II OSK 1195/13

II OSK 1195/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-05-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Miładowski
Rafał Wolnik
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Bk 839/12 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2013-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 183 par. 1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2007 nr 231 poz 1700
art. 63
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 839/12 w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie uregulowania własności działki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 839/12 oddalił skargę K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie uregulowania własności działki.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Skarżący zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dania [...] września 1973 r., nr [...] w sprawie uregulowania własności działki nr [...] położonej we wsi [...].
Burmistrz [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] odmówił wznowienia postępowania. W jego uzasadnieniu, powołując się na treść przepisu art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.) oraz uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1444/09 wskazał, że od 1 stycznia 1992 r. nie istnieje możliwość rozpatrywania wniosków dotyczących wznowienia postępowania w sprawach zakończonych ostateczną decyzją wydaną w oparciu o przepisy ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Dlatego też podjęcie czynności, której żąda zainteresowany byłoby niezgodne z prawem.
Z postanowieniem tym nie zgodził się skarżący i wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży wnosząc o jego uchylenie i wznowienie postępowania w sprawie. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 4 w związku z art. 7 i 8 k.p.a. W jego uzasadnieniu wskazał, że nie był powiadomiony o toczącym się postępowaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Dokument o zawiadomieniu o toczącym się postępowaniu uwłaszczeniowym został sfałszowany. O fakcie, że teściowie w sposób bezprawny w oparciu o fałszerstwo i przestępstwo stali się właścicielami jego działki - ojcowizny dowiedział się w 2012 r.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że sporny akt własności ziemi został wydany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w dniu [...] września 1973 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. A skoro tak, to jak słusznie wskazał organ I instancji, przywołując wyrok NSA z 15 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1444/09 nie jest możliwe wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. oraz art. 148 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania zakończonego decyzją Powiatowej Rady Narodowej w [...] w sprawie nabycia przez A. i H. K. własności działki gruntu. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wspomniana decyzja oparta została na nieprawdziwych i fałszywych okolicznościach faktycznych, albowiem pomiędzy K. P. i A. K. nigdy nie była zawarta żadna umowa sprzedaży działki. Działka zawsze stanowiła własność rodziców K. P., a pomimo to zarówno M. P. jak i jej syn K. P. nie zostali w 1973 r. zawiadomieni o toczącym się postępowaniu, przez co zostali pozbawieni możliwości obrony swoich praw. Zaznaczył, że znajdujące się na potwierdzeniach odbioru podpisy rzekomo K. P. nie zostały przez niego złożone, co potwierdza postanowienie Prokuratury Rejonowej w K. odmawiające wszczęcia dochodzenia z uwagi na upływ terminu przedawnienia karalności przestępstw z art. 270 § 1 k.k. i art. 271 § 1 k.k.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku skargę oddalił. Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia był art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zgodnie z którym, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Oznacza to, że z woli ustawodawcy wymienionych trybów nadzwyczajnych, przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszania ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach skutkowałyby koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Może się zatem zdarzyć, że niektóre decyzje (akty własności ziemi), mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym. Przyjąć należy, że uregulowanie zawarte w art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa jest przeszkodą prawną do wszczęcia wymienionych w nim postępowań nadzwyczajnych i tym samym negatywną przesłanką dopuszczalności wszczęcia postępowania o charakterze przedmiotowym. Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż treść art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa jest jasna i jednoznaczna i z tego powodu nie wymaga wykładni. Na gruncie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przepis ten stanowi wyjątek od wyjątku (nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych) od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Zastosowanie tej konstrukcji miało na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybach nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie ustawy z dnia 19 października 1971 r. Oznacza to, że organy administracji nie mogą oceniać legalności takich decyzji, czym, z uwagi na ustawowy charakter regulacji, związane są również sądy administracyjne. Kwestia zgodności art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z Konstytucją RP była już przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. We wiążących skład orzekający w niniejszej sprawie wyrokach z dnia 22 lutego 2000 r. sygn. akt SK 13/99 i z dnia 15 maja 2000 r. sygn. akt SK 29/99, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż powyższy przepis jest zgodny z art. 2, art. 64, art. 77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP. W ocenie sądu, organy prawidłowo zastosowały przepisy procedury administracyjnej jak i przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, odmawiając skarżącemu wznowienia postępowania zakończonego decyzją Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1973 r.
Od tego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1, 2 i 4 kpa w związku z art. 7 i 8 kpa i art. 148 kpa; art. 2, art. 64, 71 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP.
Wniósł o uchylenie wyroku w całości. W uzasadnieniu przedstawił przebieg sprawy i stwierdził, że w obrocie znajduje się decyzja wydana w wyniku sfałszowania dokumentów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku nie są trafne.
W dniu 1 stycznia 1992 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Zgodnie z art. 63 tej ustawy: "Do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji" (ust. 2). Oznacza to, że z woli ustawodawcy wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszenia ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie skutkowałyby stosowanie tych trybów. A zatem niektóre decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść tego przepisu jest jasna i jednoznaczna i właśnie z tego powodu nie wymaga żadnej wykładni, nadto przepis ten był badany przez Trybunał Konstytucyjny. Mianowicie w wyrokach z dnia 22 lutego 2000r. sygn..akt SK 13/99 i z dnia 15 maja 2000r. sygn..akt SK 29/99 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw jest zgodny z art. 2, art. 77, art.78 Konstytucji RP. W świetle obowiązującego stanu prawnego nie ma podstawy prawnej, która pozwalałby wszcząć administracyjne postępowanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem aktu własności ziemi na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. A wszelkie spory dotyczące prawa własności nieruchomości mogą być rozstrzygane przez sądy powszechne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.