II OSK 1174/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o warunkach zabudowy nie może naruszać uzasadnionych interesów osób trzecich, nawet jeśli plan miejscowy nie precyzuje odległości od granicy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.S. od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił decyzje o warunkach zabudowy dla działek przeznaczonych pod rozbudowę budynku mieszkalnego o funkcje usługowe (sklep motoryzacyjny, powiększenie warsztatu). WSA uznał, że decyzja dopuszczająca zabudowę w odległości 1,5 m od granicy narusza prawo materialne, gdyż brak jest podstaw w planie miejscowym do takiego zbliżenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że decyzja o warunkach zabudowy musi uwzględniać ochronę interesów osób trzecich, w tym prawo do prawidłowego zagospodarowania sąsiedniej działki, nawet jeśli plan nie precyzuje odległości od granicy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uchylił decyzje o warunkach zabudowy dla działek przeznaczonych pod rozbudowę budynku mieszkalnego o funkcje usługowe (sklep motoryzacyjny, powiększenie warsztatu). WSA w Gdańsku uznał, że decyzja dopuszczająca zabudowę w odległości 1,5 m od granicy sąsiedniej działki narusza prawo materialne, ponieważ brak jest podstaw w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego do takiego zbliżenia. Sąd podkreślił, że choć przepisy techniczno-budowlane dopuszczają takie sytuacje w określonych warunkach, to decyzja o warunkach zabudowy musi uwzględniać ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym prawo do prawidłowego zagospodarowania sąsiedniej działki. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wymaga uwzględnienia ochrony interesów osób trzecich, co może obejmować przeciwdziałanie nadmiernemu zbliżeniu inwestycji do granic sąsiednich nieruchomości. NSA zaznaczył, że decyzja o warunkach zabudowy musi precyzyjnie określać rodzaj i zakres planowanej inwestycji, aby umożliwić ocenę jej wpływu na otoczenie i zgodność z prawem, w tym z przepisami prawa sąsiedzkiego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli wynika to z ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy jednoczesnym uwzględnieniu ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć plan miejscowy nie precyzuje odległości od granicy, decyzja o warunkach zabudowy musi uwzględniać ochronę interesów osób trzecich, co może oznaczać konieczność zachowania większej odległości, jeśli przemawiają za tym uzasadnione przyczyny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.z.p. art. 39 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 40 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 42
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 42 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 42 § 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
rozp. ws. war. techn. art. 12 § 7
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozp. ws. war. techn. art. 12 § 7
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Dopuszcza sytuowanie budynku w odległości mniejszej niż 3 metry, jeżeli wynika to z ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
u.p.z.p.
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
P.b. art. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o warunkach zabudowy nie może naruszać uzasadnionych interesów osób trzecich, nawet jeśli plan miejscowy nie precyzuje odległości od granicy. Decyzja o warunkach zabudowy musi precyzyjnie określać rodzaj i zakres planowanej inwestycji, aby umożliwić ocenę jej wpływu na otoczenie.
Odrzucone argumenty
Brak ustaleń w planie miejscowym uniemożliwiał dopuszczenie lokalizacji zabudowy w odległości mniejszej niż 3 metry od granicy. Przepis art. 42 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie wymaga precyzyjnego określenia przyszłych zamierzeń inwestycyjnych.
Godne uwagi sformułowania
ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich przeciwdziałanie nadmiernemu zbliżeniu pola inwestycyjnego do granic nieruchomości sąsiednich nie oznacza to jednak możliwości swobodnego uznania organów w tym zakresie decyzja taka wydawana jest na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a kryterium rozstrzygnięcia stanowi zgodność lub niezgodność z tym planem
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Barbara Adamiak
członek
Jerzy Krupiński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, zwłaszcza w kontekście zbliżenia do granicy działki i braku szczegółowych regulacji w planie miejscowym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczenia, z uwzględnieniem przepisów przejściowych i ewolucji orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu w budownictwie – konfliktu sąsiedzkiego związanego z lokalizacją inwestycji blisko granicy działki. Wyjaśnia, że prawo do zabudowy nie jest absolutne i musi uwzględniać interesy sąsiadów.
“Czy można budować tuż przy płocie sąsiada? NSA wyjaśnia granice prawa do zabudowy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1174/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-09-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-08-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Barbara Adamiak Jerzy Krupiński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Gd 1737/03 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2006-02-15 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Barbara Adamiak Jerzy Krupiński ( spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 1737/03 w sprawie ze skargi M. K. i E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 15 lutego 2006 r., nr II SA/Gd 1737/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na skutek rozpoznania skargi M. K. i E. B., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta G. z [...] które to decyzje zapadły w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla działek nr [...], [...] i [...], zlokalizowanych w G. przy ul. U., stanowiących własność J. S., G. S. i I. S. oraz dla części działki nr [...], stanowiącej pas drogowy ulicy U, stanowiący własność Gminy Miasta G. Wyrok powyższy zapadł przy następujących ustaleniach faktycznych: Prezydent Miasta G. wspomnianą decyzją z dnia [...], na wniosek J. S. , ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania dla terenów opisanych wyżej działek, wskazując m.in., że zabudowa polegać ma na dobudowie do istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, pomieszczenia z przeznaczeniem na sklep motoryzacyjny oraz na rozbudowie i nadbudowie istniejącego budynku warsztatowego – przy zachowaniu dotychczasowej funkcji na parterze oraz w celu powiększenia powierzchni mieszkalnej na piętrze oraz na wykonaniu przyłączy instalacyjnych. Decyzję oparto na przepisach art. 39 ust. 1, 40 ust. 1 i 3 i art. 42 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., nr 15, poz. 139 ze zm.) oraz na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego G, zatwierdzonego uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia 4 lutego 1988 r. W decyzji wskazano także, iż zgodnie z ustaleniami planu, wnioskowana działka wchodzi w skład terenu mieszkaniowej jednostki strukturalnej P. o zabudowie mieszanej wielorodzinnej i jednorodzinnej oraz usługowej. Zwrócono uwagę, że w myśl planu cały teren wymaga uporządkowania funkcjonalno-przestrzennego, łącznie z infrastrukturą techniczną i społeczną oraz zielenią wewnątrzblokową i ciągami pieszymi. W decyzji dopuszczono usytuowanie budynku od strony wschodniej w odległości mniejszej niż 3 metry od granicy działki budowlanej, lecz nie mniejszej niż 1,5 metra. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia [...] utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, nie uwzględniło odwołania właścicieli sąsiedniej nieruchomości E. B. i M. K., którzy kwestionowali możliwość zbliżenia budynku na odległość 1,5 metra od granicy oraz wskazywali na możliwe zakłócenia w korzystaniu ze swojej nieruchomości związane z rozbudową warsztatu rzemieślniczego przez J. S. Kolegium wskazało na zgodność zamierzenia inwestycyjnego z ustaleniami miejscowego planu, a nadto wskazało, że przepis § 12 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 poz. 690 ze zm.) dopuszcza sytuowanie budynku w odległości mniejszej niż 3 metry, zaś organ decyzyjny, w przypadku przyjęcia takiego rozwiązania, nie ma obowiązku stosowania wymagań odległościowych wynikających z przywołanego rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpatrując skargę E. B. i M. K., w której powtórzono zarzuty odwołania, przyjął, iż sprawa wymagała rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazywały na to przepisy przejściowe ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Podniesiono też, iż bezspornie nieruchomość, na której projektowana jest inwestycja, położona jest w obrębie terenu oznaczonego symbolem A11MN, MW -teren zabudowy mieszanej wielorodzinnej i jednorodzinnej oraz usługowej na terenie wymagającym uporządkowania funkcjonalno-przestrzennego. Odnosząc się do zarzutów dotyczących przyjętej przez organ możliwości zabudowy w odległości mniejszej niż 3 metry, podniesiono, że przepis § 12 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. dopuszcza takie sytuowanie budynku, jeżeli wynika to z ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i nie precyzuje warunków niezbędnych do dokonania takiego ustalenia w decyzji. Podobnie przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierają szczegółowych uregulowań dotyczących lokalizacji budowy. Zdaniem Sądu nie oznacza to jednak możliwości swobodnego uznania organów w tym zakresie, skoro zgodnie z art. 40 ust. 1 powołanej ustawy, decyzja taka wydawana jest na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a kryterium rozstrzygnięcia stanowi zgodność lub niezgodność z tym planem. Uznać wobec tego należało, że możliwość określonej lokalizacji powinna wynikać z treści obowiązującego prawa. Skoro plan zagospodarowania przestrzennego G. nie reguluje odległości projektowanych budynków od granicy sąsiednich działek, nie ma podstaw do dopuszczenia lokalizacji przedmiotowego obiektu w odległości mniejszej niż 3 metry od granicy. Jeżeli zatem decyzja dopuszcza lokalizację obiektu w bliższej odległości, to narusza ona prawo materialne. Sąd zauważył też, że utrzymana przez organ odwoławczy decyzja organu I instancji nie określa w sposób jednoznaczny, dla jakiego zamierzenia ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, a w szczególności nie wskazuje, jaki rodzaj działalności gospodarczej będzie w obiekcie prowadzony ani też nie ustala, do jakich rozmiarów zostanie zwiększona działalność gospodarcza. Było to zdaniem Sądu niezbędne dla ustalenia czy inwestycja jest zgodna z ustaleniami planu. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. - na skutek błędnego ustalenia, że organ orzekający naruszył przepisy ustawy z 7 lipca 1994 o zagospodarowaniu przestrzennym i niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku zastosowania jako podstawy rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. Zarzucił też naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 12 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.) w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm.), polegające na przyjęciu, iż w sytuacji, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie reguluje odległości projektowanych budynków od granicy sąsiednich działek, nie istnieje możliwość dopuszczenia, w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, lokalizacji obiektu budowlanego w odległości mniejszej niż 3 metry od granicy działki budowlanej. Prawo materialne – a w szczególności art. 42 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - naruszono również w ten sposób, że wbrew stanowisku Sądu, przepis ten nie daje podstaw do przyjmowania, iż decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu winna jasno i precyzyjnie określać przyszłe zamierzenia inwestycyjne i cel, do jakiego będzie dążyć inwestor. Skarżący w oparciu o powyższe zarzuty domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że Sąd błędnie wywiódł, iż brak ustalenia w planie odległości, w jakiej mogą być sytuowane budynki, uniemożliwiał ustalenie w decyzji o warunkach zabudowy tej odległości jako mniejszej niż 3 metry. Przepis § 12 ust. 7 powołanego w skardze rozporządzenia Ministra Infrastruktury, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organu I instancji, wyraźnie odwoływał się do ustaleń dokonanych w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a nie do ustaleń planu. Przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie nakładały na gminę obowiązku określenia w miejscowym planie szczegółowych kwestii związanych z usytuowaniem budynków. Brak takich ustaleń oznacza w praktyce brak jakichkolwiek ograniczeń w tej materii, ponad te, które wynikają z przepisów szczególnych, a te odstępstwo takie dopuszczały. Dopiero zmiana przepisu § 12 dokonana rozporządzeniem z dnia 7 kwietnia 2004 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 109, poz. 156) uzależniła możliwość zmniejszenia przedmiotowej odległości od ustaleń miejscowego planu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono też, że art. 42 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym określa w sposób enumeratywny elementy, jakie powinna zawierać decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. W pkt 1 wskazano, że decyzja ma określać rodzaj inwestycji, dla jakiej warunki są ustalane i nie wymaga – jak twierdzi Sąd I instancji – precyzyjnego i jasnego określenia przyszłych zamierzeń inwestycyjnych i celu, do jakiego będzie dążyć inwestor. Decyzja o warunkach zabudowy zakreśla jedynie ramy zamierzenia inwestycyjnego i nie przesądza o jego ostatecznej formie. Decyzja ta wytycza ogólne, podstawowe kierunki projektowania inwestycji budowlanej, a szczegółowe warunki takiego zamierzenia określa dopiero pozwolenie na budowę. W ocenie inwestora opis dokonany w decyzji organu I instancji wystarczająco określa rodzaj inwestycji, a załączona mapa sytuacyjna określa jej granice. Inwestycja jest zgodna z ustaleniami planu, który dopuszcza m.in. zabudowę usługową, nie ograniczając jej w żaden sposób. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. K. wnosił o jej oddalenie podnosząc, że wieloletnie sąsiedztwo warsztatu mechanicznego jest dla niego bardzo uciążliwe i dlatego ważne jest przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dokładne określenie charakteru inwestycji. To, że miejscowy plan dopuszcza na terenie o zabudowie mieszkaniowej również usługi, nie oznacza, że może tam powstać każdy rodzaj działalności usługowej. Na terenach mieszkalnych usługi te nie mogą mieć uciążliwego charakteru, a zbliżenie inwestycji na odległość do 1,5 metra do granicy jego działki ograniczy możliwości jej zabudowy w przyszłości i obniży jej wartość rynkową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną należało oddalić. Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej cytowanej w skrócie jako "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu tych podstawach kasacyjnych, ale w istocie jej zarzuty sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., nr 15, poz. 139 ze zm.), a w szczególności przepisu art. 42 ust. 1 pkt 5, wprowadzającego jako jeden z obligatoryjnych elementów decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wymóg uwzględnienia wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich. W orzecznictwie przyjmowało się z reguły, iż zakres ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich jest różny w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu i w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę, przy czym zakres ochrony przysługującej w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie może być szerszy niż przedmiot postępowania i zakres dopuszczalnego rozstrzygnięcia w decyzji kończącej postępowanie (zob. wyrok NSA z dnia 7 września 2001 r., sygn. IV SA 1505/99 – ONSA z 2002 r., nr 4, poz. 153). Przyjmuje się też, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, obejmuje w szczególności ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne, promieniowanie, ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza, wody lub gleby, zapewnienie dostępu do drogi publicznej, ochronę przed pozbawieniem możliwości korzystania z wody, czy też dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Nie oznacza to jednak, że w poszczególnych sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie mogą zaistnieć okoliczności, które determinują konieczność uwzględnienia również niektórych przesłanek wynikających z art. 5 Prawa budowlanego. Przepis art. 42 ust. 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, mający zastosowanie w sprawie, nie zawierał wyczerpującego katalogu desygnatów mieszczących się w pojęciu "ochrony interesów osób trzecich". W określonych sytuacjach ochrona ta obejmować może także przeciwdziałanie nadmiernemu zbliżeniu pola inwestycyjnego do granic nieruchomości sąsiednich, poprzez określenie minimalnej odległości, do której sięgać może nowopowstający obiekt. Tak stało się również w rozpatrywanej sprawie. Zaakceptowane zostało, stanowisko inwestora postulującego zbliżenie rozbudowywanego budynku na odległość 1,5 m do granic sąsiadującej nieruchomości. Organy obu instancji dopuszczając zbliżenie usytuowania budynku do granic działki sąsiedniej na odległość mniejszą, aniżeli wynika to z obowiązujących norm techniczno – budowlanych, przy jednoczesnym sprzeciwie właściciela działki sąsiedniej, podjęły rozstrzygnięcie, które będzie wiążące na etapie projektowania i które – gdyby decydował o nim organ architektoniczno – budowlany – winno stanowić przedmiot szczegółowych rozważań w aspekcie przepisu art. 5 Prawa budowlanego. Zgodzić się zatem należało ze stanowiskiem Sądu I instancji, że przepis art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie zezwala na jakąkolwiek uznaniowość decyzji organów właściwych w sprawach lokalizacyjnych, w zakresie dopuszczania lokalizacji budynków w granicy nieruchomości sąsiedniej lub też w odległości, której zastosowanie w procesie inwestycyjnym spowodować może negatywne skutki dla uzasadnionych interesów użytkownika nieruchomości sąsiedniej. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 1999 r. sygn. akt P 9/98, orzekającym niezgodność § 12 ust. 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., nr 15, poz. 140) z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 ze zm.), postępowanie dotyczące dopuszczalności sytuowania obiektu budowlanego w granicy jest nie tylko elementem postępowania o pozwolenie na budowę (wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt OSA 4/01 - ONSA 2001, z. 4, poz. 145), ale i w pewnych wypadkach – co wyżej wywiedziono – także elementem postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W tym postępowaniu właściwy organ, analogicznie jak organ administracji architektoniczno-budowlanej w postępowaniu o pozwolenie na budowę, ocenia, czy jest dopuszczalne zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie zgody na lokalizację zabudowań w granicy. W każdym postępowaniu o pozwolenie na budowę organ administracyjny ma obowiązek uwzględnienia art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.). Podobnie organ właściwy dla ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu powinien pamiętać o powyższym obowiązku (zwłaszcza o obowiązku poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich), gdy postępowanie dotyczy budowy przy granicy, a właściciel nieruchomości sąsiedniej sprzeciwia się planowanej lokalizacji. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 cyt. ustawy, jest ochroną bardzo szeroką, gdyż wyliczenie zawarte w cytowanym przepisie ma jedynie charakter przykładowy. Ochrona ta więc może wiązać się także z możliwością prawidłowej zabudowy lub innego zagospodarowania działki sąsiedniej, a także z możliwością korzystania z tej działki według zasad wynikających z przepisów o treści wykonywania własności lub innego prawa do nieruchomości (E. Janeczko: Dopuszczalność sytuowania budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, "Rejent" 2001, nr 10, s. 13, t. 8). W wyroku NSA z dnia 16 listopada 2004 r., sygn. OSK 786/04 (ONSA i wsa z 2005 r., nr 4, poz. 86), trafnie wyjaśniono, że po wspomnianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sprawy, w których wnioskodawca zamierza realizować budowę przy granicy z nieruchomością sąsiednią, podlegają rozpoznaniu z zachowaniem obowiązujących przepisów ustawowych (a nie techniczno budowlanych) i będą tu miały zastosowanie przepisy tzw. prawa sąsiedzkiego. Mimo że przedmiot sprawy rozpoznawanej przez organ należy do typowych zagadnień z dziedziny prawa administracyjnego materialnego, to jednak unormowań prawnych co do możliwości i warunków udzielenia pozwolenia na budowę obiektu budowlanego przy granicy z nieruchomością stanowiącą własność innej osoby należy poszukiwać zarówno w przepisach prawa administracyjnego (Prawo budowlane), jak i w przepisach prawa cywilnego (prawo sąsiedzkie), a w szczególności w przepisach art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego (...). Z treści art. 140 K.c. wynika wprawdzie, że nie ma zakazu budowy przy granicy nieruchomości sąsiedniej ani warunku uzyskania na taką budowę zgody sąsiada, jednakże bynajmniej nie oznacza to, że orzekający w sprawie organ administracji publicznej dowolnie rozstrzyga o pozwoleniu na budowę. Organ administracji publicznej powinien zwłaszcza uwzględniać konstytucyjny obowiązek równego traktowania wszystkich (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz przepisy konstytucyjne o ochronie prawa własności. W rozpoznawanej sprawie charakterystyczne jest to, że udzielono wskazania lokalizacyjnego zbliżonego na odległość zaledwie 1,5 m przy granicy, lekceważąc w zasadzie całkowicie interesy strony – uczestników postępowania M. K. i E. B. Nie dokonano przy tym w ogóle oceny co do tego, czy i jakie przyczyny (względy) przemawiają za tym, aby przedłożyć interes inwestora nad interesy właściciela sąsiedniej działki. Decyzje organów administracyjnych nie zawierają w tej mierze żadnego uzasadnienia. Zarówno z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak i z uzasadnienia wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołanych wyżej, wynika, że pozwolenie na budowę przy granicy nieruchomości może być wydane wyjątkowo, gdy przemawiają za tym szczególnie uzasadnione przyczyny. Organ, który otrzymał wniosek o wydanie pozwolenia na budowę przy granicy nieruchomości, zwłaszcza wobec sprzeciwu właściciela sąsiedniej nieruchomości, powinien stosownie do art. 9 K.p.a. pouczyć wnioskodawcę o tym, że proponowane usytuowanie obiektu budowlanego powinno być uzasadnione. Powołane przez strony argumenty i zgłoszone przez nie dowody oraz ewentualnie materiał dowodowy zgromadzony przez organ orzekający we własnym zakresie, stanowią podstawę orzekania w sprawie stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Brak uzasadnienia wniosku o wskazanie lokalizacyjne, bądź też stanowiska jednej lub wszystkich stron postępowania, powoduje konieczność poczynienia odpowiednich ustaleń przez organ orzekający w sprawie, który rozstrzyga na podstawie przepisów prawa materialnego i całokształtu zebranego materiału dowodowego. Decyzje organów obu instancji nie zawierały uzasadnienia odnoszącego się do tego zagadnienia, a wywód Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przepis § 12 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140) daje organowi wydającemu decyzję lokalizacyjną prawo do nieograniczonego żadnymi względami, a więc w istocie dowolnego, decydowania o lokalizacji inwestycji względem nieruchomości sąsiednich jest oczywiście chybiony. W tej mierze należało zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, aczkolwiek wyrażony w uzasadnieniu wyroku pogląd, że brak stosownego zapisu planu uniemożliwiał dopuszczenie lokalizacji zabudowy w odległości innej, niż wynika to z powszechnie obowiązujących przepisów techniczno - budowlanych, nie znajdował oparcia w porządku prawnym, obowiązującym w dacie podjęcia decyzji ostatecznej. Za chybiony należało uznać także drugi zarzut kasacyjny, dotyczący naruszenia przepisu art. 42 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - na skutek przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że decyzja o warunkach zabudowy winna określać dla jakiego zamierzenia inwestycyjnego ustalono te warunki. Wskazane wyżej przesłanki, którymi musi kierować się organ administracyjny przy ocenie spełnienia przez inwestora wymagań dotyczących ochrony interesu osób trzecich, wynikać muszą ze wszechstronnej oceny całego przedsięwzięcia, w tym także ze szczegółowego rozważenia, jaki wpływ na otoczenie inwestycji mieć będą przyjęte rozwiązania dotyczące rodzaju działalności oraz jej uciążliwości dla środowiska w związku z przewidywanymi emisjami, zakłóceniami komunikacji itp. Bez szczegółowego wskazania wielkości zamierzonej rozbudowy części budynku przeznaczonej na działalność gospodarczą i bez dokładnego wskazania rodzaju takiej działalności i związanych z tym uciążliwości, nie jest możliwa precyzyjna, a więc także zgodna z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą praworządności, ocena wniosku inwestora. W tym miejscu wskazać należy również na zapis planu dotyczący konieczności kompleksowego uporządkowania funkcjonalno – przestrzennego terenu mieszkaniowej jednostki strukturalnej P., co powoduje, że poszczególne decyzje lokalizacyjne winny zawierać także odniesienie się do kwestii zgodności proponowanych zamierzeń inwestycyjnych z istniejącym lub przyjętym porządkiem architektonicznym. Sąd I instancji w sposób prawidłowy dokonał interpretacji przepisów prawa materialnego i wskazał w uzasadnieniu wyroku przesłanki przemawiające przeciwko pozostawieniu w obiegu prawnym decyzji organów administracyjnych obu instancji, a wobec tego brak jest jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia zarzutów kasacji dotyczących naruszenia przepisów postępowania, stanowiących podstawę wydania przez ten Sąd orzeczenia uchylającego te decyzje. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona uzasadnionych podstaw i wobec tego, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI