II OSK 1156/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-08-30
NSArolnictwoWysokansa
mlekoilość referencyjnakwota mlecznaAgencja Rynku RolnegoUErolnictwozbyciedzierżawapostępowanie administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa Agencji Rynku Rolnego, potwierdzając, że zbycie lub dzierżawa indywidualnej ilości referencyjnej mleka nie stanowi podstawy do jej cofnięcia, jeśli pozostała część jest wykorzystywana.

Sprawa dotyczyła cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej mleka G. R. z powodu niewprowadzenia go do obrotu w roku kwotowym 2004/2005, mimo wcześniejszego zbycia i wydzierżawienia części tej ilości. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że dzierżawa nie wyłącza wykorzystania ilości referencyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podkreślając, że legalne transfery ilości referencyjnej nie powinny prowadzić do sankcji, a interpretacja przepisów UE i krajowych potwierdza, że zbycie lub dzierżawa nie jest równoznaczne z niewprowadzeniem do obrotu.

Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję o cofnięciu G. R. indywidualnej ilości referencyjnej dostaw mleka. G. R. wydzierżawił i sprzedał część swojej kwoty mlecznej, a następnie nie dostarczał mleka, co organ uznał za podstawę do cofnięcia ilości referencyjnej zgodnie z art. 32 ustawy o organizacji rynku mleka. WSA uznał, że dzierżawa części ilości referencyjnej nie wyłącza jej wykorzystania przez dzierżawcę i że organy powinny zbadać, czy dzierżawca wprowadził mleko do obrotu. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zbycie lub dzierżawa indywidualnej ilości referencyjnej nie powinny prowadzić do jej cofnięcia. Sąd podkreślił, że przepisy UE i krajowe dopuszczają transfery ilości referencyjnych, a ich legalne dokonanie, zatwierdzone przez organ, nie może skutkować sankcjami. Interpretacja art. 32 ustawy powinna uwzględniać fakt, że po wydzierżawieniu części ilości referencyjnej, pozostała część jest nadal w dyspozycji producenta, a jeśli cała ilość została wydzierżawiona, przepis o cofnięciu nie ma zastosowania. NSA uznał, że producent dokonujący legalnej transakcji, kontrolowanej przez organ, nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, legalne zbycie lub dzierżawa indywidualnej ilości referencyjnej, zatwierdzone przez organ, nie stanowi podstawy do jej cofnięcia, jeśli pozostała część jest wykorzystywana lub jeśli cała ilość została przekazana innemu producentowi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy UE i krajowe dopuszczają transfery ilości referencyjnych. Legalne transakcje zbycia lub dzierżawy, zatwierdzone przez organ, nie mogą prowadzić do sankcji w postaci cofnięcia ilości referencyjnej. Interpretacja art. 32 ustawy powinna uwzględniać fakt, że po transferze, ilość referencyjna producenta jest odpowiednio zmniejszona, a przepis o cofnięciu ma zastosowanie tylko do faktycznie niewykorzystanej pozostałej części.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.r.m.p.m. art. 32 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych

Niewprowadzenie mleka do obrotu w ramach przyznanej ilości referencyjnej jest podstawą do jej cofnięcia, ale zbycie lub dzierżawa tej ilości nie jest równoznaczne z niewprowadzeniem do obrotu.

Pomocnicze

u.o.r.m.p.m. art. 22a § ust. 1

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych

Umożliwia oddanie w używanie (dzierżawę) części lub całości indywidualnej ilości referencyjnej.

Rozporządzenie 1788/2003 art. 15 § ust. 2

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych

Państwa Członkowskie mogą zdecydować o powrocie niewykorzystanej ilości referencyjnej do rezerwy krajowej, jeśli producent nie wprowadził do obrotu co najmniej 70% swojej ilości referencyjnej.

Rozporządzenie 1788/2003 art. 15 § ust. 3

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych

Sankcji za niewprowadzenie do obrotu nie stosuje się w należycie uzasadnionych przypadkach tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną.

Rozporządzenie 1788/2003 art. 5 § lit. h/

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych

Definicja 'obrotu' obejmuje dostawy mleka lub sprzedaż bezpośrednią mleka lub przetworów mlecznych.

Rozporządzenie 1788/2003 art. 5 § lit. j/

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych

Definicja 'indywidualnej ilości referencyjnej' jako ilości z dnia 1 kwietnia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Legalne zbycie lub dzierżawa indywidualnej ilości referencyjnej mleka nie stanowi podstawy do jej cofnięcia, jeśli pozostała część jest wykorzystywana lub jeśli cała ilość została przekazana innemu producentowi. Wprowadzenie do obrotu oznacza bezpośrednie dostawy mleka lub sprzedaż przetworów, a nie samo zbycie lub dzierżawę prawa do ilości referencyjnej.

Odrzucone argumenty

Zbycie lub dzierżawa ilości referencyjnej przez producenta, który następnie nie wprowadza mleka do obrotu, stanowi podstawę do jej cofnięcia. Należy stosować literalną wykładnię art. 32 ustawy, zgodnie z którą brak wprowadzenia mleka do obrotu przez producenta jest podstawą do cofnięcia ilości referencyjnej, niezależnie od wcześniejszych transferów.

Godne uwagi sformułowania

Producent dokonujący legalnej transakcji, ściśle kontrolowanej i zatwierdzanej przez organ, ponosi tego ujemne skutki. Zmniejszanie lub cofanie indywidualnych ilości referencyjnych [...] jest już scentralizowaną formą przekazywania tego prawa od producentów nieaktywnych do krajowej rezerwy [...] a następnie do producentów aktywnych lub nowych. Pojęcie 'wprowadzenie do obrotu' obejmuje więc jedynie bezpośrednie wprowadzenie przez producenta mleka do obrotu poprzez jego dostawy lub sprzedaż do skupu, a nie zbycie prawa do indywidualnej ilości referencyjnej czy dzierżawę (oddanie w używanie) tego prawa.

Skład orzekający

Roman Hauser

przewodniczący

Jerzy Bujko

sprawozdawca

Zygmunt Zgierski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących cofania ilości referencyjnych w rolnictwie po dokonaniu transferów (zbycia, dzierżawy) oraz relacji między prawem krajowym a unijnym w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego systemu kwot mlecznych i przepisów UE z lat 2003-2004, które mogły ulec zmianie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów UE i krajowych w rolnictwie, zwłaszcza w kontekście transferów praw. Pokazuje też, jak sądowa interpretacja może chronić rolników przed sankcjami wynikającymi z formalnych uchybień.

Rolnik zbył kwotę mleczną, a potem stracił ją przez biurokrację? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1156/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Bujko /sprawozdawca/
Roman Hauser /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 167/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-04-26
Skarżony organ
Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Rynku Rolnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 167/06 w sprawie ze skargi G. R. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz G. R. kwotę 120( sto dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 167/06, którym została uchylona decyzja tego organu z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] o cofnięciu G. R. indywidualnej ilości referencyjnej dostaw w wysokości 35 244 kg. Do wydania tych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z [...] została przyznana G. R. na dzień 1 kwietnia 2004 r. indywidualna kwota mleczna w ilości 35 244 kg. Producent mleka w dniu 20 kwietnia 2004 r. wydzierżawił część tego prawa innemu rolnikowi w wielkości 29 584 kg, a następnie prawo do pozostałej części w ilości 5 660 kg sprzedał B. O. Obie te transakcje zostały zatwierdzone decyzjami Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. W związku ze zbyciem prawa do indywidualnej kwoty mlecznej (obecnie prawa do indywidualnej ilości referencyjnej) G. R. w roku kwotowym 2004/2005 nie dostarczał mleka do podmiotu skupującego. W związku z tym Dyrektor OT ARR w W. w dniu 28 czerwca 2005 r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawa do przysługującej G. R. indywidualnej ilości referencyjnej dostaw, zgodnie z przepisem art. 32 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93, poz. 897 ze zm.). Następnie decyzją z dnia 9 sierpnia 2005 r. wymieniony organ cofnął G. R. indywidualną ilość referencyjną dostaw mleka z uwagi na niewprowadzenie do obrotu w roku kwotowym 2004/2005 żadnej ilości mleka.
Od decyzji tej G. R. wniósł odwołanie, lecz Prezes Agencji Rynku Rolnego, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w W. z dnia [...] Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że w jego ocenie zaistniały stan faktyczny wypełnia hipotezę art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93, poz. 897 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", tj. zainteresowany nie wprowadził do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ramach przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej, co stanowi podstawę do cofnięcia tej kwoty w drodze decyzji przez właściwego miejscowo dyrektora oddziału terenowego Agencji.
W ocenie Prezesa Agencji w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r., ustanawiającego opłatę w sektorze mleka i przetworów mlecznych (siła wyższa, czy też uzasadnione przypadki mające tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego), wyłączające możliwość zastosowania sankcji z art. 32 ust. 2 ustawy. Przykładowe przypadku siły wyższej wylicza art. 40 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bez-pośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników. Z zawartego tam katalogu wynika, iż siłą wyższą jest zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia i niemożliwe do zapobieżenia. Wystąpienie siły wyższej powinno być stwierdzone przez uprawniony organ i szczegółowo udokumentowane.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Prezes Agencji stwierdził także, iż za wprowadzenie przez zainteresowanego do obrotu w roku kwotowym 2004/2005 mleka w ilości odpowiadającej 70% posiadanej przez niego ilości referencyjnej (co wyłączałoby możliwość zastosowania w stosunku do zainteresowanego sankcji z art. 32 ustawy) nie można uznać dokonanego przez niego zbycia i wydzierżawienia poszczególnych części posiadanej przez niego ilości referencyjnej. Literalna wykładnia tego przepisu prowadzi bowiem do wniosku, iż wprowadzeniem do obrotu może być wyłącznie sprzedaż mleka.
W skardze na powyższą decyzję G. R. podniósł, iż rozdysponowanie przez niego w roku kwotowym 2004/2005 całej ilości referencyjnej dostaw, jaką posiadał w dniu 1 kwietnia 2004 r., poprzez jej sprzedaż i wydzierżawienie (tj. czynności, których dokonanie ustawa jednoznacznie dopuszcza, przewidując w tym zakresie odpowiedni tryb z udziałem jednostek organizacyjnych Agencji), wyłącza możliwość zastosowania w stosunku do niego sankcji z art. 32 ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wymienionym na wstępie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006 r., skargę uwzględnił i uchylił zaskarżoną a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Nadto Sąd zasądził od organu odwoławczego na rzez skarżącego 440 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż warunkiem uniknięcia przez producenta mleka sankcji wskazanych przepisem art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych jest wprowadzenie do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ilości co najmniej 70% przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej, co oznacza sprzedaż mleka lub jego przetworów. Jednakże skutkiem zawarcia pomiędzy dwoma producentami umowy dzierżawy części ilości referencyjnej jest to, iż w okresie, na który umowa została zawarta, podmiotem wprowadzającym do obrotu mleko i przetwory mleczne w ramach wykorzystania ilości referencyjnej jest dzierżawca. W takiej sytuacji ilość referencyjna jest wykorzystywana zgodnie z jej przeznaczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał następnie, iż sankcje z art. 32 ust. 2 ustawy znajdują zastosowanie tylko w przypadku niewykorzystywania ilości referencyjnej. Organy Agencji orzekające w niniejszej sprawie winny były zatem rozważyć czy rozstrzygnięcie sprawy nie jest uzależnione od wcześniejszego ustalenia, czy w roku kwotowym 2004/2005 producent, który wydzierżawił od skarżącego część przysługującej mu ilości referencyjnej wprowadził do obrotu – w ramach wykorzystania tej ilości – mleko lub przetwory mleczne, a w razie ustalenia, iż tak w istocie było, czy powyższe nie stanowiło przeszkody do zastosowania art. 32 ust. 2 ustawy.
Okoliczności tej nie wziął organ pod uwagę, stąd zaskarżona decyzja, zdaniem WSA, wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie prawa procesowego mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżył skargą kasacyjną Prezes Agencji Rynku Rolnego. Zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu:
– art. 32 ust. 2 oraz art. 22a wskazanej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych poprzez uznanie, iż wydzierżawienie indywidualnej ilości referencyjnej wpływa, poprzez pomniejszenie o wydzierżawioną część, na podstawę wyliczenia procentowego wykorzystania przez stronę wydzierżawiającą posiadanej przez nią indywidualnej ilości referencyjnej i w ślad za tym na zastosowanie przepisu art. 32 ust. 2 ustawy,
– art. 15 ust. 2 i 3, art. 16 w zw. z art. 5 lit. j/ i art. 27 zdanie trzecie rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z dnia 21 października 2003 r., s. 123) poprzez nieuwzględnienie mocy obowiązującej wskazanych przepisów UE, a przez to pominięcie charakteru prawnego "indywidualnej ilości referencyjnej" określonego w jej definicji oraz pominięcie sprecyzowanych w nich zasad zmniejszania i cofania przyznanych dostawcom ilości referencyjnych.
Wskazując te uchybienia skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy, ewentualnie
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 185 ustawy.
Uzasadniając postawione zarzuty skargi kasacyjnej Prezes Agencji Rynku Rolnego wskazał, iż stosując wprost art. 5 lit. j/ oraz art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 należy przyjąć, iż bazując na przysługującej producentowi mleka indywidualnej ilości referencyjnej, ustalonej na dzień 1 kwietnia danego roku kwotowego istnieje możliwość – bez poniesienia konsekwencji, o których mowa w art. 32 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) – zmniejszenia dostaw mleka poniżej 70% tej wartości jedynie w przypadkach siły wyższej i innych przypadkach należycie uzasadnionych i uznanych przez właściwy organ, tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną danych producentów.
Organ wskazał, iż Sąd I instancji pominął w swoich rozważaniach fakt, iż w pkt 15 i 16 preambuły rozporządzenia nr 1788/2003 Rada zaleca Państwom Członkowskim aktywne przeciwdziałanie czynnościom producentów związanych z transferami tymczasowymi, zakłócającym skuteczność działania systemu. Możliwość oddania w używanie – zdaniem organu – nie jest więc skuteczna, jeżeli Państwo Członkowskie podjęło przeciwdziałania efektowi zbycia, rzutującemu na funkcjonalność systemu. Jednym z elementów przeciwdziałających jest wprowadzenie w art. 5 lit. j/ rozporządzenia zapisu, że "indywidualna ilość referencyjna" oznacza ilość referencyjną producenta z dnia 1 kwietnia każdego dwunastomiesięcznego okresu. W ocenie Prezesa Agencji jest to jedyna możliwa do ustalenia ilość, a żaden z przepisów rozporządzenia nr 1788/2003 nie przewiduje zmiany tej ilości w okresie danego roku kwotowego, dlatego więc od tej ilości należy obliczać wskaźnik procentowy, o którym mowa w art. 32 ustawy.
Organ wskazał również na ewolucję zapisu krajowego, kształtowanego w oparciu o art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 w zależności od konieczności przeciwdziałania efektowi rzutującemu na funkcjonalność systemu, stwierdzając, iż w przypadku niewprowadzenia do obrotu żadnej ilości referencyjnej w okresie obowiązywania przepisu art. 32 ust. 2 ustawy z 2004 r. polski ustawodawca nie przewidywał wyjątku w przypadku zbycia lub dzierżawy tego prawa, co zastrzegał ust. 1 tego przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podstawowym zagadnieniem, którego dotyczy główny zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 32 oraz art. 22a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 224, poz. 2081 ze zm.), art. 15 ust. 2 i 3, art. 16 w zw. z art. 5 lit. j/ i art. 27 zdanie trzecie rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z dnia 21 października 2003 r., s. 123) jest określenie skutku, jaki wywarło zbycie przez skarżącego przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej na ustalenie wysokości przysługującej mu w danym roku kwotowym ilości, od której wyliczony został procentowy wskaźnik jej wykorzystania, stanowiący podstawę do cofnięcia mu tego prawa.
Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, iż przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z dnia 21 października 2003 r. s. 123), w którym uregulowano organizację wspólnotowego rynku mleka w części dotyczącej przyznawania producentom indywidualnych ilości referencyjnych oraz nakładania na nich opłat wyrównawczych przewidują możliwość zezwolenia przez Państwa Członkowskie producentom rolnym na dokonywanie transferów indywidualnych ilości referencyjnych, przy czym mogą być to transfery stałe lub tymczasowe. W ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych polski ustawodawca wprowadził możliwość dokonywania przez producentów takich transakcji, w art. 22 ust. 1 przewidując możliwość zbycia indywidualnej ilości referencyjnej, a w art. 22a ust. 1 możliwość oddania w używanie (według art. 22 tej ustawy w wersji obowiązującej do dnia 31 marca 2005 r. – dzierżawy) części indywidualnej ilości referencyjnej, a w określonych przypadkach całości tej ilości. Celem regulacji transferów indywidualnych ilości referencyjnych oraz zmniejszania tych ilości jest zapewnienie mechanizmów, powodujących jak najwyższe wykorzystanie przyznanych kwot w danym państwie członkowskim oraz zapewnienie przepływu indywidualnych ilości referencyjnych pomiędzy producentami. Transfery, a w szczególności zbyt stanowią zdecentralizowaną formę tego przepływu. Zmniejszanie lub cofanie indywidualnych ilości referencyjnych w art. 15 rozporządzenia nr 1788/2003 i art. 32 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych jest już scentralizowaną formą przekazywania tego prawa od producentów nieaktywnych do krajowej rezerwy indywidualnych ilości referencyjnych, a następnie do producentów aktywnych lub nowych.
Problem stosowania art. 32 wymienionej wyżej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sytuacji zbycia przez producenta indywidualnej ilości referencyjnej dostaw był przedmiotem wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak m.in. w wyroku z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1097/06, Sąd wyraził pogląd prawny, że zbycie (według obecnie obowiązującego stanu prawnego – oddanie w używanie) indywidualnej ilości referencyjnej przez producenta na rzecz innego producenta powoduje zmniejszenie wysokości tej ilości, przysługującej danemu podmiotowi w określonym roku kwotowym o ilość wydzierżawioną, a tym samym powoduje obniżenie podstawy, która powinna być przyjęta do obliczania stopnia wykorzystania indywidualnej ilości referencyjnej przez konkretnego producenta w danym roku kwotowym. Za taką interpretacją przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych przemawiają następujące argumenty:
Po pierwsze, zgodnie z art. 27 rozporządzenia Rady nr 1788/2003 akt ten wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowany we wszystkich Państwach Członkowskich. Przepisy prawa polskiego regulujące rynek mleka i przetworów mlecznych powinny być więc interpretowane zgodnie z jego postanowieniami. Artykuł 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych stanowi, iż w przypadku gdy producent nie wprowadził do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ramach przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej, dyrektor właściwego miejscowo oddziału terenowego Agencji cofa, w drodze decyzji, przyznaną indywidualną ilość referencyjną.
Analiza tego przepisu wymaga ustalenia znaczenia pojęcia "wprowadzenie do obrotu". W art. 5 lit. h/ rozporządzenia zdefiniowane zostało pojęcie "obrotu", zgodnie z którym "obrót" oznacza dostawy mleka albo sprzedaż bezpośrednią mleka lub innych przetworów mlecznych. Pojęcie to obejmuje więc jedynie bezpośrednie wprowadzenie przez producenta mleka do obrotu poprzez jego dostawy lub sprzedaż do skupu, a nie zbycie prawa do indywidualnej ilości referencyjnej czy dzierżawę (oddanie w używanie) tego prawa.
Kolejny argument przemawiający za taką interpretacją art. 32 ustawy wywieść można analizując charakter prawny umowy dzierżawy (obecnie oddania w używanie) indywidualnej ilości referencyjnej. Indywidualna ilość referencyjna jest przyznawana producentowi nie na okres jednego roku, lecz na okres kilkunastoletni. Zgodnie z art. 22a ust. 8 powołanej ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie do umowy, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy dzierżawy.
Wynika z tego wniosek, że indywidualna ilość referencyjna danego producenta przy transferze tymczasowym zostaje zmniejszona w okresie, na jaki została wydzierżawiona (obecnie oddana w używanie). Po upływie tego okresu, w kolejnym okresie kwotowym ilość ta nadal pozostaje w gestii producenta, któremu została przyznana. W przypadku dzierżawy zmniejszenie indywidualnej ilości referencyjnej lub jej cofnięcie na podstawie art. 32 ustawy jest zbędne, albowiem producent wydzierżawiając (oddając w używanie) tę kwotę sam dobrowolnie ją sobie pomniejsza przez wskazany w umowie okres czasu, a dyrektor oddziału terenowego Agencji zatwierdzając taką umowę potwierdza wydzierżawiającemu posiadanie indywidualnej ilości referencyjnej, pomniejszonej o wielkość, którą producent wydzierżawił (obecnie oddał w używanie) innemu producentowi. Oznacza to, że art. 32 ust. 2 ustawy może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy producent nie wprowadził do obrotu mleka lub przetworów mlecznych w ramach przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej, która mu jeszcze pozostała po wydzierżawieniu jej części. W przypadku dzierżawy tego prawa w całości przepis ten nie może mieć zastosowania, gdyż przysługująca danemu producentowi w tej sytuacji indywidualna ilość referencyjna jest równa zeru, trudno zatem obliczyć stopień jej niewykorzystania.
Należy również zauważyć, że przepis art. 22a ust. 6 ustawy (poprzednio art. 22 ust. 4) stanowi, że indywidualna ilość referencyjna lub jej część może zostać oddana w używanie nie dłużej niż przez trzy kolejne lata kwotowe. Nie da się pogodzić interpretacji art. 32 ust. 2 ustawy przedstawionej przez organ w skardze kasacyjnej z tą normą prawną. Zezwalając bowiem na wydzierżawienie całości lub części indywidualnej ilości referencyjnej przez trzy kolejne lata kwotowe, organ nie może równocześnie stosować sankcji z art. 32 ustawy w postaci zmniejszenia tej ilości lub jej cofnięcia już po pierwszym roku dzierżawy.
Powoływanie się przez organ na przepisy art. 15 ust. 2 w zw. z art. 5 lit. j/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 jako podstawę do przedstawionej w skardze kasacyjnej interpretacji art. 32 ustawy jest nieprawidłowe również z tego względu, że przepisy tego rozporządzenia dotyczące transferów, tak stałych jak i tymczasowych mogą być wprowadzone w państwach członkowskich, ale nie muszą. Uprawnienie państwa członkowskiego do zaniechania wprowadzenia regulacji dotyczących transferów tymczasowych przewiduje art. 16 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003, zgodnie z którym każde Państwo Członkowskie może zadecydować o niewykonaniu przepisów ust. 1 (tj. przepisów zezwalających na transfery tymczasowe) ze względu na potrzebę ułatwienia strukturalnych zmian i dostosowań lub nadrzędne potrzeby administracyjne. Odnośnie transferów stałych wniosek taki wywieść można analizując przepisy art. 18 ust. 2 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt f rozporządzenia, z których wynika, że państwo członkowskie może wprowadzić na poziomie krajowym, na właściwym poziomie terytorialnym lub na określonych obszarach skupu przepisy zezwalające, na wniosek producenta skierowany do właściwych władz lub organu wyznaczonego przez te władze, w celu poprawy struktury produkcji mlecznej na poziomie gospodarstwa na definitywny transfer ilości referencyjnych bez transferu odpowiednich gruntów.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1788/2003, jeśli producenci nie wprowadzają do obrotu ilości równej przynajmniej 70% ich indywidualnej ilości referencyjnej podczas co najmniej jednego dwunastomiesięcznego okresu, Państwa Członkowskie mogą zdecydować, czy i na jakich warunkach całość lub część niewykorzystanej ilości referencyjnej wraca do rezerwy krajowej, dotyczy sytuacji braku aktywności producenta i nie obejmuje transferów. Również systematyka tego rozporządzenia, w którym przepisy dotyczące transferów indywidualnych ilości referencyjnych (art. 16–19) zostały umieszczone jako przepisy następujące po przepisie art. 15, który daje podstawę do zmniejszenia lub cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej, wskazuje na to, iż art. 15 jest przepisem ogólnym. Na podstawie tego przepisu możliwe jest zmniejszenie lub cofnięcie indywidualnej ilości referencyjnej bez względu na to czy państwo członkowskie wprowadza do swojego ustawodawstwa możliwość dokonywania transferów indywidualnych ilości referencyjnych, czy nie. Jeżeli zatem ustawodawca polski uważa transfery za czynności, które negatywnie wpływają na organizację rynku mleka, to zgodnie z powołanymi przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 może ich nie wprowadzać do ustawodawstwa krajowego. Dopuszczenie przez ustawodawcę krajowego możliwości dokonywania transferów przez producentów, które podlegają ścisłej kontroli Agencji poprzez zatwierdzanie decyzjami administracyjnymi zawartych umów zbycia lub oddania w używanie, nie może być traktowane jako niewykorzystanie przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej i stanowić podstawy do zastosowania sankcji z art. 32 ust. 1 lub 2 ustawy.
Dodać również należy, iż w art. 32 ust. 2 ustawy użyto zwrotu "przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej", co oznaczałoby, iż zgodnie z art. 5 lit. j/ rozporządzenia nr 1788/2003, na który powołuje się Prezes Agencji należałoby przez to rozumieć indywidualną ilość referencyjną przysługującą danemu producentowi na początku roku kwotowego, tj. na dzień 1 kwietnia każdego roku. Natomiast odpowiedni przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia mówi o wprowadzeniu do obrotu ilości równej przynajmniej 70% "ich indywidualnej ilości referencyjnej" bez zwrotu "przyznanej". Należy przez to rozumieć ilość, którą producent dysponował po dokonaniu transferu tymczasowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartej w wymienionym wyżej wyroku wskazana powyżej argumentacja przemawia za przedstawioną interpretacją art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) w świetle przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z dnia 21 października 2003 r. s. 123).
Stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 9 listopada 2006 r. podziela również skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę. Za niedopuszczalną należy bowiem uznać taką sytuację, by producent dokonujący legalnej transakcji, ściśle kontrolowanej i zatwierdzanej przez organ, ponosił tego ujemne skutki. Przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnia omawianych przepisów jest zgodna z art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003, który stanowi, iż sankcji za niewprowadzenie do obrotu nie stosuje się "w należycie uzasadnionych, i uznanych przez właściwy organ, przypadkach tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną danych producentów".
Skarga kasacyjna nie zawiera więc uzasadnionych podstaw. Dlatego na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI