Orzeczenie · 2023-10-24

II OSK 1163/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2023-10-24

NSAAdministracyjneWysokansa

obywatelstwo polskiedzieckozagraniczny akt urodzeniarodzicielstwodwóch ojcównajlepszy interes dzieckazakaz dyskryminacjiprawo prywatne międzynarodoweKonwencja o Prawach DzieckaNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję o odmowie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez małoletnią F. K. Spór dotyczył sytuacji, w której zagraniczny akt urodzenia dziecka wskazywał jako rodziców dwóch mężczyzn. Organ administracji kwestionował ojcostwo osoby wpisanej w akcie, uznając, że brak jest podstaw do potwierdzenia obywatelstwa. WSA uznał, że zagraniczny akt urodzenia ma moc dowodową i nie można go kwestionować w postępowaniu administracyjnym, a klauzula porządku publicznego nie ma zastosowania w tym kontekście. NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zgodnie z ustawą o obywatelstwie polskim, posiadanie obywatelstwa polskiego przez jednego z rodziców jest wystarczającą przesłanką do nabycia obywatelstwa przez dziecko. Okoliczność, że drugi rodzic jest tej samej płci, nie ma znaczenia dla potwierdzenia obywatelstwa, a odmowa jego potwierdzenia mogłaby prowadzić do dyskryminacji dziecka i naruszać jego najlepszy interes, zgodnie z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka. NSA odrzucił argumenty Ministra dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego, wskazując, że zagraniczny akt urodzenia, nawet z uwidocznionymi rodzicami tej samej płci, stanowi dowód zdarzeń w nim stwierdzonych i nie można go ignorować w postępowaniu o potwierdzenie obywatelstwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie prawa do obywatelstwa polskiego dla dzieci, których zagraniczne akty urodzenia wskazują rodziców tej samej płci, w sytuacji gdy jedno z rodziców jest obywatelem polskim. Podkreślenie znaczenia najlepszego interesu dziecka i zakazu dyskryminacji w postępowaniach administracyjnych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z obywatelstwem i zagranicznymi aktami urodzenia. Interpretacja może być ograniczona do spraw o potwierdzenie obywatelstwa.

Zagadnienia prawne (4)

Czy zagraniczny akt urodzenia, w którym jako rodzice wskazano osoby tej samej płci, może stanowić podstawę do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez dziecko, jeśli jedno z rodziców jest obywatelem polskim?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, posiadanie obywatelstwa polskiego przez jednego z rodziców jest wystarczającą przesłanką do nabycia obywatelstwa przez dziecko z mocy prawa, niezależnie od tego, że drugi rodzic jest tej samej płci. Zagraniczny akt urodzenia ma moc dowodową i nie można go kwestionować w postępowaniu administracyjnym.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że ustawa o obywatelstwie polskim wymaga jedynie obywatelstwa polskiego jednego z rodziców. Okoliczność wskazania w zagranicznym akcie urodzenia dwóch rodziców tej samej płci nie ma znaczenia dla nabycia obywatelstwa, a odmowa jego potwierdzenia mogłaby prowadzić do dyskryminacji i naruszać najlepszy interes dziecka.

Czy klauzula porządku publicznego (art. 7 p.p.m.) ma zastosowanie w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, gdy zagraniczny akt urodzenia zawiera zapisy (np. rodzice tej samej płci) nieodpowiadające polskiemu porządkowi prawnemu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w kontekście nabycia obywatelstwa polskiego przez dziecko, którego jeden z rodziców jest obywatelem polskim, klauzula porządku publicznego nie ma zastosowania, ponieważ nie dochodzi do kolizji systemów prawnych, a prawo polskie przewiduje nabycie obywatelstwa w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

NSA uznał, że nabycie obywatelstwa jest kwestią publicznoprawną, a prawo rodzinne nie ma tu zastosowania. Skoro jeden z rodziców jest obywatelem polskim, przesłanka nabycia obywatelstwa jest spełniona, a zagraniczny akt urodzenia stanowi dowód tej sytuacji. Klauzula porządku publicznego stosowana jest, gdy zastosowanie prawa obcego prowadzi do skutków sprzecznych z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego, czego w tym przypadku nie stwierdzono.

Czy organ administracji publicznej może kwestionować ojcostwo osoby wpisanej jako rodzic w zagranicznym akcie urodzenia dziecka w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zagraniczny akt urodzenia stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych i jego moc dowodowa jest równa polskiemu aktowi stanu cywilnego. Organ nie posiada kompetencji do samodzielnego wyjaśniania kwestii biologicznego rodzicielstwa w takim postępowaniu.

Uzasadnienie

NSA powołał się na uchwałę SN III CZP 58/12 oraz własne orzecznictwo, wskazując, że zagraniczne akty stanu cywilnego mają moc dowodową i nie można ich kwestionować innymi środkami dowodowymi w postępowaniu administracyjnym. Organ zlekceważył znaczenie zagranicznego aktu urodzenia, naruszając art. 3 PASC.

Czy odmowa potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego dla dziecka obywatela polskiego, ze względu na to, że drugi rodzic jest tej samej płci, narusza prawa dziecka i zasady niedyskryminacji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, taka odmowa narusza prawa dziecka, w tym prawo do obywatelstwa, oraz zasady niedyskryminacji ze względu na status rodziców, a także prawo do swobodnego przemieszczania się w ramach UE.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że odmowa potwierdzenia obywatelstwa mogłaby prowadzić do dyskryminacji dziecka i naruszać jego najlepszy interes, zgodnie z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka. Ponadto, brak obywatelstwa UE uniemożliwia korzystanie z prawa do swobodnego przemieszczania się.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Przepisy (26)

Główne

p.a.s.c. art. 3

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Zagraniczny akt urodzenia ma moc dowodową równą polskiemu aktowi.

u.o.p. art. 14 § pkt 1

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

Przesłanką nabycia polskiego obywatelstwa przez urodzenie jest obywatelstwo polskie jednego z rodziców, niezależnie od płci drugiego rodzica.

Konwencja o prawach dziecka art. 3 § ust. 1 i 2

We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.

Pomocnicze

p.p.m. art. 7

Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe

Klauzula porządku publicznego nie ma zastosowania w postępowaniu o potwierdzenie obywatelstwa polskiego, gdy zagraniczny akt urodzenia wskazuje rodziców tej samej płci, a jedno z nich jest obywatelem polskim.

u.o.p. art. 55 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

u.o.p. art. 56 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

Konstytucja RP art. 72 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka.

Konstytucja RP art. 18

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzicielstwo i małżeństwo jako ochrona rodziny.

Konwencja o prawach dziecka art. 2 § ust. 1

Zakaz dyskryminacji ze względu na status dziecka i jego rodziców.

Konwencja o prawach dziecka art. 7 § ust. 1

Dziecko ma prawo do uzyskania obywatelstwa.

Konwencja o prawach dziecka art. 8 § ust. 1

Państwa-Strony zobowiązują się do poszanowania prawa dziecka do zachowania jego obywatelstwa.

Konwencja o prawach dziecka art. 16 § ust. 1 i 2

Prawo dziecka do prywatności i ochrony prawnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać istotne zagadnienia prawne, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

K.p.c. art. 1138

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi.

K.p.c. art. 1146 § § 1 pkt 7

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Uznanie zagranicznego orzeczenia lub innego dokumentu urzędowego może nastąpić z uwzględnieniem klauzuli porządku publicznego.

K.r.o. art. 1 § § 1 i 2