II OSK 1153/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej I. w S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przedmiotem sporu było nieodpłatne przekazanie nieruchomości rolnej na rzecz I. w S., osoby prawnej Kościoła Katolickiego, na podstawie art. 70a ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego. Organy administracji (Dyrektor Generalny KOWR, Minister Rolnictwa) odmówiły zgody, argumentując, że I. w S. nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 70a ust. 2 ustawy, który precyzuje uprawnione osoby prawne Kościoła (parafie, diecezje, seminaria, domy zgromadzeń zakonnych) oraz limity powierzchniowe. WSA w Warszawie podzielił tę wykładnię, uznając, że oba ustępy art. 70a należy stosować łącznie. NSA w wyroku z dnia 13 sierpnia 2025 r. oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że art. 70a ust. 2 ustawy ma charakter ograniczający podmiotowo, a nie tylko określający limity powierzchniowe. Sąd podkreślił, że celem regulacji było uregulowanie sytuacji majątkowej tradycyjnych jednostek kościelnych na Ziemiach Zachodnich i Północnych, a rozszerzenie kręgu uprawnionych wymagałoby jednoznacznej podstawy ustawowej. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa, wskazując na racjonalne podstawy różnicowania podmiotów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, zakres podmiotowy przepisów dotyczących nieodpłatnego przekazywania nieruchomości rolnych na rzecz podmiotów kościelnych, zasada legalizmu w prawie administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej Kościoła Katolickiego na Ziemiach Zachodnich i Północnych oraz konkretnych typów podmiotów kościelnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 70a ust. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego ma charakter wyłącznie określający limity powierzchniowe, czy również ograniczający katalog podmiotów uprawnionych do nieodpłatnego nabycia nieruchomości rolnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 70a ust. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego ma charakter kompleksowy, określając zarówno limity powierzchniowe, jak i katalog podmiotów uprawnionych do nieodpłatnego nabycia nieruchomości rolnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna prowadzi do wniosku, iż ustęp 2 precyzuje i ogranicza krąg podmiotów wymienionych w ustępie 1, wskazując konkretne osoby prawne Kościoła Katolickiego (parafie, diecezje, seminaria, domy zgromadzeń zakonnych) jako jedyne uprawnione do nieodpłatnego nabycia nieruchomości rolnych.
Czy różnicowanie podmiotów uprawnionych do nieodpłatnego nabycia nieruchomości rolnej na podstawie art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego narusza zasadę równości wobec prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, różnicowanie to jest uzasadnione historycznie i celowościowo, a zatem nie narusza zasady równości wobec prawa.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że regulacja art. 70a ustawy dotyczy szczególnego kręgu podmiotów związanych z restytucją majątku kościelnego na Ziemiach Zachodnich i Północnych, co stanowi racjonalną i obiektywnie uzasadnioną podstawę różnicowania, nie noszącą cech arbitralności.
Przepisy (9)
Główne
u.s.P.d.K.w.R.P. art. 70a § 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Ogólna możliwość wystąpienia z wnioskiem o nieodpłatne przekazanie nieruchomości przez osobę prawną Kościoła Katolickiego działającą na tzw. Ziemiach Zachodnich i Północnych po 8 maja 1945 r.
u.s.P.d.K.w.R.P. art. 70a § 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Konkretyzuje możliwość z ust. 1 poprzez wskazanie katalogu uprawnionych podmiotów (parafie, diecezje, seminaria, domy zgromadzeń zakonnych) oraz limity obszarowe.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.s.P.d.K.w.R.P. art. 39
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
Wskazana przez skarżącego jako podstawa działalności charytatywno-opiekuńczej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentował, że art. 70a ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego stanowi samodzielną podstawę do nieodpłatnego przekazania gruntów osobom prawnym Kościoła, które podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych, podczas gdy ust. 2 miał jedynie określać limity powierzchniowe. • Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, twierdząc, że organ nie wyjaśnił dostatecznie sprawy i nie rozpatrzył wyczerpująco materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
art. 70a ust. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego nie pełni wyłącznie funkcji określającej limity powierzchni, lecz wyznacza katalog osób prawnych Kościoła, którym może być przekazana nieruchomość w trybie art. 70a ust. 1 • Przepis ten ma charakter normy kompleksowej, zawierającej zarówno przesłanki pozytywne (ust. 1), jak i ograniczenia podmiotowo-przedmiotowe (ust. 2) • Zasada legalizmu (...) nakłada na organy administracji obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. • Tego rodzaju przywileje mają charakter wyjątku i podlegają ścisłej wykładni.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Gdesz
członek
Tomasz Zbrojewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, zakres podmiotowy przepisów dotyczących nieodpłatnego przekazywania nieruchomości rolnych na rzecz podmiotów kościelnych, zasada legalizmu w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej Kościoła Katolickiego na Ziemiach Zachodnich i Północnych oraz konkretnych typów podmiotów kościelnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących majątku kościelnego i jego przekazywania, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie wyznaniowym i administracyjnym.
“Kto może nieodpłatnie przejąć ziemię od państwa? NSA rozstrzyga spór o interpretację przepisów dla Kościoła.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.