II OSK 1201/12

Naczelny Sąd Administracyjny2013-10-23
NSAnieruchomościWysokansa
opłata planistycznawzrost wartości nieruchomościplan miejscowyzagospodarowanie przestrzennenieruchomośćskarżącyorgan administracjisąd administracyjnyNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opłaty planistycznej, potwierdzając prawidłowość ustalenia jej wysokości i związku z planem miejscowym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie jednorazowej opłaty planistycznej. Opłata została ustalona z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po wejściu w życie nowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący kwestionowali istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między uchwaleniem planu a wzrostem wartości nieruchomości oraz prawidłowość oceny operatu szacunkowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że wzrost wartości nieruchomości był bezpośrednią konsekwencją zmiany jej przeznaczenia w planie miejscowym, a ocena operatu szacunkowego przez organy i sąd pierwszej instancji była prawidłowa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W.M., A.M. i T.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie o ustaleniu jednorazowej opłaty planistycznej. Opłata ta została naliczona z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po wejściu w życie nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zmienił jej charakter z rolnego na tereny aktywności gospodarczej. Skarżący podnosili, że nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego między uchwaleniem planu a wzrostem wartości nieruchomości, a także kwestionowali sposób oceny operatu szacunkowego przez organy administracyjne i sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zmiana przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym była bezpośrednią przyczyną wzrostu jej wartości, umożliwiając nabycie jej przez inwestora pod zabudowę wielkokubaturową. Sąd podkreślił, że ocena operatu szacunkowego pod względem technicznym i prawnym należy do rzeczoznawcy majątkowego i organów, natomiast sama metodyka szacowania, jako kwestia wymagająca wiadomości specjalnych, nie podlegała ocenie organów ani sądu. W związku z tym, zarzuty dotyczące braku bezpośredniego związku przyczynowego oraz niewłaściwej oceny dowodów zostały uznane za nieuzasadnione. Sąd odrzucił również próbę rozszerzenia podstaw kasacyjnych w nowym uzasadnieniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwalenie planu miejscowego zmieniającego przeznaczenie nieruchomości na tereny aktywności gospodarczej, umożliwiające jej nabycie przez inwestora pod zabudowę wielkokubaturową, stanowi bezpośrednią przyczynę wzrostu jej wartości, uzasadniającą naliczenie opłaty planistycznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zmiana przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym była bezpośrednią konsekwencją umożliwiającą jej nabycie przez inwestora i tym samym wzrost wartości, a nie wynikała z innych czynników jak popyt czy inflacja.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.z.p. art. 36 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 37 § ust. 1 i 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 37 § pkt 11

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami.

P.p.s.a. art. 183 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § § 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 154 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wybór podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości należy do rzeczoznawcy majątkowego.

k.p.c. art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwalenie planu miejscowego jako bezpośrednia przyczyna wzrostu wartości nieruchomości. Prawidłowość oceny operatu szacunkowego przez organy administracji i sąd pierwszej instancji. Ograniczenia w ocenie operatu szacunkowego przez organy i sądy administracyjne ze względu na konieczność posiadania wiadomości specjalnych.

Odrzucone argumenty

Brak bezpośredniego związku przyczynowego między uchwaleniem planu a wzrostem wartości nieruchomości. Niewłaściwa ocena operatu szacunkowego przez organy administracyjne i sąd pierwszej instancji. Wpływ innych czynników (popyt-podaż, inflacja) na wzrost wartości nieruchomości, a nie tylko plan miejscowy. Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego a wzrostem wartości nieruchomości wiadomości specjalne rzeczoznawcy majątkowego nie można było zatem czynić organom zarzutu z tego, że uznały dokumenty w postaci opinii i operatu, cechujące się wzajemną spójnością (niesprzecznością) i szczegółowością, za wystarczające do ustalenia opłaty planistycznej

Skład orzekający

Leszek Kamiński

przewodniczący

Aleksandra Łaskarzewska

członek

Jerzy Siegień

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie jednorazowej opłaty planistycznej, związek przyczynowy między planem miejscowym a wzrostem wartości nieruchomości, zakres kontroli sądowej nad operatem szacunkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przeznaczenia nieruchomości z rolnej na gospodarcze i naliczenia opłaty planistycznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia opłat planistycznych i związku przyczynowego między planowaniem przestrzennym a wartością nieruchomości, co jest istotne dla właścicieli gruntów i inwestorów.

Czy zmiana planu zagospodarowania zawsze oznacza wzrost wartości nieruchomości? NSA wyjaśnia kluczowy związek przyczynowy.

Dane finansowe

WPS: 394 050 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1201/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Jerzy Siegień /sprawozdawca/
Leszek Kamiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Lu 904/11 - Wyrok WSA w Lublinie z 2012-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 4, art. 37 pkt 11
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
art. 154 ust. 1, art. 156 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 23 października 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kamiński sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Jerzy Siegień /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W.M., A.M. i T.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 904/11 w sprawie ze skargi W.M., A.M. i T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [..] września 2011 r. nr [..] w przedmiocie jednorazowej opłaty planistycznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r. (sygn. akt II SA/Lu 904/11) oddalił skargę W.M., A.M. i T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [..] września 2011 r., nr [..] w przedmiocie jednorazowej opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z dnia [..] grudnia 2010 r. Prezydent Miasta Lublina ustalił W.M., A.M. i T.B. jednorazową opłatę planistyczną w wysokości 394.050 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] o pow. 8137 m2, położoną w L. przy [..] na skutek wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Lublina, przyjętego uchwałą Rady Miasta Lublin z dnia 17 listopada 2005 r. Nr 825/XXXV/2005 (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z dnia 9 stycznia 2006 r. Nr 2, poz. 17).
Organ pierwszej instancji wskazał, że przed wejściem w życie tego planu przedmiotowa działka miała charakter rolny (grunty R II, R IIIa, R III), była niezabudowana i nieużytkowana. W planie miejscowym działka ta położona jest natomiast w obszarze AGc - tereny aktywności gospodarczej z podstawowym przeznaczeniem gruntów pod różnego rodzaju działalność gospodarczą, zaplecza techniczne oraz bazy i składy materiałowe z wykluczeniem uciążliwych obiektów produkcyjnych, a także wszelkich obiektów handlowo – usługowych o pow. sprzedaży powyżej 2000 m2 (pod warunkiem, że teren jest objęty strefą polityki przestrzennej) oraz częściowo pod KDD - G - droga gminna i KDW - droga wewnętrzna. Działka nr [..] znajduje się jednocześnie w strefach polityki przestrzennej: strefa lokalizacji wielkokubaturowych obiektów handlowo – usługowych o pow. sprzedaży powyżej 2000 m2 - X3, strefa podmiejska Y3, strefa ochrony i kształtowania krajobrazu kulturowego historycznych obszarów osadniczych północnego odcinka B. - SOK 4a.
Organ stwierdził, że skoro W.M., A.M. i T.B. zbyli przedmiotową działkę po wejściu w życie nowego planu, tj. w dniu 15 maja 2008 r., ale przed upływem 5 lat, to tym samym warunek formalny do ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, określony w art. 37 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.), został spełniony. Organ zaznaczył, że nastąpił przy tym wzrost wartości tej działki. Okoliczność ta, jak wskazał organ, została potwierdzona w sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego operacie szacunkowym, w świetle którego wzrost wartości wyniósł 1.313.500 zł. W konsekwencji opłata w wysokości 30% tej kwoty wyniosła 394.050 zł. W ocenie organu, operat potwierdził, że wzrost wartości nieruchomości wynikał z wejścia w życie nowego planu.
W toku postępowania W.M., A.M. i T.B. podnosili, że nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy wzrostem wartości nieruchomości a uchwaleniem planu miejscowego. Ich zdaniem, w nowym planie działka, z uwagi na zakaz inwestowania w dotychczasowych granicach własności, nadal nie posiada waloru działki budowlanej.
Organ odwoławczy uznał zarzuty odwołujących się za nieuzasadnione. Organ podkreślił, że operat szacunkowy przyjęty za podstawę ustalenia opłaty planistycznej został wykonany prawidłowo, co zostało potwierdzone w opinii rzeczoznawców majątkowych – Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych z dnia [..] lipca 2011 r. Kolegium, oceniając operat oraz wyjaśnienia rzeczoznawcy z dnia 2 września 2010 r., a także opinię Komisji Arbitrażowej uznało, że dokumenty te są spójne i dają podstawy do ustalenia opłaty planistycznej we wskazanej wysokości stanowiącej 30% wzrostu wartości nieruchomości.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnieśli W.M., A.M. i T.B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący podnieśli takie same zarzuty, jakie zgłaszali w toku postępowania przed organami administracyjnymi, a w szczególności, że organy nie wykazały bezpośredniego związku pomiędzy wejściem w życie planu miejscowego a wzrostem wartości przedmiotowej działki nr 11. Skarżący zarzucili również, że organy – wbrew wymogom art. 7, 8, 77, 80 i 104 § 3 K.p.a. – nie oceniły samodzielnie operatu szacunkowego jako dowodu w sprawie, ograniczając się jedynie do oceny jego prawidłowości technicznej. Zdaniem skarżących, również fakt poddania operatu opinii Komisji Arbitrażowej (na ich zlecenie) nie przesądzał automatycznie o poprawności tego operatu.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., oddalił wniesioną skargę.
W ocenie sądu pierwszej instancji, istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do oceny, czy wzrost wartości przedmiotowej działki nr [..] wynikał wyłącznie i bezpośrednio z wejścia w życie nowego planu, czy też z innych okoliczności. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nastąpił wzrost wartości przedmiotowej działki nr [..] ze względu na jej atrakcyjność dla inwestora strategicznego. Wskazał nadto, że rzeczoznawcy ocenili, iż skupowanie większej liczby działek przez jednego inwestora nie miało istotnego wpływu na ceny działek przyjętych do porównań w operacie będącym podstawą ustalenia opłaty planistycznej.
Wobec stanowiska wyrażonego przez osoby posiadające odpowiednią specjalistyczną wiedzę Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił zarzutów skarżących, podkreślając, że nie wykazali oni żadnych konkretnych wad zarówno operatu, jak i opinii Komisji Arbitrażowej. W tej sytuacji nie można było – w przekonaniu Sądu pierwszej instancji – zarzucić organom, że nie dokonały – wbrew art. 7 i 77 K.p.a. – oceny operatu i opinii Komisji. Z uwagi na to, że dokumenty te dotyczą bardzo specjalistycznych dziedzin nie mogą być oceniane przez organ na takim samym poziomie, jak inne – mniej specjalistyczne dowody. W przedmiotowej sprawie nie można zatem było czynić organom zarzutu z tego, że uznały dokumenty w postaci opinii i operatu, cechujące się wzajemną spójnością (niesprzecznością) i szczegółowością, za wystarczające do ustalenia opłaty planistycznej we wskazanej wysokości. Z powyższych względów nie można było wymagać ani od rzeczoznawcy majątkowego, ani tym bardziej od organów, aby poszukiwały innych dodatkowych czynników mogących mieć wpływ na wzrost wartości przedmiotowej działki, np. popyt - podaż, wzrost zamożności społeczeństwa.
W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego W.M., A.M. i T.B. zaskarżyli powyższy wyrok w całości.
Skarżący kasacyjnie zarzucili Sądowi pierwszej instancji mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie:
- przepisów postępowania, tj. art. 1, art. 3, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., skutkujące rozstrzygnięciem sprawy bez wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego oraz przyjęciem stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, a tym samym niedokonaniem prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, a przez to zaakceptowaniem naruszenia przez ten organ art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co spowodowało ustalenie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym;
- przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a., polegające na jego zastosowaniu w zw. z art. 233 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) i – tym samym – na zastosowaniu przez Sąd oczywiście błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczeniu swobodnej oceny dowodów – i w konsekwencji – na naruszeniu obowiązku wyprowadzenia z materiału dowodowego logicznych i spójnych wniosków;
- prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 36 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647, ze zm.) przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji braku przesłanki w postaci bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego a wzrostem wartości nieruchomości.
Uzasadnienie postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się zasadniczo do następujących twierdzeń.
Zdaniem skarżących kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przyjął po pierwsze, że w sprawie zachodzi "bezpośredni związek przyczynowy" pomiędzy uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a wzrostem wartości nieruchomości, po drugie, że uchwalenie "nowego planu" wprowadzającego ograniczenie obszarowe skutkuje zwiększeniem atrakcyjności tej nieruchomości jako przedmiotu obrotu. W ocenie skarżących, Sąd nie rozważył, czy na wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości nie miały wpływu inne czynniki, takie jak: popyt-podaż, inflacja, wzrost zamożności społeczeństwa.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, powiększonych o opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa.
Pismem z dnia 4 września 2012 r. skarżący przytoczyli "nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych zawartych w pkt. II skargi kasacyjnej polegających na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 36 ust. 4 i 37 ust. 1 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym". Skarżący podnieśli, że powyższe przepisy nie stwarzają podstaw do określenia przez organ administracji w decyzji administracyjnej terminu zapłaty opłaty planistycznej oraz skutków niedotrzymania tego terminu w postaci obciążenia zobowiązanego zapłatą odsetek ustawowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1, art. 3, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., polegającym na niedokonaniu prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, wskazać należy, że może on odnieść skutek jedynie w przypadku ustalenia, że gdyby nie naruszono przepisów postępowania, to najprawdopodobniej zapadłby wyrok o innej treści. Można zatem byłoby skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionych przepisów wówczas, gdyby Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie uchylił zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie taki przypadek nie zachodzi. Zaskarżona do sądu pierwszej instancji decyzja, zarówno w swej sentencji, jak i uzasadnieniu, była sformułowana w sposób jasny i nie budzący wątpliwości. Organ wyjaśnił kryteria, którymi się kierował, wydając przedmiotową decyzję. Materiał dowodowy w sprawie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony, a następnie po analizie organów administracyjnych trafnie oceniony zarówno przez te organy, jak i Sąd pierwszej instancji. Nie można zatem podzielić zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia przepisów postępowania.
Należy mieć przy tym na uwadze, że to hipoteza mającej zastosowanie w sprawie normy prawa materialnego wyznacza zakres prowadzonego postępowania dowodowego. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią w istocie bezpośrednią konsekwencję zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na ich zastosowaniu pomimo braku w sprawie przesłanki w postaci bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego a wzrostem wartości nieruchomości.
Z zarzutem powyższym nie można się zgodzić. Bezsporne w rozpatrywanej sprawie jest, że przed wejściem w życie obowiązującego obecnie planu miejscowego przedmiotowa działka miała charakter rolny, była niezabudowana i nieużytkowana. W planie miejscowym działka ta położona jest natomiast w obszarze AGc - tereny aktywności gospodarczej - w strefach polityki przestrzennej: strefa lokalizacji wielkokubaturowych obiektów handlowo – usługowych o pow. sprzedaży powyżej 2000 m2 - X3, strefa podmiejska Y3, strefa ochrony i kształtowania krajobrazu kulturowego historycznych obszarów osadniczych, a także częściowo pod drogi. Faktu dokonania zmiany przeznaczenia nieruchomości nie zmienia natomiast wprowadzenie w strefie lokalizacji wielkokubaturowych obiektów handlowo – usługowych o pow. sprzedaży powyżej 2000 m2 zakazu inwestowania w dotychczasowych granicach własności mniejszych niż 5 ha. Ograniczenie powyższe mogło co prawda mieć wpływ na stopień wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, ale nie można przyjąć, że go w ogóle wykluczało. O zmianie przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości po uchwaleniu obowiązującego planu przesądza jednoznacznie fakt, że uprzednio nieruchomość ta mogła być nabyta jedynie w celu jej rolniczego użytkowania. Po uchwaleniu planu nieruchomość ta mogła być nabyta przez inwestora pragnącego zainwestować ją pod lokalizację wielkokubaturowego obiektu handlowego w ramach zagospodarowywania całego kompleksu znajdujących się na tym obszarze nieruchomości. Fakt nabywania tych nieruchomości nie wynika z "innej przyczyny" niezwiązanej z planem miejscowym, ale jest bezpośrednią konsekwencją zmiany przeznaczenia tych nieruchomości dokonanej w tym planie. Samoistną przyczyną wzrostu wartości tych nieruchomości nie jest zatem sam fakt nabywania ich przez inwestora z zamiarem zainwestowania całego obszaru. Decyzja o ich nabyciu, a także wzrost ich wartości, jest bezpośrednią konsekwencją dokonanej w wyniku uchwalenia planu miejscowego zmiany ich przeznaczenia umożliwiającej takie zainwestowanie.
Sądowi pierwszej instancji nie można także zarzucić zastosowania oczywiście błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczenia swobodnej oceny dowodów – i w konsekwencji – naruszenia obowiązku wyprowadzenia z materiału dowodowego logicznych i spójnych wniosków, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a., polegające na jego zastosowaniu w zw. z art. 233 K.p.c.
Stosownie do art. 37 ust. 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych, stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami. Wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych (art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Natomiast szczegółowe regulacje dokonywania wycen nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, w zależności do celu wyceny, określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109, ze zm.). W niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej decyzji, a więc sprzed zmiany przepisów dokonanej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. (Dz. U. Nr 165, poz. 985). Zgodnie z § 50 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia, przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości dla ustalenia odszkodowania lub opłaty, o których mowa w art. 36 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, określa się wartość nieruchomości, uwzględniając jej przeznaczenie przed uchwaleniem planu miejscowego lub przed jego zmianą oraz jej przeznaczenie po uchwaleniu planu miejscowego lub po jego zmianie. Nie uwzględnia się części składowych tej nieruchomości. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wejścia w życie planu miejscowego lub jego zmiany, a ceny - z dnia zbycia nieruchomości.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykonana w rozpatrywanej sprawie wycena wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości, z punktu widzenia obowiązujących przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów do tej ustawy, była prawidłowa i mogła stanowić podstawę dla ustalenia wysokości opłaty planistycznej.
Operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Również ustawowy zakres kontroli legalności rozstrzygnięć administracyjnych, przypisany sądowi administracyjnemu, nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych rzeczoznawcy majątkowego, jakie składają się na sporządzony w danej sprawie operat szacunkowy.
W sprawie określenia opłaty planistycznej konieczne jest ustalenie, że do wzrostu wartości nieruchomości doszło wskutek uchwalenia lub zmiany planu, a więc że zachodzi bezpośredni związek przyczynowy między zmianą wartości nieruchomości a przyjętymi ustaleniami uchwalonego lub zmienionego planu. Organ prowadzący postępowanie dokonał oceny operatu szacunkowego pod względem zgodności z przepisami prawa, tj. zbadał, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, niezgodności z przepisami, pomyłek, braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Sama metodyka szacowania nieruchomości nie mogła być natomiast przedmiotem rozważań organu oraz Sądu, gdyż odnosi się do wiadomości specjalnych, które są wyłączną domeną rzeczoznawcy (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 226/10). Organy orzekające w sprawie, a także Sąd pierwszej instancji, nie mogły zatem dokonywać rozważań czy na wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości nie miały wpływu inne czynniki, takie jak: popyt - podaż, inflacja, wzrost zamożności społeczeństwa, oznaczałoby to bowiem dokonanie samodzielnej wyceny przedmiotowej nieruchomości, do czego zarówno te organy i Sąd pierwszej instancji, nie są uprawnione. Należy przy tym zauważyć, że są to bardzo ogólne czynniki, których wpływu na wzrost wartości danej nieruchomości w zasadzie nie sposób precyzyjnie określić i które zawsze mają pośredni wpływ na wzrost wartości nieruchomości.
W przedmiotowej sprawie zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Sąd pierwszej instancji dokonały pełnej i obiektywnej oceny sporządzonego operatu szacunkowego i prawidłowo uznały, że spełnia on wszelkie wymogi stawiane przez ustawodawcę tego rodzaju opracowaniom.
Odnosząc się natomiast do przytoczonego nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych zawartych w pkt. II skargi kasacyjnej, należy podkreślić, że z treści art. 183 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. wynika, iż strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Prawo strony do przytaczania nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych oznacza jedynie możliwość powoływania nowej argumentacji na ich poparcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1999 r., sygn. akt I CKN 448/98, LexPolonica nr 353780). Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. nie daje natomiast możliwości rozszerzenia czy uzupełnienia podstaw kasacyjnych, w tym zwłaszcza powołania nowych przepisów, po upływie terminu przewidzianego do wniesienia skargi kasacyjnej. W kwestii powyższej jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt II GPS 2/08, stwierdzając w uzasadnieniu, że ustawodawcy przy ograniczeniu prawa strony do przytoczenia jedynie nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych chodziło o to, aby stan zarzutów kierowanych przeciwko wyrokowi sądu pierwszej instancji był wyraźnie określony i stabilny w czasie, a strona na poparcie tak zgłoszonych zarzutów mogła przedstawiać jedynie inne niż dotychczas argumenty. Tym niemniej muszą to być nowe argumenty na rzecz przedstawionych zarzutów (konkretnych okoliczności prawnych), a nie nowe zarzuty, choćby dało się je ogólnie powiązać z przepisami prawa, na tle których zostały przedstawione. W przeciwnym razie granice skargi kasacyjnej byłyby płynne, natomiast zainteresowane strony mogłyby podnosić zupełnie nowe okoliczności prawne nawet na rozprawie, co z pewnością nie byłoby zgodne z ustrojowym modelem sądowoadministracyjnego postępowania odwoławczego.
Także w postanowieniu NSA z dnia 13 maja 2004 r., sygn. akt OSK 56/04 podkreślono, że strona ma prawo do przytaczania nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych w postaci nowej argumentacji, ale nie jest uprawniona do późniejszego, po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, rozszerzenia podstaw kasacyjnych czy też ich późniejszego powoływania (określenia, precyzowania).
Tymczasem pismem z dnia 4 września 2012 r. skarżący przytoczyli nie tylko, jak stwierdzili, nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych zawartych w pkt. II skargi kasacyjnej, ale je rozszerzyli, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 36 ust. 4 i 37 ust. 1 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (jak wynika z opisu naruszenia - przez ich błędną wykładnię), polegające na przyjęciu, że przepisy powyższe stwarzają podstawę do określenia przez organ administracji w decyzji administracyjnej terminu zapłaty opłaty planistycznej oraz skutków niedotrzymania tego terminu w postaci obciążenia zobowiązanego zapłatą odsetek ustawowych. Zarzut powyższy nie został zawarty w skardze kasacyjnej z dnia 2 kwietnia 2012 r., nie może on być zatem badany w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI