II OSK 1201/15

Naczelny Sąd Administracyjny2017-01-31
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlaneogrodzenieurządzenie budowlanepostępowanie naprawczezgłoszenie budowysamowola budowlanaNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że budowa ogrodzenia na zabudowanej działce jako urządzenia budowlanego powinna być rozpatrywana w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a nie art. 49b.

Sprawa dotyczyła budowy ogrodzenia panelowego na działce nr [...] w M., która była już zabudowana budynkiem handlowo-usługowym. Organy nadzoru budowlanego wszczęły postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. WSA w Gdańsku uchylił decyzje organów, uznając, że sprawę należy rozpatrzyć w trybie art. 49b Prawa budowlanego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że ogrodzenie na zabudowanej działce jest urządzeniem budowlanym i powinno być rozpatrywane w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a nie art. 49b.

Sprawa dotyczyła budowy ogrodzenia panelowego na działce nr [...] w M., która była już zabudowana budynkiem handlowo-usługowym. Organy nadzoru budowlanego wszczęły postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, uznając, że ogrodzenie stanowiło urządzenie budowlane wykonane bez wymaganego zgłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organów, uznając, że sprawę należy rozpatrzyć w trybie art. 49b Prawa budowlanego, który dotyczy obiektów budowlanych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował prawo materialne. NSA podkreślił, że ogrodzenie na zabudowanej działce jest urządzeniem technicznym związanym z istniejącym obiektem budowlanym i jego legalizacja powinna odbywać się w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a nie art. 49b, który dotyczy obiektów budowlanych. Sąd kasacyjny uznał, że skarga kasacyjna organu była zasadna i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Ogrodzenie na zabudowanej działce jest urządzeniem technicznym i jego legalizacja powinna odbywać się w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a nie art. 49b, który dotyczy obiektów budowlanych.

Uzasadnienie

NSA rozróżnił obiekty budowlane od urządzeń budowlanych. Ogrodzenie na zabudowanej działce jest urządzeniem technicznym związanym z istniejącym obiektem budowlanym, co uzasadnia zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego. Orzecznictwo NSA jednolicie przyjmuje ten pogląd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

Prawo budowlane art. 51 § ust. 1 pkt 1 i pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 3 § pkt 3 i 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 49b

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 29 § ust. 1 pkt 23

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 30 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ogrodzenie na zabudowanej działce jest urządzeniem budowlanym i powinno być rozpatrywane w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a nie art. 49b. WSA błędnie zinterpretował prawo materialne, stosując art. 49b do urządzenia budowlanego.

Odrzucone argumenty

Stanowisko WSA, że sprawę należy rozpatrzyć w trybie art. 49b Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

Ogrodzenie działki już zabudowanej jest urządzeniem technicznym, związanym z istniejącymi na działce zabudowaniami. Legalizacja urządzenia budowlanego nie jest objęta zakresem przedmiotowym art. 49b Prawa budowlanego.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Wojciech Mazur

sprawozdawca

Iwona Niżnik-Dobosz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwego trybu postępowania (art. 49b vs art. 51 Prawa budowlanego) w przypadku samowolnej budowy ogrodzenia na zabudowanej działce."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy ogrodzenia na działce już zabudowanej, traktowanego jako urządzenie budowlane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowolnie wybudowanych ogrodzeń, co jest częstym problemem w praktyce.

Ogrodzenie na działce: kiedy wystarczy zgłoszenie, a kiedy grozi postępowanie naprawcze?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1201/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-05-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Niżnik - Dobosz
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Wojciech Mazur /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gd 648/14 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2015-01-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 3 pkt 3 i 9, art. 49b, art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 648/14 w sprawie ze skargi M. C. i A. C. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. II SA/Gd 648/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w wyniku rozpoznania skargi M. C. i A. C., uchylił decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Malborku z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W 2013 r. organ nadzoru budowlanego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie budowy przez [...] Sp. K. ogrodzenia od strony Alei [...] oraz od innych miejsc publicznych na działce nr [...], obr. [...] położonej przy skrzyżowaniu ulic Aleja [...] i [...] w M. W toku postępowania ustalono, że na przedmiotowej działce usytuowany jest od strony ulicy [...] budynek handlowo - usługowy "[...]", który od strony zaplecza był od lat 70-tych poprzedniego stulecia ogrodzony ogrodzeniem pełnym - kamiennym; za w/w ogrodzeniem, w kierunku wschodnim, znaczna część działki do 2013r. nie była ogrodzona; wybudowane w 2013 r. ogrodzenie panelowe, będące przedmiotem niniejszego postępowania, stanowi uzupełnienie wcześniej wybudowanego ogrodzenia.
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Malborku nie stwierdził podstaw prawnych do nałożenia na inwestora dodatkowych obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409).
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w toku postępowania ustalił, iż w roku 2013 spółka [...] Sp. K. złożyła w Starostwie Malborskim zgłoszenie zamiaru wykonania ogrodzenia na działce nr [...], na jej części położonej po stronie wschodniej. Starosta Malborski wniósł sprzeciw do złożonego zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...], ponieważ inwestor nie uzupełnił zgłoszenia, w terminie wyznaczonym w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2013r., tj. nie przedłożył uzgodnienia z Miejskim Konserwatorem Zabytków.
Przeprowadzone w dniu 15 listopada 2013 r. oględziny wykazały, że ogrodzenie na terenie działki nr [...] zostało wykonane od strony Alei [...] inaczej niż w zgłoszeniu, co do którego Starosta zgłosił sprzeciw. Ustalono, że ogrodzenie wykonano w sposób w następujący:
- od wschodu - przy granicy z działką nr [...] (stacja paliw " [...]"), inwestor wykonał na istniejącym murze oporowym posiadającym wysokość 0,75 m nad terenem działki nr [...] (teren działki nr [...] położony jest ok. 0,7 m powyżej terenu działki [...]) ogrodzenie z siatki "modułowej" na słupkach, o wysokości ok. 1,06 m; łączna wysokość ogrodzenia wraz z murem oporowym od strony działki nr [...], wynosi 1,81m; do trzech słupków o wysokości ok. 3 m - zamocowano oprawy oświetleniowe; instalacja elektryczna poprowadzona została po murze oporowym,
- od zachodu - inwestor wykonał odcinek ogrodzenia o długości ok. 12,93 m, usytuowany w centralnej części działki, na przedłużeniu linii istniejącego ogrodzenia kamiennego otaczającego budynek usługowo - handlowy i prostopadle do Alei [...]; tę część ogrodzenia zakończono w odległości ok. 2,5 m od granicy z Aleją [...]; ogrodzenie to ma wysokość ok. 1,76 m, jest wykonane z siatki metalowej "modułowej" zamocowanej do słupków; jednocześnie istniejące ogrodzenie kamienne, o wysokości 1,3 m - 1,38 m, podwyższone zostało o ok. 0,3 m, tj. nad ogrodzeniem kamiennym wykonano drut kolczasty w 3 rzędach,
- od południa - inwestor wykonał odcinek ogrodzenia o długości ok. 12,99 m wzdłuż Alei [...] (droga krajowa), ale w odległości ok. 2,5 m od granicy z ulicą; ogrodzenie wykonane jest z siatki metalowej zamocowanej do słupków ("modułowej"), o wysokości 1,76 m; odległość ogrodzenia od krawędzi jezdni z wysepką autobusową wynosi ok. 11 m, od krawędzi jezdni bez wysepki ok. 14 m (wg odczytu z mapy inwentaryzacji geodezyjnej), oznacza to, że wymagane odległości, o których mowa w art. 43 ustawy o drogach publicznych zostały zachowane,
- od północy - wykonano ogrodzenie "modułowe" z siatki metalowej zamocowanej do słupków o wysokości 1,76 m, w linii, która w części środkowej położona jest przy granicy z działką sąsiada nr [...]; część tego ogrodzenia, w obrębie której zamontowana jest brama otwierana silnikiem elektrycznym i furtka, przebiega wewnątrz działki nr [...] - w odległości ok. 2 m od granicy z działką miejską nr [...], natomiast fragment ogrodzenia, zlokalizowany przy istniejącym ogrodzeniu kamiennym wykonany został w odległości ok. 2 m od granicy z działką nr [...].
Organ I instancji ustalił ponadto, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta nr 378/XLIV/2005 z dnia 29 grudnia 2005 r. (Dz. Urz. Województwa Pomorskiego nr 28, poz. 560 z dnia 13 marca 2006 r.), przez teren działki nr [...] przebiegać ma jeden ciąg pieszy o ustalonym przebiegu i drugi ciąg pieszy o przebiegu postulowanym "wzdłuż projektowanej dobudowy do istniejących budynków usługowych przy ul. [...]". Ponadto, zgodnie z treścią planu, do czasu realizacji rozbudowy usług przy ul. [...], wzdłuż przebiegu postulowanego ciągu pieszego należy wprowadzić niewielkie formy zieleni i utwardzoną nawierzchnię.
Organ wyjaśnił następnie, że stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy - Prawo budowlane, budowa ogrodzeń nie wymaga pozwolenia na budowę, aczkolwiek w określonych ustawą przypadkach wymaga zgłoszenia właściwemu organowi zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. Działka nr [...] w momencie rozpoczęcia w 2013 r. budowy ogrodzenia "modułowego" była już zabudowana budynkiem handlowo - usługowym i była częściowo ogrodzona ogrodzeniem okalającym budynek od zaplecza. W powyższej sytuacji, wykonanie ogrodzenia na zabudowanej działce nie jest budową w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego, lecz rozbudową istniejącego urządzenia technicznego związanego z wybudowanym wcześniej na tej działce budynkiem "[...]". Wykonanie tego ogrodzenia bez zgłoszenia wyczerpuje przesłanki wymienione w art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, ale tylko wówczas, gdy ogrodzenie to wykonane zostało od strony miejsc publicznych lub jeśli jego wysokość jest większa niż 2,20 m. Wykonane przez Spółkę ogrodzenie ma wysokość mniejszą niż 2,20 m. Analizując sprawę w aspekcie lokalizacji ogrodzenia od strony miejsc publicznych organ stwierdził, że miejscami publicznymi w rozpatrywanej sprawie są bez wątpienia Aleja [...] (działka nr [...][...]) i udostępniana publicznie działka miejska nr [...], utwardzona kostką "polbruk". Przestrzenią publiczną jest także udostępniona do użytku publicznego część działki nr [...] - tzn. teren stacji paliw "[...]". Uwzględniając jednakże fakt, że ogrodzenie panelowe wybudowane zostało w odległości ok. 2m - 2,5 m od granicy z działką nr [...] (Aleją [...]) i od granicy z działką miejską nr [...], a także uwzględniając okoliczność, że przy granicy z działką stacji paliw nastąpiła jedynie nadbudowa ogrodzenia na murze oporowym, organ I instancji stwierdził, że wykonanie robót budowlanych na w/w odcinkach ogrodzenia nie wymagało zezwolenia organu administracji architektoniczno - budowlanej. W ocenie organu, miejscem publicznym są również udostępniane przez właściciela do użytku publicznego działki nr [...] i nr [...]. Skoro zaś metalowe "modułowe" ogrodzenie zostało wybudowane bezpośrednio przy granicy z działką nr [...], którą właściciel udostępnił do użytku publicznego i wykonał tam chodnik dla pieszych, to budowa ogrodzenia w tym miejscu wymagała uprzedniego zezwolenia organu administracji architektoniczno - budowlanej (odległość ok. 2 m wykonanego ogrodzenia panelowego od granicy z działką nr [...] determinowała brak konieczności zgłoszenia).
W tych warunkach organ uznał, że wobec naruszenia przepisów ustawy Prawo budowlane, konieczne było przeprowadzenie postępowania naprawczego na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane, w związku z wykonaniem przez inwestora robót budowlanych w warunkach, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, tj. "bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia".
Odnosząc się do zgłoszonych w toku postępowania zarzutów właścicieli sąsiednich działek budowlanych, zabudowanych obiektami handlowymi przy ul. [...], którzy domagali się likwidacji ogrodzenia, ponieważ w ich ocenie uniemożliwia ono realizację funkcji wyznaczonej przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, organ uznał, że wykonane ogrodzenie panelowe nie stanowi przeszkody dla budowy ciągu pieszego o ustalonym w miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przebiegu.
Rozpoznając odwołanie Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, aczkolwiek wskazał, że nie podziela stanowiska PINB, iż wykonanie ogrodzenia panelowego od strony miejsc publicznych (Aleja [...] oraz teren stacji paliw) w odległości 2-2,5 m od tych miejsc zwalniało inwestora od obowiązku zgłoszenia. Jednakże niezależnie od tego, czy ogrodzenie wymagało zgłoszenia czy nie, organ odwoławczy uznał, że sprawa powinna być rozpatrywana na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, ponieważ przedmiotowe ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym. Ogrodzenie zlokalizowane na częściowo ogrodzonej działce nr [...] związane jest bowiem funkcjonalnie z budynkiem handlowo-usługowym [...].
Podzielając stanowisko organu I instancji, iż wykonane roboty budowlane nie uchybiają żadnym przepisom budowlanym i warunkom technicznym, a ogrodzenie nie stanowi przeszkody do budowy ciągu pieszego o przebiegu ustalonym w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, organ odwoławczy zgodził się z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Malborku, że brak jest podstaw do nałożenia na inwestora obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Rozpoznając skargę M. C. i A. C. na decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Za prawidłowe Sąd uznał ustalenia organów, iż obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania – ogrodzenie - należy do kategorii obiektów wymagających zgłoszenia stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 23 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Sąd I instancji uznał jednak, że skoro wzniesiony przez Spółkę obiekt podlegał obowiązkowi zgłoszenia, któremu nie uczyniła ona zadość, organ nadzoru budowlanego powinien był przeprowadzić procedurę zmierzającą do legalizacji tego obiektu w trybie art. 49b ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Sądu, przeprowadzając postępowanie na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego zamiast w trybie art. 49b Prawa budowlanego organy obu instancji naruszyły prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy.
Sąd wskazał, że urządzenie budowlane zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego jako urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym w sposób funkcjonalny, umożliwiające użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Urządzeniem budowlanym jest między innymi ogrodzenie zapewniające użytkowanie obiektu budowlanego, które bez tego obiektu nie spełniałoby swojej funkcji technicznej. Sąd zauważył, że nie jest nim natomiast ogrodzenie działki niezabudowanej będące samodzielną inwestycją niepowiązaną z innym obiektem budowlanym. Wskazał, że urządzenia budowlane wznoszone wraz z obiektem budowlanym, z którym są związane w sposób funkcjonalny powinny zostać objęte tym samym pozwoleniem na budowę nawet w przypadku, gdyby dla ich oddzielnego wzniesienia wymagane było jedynie dokonanie zgłoszenia. Natomiast w przypadku ich oddzielnej budowy, przed albo po wzniesieniu obiektu budowlanego, któremu mają służyć, traktowane są one jako odrębne obiekty budowlane wymagające osobnego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (W. Piątek [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, LexisNexis 2014, s. 51-52).
Uchylając decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał organy do przeprowadzenia postępowania na podstawie przepisów art. 49b ustawy - Prawo budowlane.
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 28 stycznia 2015 r. wniósł Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżając ww. wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):
1) błędną wykładnię art. 49b ust. 1 ustawy – Prawo budowlane w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że postępowanie dotyczące ogrodzenia wykonanego na zabudowanej działce i stanowiące urządzenie budowlane powinno być przeprowadzone w trybie określonym w art. 49b Prawa budowlanego;
2) niezastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organy nadzoru budowlanego błędnie przyjęły art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego jako podstawę prawną swoich orzeczeń w sprawie ogrodzenia wykonanego na zabudowanej działce i stanowiącego urządzenie budowlane.
Zdaniem skarżącego, Sąd I instancji nietrafnie przyjął, że samowolna realizacja urządzenia technicznego jakim jest ogrodzenie wykonane na już zabudowanej działce powinna być rozpatrywana w trybie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Przepisy art. 48 ust. 1 oraz art. 49b ust. 1 odnoszą się bowiem do obiektów budowlanych, tymczasem bezsporne jest, że przedmiotem niniejszego postępowania jest nie obiekt budowlany, lecz urządzenie budowlane wymagające zgłoszenia. Ustalenie, że przedmiot postępowania obejmuje inny przypadek wykonywania robót bez zgłoszenia, niż określony w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego sprawia, że w przedmiotowej sprawie może znaleźć zastosowanie wyłącznie art. 51 ust.1 Prawa budowlanego.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztu postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
W wyniku tej kontroli sąd kasacyjny uznał, że skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy.
Skarżący kasacyjnie organ zarzucił Sądowi I instancji wadliwe przyjęcie, że właściwym trybem reakcji organów nadzoru budowlanego na samowolnie przeprowadzone prace budowlane polegające na budowie urządzenia technicznego jakim jest ogrodzenie wykonane na już zabudowanej działce, był tryb postępowania określony w art. 49b ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, nie zaś – jak to przyjęły w sprawie organy – w art. 51 ust. 1 tej ustawy. To stanowisko skarżącego kasacyjnie Naczelny Sąd Administracyjny w całości aprobuje, zauważając, że dla rozstrzygnięcia kwestii wyboru właściwego reżimu prawnego legalizacji zrealizowanej inwestycji w postaci ogrodzenia kluczowe znaczenia ma ocena statusu tego ogrodzenia z punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego, która to ocena jest w danej sprawie uzależniona od oceny szczegółowego układu okoliczności konkretnego przypadku. Wynika to tego, że zarówno wykładnia językowa, jak i celowościowa daje podstawę do stwierdzenia, iż art. 48 i art. 49b Prawa budowlanego dotyczą obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia bądź mimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Pozostałe przypadki prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia na budowę kwalifikują się do objęcia ich procedurą przewidzianą w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Zasadnicze rozróżnienie zastosowania powyższych reżimów odnosi się do rodzaju zrealizowanej inwestycji, bowiem zarówno w art. 49b Prawa budowlanego, jak i art. 50 Prawa budowlanego przewidziano możliwość stosowania każdej z tych norm prawnych w przypadku braku dokonania zgłoszenia, toteż dla zastosowania każdego z tych reżimów kluczowe znaczenie ma rodzaj zrealizowanej inwestycji.
Mając zaś na uwadze definicję zawartą w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego należy przyjąć, że ogrodzenie działki już zabudowanej jest urządzeniem technicznym, związanym z istniejącymi na działce zabudowaniami. Wykonanie natomiast ogrodzenia na działce niezabudowanej powoduje powstanie obiektu, o jakim mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.
Ogrodzenie będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie zostało wybudowane na zabudowanej działce, stąd wystąpił w tej sprawie przypadek powiązania pomiędzy ogrodzeniem a istniejącym obiektem budowlanym, na potrzeby którego ogrodzenie to zostało wykonane. W tych warunkach przyjęte przez Sąd I instancji stanowisko, iż właściwym reżimem prawnym odniesienia się do działań inwestora był tryb postępowania określony w art. 49b ustawy – Prawo budowlane, jako błędne, zasadnymi czyniło zarzut naruszenia przez Sąd I instancji ww. przepisu prawa materialnego, wiążący się z przyjętą przez Sąd oceną co do trybu, w jakim powinna się odbywać legalizacja. Ustalenie, że zrealizowane ogrodzenie panelowe będące ogrodzeniem wzniesionym na działce zabudowanej budynkiem "Centrali Rybnej" i funkcjonalnie z nim powiązane ma charakter urządzenia technicznego, wbrew stanowisku przyjętemu w zaskarżonym wyroku, pozwało organom na zastosowanie w sprawie trybu postępowania przewidzianego w art. 51 Prawa budowlanego. Należy podkreślić, że pogląd dotyczący rozważanej kwestii wyrażony w piśmiennictwie, do którego odwołuje się również w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji (w świetle którego urządzenia budowlane wznoszone wraz z obiektem budowlanym, z którym są związane w sposób funkcjonalny powinny zostać objęte tym samym pozwoleniem na budowę nawet w przypadku, gdyby dla ich oddzielnego wzniesienia wymagane było jedynie dokonanie zgłoszenia, natomiast w przypadku ich oddzielnej budowy, przed albo po wzniesieniu obiektu budowlanego, któremu mają służyć, traktowane są one jako odrębne obiekty budowlane wymagające osobnego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia) w judykaturze nie znalazł aprobaty. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się bowiem jednolicie, że w przypadku takich sytuacji, do jakich odnosi się powstały w niniejszej sprawie spór interpretacyjny, a więc gdy doszło do realizacji ogrodzenia na działce już zabudowanej, a więc realizacji urządzenia budowlanego (art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego), właściwym reżimem prawnym odniesienia się do działań inwestora jest tryb postępowania określony w art. 51 ustawy – Prawo budowlane, gdyż legalizacja urządzenia budowlanego nie jest objęta zakresem przedmiotowym art. 49b Prawa budowlanego (por. wyroki NSA: z dnia 15 grudnia 2016 r., II OSK 1463/16; z dnia 22 stycznia 2014 r., II OSK 1929/12; z dnia 11 lipca 2013 r., II OSK 623/12; z dnia 7 grudnia 2011 r., II OSK 1792/10). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela.
Mając powyższe na uwadze należało skargę kasacyjną uwzględnić jako wywiedzioną w oparciu o uzasadnione zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem prawa materialnego: art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględni ocenę prawną wyrażoną w tej sprawie przez sąd kasacyjny i dokonując powtórnie kontroli zgodności z prawem decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zobowiązany będzie w szczególności do dokonania oceny zasadności przyjętego przez organy stanowiska, w świetle którego przeprowadzona inwestycja polegająca na wybudowaniu ogrodzenia modułowego na granicy z działką nr [...], udostępnioną do użytku publicznego, jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż nie stanowi przeszkody dla budowy ciągu pieszego o ustalonym w planie miejscowym przebiegu.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie uznał, że skoro uwzględnienie skargi kasacyjnej związane było z wadliwym działaniem Sądu I instancji, to zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi art. 207 § 2 p.p.s.a., uzasadniający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI