II OSK 1174/24

II OSK 1174/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Rząsa
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2553/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-12-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 184, art. 182 §2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i pkt 6 lit. c.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2553/23 w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr 1363/2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie do zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 grudnia 2023 r., VII SA/Wa 2553/23, oddalił skargę K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca spółka) na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z 14 sierpnia 2023 r. nr 1363/2023 utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (dalej: PINB) z 16 czerwca 2023 r. nr EN/168/23 w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca kasacyjnie spółka zrzekła się przy tym przeprowadzenia rozprawy.
Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego:
a) art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że orzekające w sprawie organy prawidłowo rozpoznały zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku będącego podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej w postaci grzywny w celu przymuszenia, który to obowiązek nie istniał po pierwsze ze względu na brak skutecznego doręczenia upomnienia IVOT/9/2020 i tytułu wykonawczego określającego egzekwowany obowiązek przed doręczeniem postanowienia nr 213/20, a po drugie ze względu na wystąpienie obligatoryjnej przesłanki zawieszenia egzekucji, która winna zostać uwzględniona przez organ egzekucyjny z urzędu w obliczu wydania, przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z 18 sierpnia 2020 r., II OZ 571/20, w związku z czym postanowienie nr EN/213/20 winno zostać uchylone z uwagi na fakt, iż nie stało się prawomocne przed dniem wstrzymania wykonania nakazu rozbiórki;
b) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że orzekające w sprawie organy prawidłowo rozpoznały zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku będącego podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej w postaci grzywny w celu przymuszenia ze względu na brak uprawomocnienia się postanowienia nr EN/213/20 przed wydaniem postanowienia NSA z 18 sierpnia 2020 r.;
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą spółkę w skardze zarzutów:
aa) naruszenia art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz art. 40 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą objęte tym przepisem przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego celem obowiązku dokonania całkowitej rozbiórki obiektu sportowego, podczas gdy przedmiotowa egzekucja pieniężna jest niedopuszczalna z uwagi na brak skutecznego doręczenia skarżącej spółce i M. sp. z o.o. upomnienia zawierającego m.in. wezwanie do wykonania obowiązku nakazu rozbiórki z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, zatem skoro upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku nakazu rozbiórki zostało doręczone w sposób nieprawidłowy, to organy nie miały podstaw po pierwsze do prowadzenia postępowania egzekucyjnego o charakterze niepieniężnym, a w konsekwencji nie było podstaw prawnych do wszczęcia postępowania dotyczącego zobowiązania pieniężnego;
bb) art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w zw. z art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 98 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, w brzmieniu obowiązującym do 20 sierpnia 2020 r. w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu przez organy, że w niniejszej sprawie nie zachodzą objęte tym przepisem przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego celem obowiązku dokonania całkowitej rozbiórki obiektu sportowego, podczas gdy skarżącej spółce ani M. sp. z o.o. nie doręczono skutecznie tytułu wykonawczego nr 90/20, na podstawie którego wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie egzekucyjne dotyczące nakazu rozbiórki, a tym samym egzekucja jest niedopuszczalna, zatem skoro tytuł wykonawczy nie został skutecznie doręczony, to organy nie miały podstaw po pierwsze do prowadzenia postępowania egzekucyjnego o charakterze niepieniężnym, a w konsekwencji nie było podstaw prawnych do wszczęcia postępowania dotyczącego zobowiązania pieniężnego;
a także przez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku, że ww. zarzuty nie odnosiły się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, w związku z czym nie podlegają one kontroli w niniejszym postępowaniu, co spowodowało brak merytorycznego ustosunkowania się do nich w sytuacji, gdy zarzuty te były zasadne i miały istotny wpływ na wynik sprawy;
b) art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji brak uwzględnienia skargi na podstawie naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy i oddalenie skargi pomimo, że w wyniku nieprawidłowego doręczenia upomnienia IVOT/9/2020 i tytułu wykonawczego określającego egzekwowany obowiązek oraz bezpodstawne przyjęcie fikcji doręczenia organ nie zapewnił skarżącej spółce czynnego udziału w każdym stadium postępowania i przed wydaniem decyzji nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Tytułem wstępu wskazania wymaga, że PINB decyzją z 14 maja 2019 r. nr IVOT/196/2019 nakazał inwestorom, tj. skarżącej spółce i M. sp. z o.o., rozbiórkę realizowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę obiektu sportowego stanowiącego kompleks obiektów sportowych. WINB decyzją z 18 grudnia 2019 r. nr 1656/19 utrzymał w mocy powyższą decyzję PINB. W związku z niewykonaniem obowiązku wskazanego w decyzji z 14 maja 2019 r., PINB podjął czynności mające na celu wyegzekwowanie obowiązku z niej wynikającego, tj. przesłał upomnienie z 3 lutego 2020 r. nr IVOT/9/2020, w którym wezwał inwestorów do wykonania nakazu rozbiórki. Organ stwierdził, że zostało ono doręczone zobowiązanym w dniu 27 lutego 2020 r. Wobec uchylania się przez ww. od wykonania ciążącego na nich obowiązku, w dniu 24 czerwca 2020 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy nr 90/20, którym nakazał dokonanie rozbiórki. Tytuł wykonawczy został uznał za doręczony w dniu 14 lipca 2023 r. Następnie, na podstawie ostatecznego postanowienia PINB z 6 sierpnia 2020 r. nr EN/213/20 nałożono na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia, do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB z 14 maja 2019 r., w wysokości 50.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 sierpnia 2020 r., II OZ 571/20, wstrzymał wykonanie decyzji o rozbiórce, jednak ochrona tymczasowa upadła na skutek wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 11 stycznia 2023 r., II OSK 843/21, którym uchylono wyrok sądu I instancji i prawomocnie oddalono skargę na decyzję WINB z 18 grudnia 2019 r. W związku z niedokonaniem wpłaty powyższej kwoty, w dniu 22 maja 2023 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy o charakterze pieniężnym nr S-71/23 (w części D, rubryka 11 umieszczono informację o podstawie prawnej braku obowiązku doręczenia upomnienia w niniejszej sprawie), który został przekazany do Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Wawer celem ściągnięcia należności pieniężnych wynikających z postanowienia z 6 sierpnia 2020 r. nr EN/213/20. Pismem z 26 maja 2023 r. skarżąca spółka wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr S-71/23, które oddalone zostały postanowieniem PINB z 16 czerwca 2023 r. nr EN/168/23, utrzymanym w mocy zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem WINB z 14 sierpnia 2023 r. nr 1363/2023.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w skardze kasacyjnej całkowicie bezpodstawnie zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że przepis art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy i określa jedynie kryterium, pod jakim sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej. Wydanie wyroku niezgodnie z oczekiwaniem strony nie może być zatem utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji nie dokonał kontroli działalności administracji publicznej oraz że badanie to przeprowadził w innym aspekcie niż zgodność z przepisami, które w sprawie miały zastosowanie. Niezależnie od tego zauważyć także należy, że powołany przepis p.u.s.a. wyznacza jedynie ramy sądowej kontroli. Sąd I instancji przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia, a to, że wydał wyrok, który został zakwestionowany skargą kasacyjną, nie oznacza naruszenia powyższej normy ustrojowej. Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze kompetencyjnym, stanowiącym że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przywołane przepisy określają zatem zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, a sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach p.p.s.a. Podsumowując, do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. może dojść w przypadku, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, nie zaś z tego powodu, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z rozstrzygnięciem sądu oraz z uzasadnieniem zaskarżonego orzeczenia. W tej sprawie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia miała miejsce i powyższy zarzut jest całkowicie chybiony. O naruszeniu powyższych przepisów można by mówić w przypadku, gdyby sąd administracyjny zaniechał wykonania kontroli zaskarżonego postanowienia, odmawiając rozpoznania skargi, lub wykonując tę kontrolę zastosowałby inne kryteria niż kryterium zgodności z prawem, względnie zastosował środek nie przewidziany ustawą. W niniejszej sprawie nie można doszukać się takiej zależności.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje na obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku i nie służy do kwestionowania merytorycznej treści uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności, gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w omawianym przepisie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera ono stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, w szczególności stanowisko Sądu I instancji odnoszące się do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, podstawę prawną wyroku (art. 151 p.p.s.a.) oraz wyjaśnia w dostateczny i jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Zostało zatem sporządzone zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie spółka przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. próbuje natomiast podważyć dokonaną przez Sąd I instancji ocenę stanu prawnego, czego nie może skutecznie uczynić w ramach zarzutu naruszenia tego przepisu. Sam fakt, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji nie oznacza bowiem, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną, czego w istocie dotyczy argumentacja zarzutu naruszenia ww. przepisu prawa. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi o naruszeniu przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest zatem podstaw, aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku było wadliwe z uwagi na brak rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą spółkę w skardze zarzutów. Wyjaśnienia wymaga, że okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano szeroko zarzutów podniesionych w skardze, może wprawdzie stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ale tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 27 października 2010 r., I GSK 1172/09). Taka sytuacja nie zachodzi jednak w rozpoznawanej sprawie. Sąd I instancji nie ma obowiązku odnosić się szczegółowo do każdego z argumentów, które w przekonaniu strony skarżącej świadczą o zasadności danego zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów Sądu wynika, dlaczego, w jego ocenie, doszło lub nie do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 4 maja 2021 r., I OSK 3093/18). Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił skarżącej spółce, że "pozostałe zarzuty skargi nie odnosiły się natomiast do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, lecz względem czynności podejmowanych przez organy w sprawie egzekucji zobowiązania niepieniężnego". Zatem kwestie dotyczące rzekomego braku skutecznego doręczenia upomnienia nr IVOT/9/2020 z 3 lutego 2020 r. zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku nakazu rozbiórki oraz tytułu wykonawczego nr 90/20 z 24 czerwca 2020 r. nie podlegają kontroli w niniejszym postępowaniu, które dotyczy obowiązku wynikającego z nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Jak trafnie bowiem zauważył Sąd I instancji skoro postępowanie egzekucyjne, w którym wniesiono zarzuty, dotyczyło obowiązku wynikającego z nałożenia grzywny w celu przymuszenia, to poza kognicją Sądu pozostawała kontrola poprzednich etapów sporu między zobowiązanym i organem. Tym samym, wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się bezzasadne.
W odniesieniu zaś do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, ze zm.; dalej: u.p.e.a.) i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. stwierdzić należało, że nie mają one usprawiedliwionych podstaw. Art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowi, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Natomiast w art. 33 § 2 u.p.e.a. określony został katalog zamknięty zarzutów, które mogą być wniesione w ramach tego środka zaskarżenia. Pośród nich nie został jednak wymieniony zarzut dotyczący tytułu wykonawczego, a to oznacza, że nie może być poddany kontroli sądu tytuł wykonawczy w ramach skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Zgodnie z brzmieniem art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku. Podkreślenia wymaga, że zobowiązany, wnosząc zarzuty oparte na art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że z akt postępowania wynika, że przed wydaniem zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia postanowienie PINB z 6 sierpnia 2020 r. nr EN/213/20 o nałożeniu grzywny nie zostało uchylone w administracyjnym toku instancji ani też nie zostało wzruszone w trybie nadzwyczajnym lub przez sąd administracyjny. Ponadto, skarżąca spółka nie wykazała, aby postanowienie o nałożeniu grzywny zostało wykonane, ani że obowiązek (nakaz rozbiórki) wynikający z decyzji PINB z 14 maja 2019 r. nr IVOT/196/2019 został wykonany. Zgodnie bowiem art. 7 § 3 u.p.e.a. takie okoliczności skutkowałyby ustaleniem nieistnienia obowiązku, którego dotyczy tytuł wykonawczy nr S-71/23. Również brak poprzedzenia wystawienia tytułu wykonawczego nr S-71/23 upomnieniem, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. nie mógł skutkować uwzględnieniem zgłoszonego zarzutu. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie istniał obowiązek uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanym, albowiem zgodnie z § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1626) egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym. W tej sprawie postanowieniem z 6 sierpnia 2020 r. na zobowiązanych – skarżącą spółkę i drugą spółkę – nałożono grzywnę w wysokości 50.000 złotych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (nakaz rozbiórki) wynikającego z decyzji PINB z 14 maja 2019 r. Tym samym, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie istniał obowiązek uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanym.
Stosownie zaś do art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Powyższy przepis określa zatem przypadki, w których występuje brak wymagalności obowiązku. W orzecznictwie słusznie przyjmuje się, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (np. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., III FSK 1222/21). O braku wymagalności obowiązku decyduje kategoria zdarzeń wskazanych w art. 33 § pkt 6 lit. a) i b) u.p.e.a., czyli takich jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (lit. c) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a i b, musi mieć zatem charakter tego rodzaju co wymienione w tym przepisie (tak: wyrok NSA z 9 maja 2023 r., III FSK 565/22). Zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (patrz: wyrok NSA z 31 stycznia 2024 r., III FSK 443/23; wyrok NSA z 24 kwietnia 2024 r., III FSK 112/22). Żadna z takich sytuacji lub im podobnych nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Wymagalność obowiązku pieniężnego nałożonego postanowieniem z 6 sierpnia 2020 r. nr EN/213/20 nastąpiła po upływie terminu wskazanego do uiszczenia kwoty grzywny oraz opłaty egzekucyjnej. Z akt sprawy wynika, że w okresie ochrony tymczasowej udzielonej przez NSA postanowieniem o wstrzymaniu wykonania decyzji PINB z 14 maja 2019 r. nakazującej rozbiórkę, w przedmiotowej sprawie nie podejmowano żadnych czynności. Tytuł wykonawczy o charakterze pieniężnym nr S-71/23 z 22 maja 2023 r. został bowiem wystawiony po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 11 stycznia 2023 r., II OSK 843/21. Tym samym w sprawie nie doszło do braku wymagalności grzywny w celu przymuszenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.