II OSK 1162/22

II OSK 1162/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Gdesz
Zdzisław Kostka
Zofia Flasińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 347
art. 31 pkt 2
Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1684/21 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 września 2021 r. nr DOiR-I-6251-59/2021/AK w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1684/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 września 2021 r. w przedmiocie odmowy uznania skarżącej za obywatelkę polską.
Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organów, że nabycie przez skarżącą obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego – tj., że w sprawie spełniona została przesłanka odmowy uznania za obywatelkę polską, o której mowa w art. 31 pkt 2 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2020 r., poz. 347). Powołał się na dwa wyroki karne wydane w stosunku do skarżącej (w 2008 r. i 2019 r.).
Skargę kasacyjną złożyła A.B., zaskarżając wyrok w całości i podnosząc względem niego zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) dalej "p.p.s.a." w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez niewłaściwą analizę materiału dowodowego, a także pominięcie istotnych okoliczności m.in. ukończenia przez cudzoziemkę w Polsce studiów wyższych, długoletniego wykonywania tutaj pracy, założenia rodziny i wychowywanie trojga dzieci posiadających obywatelstwo polskie; podniesiono, że długoletni pobyt skarżącej w Polsce pozwalający stwierdzić, że mimo skazania prawomocnym wyrokiem karnym w dalekiej przeszłości, uznanie jej za obywatelkę polską nie będzie stanowiło zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., polegającego na dowolnej ocenie wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy - Pragi Południe w Warszawie z 8 maja 2019 r. wyrażającej się w braku uwzględnienia założeń warunkowego umorzenia postępowania karnego, a w szczególności pominięcie okoliczności umorzenia postępowania przez sąd karny z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość zarzuconego czynu, dokonania przez ten Sąd pozytywnej prognozy kryminologicznej, tj. stwierdzenia, że postawa skarżącej, jej właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowych sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania karnego będzie przestrzegała porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 31 pkt 2 w zw. z art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nabycie przez skarżącą obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, a w konsekwencji błędne uznanie, że należy odmówić uznania jej za obywatelkę polską pomimo spełnienia przez nią przesłanek określonych w art. 30 ust 1 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim, podczas gdy dotychczasowe zachowanie i sposób życia skarżącej na terytorium Polski wskazują, iż przestrzega porządku prawnego oraz utrwalonych w społeczeństwie zasad i ogólnie przyjętych reguł postępowania, a co za tym idzie nabycie przez nią obywatelstwa polskiego nie powoduje jakiegokolwiek zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie uchylenie wyroku oraz decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 września 2021 r., a także zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazano, że organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji oparły się jedynie na dwóch wyrokach karnych "dotyczących incydentalnych zachowań skarżącej w przeszłości", pomijając przy tym inne okoliczności przemawiające na jej korzyść. Od czasu popełnienia przestępstw, których dotyczyły ww. wyroki, skarżąca w sposób konsekwentny przestrzegała porządku prawnego, co w jej ocenie pozwala uznać, że cele postępowań karnych zostały spełnione. Ponadto zdaniem skarżącej, oceniając przesłanki uznania za obywatela polskiego, nie można pominąć zatarcia skazania. Zdaniem skarżącej ustalenia Sądu pierwszej instancji co do prognozy jej zachowań i postawy stoją w sprzeczności z wyrokiem Sądu Rejonowego z 8 maja 2019 r. i zawartą w nim pozytywną prognozą kryminologiczną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że obywatelstwo to szczególna więź prawna osoby z państwem. Konsekwencją uznania cudzoziemca za obywatela jest włączenie go w ogół społeczeństwa i przyznanie wszystkich praw przysługującym obywatelom. Konstytucja RP w art. 34 ust. 2 gwarantuje trwałość obywatelstwa. W myśl tego przepisu obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie. Oznacza to, że decyzja o uznaniu za obywatela polskiego powoduje w zasadzie nieodwracalne skutki. Wiążący się z obywatelstwem ogół praw i obowiązków państwa wobec jednostki podobnie jak trwałość tego stosunku prawnego uzasadniają szeroką kompetencję organów przy podejmowaniu rozstrzygnięć w sprawie nabycia obywatelstwa polskiego (por. wyrok NSA z 13.07.2020 r. II OSK 933/20).
Zgodnie z art. 31 pkt 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2020 r., poz. 347), odmawia się uznania cudzoziemca za obywatela polskiego w przypadku gdy nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Uregulowana w cytowanym przepisie przesłanka negatywna dla uznania cudzoziemca za obywatela polskiego uniemożliwia uwzględnienie wniosku w tym przedmiocie nawet w sytuacji spełnienia przesłanek pozytywnych z art. 30 ust. 1 pkt 1-7 tej ustawy. Kwestia spełnienia przez skarżącą kasacyjnie przesłanki, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie miała wpływu na wynik sprawy.
Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia bezpieczeństwa i porządku publicznego, co oznacza, że każdorazowo zaistnienie takich okoliczności będzie musiało podlegać ocenie organu. Są to klauzule generalne, wymagające oceny w każdej indywidualnej sprawie. Nie można utożsamiać ich jedynie z prawomocnym wyrokiem skazującym wydanym wobec cudzoziemca ubiegającego się o uznanie za obywatela polskiego, albowiem wystarczające jest samo zagrożenie wystąpieniem zdarzeń wyczerpujących znamiona ww. pojęć. Takie okoliczności jak zatarcie skazania czy pozytywna prognoza kryminologiczna będąca podstawą warunkowego umorzenia postępowania karnego nie stoją na przeszkodzie dokonaniu przez organ oceny, czy nabycie obywatelstwa stanowi w danej sprawie zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Oceny takiej organ zobowiązany jest dokonać w odniesieniu do wszystkich okoliczności sprawy, na podstawie materiałów zgromadzonych w aktach.
W niniejszej sprawie zarówno organy, jak i Sąd pierwszej instancji słusznie powołały się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 7 listopada 2008 r., w którym uznano skarżącą za winną popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego oraz na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy – Pragi Południe w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r., w którym uznano, że skarżąca dopuściła się czynu, o którym mowa w art. 284 § 1 k.k. Popełnienie przez skarżącą na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat dwóch przestępstw, zarówno przeciwko mieniu, jak i bezpieczeństwu w komunikacji, w oczywisty sposób świadczy o istnieniu zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przestępstwa nie zostały dokonane – jak sugeruje skarżąca – w odległej przeszłości, lecz odpowiednio w 2008 i 2017 r. Obydwa przestępstwa - prowadzenia pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 k.k.) oraz przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej (art. 284 § 1 k.k.) zagrożone są (według stanu prawnego na dzień wydania decyzji) – karą pozbawienia wolności do lat 3. Zatem stanowią poważne naruszenia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dopuszczając się ich, skarżąca wystąpiła przeciwko (różnym) dobrom chronionym prawem, w tym bezpieczeństwu w komunikacji. Prowadząc samochód w stanie nietrzeźwości naraziła zdrowie i życie innych osób.
Powyższej oceny wystąpienia zagrożeń, o których mowa w art. 31 pkt 2 ustawy, nie mogą zmienić powoływane przez skarżącą okoliczności dotyczące przestrzegania przez nią (od czasu popełnienia ww. przestępstw) porządku prawnego czy spełnienia celów prowadzonych postępowań karnych. Podkreślić należy, że organy dokonują samodzielnej oceny wystąpienia przesłanek z art. 31 pkt 2 ustawy. Przesłanek tych nie można utożsamiać z tymi występującymi na gruncie prawa karnego (np. z podstawami zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego).
W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia art. 31 pkt 2 w zw. z art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim ani art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.