik kontroli wypadł pozytywnie, gdyż nie mogło być inaczej, są zarzutami o charakterze emocjonalnym, a nie merytorycznym. Racjonalne odniesienie się do tego rodzaju stwierdzeń jest niemożliwe. Analogiczny charakter ma stwierdzenie skarżącego, iż jego zastrzeżenia traktowane są przez organ administracji jako nieistotne lub w ogóle pomijane oraz stwierdzenie, iż tzw. specustawa nakierowana jest na zabieranie mienia obywatelom i rzucanie ich na kolana, by brali odszkodowania z rąk rzeczoznawców i różnych instytucji. Sąd podkreślił, iż przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych były przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2006 roku, sygn. akt K 23/05 (OTK – A 2006/6/62) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 10 i art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 i Nr 217, poz. 2124 oraz z 2005 r. Nr 113, poz. 954 i Nr 267, poz. 2251) są zgodne z art. 16 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 166 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdził również, że art. 10 i art. 21 tejże ustawy są zgodne z art. 5 i art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja jest sprzeczna z wymogami ustawy z dnia 10 kwietnia 2008 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zarzut ten, zdaniem Sądu, jest niczym nieuzasadniony. Porównanie treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej z treścią przepisów wymienionej wyżej ustawy, zdaniem Sądu, nie daje podstaw do formułowania tego rodzaju twierdzeń.
Sąd nie uwzględnił również skargi T. B. i G. S.
W dalszej części uzasadnienia wyroku wskazano, że sąd nie może nakazać lub zakazać organowi administracji budowy zjazdu na działkę skarżących. Nadto stwierdził, iż decyzja o lokalizacji drogi publicznej ma charakter wstępny. Szczegółowe rozwiązania techniczne będą zawarte dopiero w pozwoleniu na budowę drogi. Dopiero gdy powstanie projekt techniczny można dokonać merytorycznej oceny zasadności przedstawionych przez inwestora rozwiązań, w tym także zgodności z prawem budowy lub zaniechania budowy zjazdów z drogi publicznej.
Zarzuty zawarte w piśmie J.M. z dnia 1 marca 2009 roku, zdaniem Sądu, są w istocie powtórzeniem zarzutów zawartych w skardze.
Wskazanie przez Wojewodę działek przeznaczonych do czasowego zajęcia ma charakter informacyjny dla podmiotów, którym przysługuje tytuł prawny do tych działek. O prawie do czasowego zajęcia gruntu wydawane będą odrębne rozstrzygnięcia. Nie jest rolą Sądu ustalanie przebiegu drogi publicznej i nakazywanie inwestorowi, by realizował inwestycję na innej działce, wskazanej przez skarżącego. Kwestia zasadności likwidacji zjazdów publicznych może być oceniana na etapie udzielania pozwolenia na budowę, gdy istnieje projekt budowlany określający szczegółowe rozwiązania techniczne. Wówczas można dokonać oceny tych rozwiązań pod kątem ich zgodności z prawem.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika J.M. w piśmie z dnia 10 marca 2009 roku, w ocenie Sądu, stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie.
Brak jest, zdaniem Sądu, podstaw do przyjęcia, iż organy administracji naruszyły art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2008 roku o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958).
Decyzja organu odwoławczego zapadła w dniu 24 czerwca 2008 roku. Tymczasem ustawa z dnia 25 lipca 2008 roku o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw weszła w życie w dniu 10 września 2008 roku. Przepisy tej ustawy nie miały więc zastosowania w dacie orzekania przez Ministra Infrastruktury.
Zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych jest zarzutem gołosłownym. Okoliczność, iż decyzja nie spełnia wszystkich oczekiwań skarżącego nie oznacza, że został naruszony wymieniony wyżej przepis.
Zarzut naruszenia art. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest zdaniem Sądu bezzasadny. Organy administracji wydając decyzje w sprawie nie stosowały przepisów Konstytucji, tylko przepisy ustawy. Z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP wynika, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Przepis ten nie oznacza, iż organ administracji może zignorować obowiązujący przepis prawa uznając, iż jest on niezgodny z Konstytucją.
W wyroku z dnia 16 maja 2006 roku, sygn. akt I FSK 816/05 (LEX nr 282647) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "Przepis art. 8 ust. 2 ustawy zasadniczej, z którego wynika, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, nie oznacza, że każdy organ czy podmiot stosujący prawo może samodzielnie dokonywać oceny zgodności z ustawą zasadniczą przepisów powszechnie obowiązujących i odmawiać ich stosowania, jeśli uzna je za stojące w kolizji z Konstytucją". Pogląd ten, zdaniem Sadu, należy w pełni podzielić.
Skarżący w treści pisma nie wskazuje jaki przepis ustawy zastosowanej przez organy administracji jest sprzeczny z art. 6 Konstytucji RP oraz na czym naruszenie to miałoby polegać. Generalną zasadą jest domniemanie zgodności z Konstytucją przepisów ustawy oraz rozporządzeń wykonawczych. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do kwestionowania zgodności z Konstytucją przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Zarzut naruszenia art. 8 i 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 roku, Nr 155, poz. 1095 – tekst jednolity ze zmianami) jest zdaniem Sądu bezzasadny. Organy administracji nie stosowały przepisów tej ustawy przy wydawaniu decyzji i nie miały takiego obowiązku.
Za nieuzasadniony Sąd pierwszej instancji uznał zarzut naruszenia art. 8 k.p.a i art. 9 k.p.a. Okoliczność, iż organy administracji wydały decyzję, z którą skarżący się nie zgadza nie oznacza, iż organ administracji naruszył art. 8 i 9 k.p.a. Obowiązek organów administracji prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli oraz obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego nie oznacza, iż organ administracji ma obowiązek wydać taką decyzję, jaką życzy sobie strona postępowania.
Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut naruszenia przez organy administracji publicznej art. 107 k.p.a. Przepis ten składa się z pięciu jednostek redakcyjnych. W sytuacji, gdy skarżący zarzuca naruszenie art. 107 k.p.a. uznać należy, iż zarzuca naruszenie całego tego przepisu.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca organu pierwszej instancji spełnia wymogi wynikające z w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Paragraf 2, 4 i 5 tego przepisu nie ma zastosowania do wydanych w przedmiotowym postępowaniu decyzji.
Od powyższego wyroku wniesione zostały dwie skargi kasacyjne.
Pierwszą z nich wnieśli M. M., M. M., A. M., J. M., J.M. i J.J. M. zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucili naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Skargę kasacyjną wnieśli również T.B. i G.S. zaskarżając tenże wyrok w całości i podnosząc tożsame z przedstawionymi powyżej zarzuty oraz wnioski skargi kasacyjnej.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1465/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną G. S.
Pismem procesowym z dnia 12 listopada 2010 r. (k.134 akt NSA) T.B. oraz G.S. oświadczyli, iż cofają w całości "przedmiotową skargę" przy czym z treści pisma oraz wskazania sygnatury akt NSA wynika, że chodziło o cofniecie skargi kasacyjnej.
O ile oświadczenie woli G.S. w tym zakresie jest bez skuteczne albowiem jego skarga kasacyjna została wcześniej odrzucona, to oświadczenie T.B. skutkowało koniecznością wydania orzeczenia w tej kwestii.
Wobec śmierci skarżącego kasacyjnie M. M. w jego miejsce wstąpiła następczyni prawna – U. M.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna M. M., U. M., A. M., J.M., J.M. i J.J.M. nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Opisana powyżej skarga kasacyjna sprowadzała się w istocie do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Zgodnie z tym przepisem decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi zawiera w szczególności wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do stanowiska, że "uzasadniony interes osób trzecich" o którym mowa w tym przepisie to interes prawny, nie zaś interes faktyczny.
Generalnie przyjmuje się, iż interes prawny to taki, który został wzięty przez prawo pod ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakie mają wobec danego podmiotu (W, Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Kraków 2002, s. 130). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/99, LEX nr 47898).
Natomiast interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, op. cit, s. 126).
Interes prawny może co prawda wynikać z przysługującego stronie prawa własności nieruchomości, jednakże w każdym takim wypadku na stronie ciąży obowiązek wykazania, że został naruszony konkretny przepis materialny.
Strona wnosząca skargę kasacyjną w toku postępowania skutecznie tymczasem nie wykazała, że lokalizacja drogi narusza taki przepis. Ani z przepisów przywoływanej w toku sprawy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, ani też przepisów odnoszących się do uprawnień właścicielskich nie wynikają wymogi zapewnienia zjazdu z drogi publicznej o określonych parametrach.
Podstawą materialnoprawną ochrony praw osób trzecich w zakresie w jakim wskazują to skarżący kasacyjnie, a więc dostępu do ich działki, upatrywać można w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który stanowi, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.
Także w tym zakresie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie nie wykazali naruszenia ich interesu prawnego.
Bezspornym jest bowiem, że działka której dotyczy skarga ma zapewniony zgodnie z decyzją lokalizacyjną dostęp do drogi publicznej, a tylko taki wymóg można wywieść z przepisów ustawy prawo budowlane.
Wyraźnego podkreślenia wymaga to, że postępowanie lokalizacyjne jakie obowiązywało w chwili wydawania przedmiotowych decyzji miało charakter dwuetapowego, w którym decyzję o pozwoleniu na budowę poprzedzała decyzja o lokalizacji drogi publicznej. Decyzja lokalizacyjna nie określała szczegółowych rozwiązań budowlanych dotyczących projektowanego zamierzenia, a jedynie przebieg samej drogi. Konkretne rozwiązania techniczno – budowlane stanowią natomiast przedmiot postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, a więc orzeczenia wydawanego w kolejnym etapie postępowania.
Co więcej jak wskazano na rozprawie przed Naczelnym Sadem Administracyjnym "zjazd z posesji stron istnieje i spełnia warunki wielotonażowe". Strona wskazała jednocześnie, że jedyną trudnością jest to, że "na posesję trzeba przejechać przez ciąg pieszojezdny, który ma ograniczenie do 3,5 tony". Nie sposób jednak przyjąć, iż niszczenie ciągu pieszojezdnego, który, co nie jest sporne, nie należy do skarżących, wskazuje na posiadanie przez nich interesu prawnego. Zarzuty strony odnoszące się do szkód jakie mogą powstać na skutek korzystania z przedmiotowego zjazdu pojazdów wielotonażowych nie mieszczą się w katalogu spraw z zakresu administracji publicznej, a zatem sądy administracyjne nie są władne ich rozpoznawać.
Uznanie przy tym, jak chcieliby skarżący kasacyjnie, że ochronie przewidzianej art. 7 ust. 1 pkt 4 tej ustawy podlegać winien interes faktyczny osób trzecich, mogło by prowadzić do paraliżu inwestycji związanych z realizacją dróg publicznych, nie zaś do zapewnienia poszanowania praw które są zagrożone w związku z planowana inwestycją.
Uzasadniając umorzenie postępowania ze skargi kasacyjnej T.B. o którym orzeczono w punkcie 2 wyroku wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się negatywnych przesłanek umorzenia postępowania o których mowa w art. 60 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną M. M., U.M., A. M., J.M., J.M. i J.J.M., a na podstawie art. 60 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. umorzył postępowanie ze skargi kasacyjnej T. B.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI