II OSK 1189/07

II OSK 1189/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Marzenna Linska - Wawrzon /sprawozdawca/
Zygmunt Niewiadomski
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II SA/Op 95/07 - Wyrok WSA w Opolu z 2007-04-12
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
art. 7, art. 8, art. 10-12 art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135, art. 145 par. 1 lit. c, art. 174, art. 183 par. 1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski sędzia del. WSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Op 95/07 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Wojewody O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r. w sprawie II SA/Op 95/07 oddalił skargę D. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego.
U podstaw wyroku leżały następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne.
Pismem z dnia 13 listopada 2006 r. D. B. wystąpił o wymeldowanie byłej żony – A. B. z budynku położonego w K. przy ul. [...]. We wniosku wskazał, że w dniu 3 września 2006 r. A. B. wraz z trójką dzieci opuściła mieszkanie, zabierając meble, wyposażenie kuchni, ubrania i zamieszkała prawdopodobnie w Opolu. Wskazał również, iż w okresie od maja 2005 r. do końca sierpnia 2006 r. A. B. przebywała w domu tylko sporadycznie, w związku z czym nie uczestniczy również w życiu społeczności lokalnej, w tym w głosowaniu do samorządu. Wskazał, że prawdziwość podawanych okoliczności mogą potwierdzić współwłaściciele nieruchomości oraz sąsiedzi.
Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], opartą o przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i art. 104 K.p.a., odmówił wymeldowania A. B. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu wskazał na porządkowy charakter przepisów o ewidencji ludności i - powołując się na zebrane w sprawie dowody - stwierdził, że A. B. dokonała zameldowania na pobyt czasowy w Opolu, natomiast opuszczenie przez nią budynku nie było dobrowolne, gdyż powodowane było strachem o bezpieczeństwo i opuszczenie to ma charakter czasowy, na okres wynajmowania mieszkania w Opolu. Organ stwierdził, że brak było przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu w świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powołanego jako podstawa prawna decyzji.
Od decyzji tej D. B. wniósł odwołanie, w którym powtórzył argumenty o sporadycznych pobytach A. B. w mieszkaniu w ostatnim okresie przed jego opuszczeniem, podając, iż spowodowane to było m.in. remontem wynajętego mieszkania, w którym zameldowania na pobyt czasowy dokonała w październiku 2006r. Podał też, że opuszczenie lokalu było dobrowolne, a w toku postępowania rozwodowego sąd nie dał wiary oskarżeniom kierowanym wobec niego przez byłą już żonę, o czym świadczy fakt, że nie zostały mu ograniczone prawa rodzicielskie, a małżeństwo rozwiązane zostało bez orzekania o winie stron. Zakwestionował rzetelność dowodów zebranych w sprawie, podnosząc, iż zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. zostało wydane na podstawie pomówienia i bez jakiegokolwiek sprawdzenia. Wskazał, że bezzasadna była też interwencja Policji, która odmawiała wysyłania patrolu na interwencje. Ponownie podniósł konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków - mieszkańców pobliskiego bloku. Do odwołania dołączył odpis wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia [...] września 2006 r., sygn. akt [...], orzekającego rozwód, z adnotacją o prawomocności w dniu 20 października 2006 r., a także kserokopie pism procesowych w sprawie o rozwód.
Wojewoda Opolski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpatrzeniu odwołania D. B., decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, przytaczając treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i powołując się na stanowisko orzecznictwa na tle tego przepisu, zachowujące aktualność pomimo jego zmiany, podkreślił, że opuszczenie miejsca stałego pobytu musi wynikać z woli osoby do zmiany miejsca pobytu stałego. Poza tym wskazał, że przesłanką niezbędną do wydania decyzji o wymeldowaniu jest niewątpliwe i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Wywiódł, że tego kryterium nie spełnia czasowe opuszczenie lokalu, gdyż nie można sankcjonować administracyjnie zachowania, które jest prawnie dozwolone, natomiast A. B. zameldowała się w dniu 31 października 2006r. na pobyt czasowy w Opolu do dnia 1 września 2008 r. Z uwagi na powyższe, organ stwierdził, iż nie można dać wiary argumentom podnoszonym przez D. B. co do faktu rezygnacji przez byłą żonę z pobytu stałego w K. i wyprowadzeniu się na stałe do Opola. Organ odwoławczy wskazał na istotne, jego zdaniem, dowody w postaci pism odpowiednich organów, potwierdzające okoliczność, że A. B. została zmuszona do opuszczenia miejsca pobytu stałego, podczas gdy w orzecznictwie (w tym miejscu powołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt SA 3169/00) podkreślany jest element dobrowolności. W konkluzji organ stwierdził, iż decyzja o wymeldowaniu jest aktem o charakterze wyjątkowym i może mieć zastosowanie, gdy osoba faktycznie i trwale opuści bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego, natomiast w sprawie występuje czasowa nieobecność, dopuszczana w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W skardze na powyższą decyzję, D. B. wniósł o jej zmianę oraz wydanie orzeczenia zakazującego A. B. wchodzenia do budynku bez obecności skarżącego albo innego współwłaściciela nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając swoje orzeczenie wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Sąd zaznaczył, że od pobytu stałego należy odróżnić pobyt czasowy, który w myśl art. 7 w/w ustawy charakteryzuje się przebywaniem bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Zauważyć należy, iż zasadnicza różnica pomiędzy obydwoma rodzajami pobytu sprowadza się do zamiaru osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu.
Zameldowanie na pobyt czasowy trwający dłużej niż 3 miesiące dopuszczalne jest w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 8, wskazujących na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego, za jakie ustawodawca uważa w szczególności: wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego (pkt 1), pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych (pkt 2), odbywanie czynnej służby wojskowej (pkt 3) oraz pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych (pkt 4). Z uwagi na użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "w szczególności", w orzecznictwie przyjmuje się, że są to okoliczności wymienione przykładowo, w konsekwencji czego podstawą do zameldowania na pobyt czasowy mogą być także inne, społecznie uzasadnione okoliczności, przy czym żaden przepis tej ustawy nie zakreśla ostatecznych granic pobytu czasowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1982 r., sygn. akt II SA 1031/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 91).
Należy mieć również na uwadze, iż "opuszczenie miejsca pobytu stałego", stanowiące hipotezę omawianego przepisu, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to istotne znaczenie przy ocenie, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma natomiast to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej LEX nr 50123 oraz z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989 r., nr 2, póz. 72). Tak skonstruowana przesłanka, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego przez osobę, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu i cel w jakim to miejsce, na pewien czas, jest opuszczone, przyczyna opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, System Informacji Prawnej LEX nr 80643).
Ponadto Sąd zwrócił uwagę na wzajemną relację dwóch meldunków dokonanych przez organ meldunkowy, właściwy zarówno dla zameldowania A. B. na pobyt stały, jak i na pobyt czasowy, polegającą na tym, że w postępowaniu o wymeldowanie osoby z pobytu stałego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem wyrażonym poprzez czynność materialno - techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy (art. 47 ust. 1 i 2, art. 7, art. 8 oraz art. 10 - 12 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Związanie to sprowadza się do zakazu kwestionowania w drodze decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego czasowego charakteru dokonanego meldunku, wynikającego z dokonania czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt czasowy. Innymi słowy - organ orzekający w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego nie może przyjmować, że w czasie dokonania czynności zameldowania na pobyt czasowy, pobyt osoby objętej postępowaniem meldunkowym miał w rzeczywistości charakter stały. Taka ocena może być dokonana poprzez uchylenie czynności materialno - technicznej zameldowania, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991 r., sygn. akt II AZP 6/91, OSNC 1992/4/51; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt V SA 3871/00, System Informacji Prawnej LEX nr 84486; M. Armata, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 1990 r., sygn. akt SA/Gd 1346/89, OSP 1992 r., nr 9, poz. 199).
W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, że opuszczenie przez A. B. miejsca stałego pobytu nie spełniało przesłanek wynikających z tego przepisu, gdyż nie było dobrowolne ani trwałe. Z lektury akt wynika, iż przez organ pomocy społecznej oraz Policję odnotowane zostało bezprawne działanie skarżącego, polegające na agresywnym zachowaniu wobec A. B., czego zresztą skarżący nie kwestionuje. Natomiast skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie podnoszonych w toku postępowania twierdzeń przeciwnych. Zasadnie również przez organ zostało dostrzeżone znaczenie dokonania przez A. B. zameldowania na pobyt czasowy w Opolu. Jakkolwiek zgodzić należy się z podnoszonym przez skarżącego twierdzeniem co do porządkowego charakteru ewidencji ludności, nie można jednak przyjmować automatyzmu działania organów na tle przepisów ustawy i możliwości pomijania przez nie okoliczności faktycznych sprawy, które każdorazowo powinny być oceniane indywidualnie. Ustalenia te, mające zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako podstawy prawnej wymeldowania w niniejszej sprawie, zostały - w ocenie Sądu - należycie udowodnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego. W szczególności już samo opuszczenie lokalu, podyktowane obawą przed dalszymi bezprawnymi zachowaniami skarżącego, stanowiło przeszkodę do wymeldowania A. B. z pobytu stałego. Z tych względów zaskarżona decyzja nie narusza przywołanej jako podstawa jej wydania normy prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Sąd podkreślił, że w odniesieniu do wniosku o wymeldowanie, złożonego w dniu 13 listopada 2006 r., a zatem tuż po opuszczeniu lokalu przez A. B., co według wniosku nastąpiło w dniu 3 września 2006r., nie może być mowy o możliwości dokonania prawidłowej oceny pod kątem trwałości opuszczenia lokalu, zwłaszcza, że wskazywane przez skarżącego w odwołaniu i w skardze okoliczności potwierdzają, iż A. B. nie zerwała jeszcze wszelkich więzi z domem, posiada klucze do mieszkania i przyjeżdża tam po swe rzeczy. W tej sytuacji, odmienne od podjętego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie, musiałoby zostać uznane za przedwczesne. Z uwagi na powyższe, podnoszone przez skarżącego uchybienia proceduralne w zakresie nienależytego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego, poprzez nieprzesłuchanie wnioskowanych świadków, nie mogłyby mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Wyraźnie przy tym podkreślić należy, że ocena ta dotyczy wyłącznie okresu trwania postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z dnia 13 listopada 2006 r.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył w imieniu skarżącego adwokat R. L., który zarzucił Sądowi:
- na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego, a to art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 z późn. zm.) przez przyjęcie, że A. B. nie opuściła na stałe miejsca jej pobytu, a opuszczenie to nie było ani trwałe ani dobrowolne, podczas gdy prawidłowo oceniony stan faktyczny prowadzi do wniosku, że opuszczenie dotychczasowego stałego pobytu jest trwałe i dobrowolne,
- na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie prawa procesowego polegającego na obrazie art. 135 i 145 § l lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 8, 77 § l, 107 § 3 kpa przez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia naruszenia przez Wójta Gminy K. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy i nieuwzględnienie tego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wydal wyrok sprzeczny z prawem. Wskazując na powyższe podstawy autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oraz o zasądzenie od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego kosztów adwokackich wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej przedstawił szereg okoliczności faktycznych, świadczących według niego o tym, że uczestniczka stworzyła sobie nowe centrum życiowe, a zatem opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego ma charakter trwały.
Podniósł, że A. B. do dawnego miejsca zamieszkania przyjeżdża raz albo dwa razy w tygodniu. Posiada klucze do mieszkania. Zaprzeczył też, aby skarżący wymienił zamki w drzwiach. Gdyby miało miejsce zamontowanie nowych zamków, to uczestniczka powinna wystąpić do sądu o przywrócenie utraconego posiadania. Taka sprawa pomiędzy stronami nie toczyła się.
Nie zgadzając się z oceną Sądu co do braku dobrowolności opuszczenia lokalu przez uczestniczkę zaznaczono, że gdyby strona była zmuszona do opuszczenia lokalu, to powinna podjąć przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w danym lokalu.
Tymczasem nie było prowadzone postępowanie, które wykazałoby, że miało miejsce zmuszenie A. B. do opuszczenia zajmowanego lokalu. Wbrew ocenie Sądu, według strony, z akt sprawy nie wynika, aby miały miejsce bezprawne działania D. B. wobec byłej żony. Nie świadczy o tym założenie tzw. Niebieskiej Karty. Autor skargi kasacyjnej wskazał też na fakt, iż rozwiązanie małżeństwa stron przez rozwód nastąpiło bez orzekania o winie.
Według twierdzeń strony Wójt Gminy wydał decyzję o odmowie wymeldowania z naruszeniem art. 77 kpa i 107 § 3 kpa, gdyż nie wyjaśniono istotnych w sprawie okoliczności
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest precyzyjne wskazanie przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone i wykazanie, na czym to naruszenie polegało. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności (podobnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach z dnia 20 października 2005 r., l OSK 163/05, LEX nr 188715; z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971 z dnia 17 stycznia 2006 r., II OSK 403/05, LEX nr 196461, z dnia 31 marca 2004 r. OSK 59/04 publ. ONSAiWSA 2004 z. 1 poz. 10 oraz z dnia 20 września 2005 r. I OSK 794/05 niepublikowane).
Strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 ppsa. W związku tym rozważania należy rozpocząć od zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.
Sąd I instancji zasadnie przyjął, że organy administracji w niniejszej sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodzić się trzeba z argumentacją autora skargi kasacyjnej, że dokonane przez organy administracji i zaakceptowane przez Sąd Wojewódzki ustalenia co do braku dobrowolności opuszczenia przez uczestniczkę miejsca stałego pobytu nie znajdują w pełni potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jednak niedostateczne wyjaśnienie tej kwestii w postępowaniu administracyjnym pozostawało bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, skoro jednocześnie wystąpiła inna przeszkoda do wymeldowania uczestniczki z przedmiotowego lokalu.
Już organ II instancji zaznaczył w uzasadnieniu swej decyzji, iż zasadniczą przyczyną odmowy wymeldowania było ustalenie, że nieobecność uczestniczki w miejscu pobytu stałego ma charakter czasowy.
Również Sąd Wojewódzki trafnie wskazał, na okoliczności warunkujące – w świetle art. 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – zameldowanie na pobyt czasowy, zaznaczając, że żaden przepis ustawy nie zakreśla ostatecznych granic pobytu czasowego.
Niewątpliwie orzeczony rozwód małżeństwa stron, nieuregulowane kwestie majątkowe związane ze współwłasnością przedmiotowego lokalu, jak też inne okoliczności sprawy dowodzą istnienia konfliktu pomiędzy skarżącym i uczestniczką.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż uczestniczka nie zabrała wszystkich przedmiotów służących do życia codziennego i przyjeżdżała co pewien czas po swoje rzeczy, a przy tym dysponowała kluczami do lokalu. Okoliczności te znajdują również pośrednio potwierdzenie w wyjaśnieniach i pismach procesowych skarżącego. W orzecznictwie wskazuje się, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów omawianej ustawy jednoznacznie wiąże się z definitywnym i całkowitym usunięciem z zajmowanego pomieszczenia wszystkich przedmiotów służących do życia codziennego (mebli i innych rzeczy) i skoncentrowanie swojego centrum życiowego poza miejscem tego pobytu stałego. Opuszczenie więc związane jest z wyprowadzeniem się z lokalu i zabraniem wszystkich rzeczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2002 r., II SA/Wr 15/200, LexPolonica nr 355912).
Również pozostałe okoliczności podane przez pełnomocnika (wspólne zamieszkiwanie z konkubentem, umieszczenie trojga dzieci w szkole w Opolu) nie podważają stanowiska Sądu co do braku przesłanki trwałego opuszczenia miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.
Nadto z treści skargi D. B. wynika, że A. B. posiadała klucze do nieruchomości i swobodny dostęp do niej. Materiał dowodowy nie potwierdził zatem faktu utraty posiadania lokalu położonego w budynku w K. i konieczności podjęcia przez A. B. stosownych działań prawnych w celu przywrócenia utraconego posiadania.
Słusznie wskazał Sąd Wojewódzki, że w takim stanie, jaki istniał w chwili wydania decyzji, nie było możliwe dokonanie oceny co do trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania przez uczestniczkę.
Nie bez znaczenia było to, co podkreślił Sąd pierwszej instancji, że wniosek o wymeldowanie złożony został po upływie około 40 dni od opuszczenia lokalu przez uczestniczkę, a decyzje w przedmiocie wymeldowania wydane zostały w ciągu kilku miesięcy od tego zdarzenia.
Ten istotny aspekt sprawy nie został dostrzeżony przez autora skargi kasacyjnej. W rezultacie brak jest w skardze kasacyjnej argumentacji, która podważyłaby konkluzję Sądu, iż pewne braki postępowania wyjaśniającego były bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, a ustalony na moment orzekania stan sprawy nie dawał podstaw do uwzględnienia wniosku o wymeldowanie.
Sąd Wojewódzki wyraźnie stwierdził, że odmienne od podjętego w zaskarżonej decyzji rozstrzygniecie musiałoby zostać uznane za przedwczesne, przy czym zaznaczył, że ocena ta dotyczy wyłącznie okresu trwania postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 13 listopada 2006 r.
Dla porządku należy się jeszcze odnieść do stanowiska Sądu I instancji w przedmiocie związania organu prowadzącego postępowanie w sprawie o wymeldowanie osoby z pobytu stałego a stanowiskiem innego organu ewidencji ludności, wyrażonym poprzez czynność materialno-techniczną o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy. Sąd przytoczył argumentację zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 czerwca 2005 r., II SA/Op 255/04 (ZNSA 2006/2/107), który uznał, że w postępowaniu o wymeldowanie osoby z pobytu stałego, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem innego organu ewidencji ludności, wyrażonym poprzez czynność materialno-techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy (art. 47 ust. 1 i 2, art. 7, art. 8 oraz art. 10-12 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować, na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tegoż poglądu.
Należy podkreślić, że czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności ani prawomocności. Organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Czynności tej - wyeliminowania błędnego wpisu - dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991 r., III AZP 6/91, OSNC 1992, nr 4, poz. 51, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2006 r., II OSK 883/05, LEX nr 265701).
W przypadku czynności materialno-technicznej trudno mówić o jej prejudycjalności, związaniu czynnością organu w takim znaczeniu jak w przypadku związania organu ostateczną decyzją.
W sprawach o wymeldowanie z pobytu stałego ustalenie, iż osoba opuściła w sposób dobrowolny i na trwałe dotychczasowe miejsce pobytu poprzedzone jest bardzo często stwierdzeniem, że osoba ta posiada nowe miejsce stałego pobytu. Nie można zarazem wykluczyć istnienia sytuacji polegających na tym, że osoba jest tylko formalnie zameldowana w tym nowym miejscu na pobyt czasowy, a w rzeczywistości charakter tego pobytu jest inny. W razie więc sporu stron co do takiej okoliczności organ zobowiązany jest do jej wyjaśnienia. W szczególności organ ustalając stan faktyczny w sprawie o wymeldowanie uprawniony jest do badania ewentualnej pozorności czynności polegającej na zameldowaniu w określonym miejscu na pobyt czasowy. Pamiętać bowiem należy, że celem postępowania wyjaśniającego w sprawie dotyczącej zameldowania jest ustalenie rzeczywistego pobytu obywateli w oznaczonym miejscu tak, aby zapewniona była zgodność ewidencji ludności ze stanem faktycznym.
W realiach rozpoznawanej sprawy zameldowanie uczestniczki na pobyt czasowy było jednym z faktów, który podlegał swobodnej ocenie dowodów w kontekście ziszczenia się przesłanek zawartych w art. 15 ust. 2 u.e.l.
Reasumując, należało stwierdzić, że Sąd Wojewódzki nie uchybiając przepisom art. 7, 8, 77 § 1, 107 § 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 lit. c ppsa – miał podstawy aby zaakceptować ustalenia faktyczne poczynione przez organ I i II instancji co do istotnych w sprawie okoliczności.
Niezasadnie też zarzucano w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego. Zauważyć przy tym należy, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał jednoznacznie, czy zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przyjmuje się, że naruszenie przez sąd prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu określonej normy prawnej, natomiast błędne zastosowanie prawa materialnego, czyli tzw. błąd subsumcji, to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego żadna z powyższych postaci naruszenia prawa materialnego w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiła. Sąd pierwszej instancji, kierując się właściwą interpretacją art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, dokonał prawidłowej oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego w aspekcie regulacji prawnej, stanowiącej podstawę rozstrzygania.
Uwzględniając treść zarzutu i wywodów zawartych w skardze kasacyjnej, należało uznać, że w istocie zarzucone naruszenie wskazanego przepisu prawa materialnego sprowadza się do zakwestionowania stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygania.
Jak słusznie przyjął Sąd Wojewódzki, badając w świetle art. 15 ust. 2 cyt. ustawy zasadność wniosku o wymeldowanie, ustalenia wymaga czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym – w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu – przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, System Informacji Prawnej LEX nr 190969). Należy mieć również na uwadze, iż "opuszczenie miejsca pobytu stałego", stanowiące hipotezę omawianego przepisu, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego.
Prawidłowo poczyniona subsumcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego do powołanego wyżej przepisu, będącego podstawą rozstrzygania, prowadzić musiała do wniosku, iż brak było w sprawie przesłanek do wymeldowania wnioskowanej osoby z przedmiotowego lokalu. Tym samym prawidłowa była ocena Sądu I instancji co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Z tych względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 ppsa.