II OSK 1202/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-24
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanenadzór budowlanysieć wodociągowaprzyłącze wodociągowesamowolna budowawstrzymanie robótkwalifikacja prawnadecyzja administracyjnaskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kwalifikacji prawnej wykonanych robót budowlanych jako sieci wodociągowej, a nie przyłącza, wstrzymując samowolną budowę.

Spółka [...] sp.j. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, kwestionując postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących sieci wodociągowej. Skarżąca twierdziła, że wykonała jedynie przyłącze, a nie sieć, powołując się na definicje z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i Prawo budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykonane roboty stanowiły sieć wodociągową wraz z przyłączami, a ich budowa bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia była samowolna, co uzasadniało wstrzymanie robót.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę [...] sp.j. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych. Przedmiotem sporu była kwalifikacja prawna wykonanych przez spółkę robót budowlanych polegających na budowie przewodu wodociągowego. Spółka twierdziła, że wykonała jedynie przyłącze wodociągowe, a nie sieć wodociągową, powołując się na definicje zawarte w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (u.z.z.w.) oraz w Prawie budowlanym (P.b.). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, szczegółowo analizował zebrany materiał dowodowy, w tym projekt budowlany, projekt zagospodarowania terenu oraz akt notarialny ustanawiający służebność przesyłu. Sąd doszedł do wniosku, że wykonane roboty objęły zarówno odcinek zbiorczy przewodu wodociągowego, jak i indywidualne przyłącza do czterech budynków mieszkalnych. W ocenie NSA, zbiorczy odcinek przewodu, biegnący prostopadle do ulicy i służący jako podstawa dla indywidualnych przyłączy, należy kwalifikować jako sieć wodociągową w rozumieniu art. 2 pkt 7 u.z.z.w., a nie jedynie jako przyłącze. Sąd podkreślił, że budowa sieci wodociągowej wymagała spełnienia określonych warunków formalnych (zgłoszenia lub pozwolenia na budowę), a spółka tych warunków nie dopełniła. W związku z tym roboty zostały uznane za samowolne, co uzasadniało wydanie przez organy nadzoru budowlanego postanowienia o wstrzymaniu robót. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego za nieuzasadnione. Wniosek uczestnika postępowania o zasądzenie zwrotu kosztów został oddalony ze względu na brak podstaw prawnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wykonany odcinek przewodu zbiorczego, stanowiący podstawę dla indywidualnych przyłączy do budynków, należy kwalifikować jako sieć wodociągową.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na definicjach sieci i przyłącza z u.z.z.w. oraz na analizie projektu budowlanego i zagospodarowania terenu, a także na fakcie ustanowienia służebności przesyłu dla sieci. Zbiorczy charakter przewodu wyklucza uznanie go za przyłącze, które ma charakter indywidualny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.z.z.w. art. 2 § pkt 6

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Przyłącze wodociągowe to odcinek przewodu łączący sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym.

u.z.z.w. art. 2 § pkt 7

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 23 lit. b

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 29a § ust. 1 i 2

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 48 § ust. 1 pkt 2 i pkt 5

Ustawa Prawo budowlane

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykonane roboty budowlane stanowiły sieć wodociągową wraz z przyłączami, a nie samo przyłącze. Budowa sieci wodociągowej bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia na budowę była samowolna. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo wydały postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych.

Odrzucone argumenty

Wykonane roboty budowlane stanowiły jedynie przyłącze wodociągowe, a nie sieć. Stan faktyczny nie został należycie wyjaśniony przez organy administracji. Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy P.p.s.a. poprzez oparcie się na błędnie ustalonym stanie faktycznym.

Godne uwagi sformułowania

Przyłącze wodociągowe ma charakter indywidualny. Zbiorczy odcinek przewodu dla kilku budynków nie może być uznany za przyłącze. Budowa była samowolna.

Skład orzekający

Jan Szuma

sprawozdawca

Paweł Miładowski

przewodniczący

Robert Sawuła

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna robót budowlanych jako sieci lub przyłącza wodociągowego, obowiązki inwestora w zakresie Prawa budowlanego, zasady wstrzymywania samowolnej budowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów w kontekście konkretnego stanu faktycznego, choć zasady ogólne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między siecią a przyłączem w kontekście budowlanym, co jest istotne dla inwestorów i wykonawców.

Sieć czy przyłącze? Kluczowe rozróżnienie, które może wstrzymać Twoją budowę.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1202/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2196/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2196/21 w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek uczestnika postępowania [...] z siedzibą w Warszawie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2196/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] sp.j. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem) z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie sieci wodociągowej DN80 wraz z przyłączami wodociągowymi, na terenie działki nr [...] oraz części działki nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w Warszawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp.j. z siedzibą w Warszawie zarzucając naruszenie:
1. art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (na dzień zaskarżonego postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 2028, dalej "u.z.z.w.") w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 23 lit. b oraz art. 29a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (na dzień zaskarżonego postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm., dalej "P.b.") poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż przyłącze wodociągowe może kończyć się przed granicą nieruchomości przyłączanej do sieci — wbrew jego definicji zakreślonej w u.z.z.w., do której odwołują się przepisy P.b.;
2. art. 2 pkt 7 u.z.z.w. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. b P.b. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest poprzez uznanie, że sieć wodociągową stanowią elementy instalacji na przyłączanej działce (nieruchomości) bez uzyskania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ich posiadania;
3. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art 134 § 1 i art 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na dzień zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy administracji budowlanej w sposób pełny - jeżeli bowiem organy przyjęły odmienną od regulacji P.b. definicję przyłączy i sieci – prowadzącą do zakwestionowania oceny, że elementy instalacji wybudowane przez spółkę stanowią przyłącza – to koniecznym było zweryfikowanie zakresu pojęcia sieć i przyłącze zastosowanego przez organy a następnie dokonanie oceny, czy organ prawidłowo ustalił jakie elementy tej sieci znajdują się w posiadaniu gestora sieci i czy zostały przejęte w posiadanie tego przedsiębiorstwa sieciowego;
4. art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, w tym zarzutu dotyczącego wykładni pojęcia przyłączy wodociągowych i sanitarnych i ich rozróżnienia w znaczeniu prawnym od pojęcia sieci wodociągowej i sanitarnej;
5. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez oparcie się przez Sąd na błędnie ustalonym stanie faktycznym, to jest przyjęcie, że jakiekolwiek elementy instalacji wybudowanych przez inwestora na znajdują się w posiadaniu [...] S.A.
Wskazując na powyższe zarzuty [...] sp.j. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania [...] S.A. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od [...] sp.j. na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.) wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Przede wszystkim rozpocząć należy od przypomnienia, że na działce nr [...] [...] sp.j. rozpoczęła realizację inwestycji obejmującej budowę czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych jednolokalowych w zabudowie bliźniaczej. Dla zamierzenia tego Prezydent m.st. Warszawy zatwierdził projekt budowlany i udzielił skarżącej pozwolenia na budowę decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] (k. 15-19 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Budynki zaprojektowano w szeregu prostopadłym do ul. [...] , a przewody zapewniające dostawy mediów wyrysowano na rysunku zagospodarowania działki (choć zaznaczono, że formalnie pozostają one poza zakresem samego projektu budowlanego) jako przewody zbiorcze wzdłuż budynków, z czterema indywidulnymi przyłączami do poszczególnych budynków.
Podstawowym zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie jest kwestia kwalifikacji prawnej wspomnianych wyżej robót budowlanych funkcjonalnie powiązanych z powyższą inwestycją – konkretnie przewodu wodociągowego zrealizowanego przez [...] sp.j. w obrębie działek nr [...] i [...].
Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca spółka, składając do Prezydenta m.st. Warszawy wniosek z dnia [...] lutego 2021 r., usiłowała uzyskać pozwolenie na budowę dla powyższego przewodu wodociągowego, o czym organ architektoniczno-budowlany zawiadomił Powiatowego Inspektora wobec ustalenia w Geodezyjnej Ewidencji Sieci Uzbrojenia Terenu – GESUT, że inwestycja już istnieje (k. 2-4 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] marca 2021 r. [...] sp.j. także sama zwróciła się do Powiatowego Inspektora o "zalegalizowanie przyłącza wodociągowego ( 80, usytuowanego na dz. ew. [...] i [...]". Zaznaczyła, że projekt zagospodarowania działki dla inwestycji budynków mieszkalnych uwzględniał planowaną budowę "przyłącza wodociągowego". Spółka będąca inwestorem wyjaśniła zarazem, że miała świadomość, że pozwolenie na budowę z dnia [...] czerwca 2019 r. nie obejmuje budowy przyłącza wodociągowego ( 80. Jej przedstawiciel argumentował: "Pod wpływem niekompetentnego doradcy wystąpiłem [...] lutego 2021 r. o pozwolenie na budowę w/w przyłącza wodociągowego ( 80, choć w świetle obowiązującego Prawa budowlanego powinienem tylko zgłosić zamiar tej budowy".
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że złożony do akt projekt zagospodarowania działki inwestycji objętej pozwoleniem na budowę z dnia [...] czerwca 2019 r. rzeczywiście nie objął części instalacji wodnej biegnącej indywidualnie od budynków, następnie wspólnym przewodem do ul. [...]. Zaznaczono to wyraźnie w projekcie zagospodarowania działki.
Po dokonanej kontroli spornych robót organy nadzoru budowlanego, jak i następnie też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie miały wątpliwości, że [...] sp. z o.o. zrealizowała przewód będący siecią wodociągową z przyłączami.
Sąd w zaskarżonym wyroku argumentował w szczególności, że taka kwalifikacja znajduje potwierdzenie w złożonym przez samą spółkę projekcie budowlanym przewodu wodociągowego, gdzie w części opisowej wspomniano wprost o budowie sieci wodociągowej. Odpowiada to także punktowi 3f warunków wybudowania sieci wodociągowej i kanalizacyjnej sporządzonych [...] sierpnia 2019 r. przez [...] S.A.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił wreszcie uwagę na fakt, że w aktach znajduje się akt notarialny rep. A nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., gdzie w § 2 pkt 2 zawarto oświadczenie o ustanowieniu służebności przesyłu. Skarżąca ustanowiła na rzecz [...] S.A. rzeczowe prawo ograniczone "do pasa gruntu o szerokości 1 metra nad projektowaną siecią wodociągową i siecią kanalizacyjną zgodnie z załącznikiem do (...) aktu notarialnego, na którym przebieg sieci wodociągowej zaznaczono kolorem niebieskim, a przebieg sieci kanalizacyjnej zaznaczono kolorem czerwonym (...)".
Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że organy słusznie – wbrew stanowisku skarżącej – uznały, że przedmiotem wykonanych przez skarżąca robót budowlanych, kontrolowanych przez organ nadzoru budowlanego, była budowa sieci wodociągowej oraz przyłączy wodociągowych. Wobec faktu, że doszło do budowy sieci wodociągowej organy zobowiązane były do sprawdzenia, czy inwestor (skarżąca) poprzedził jej budowę zgłoszeniem zamiaru ich wykonania, jako czynnością wymaganą z art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. b P.b. Sąd skwitował: "Skoro z ustaleń organu – nie zaprzeczonych przez skarżącą w toku postępowania – wynikało, że tego obowiązku inwestor w ogóle nie dopełnił, to budowa była samowolna. W takim zaś wypadku obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było zastosowanie dyspozycji art. 48 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 P.b. i wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy - co też PINB kwestionowanym w niniejszej sprawie postanowieniem nr [...] z [...] czerwca 2021 r. uczynił".
Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że teza [...] sp.j. jakoby zrealizowała ona tylko przyłącze wodociągowe, jest w świetle zebranej dokumentacji oraz ustalonych okoliczności – nie do obrony.
Po pierwsze, czego nie dostrzegł też Sąd pierwszej instancji, [...] sp.j. występując ([...] lutego 2021 r.) do Prezydenta m.st. Warszawy o udzielenie pozwolenia na budowę dla przewodu wodociągowego (jak się później okazało – zrealizowanego) przedłożyła projekt budowlany, przygotowany na jej zlecenie i podpisany przez projektanta A. P. posiadającego uprawnienia budowlane w zakresie sieci i instalacji sanitarnych oraz M. Ś. posiadającego uprawnienia budowlane projektowo-wykonawcze, inżynieryjne oraz sieciowe w zakresie sieci sanitarnych. Na samej stronie tytułowej projektu, podpisanej przez obu projektantów, wyraźnie zaznaczono "KATEGORIA BUDOWLANA OBIEKTU – XXVI". Kategoria XXVI, to zgodnie z załącznikiem do P.b. "sieci, jak: elektroenergetyczne, telekomunikacyjne, gazowe, ciepłownicze, wodociągowe, kanalizacyjne oraz rurociągi przesyłowe". W samym projekcie zagospodarowania terenu, także podpisanym przez obu wymienionych projektantów, zaznaczono wyraźnie, że inwestycja jest uzgodniona i uzgodnienie to obejmuje odcinku 6-11 "sieć wodociągową", a na czterech odcinkach bocznych do indywidualnych budynków: 7-7a, 8-8a, 9-9a i 10-10a – "przyłącza wody" (uwaga: rysunek projektu zagospodarowania terenu dla przewodu wodociągowego w egzemplarzu projektu budowlanego przedłożonym do akt niniejszej sprawy jest zamieniony z odpowiadającym mu rysunkiem z projektu kanału sanitarnego /przy sprawie II OSK 1203/22/ – w projektach omyłkowo zapewne zamieniono strony odpowiednio 25 i 21 – uw. NSA).
W ramach przygotowań do inwestycji na działce nr [...] [...] sp.j. ustanowiła na rzecz [...] S.A. służebność przesyłu, właśnie w związku z zamiarem wykonania sieci wodociągowej i sieci kanalizacyjnej. Wynika to z aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r.
Mając na uwadze powyższe, wszystkie udokumentowane okoliczności wskazują, że [...] sp.j. zamierzała zrealizować odcinek sieci wodociągowej prostopadły do ul. [...] wraz z przyłączami do poszczególnych realizowanych budynków i zleciła na tą potrzebę opracowanie projektowe.
Rzecz jasna, zamiary spółki i jej deklaracje nie świadczą jeszcze o charakterze robót budowlanych. Przesądzające znaczenie ma kwalifikacja rzeczywiście wykonanego urządzenia. Oceniając w takim ujęciu roboty budowlane objęte zaskarżonymi postanowieniami: Powiatowego Inspektora z dnia [...] czerwca 2021 r. i Wojewódzkiego Inspektora z dnia [...] sierpnia 2021 r. o wstrzymaniu robót, Naczelny Sąd Administracyjny także nie miał wątpliwości, że mamy do czynienia ze zrealizowaniem sieci wodociągowej z przyłączami po poszczególnych czterech budynków mieszkalnych.
Zgodnie z przepisami przywołanymi w skardze kasacyjnej jako naruszone: art. 2 pkt 6 i 7 u.z.z.w. przyłącze wodociągowe to "odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym", natomiast sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie zrealizowane przez [...] sp.j. roboty objęły zdefiniowaną w art. 2 pkt 7 u.z.z.w. sieć wodociągową wraz ze zdefiniowanymi w art. 2 pkt 6 u.z.z.w. przyłączami wodociągowymi. Zrealizowano bowiem odcinek zbiorczy, wspólny przewodu połączony z wodociągiem w ulicy. Nastąpiło do za uzgodnieniem z [...] , z którego jednoznacznie wynika, że realizowana będzie odnoga sieci, zresztą na potrzeby której spółka będąca inwestorem ustanowiła służebność przesyłu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trudno dopatrzeć się argumentów mogących przemawiać za uznaniem zrealizowanego przewodu wspólnego prostopadłego do ul. [...] (odcinek 6-11 wedle projektu zagospodarowania działki znajdującego się w aktach) za przyłącze. Jakkolwiek wprost nie jest to zapisane w art. 2 pkt 6 u.z.z.w., to jednak nie powinno być wątpliwości, że przyłącze wodociągowe ma charakter indywidualny. Jest to odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości "odbiorcy usług" wraz z zaworem za wodomierzem głównym. Odcinek sieci zrealizowany przez [...] sp.j., wyrysowany od punktów 6-11, to odcinek wspólny przewodu dla odrębnych budynków, od którego dopiero odchodzą poszczególne przyłącza do odbiorców usług.
Odnosząc się do argumentów skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że do innych wniosków nie prowadzi – wbrew argumentacji [...] sp.j. – analiza uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt III SZP 2/16, OSNP 2018, nr 1, poz. 10. W uchwale tej Sąd Najwyższy rozpatrywał następujące zagadnienie prawne: "Czy przyłączem wodociągowym w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. 2006, Nr 132, poz. 858 ze zm.) jest przewód łączący sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług na całej swojej długości, czy też odcinek przewodu między granicą nieruchomości a wewnętrzną instalacją wodociągową w tej nieruchomości?" i orzekł, że "Przyłączem wodociągowym w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (jednolity tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 328) jest przewód łączący sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług na całej swojej długości". Sąd Najwyższy wypowiadał się zatem w kwestii, czy pojęcie przyłącza dotyczy odcinka przewodu tylko na nieruchomości inwestora, czy całego odcinka indywidualnie łączącego jego wewnętrzną instalację wodociągową z siecią. Jak zaznaczono, Sąd Najwyższy opowiedział się za drugim wariantem. Z omawianej uchwały nie wynika natomiast, że sieć (nie przyłącze) nie może znajdować się w obrębie nieruchomości inwestora (odbiorcy usług).
Uzupełniając powyższe [...] sp.j. na stronie 5 skargi kasacyjnej wadliwie interpretuje fragment uzasadnienia uchwały o sygn. akt III SZP 2/16. Sąd Najwyższy opowiedział się za poglądem, że przyłącze może wykraczać poza nieruchomość odbiorcy, to jest do miejsca połączenia z siecią, która znajduje się poza nią (z reguły w drodze). Nie oznacza to jednak, że przyłącze nie może być "krótsze" i że nie może się kończyć w miejscu połączenia z siecią, jeżeli ta znajduje się w obrębie nieruchomości odbiorcy.
Gdy chodzi natomiast o "sieć", to dodać też można, że rację ma skarżąca kasacyjnie przywołując poglądy B. Rakoczego (B. Rakoczy: Znaczenie posiadania w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, Samorząd Terytorialny z 2012 r. nr 12, s. 59), że dla kwalifikacji sieci istotny jest fakt posiadania jej przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne. To akurat to nie ma decydującego znaczenia w realiach niniejszej sprawy. Postępowanie dotyczy kwalifikacji samowolnie wykonanych robót w świetle P.b. i – co typowe dla Prawa budowlanego – sprowadza się do ustalenia ich przedmiotu w kontekście rzeczywistych docelowych charakteru i funkcji. To, że odcinek przewodu zbiorczego dla kilku budynków został zrealizowany przez inwestora i nie doszło jeszcze do formalnego przejęcia go w posiadanie przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (tak twierdzi spółka na s. 7 skargi kasacyjnej) nie jest argumentem, że przedmiotem robót budowlanych nie jest sieć wodociągowa.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z odcinkiem sieci samowolnie zrealizowanym wzdłuż czterech budynków mieszkalnych przez [...] sp.j. za uzgodnieniem z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym i za ustanowieniem odpowiedniej służebności przesyłu. Jest to przewód zbiorczy, co wyklucza uznanie go za przyłącze. Dopiero od tego odcinka sieci zrealizowano przyłącza indywidualne, które odpowiadają definicji z art. 2 pkt 6 u.z.z.w. (odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym).
Mając na uwadze powyższe, zważając, że [...] sp.j. samowolnie wykonała w obrębie działek nr [...] i [...] przy ul. [...] w Warszawie odcinek sieci wodociągowej DN 80 z przyłączami, organy nadzoru budowlanego zasadnie orzekły o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. Zgodnie z przepisami P.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy sieci (art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. b P.b.) i przyłącza (art. 29 ust. 1 pkt 23 lit. b, względnie art. 29a P.b.) objęte były reglamentacją, stąd realizacja ich bez dopełnienia jakichkolwiek warunków formalnych, była samowolnym wykonaniem robót budowlanych w rozumieniu art. 48 ust. 1 P.b.
Mając na uwadze powyższe, zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące naruszenie art. 2 pkt 6 i 7 u.z.z.w. oraz art. 29 ust. 1 pkt 23 lit. b, art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 29a ust. 1 i 2 P.b. nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Nie można było uznać za zasadne także pozostałych zarzutów podniesionych przez [...] sp.j. Spółka twierdzi, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. oddalając skargę, podczas gdy jej zdaniem stan faktyczny nie został wyjaśniony przez organy administracji, a dodatkowo organy zakwestionowały tezę spółki, że elementy wybudowanej instalacji stanowią przyłącze. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powodów opisanych wyżej, argumentacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie budzi zastrzeżeń. Sąd ten nie naruszył wymienionych przepisów P.p.s.a. Rozpoznał sprawę na podstawie zebranego materiału dowodowego, przedstawił w motywach wyroku wyjaśnienia prawne i przywołał treść dokumentacji popierającej wywiedzione tezy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył też art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. Jak zaznaczono, zaskarżony wyrok został prawidłowo i przekonująco uzasadniony. Nie pominięto w znaczeniu procesowym stanowiska co do zarzutów skargi. [...] sp.j. przedstawiła formalnie w skardze tylko zarzut naruszenia art. 2 pkt 5 i 6 u.z.z.w. i art. 29 ust. 1 pkt 23 P.b., a Sąd do zarzutu tego się odniósł.
Nie naruszono wreszcie art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. "poprzez oparcie się przez Sąd na błędnie ustalonym stanie faktycznym, to jest przyjęcie, że jakiekolwiek elementy instalacji wybudowanych przez inwestora na znajdują się w posiadaniu MPWiK". Jak już wyjaśniono, o ile prawdą jest, że zgodnie z u.z.z.w. sieci to przewody wodociągowe i kanalizacyjne będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, to jednak w niniejszej sprawie ocena organów nadzoru budowlanego dotyczyła kwalifikacji zrealizowanych robót budowlanych ze względu na ich docelowe charakter i funkcję. Sąd w tym zakresie dokonał prawidłowej oceny, opartej na zebranym materiale dowodowym.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając przedstawione przez [...] sp.j. zarzuty za nieusprawiedliwione, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Wniosek [...] S.A. o zasądzenie na jego rzecz od skarżącej zwrotu kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny oddalił, o czym orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku. Przepisy art. 204 pkt 1 i 2 P.p.s.a., regulujące zasady zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej nie przewidują możliwości zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego, który nie był skarżącym przed sądem pierwszej instancji.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI