II OSK 1174/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółdzielni, uznając, że nie posiadała ona legitymacji procesowej do zaskarżenia postanowienia o obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego, gdyż nie była jego właścicielem ani zarządcą.
Spółdzielnia wniosła o sprawdzenie stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ nadzoru budowlanego nałożył na właściciela (Miasto Stołeczne Warszawa) obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej. Spółdzielnia wniosła zażalenie, które zostało umorzone przez organ II instancji, a następnie skarga na to postanowienie została oddalona przez WSA. NSA oddalił skargę kasacyjną spółdzielni, stwierdzając, że spółdzielnia, będąca jedynie użytkownikiem nieruchomości bez tytułu prawnego i ubiegająca się o zasiedzenie, nie miała legitymacji procesowej do zaskarżenia postanowienia dowodowego skierowanego do właściciela.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Spółdzielnię [...] od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Mazowieckiego WINB o umorzeniu postępowania zażaleniowego. Postępowanie zażaleniowe dotyczyło postanowienia PINB nakładającego na Miasto Stołeczne Warszawa (właściciela nieruchomości) obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej stanu obiektu budowlanego przy ul. [...] w [...], zgodnie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Spółdzielnia, która była faktycznym użytkownikiem nieruchomości i ubiegała się o jej zasiedzenie, kwestionowała zasadność nałożenia tego obowiązku, twierdząc, że sama powinna być stroną postępowania. WSA uznał, że Spółdzielnia nie posiada legitymacji procesowej, ponieważ nie jest właścicielem ani zarządcą obiektu, a postanowienie dowodowe z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego może być skierowane wyłącznie do właściciela, zarządcy lub uczestnika procesu budowlanego. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że postanowienie to ma charakter dowodowy i służy wyjaśnieniu stanu technicznego, a jego adresatem jest wyłącznie podmiot zobowiązany do jego wykonania i poniesienia kosztów. Skoro Spółdzielnia nie była właścicielem ani zarządcą, nie miała interesu prawnego w zaskarżeniu tego postanowienia, a organ II instancji prawidłowo umorzył postępowanie zażaleniowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, taki podmiot nie posiada legitymacji procesowej.
Uzasadnienie
Postanowienie o nałożeniu obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy i może być skierowane wyłącznie do właściciela, zarządcy obiektu budowlanego lub uczestnika procesu budowlanego. Tylko adresat tego postanowienia ma interes prawny w jego zaskarżeniu. Spółdzielnia, będąca jedynie użytkownikiem nieruchomości bez tytułu prawnego i ubiegająca się o zasiedzenie, nie spełnia tych kryteriów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
Prawo budowlane art. 81c § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 50 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3 w zw. z ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółdzielnia nie posiadała legitymacji procesowej do zaskarżenia postanowienia o obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej, gdyż nie była właścicielem ani zarządcą obiektu budowlanego.
Odrzucone argumenty
Spółdzielnia argumentowała, że powinna być uznana za stronę postępowania i mieć prawo do zaskarżenia postanowienia, powołując się na swój status faktycznego użytkownika nieruchomości i złożony wniosek o zasiedzenie.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy i jest to regulacja szczególna w stosunku do przepisu kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego dowodu z opinii biegłego. Oprócz adresata tego postanowienia (w tym wypadku właściciela) żaden inny podmiot nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zaskarżeniu tego postanowienia. Przepisy Prawa budowlanego nie znają pozycji "faktycznego zarządcy", na którą powołuje się skarżąca, a która nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego wynikałoby powstanie prawnego zarządu nad nieruchomością. Faktyczne użytkowanie przez skarżącą kasacyjnie Spółdzielnię nieruchomości, której dotyczy obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej, nie ma znaczenia z punktu widzenia zakresu podmiotowego obowiązku dostarczenia w odpowiednim terminie oceny technicznej budynku, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący
Piotr Broda
sprawozdawca
Grzegorz Czerwiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron postępowania w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego oraz znaczenia tytułu prawnego do nieruchomości dla posiadania legitymacji procesowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której podmiot niebędący właścicielem lub zarządcą próbuje uzyskać status strony w postępowaniu dotyczącym stanu technicznego obiektu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest posiadanie odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości, aby móc skutecznie uczestniczyć w postępowaniach administracyjnych dotyczących jej stanu technicznego. Pokazuje też, że samo faktyczne użytkowanie nie wystarcza.
“Czy samo "używanie" budynku daje prawo do skarżenia decyzji o jego stanie technicznym? Sąd Najwyższy mówi: niekoniecznie!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1174/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Piotr Broda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1251/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-12-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1202
art. 81c ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1251/19 w sprawie ze skargi Spółdzielni [...] w [...] na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 kwietnia 2019 r. nr 581/2019 w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1251/19 oddalił skargę Spółdzielni [...] w [...] na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 kwietnia 2019 r. nr 581/2019 w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 16 maja 2016 r. do organu powiatowego wpłynęło pismo Spółdzielni [...] w [...] (zwana dalej "Spółdzielnią" bądź "Skarżącą") zawierające wniosek o sprawdzenie stanu technicznego oraz bezpieczeństwa przebywania i pracy ludzi wobec obowiązujących przepisów prawa budowlanego części obiektu zajmowanego przez [...], usytuowanego przy ul. [...] w [...] od strony ul. [...] / [...].
Przedstawiciel organu powiatowego w dniu 25 listopada 2016 r. przeprowadził oględziny obiektów budowlanych usytuowanych na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...]. W trakcie przeprowadzonej czynności stwierdzono, że nieruchomość ta zabudowana jest zespołem budynków handlowo-usługowych w postaci dwóch hal i łącznika pomiędzy nimi. Hale posiadają jedną lub dwie kondygnacje, konstrukcja hal słupowo płytowa żelbetowa w technologii prefabrykowanej, wypełnienie ścian osłonowych stanowią ścianki murowane pełne, częściowo z luksferów. Ustalono, że przedmiotowa zabudowa powstała na początku lat 60-tych ubiegłego wieku na podstawie stosownych zezwoleń. Ogólny stan techniczny i estetyczny zabudowy oceniono jako dostateczny, wszystkie elementy budynku - oprócz konstrukcji - wykazują znaczny stopień zużycia i wymagają przeprowadzenia prac remontowych, jednocześnie obiekty nie stanowią zagrożenia dla użytkowników. Według oświadczenia przedstawicieli Spółdzielni obecny stan techniczny wynika z braku uregulowania prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Do protokołu czynności załączono materiał zdjęciowy.
W wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy ("PINB dla m.st. Warszawy") decyzją z dnia 6 marca 2017 r., nr IIOT/125/2017, działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.; zwana dalej: "Prawo budowlane"), nakazał Miastu Stołecznemu Warszawa usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w stanie technicznym obiektu budowlanego znajdującego się na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...], poprzez wykonanie robót budowlanych wskazanych w jej sentencji.
Na skutek wniesionego odwołania, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: "Mazowiecki WINB"), decyzją z dnia 3 sierpnia 2017 r., nr 1293/17 uchylił w całości ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Spółdzielnia złożyła sprzeciw, który został prawomocnie oddalony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 153/18.
PINB dla m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2017 r., nr IIOT/446/2017, działając na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył na Miasto Stołeczne Warszawa obowiązek przedłożenia, w terminie trzech miesięcy licząc od dnia doręczenia postanowienia, ekspertyzy technicznej stanu obiektu budowlanego znajdującego się na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...].
Zażalenia na ww. rozstrzygnięcie wniosło zarówno Miasto Stołeczne Warszawa, jak i Spółdzielnia [...] w [...].
Mazowiecki MWINB postanowieniem z 18 grudnia 2017 r. nr 2556/17, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu powiatowego.
Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez Spółdzielnię [...] w [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 432/18 uchylił ww. postanowienie Mazowieckiego WINB z dnia 18 grudnia 2017 r., nr 2556/17.
Mazowiecki WINB postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2019 r., nr 581/2019, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 Prawo budowlane, po ponownym rozpatrzeniu zażalenia Spółdzielni [...] w [...] na postanowienie PINB dla m.st. Warszawy z dnia 30 sierpnia 2017 r., nr IIOT/446/2017, umorzył postępowanie zażaleniowe.
Z takim rozstrzygnięciem organu nie zgodziła się Spółdzielnia, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki WINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę Spółdzielni uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną postanowienia stanowił przepis art. 81c ust. 2 Prawo budowlane, zgodnie z którym, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Osoby wymienione w ust. 1 przywołanego art. 81c Prawa budowlanego, a więc te, do których powinien być skierowany nakaz na podstawie powołanego przepisu to wyłącznie uczestnicy procesu budowlanego (czyli inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant, kierownik budowy lub kierownik robót) oraz właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] jest Miasto Stołeczne Warszawa i stan ten potwierdza zarówno zapis w księdze wieczystej nr [...], jak i wypis z rejestru gruntów dla działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...]. Ponadto należy zauważyć, że z akt sprawy nie wynika natomiast, aby skarżąca Spółdzielnia była wymienionym uczestnikiem procesu budowlanego, nie jest też ani właścicielem, a jedynie władającym nieruchomością w sposób faktyczny bez tytułu prawnego, przez co nie może być uznana za zarządcę obiektu budowlanego, w rozumieniu art. 81c ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego. Fakt braku prawa własności do przedmiotowej nieruchomości potwierdza także podnoszona przez samą skarżącą okoliczność, złożenia przez nią wniosku do sądu powszechnego o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości.
W ocenie Sądu I instancji ustawa - Prawo budowlane nie definiuje pojęcia zarządcy obiektu budowlanego. Stosując zaś wykładnię systemową spornego pojęcia zauważyć należy, że kwestie zarządzania nieruchomościami uregulowane są między innymi w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015, poz. 1774 ze zm.), która w aktualnym brzmieniu stanowi w art. 185 ust. 2, że zarządca nieruchomości działa na podstawie umowy o zarządzanie nieruchomością, zawartej z jej właścicielem, wspólnotą mieszkaniową albo inną osobą lub jednostką organizacyjną, której przysługuje prawo do nieruchomości, ze skutkiem prawnym bezpośrednio dla tej osoby lub jednostki organizacyjnej. Kwestie zarządu nieruchomością wspólną reguluje natomiast ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali wprowadzając instytucję zarządu nieruchomości wspólnej i zarządcy nieruchomości wspólnej.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zarządcą obiektu budowlanego w rozumieniu regulacji Prawa budowlanego jest podmiot, który uzyskuje prawo zarządzania tym obiektem, będącym cudzą własnością w imieniu własnym i z wyłączeniem właściciela. Odnosząc tak określoną definicję pojęcia zarządcy obiektu budowlanego do skarżącej Spółdzielni zauważyć należy, iż z żadnego dokumentu w aktach sprawy, jak i z okoliczności podnoszonych przez skarżącą nie wynika, aby Spółdzielnia uzyskała pozycję zarządcy nieruchomości, na której zlokalizowany jest obiekt przy ul. [...] w [...]. Przy czym przepisy Prawa budowlanego nie znają pozycji "faktycznego zarządcy", na którą powołuje się skarżąca, a która nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego wynikałoby powstanie prawnego zarządu nad nieruchomością.
Podkreślenia wymaga fakt, że nawet faktyczne użytkowanie przedmiotowego obiektu przez skarżącą Spółdzielnię, nie pozwala na uznanie jej za zarządcę tej nieruchomości, a co w konsekwencji oznacza, że Spółdzielnia nie ma legitymacji do skarżenia postanowienia wydanego w oparciu o przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, w stosunku do właściciela tej nieruchomości. W ocenie Sądu, trafnie stwierdza więc organ drugiej instancji, że fakt bezumownego korzystania z nieruchomości, wobec braku umowy o sprawowanie zarządu nieruchomością, wyklucza możliwość uznania Spółdzielni za zarządcę przedmiotowego obiektu.
W ocenie WSA w Warszawie na aprobatę nie zasługują także pozostałe zarzuty skarżącej. Tak też całkowicie chybiona jest argumentacja, jakoby postanowienie Mazowieckiego WINB obarczone było wadą nieważności wynikającą z faktu, że w chwili jego wydania było ono trwale niewykonalne, gdyż Sąd Okręgowy w Warszawie XVI Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2018 r. (sygn. akt XVI GC 752/16) wstrzymał wydanie m.st. Warszawa przez Spółdzielnię nieruchomości przy ul. [...] w [...] wraz z posadowionymi na tej nieruchomości budynkami, aż do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy Spółdzielni o zasiedzenie. Nie jest także uzasadniony zarzut skargi, wedle którego zaskarżone postanowienie Mazowieckiego WINB zostało wydane przez osobę nieupoważnioną tylko dlatego, że w petitum ww. rozstrzygnięcia nie zostało wskazane odrębne upoważnienie dla osoby działającej w imieniu ww. organu.
Sąd I Instancji nie znalazł przesłanek do przyjęcia, że organ nadzoru budowlanego dopuścił się naruszenia procedury administracyjnej, w stopniu mogącym mieć jakikolwiek wpływ na prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Spółdzielnia [...] w [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na obrazie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; zwana dalej: "p.p.s.a.") poprzez nie uchylenie postanowienia WINB pomimo, iż zostało ono wydane z naruszeniem art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 81 c ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 28 k.p.a., polegającym na ich niezastosowaniu do Spółdzielni jako do właściciela obiektu budowlanego położnego na nieruchomości przy ul. [...] w [...], co skutkowało błędnym uznaniem, iż Spółdzielnia nie jest stroną postępowania, co w konsekwencji prowadziło do obrazy art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegającej na pozbawieniu Spółdzielni udziału w niniejszym postępowaniu i błędnym stwierdzeniu braku po jej stronie legitymacji do zaskarżenia postanowienia MWINB.
W oparciu o wskazane zarzuty kasacyjne Spółdzielnia wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego liczonych według norm przepisanych, a także rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto Spółdzielnia wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów:
- pisma m.st. Warszawy z dnia 7 listopada 2019 roku, znak UD-IV-WSN-A.6845.300.2019.JBI wraz z załącznikiem,
- pisma m.st. Warszawy z dnia 5 stycznia 2020 roku, znak UD-IV-WSN-A.6845.300.2017.JBI wraz z załącznikiem,
- pisma m.st. Warszawy z dnia 26 lutego 2020 roku, znak UD-IV-WSN-A.6845.300.2017.JBI wraz z załącznikiem.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 81c ust. 1 i 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie Spółdzielnia nie jest właścicielem nieruchomości i nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym nałożenia obowiązku przedstawienia oceny technicznej. Stosownie do art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Osoby wymienione w ust. 1, a więc te, do których powinien być skierowany nakaz na podstawie powołanego przepisu to uczestnicy procesu budowlanego (czyli inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant, kierownik budowy lub kierownik robót) oraz właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy i jest to regulacja szczególna w stosunku do przepisu kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego dowodu z opinii biegłego (art. 84 k.p.a.) (por. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, str. 920, 923). Przepis ten może mieć zastosowanie w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego np. naprawczego, ale również przed jego wszczęciem w celu ustalenia czy istnieją podstawy faktyczne do prowadzenia postępowania przez organy nadzoru budowlanego. Charakter postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego determinuje krąg podmiotów, których może ono dotyczyć. Oprócz adresata tego postanowienia (w tym wypadku właściciela) żaden inny podmiot nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zaskarżeniu tego postanowienia. To adresat postanowienia ponosi koszty tej oceny technicznej i tylko on ma interes faktyczny i prawny w kwestionowaniu zasadności nałożenia na niego tego obowiązku. Jeżeli postanowienie to zostało wydane w ramach postępowania administracyjnego (np. naprawczego) inne strony tego postępowania mogą kwestionować ustalenia i wnioski tej oceny technicznej lub ekspertyzy w ramach postępowania wyjaśniającego w postępowaniu głównym, a nie sam fakt nałożenia na właściciela obowiązku sporządzenia oceny technicznej lub ekspertyzy. Podobny pogląd prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2043/15, wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 3054/15, wyrok NSA z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 681/11, wyrok NSA z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II OSK 3179/14, publ., orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest wyłącznie uczestnik procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Skarżąca kasacyjnie Spółdzielnia jak wynika z akt postępowania administracyjnego jest użytkownikiem nieruchomości bez tytułu prawnego, który dopiero ubiega się o jej zasiedzenie, nie jest uczestnikiem procesu budowlanego, właścicielem lub zarządcą nieruchomości, lecz jedynie stroną na wniosek której wszczęto postępowanie, a więc osobą trzecią w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, nie może zatem uzyskać przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym nałożenia obowiązku przedstawienia przedmiotowej ekspertyzy. Faktyczne użytkowanie przez skarżącą kasacyjnie Spółdzielnię nieruchomości, której dotyczy obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej, nie ma znaczenia z punktu widzenia zakresu podmiotowego obowiązku dostarczenia w odpowiednim terminie oceny technicznej budynku, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane
Należy przy tym zauważyć, że nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy, które następuje w formie postanowienia, nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy jedynie wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego. Ma zatem tylko dowodowy charakter.
Organy orzekające na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie dysponują swobodą w zakresie wyboru adresata konkretyzowanego obowiązku. Adresatem postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane może być zarządca obiektu budowlanego dopiero po bezspornym ustaleniu, że właściciel (współwłaściciele) spornego obiektu z przyczyn prawnych lub faktycznych nie może lub nie powinien nim być. Z kolei skierowanie postanowienia do zarządcy wymaga ustalenia podstawy prawnej sprawowania ustawowego lub umownego zarządu (np. przepisu prawa, umowy o powierzeniu zarządu lub administrowania, decyzji administracyjnej). Tylko wtedy istnieje pewność, że wykonanie nałożonego postanowieniem obowiązku, będzie w sensie prawnym dopuszczalne, albowiem jego realizacja wymaga wskazania podstawy prawnej dostępu do tego obiektu. Brak uprawnienia do swobodnego dostępu do obiektu może skutkować niewykonalnością prawną nałożonego obowiązku już w momencie wydania postanowienia. Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 81c ust. 1 i 2 Prawa budowlanego nie daje podstaw do odrębnego ustalania tytułu prawnego do nieruchomości, a tym samym prowadząc postępowanie na podstawie ww. przepisów powiatowy inspektor nadzoru budowlanego powinien - opierając się na wiarygodnym materiale dowodowym - nałożyć, w przypadku zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, na właściciela nieruchomości lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 3135/18, LEX nr 2825864).
Stroną postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny technicznej lub ekspertyzy jest tylko ten uczestnik procesu budowlanego, na którego nałożony został tego rodzaju obowiązek, i tylko ten podmiot uprawniony jest do złożenia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego oraz skargi do sądu administracyjnego. Inni uczestnicy procesu budowlanego mogą mieć wyłącznie interes faktyczny w tym, by obowiązek przedstawienia ekspertyzy nałożony został na określony podmiot.
W związku z powyższym za w pełni prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu I instancji, iż wobec faktu, że skarżącej kasacyjnie Spółdzielni nie przysługiwał przymiot strony uprawnionej do wniesienia zażalenia na postanowienie o charakterze dowodowym, organ nadzoru II instancji zasadnie umorzył postępowanie wywołane zażaleniem skarżącej na postanowienie zobowiązujące ujawnionego w księdze wieczystej właściciela nieruchomości do przedłożenia stosownej ekspertyzy.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI