II OSK 1152/23

II OSK 1152/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Wr 200/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-12-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 66 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 200/22 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2021 r., nr 1352/2021 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 13 grudnia 2022 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 200/22, oddalił skargę P. T. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z 22 grudnia 2021 r., nr 1352/2021, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiece Wałbrzyskim z [...] października 2021 r., nr 43/2021, którą na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, nakazano P. T. (właścicielowi budynku) usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy pl. [...] w [...], na działce nr [...], obręb [...], po pożarze budynku dawnej [...], który miał miejsce [...] października 2021 r., poprzez: 1. usunięcie luźnych i niestabilnych elementów więźby dachowej, pokrycia dachowego pozostałych po pożarze; 2. usunięcie luźnych i uszkodzonych cegieł z korony murów i gzymsów oraz tynków; 3. usunięcie warstw kominów (6 sztuk) do wysokości zapewniającej ich stateczność; 4. zabezpieczenie obiektu przed przenikaniem wód opadowych do wnętrza, np. poprzez założenie tymczasowego zadaszenia z możliwością odprowadzenia wody na zewnątrz obiektu; 5. skuteczne uniemożliwienie wejścia osobom postronnym do wnętrza budynku; 6. wyznaczenie i wygrodzenie strefy bezpieczeństwa dla budynku nr 5 od strony placu [...] w [...] oraz oznakowanie obiektu poprzez umieszczenie tablic jednoznacznie informujących o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, i zakazie przebywania na terenie obiektu oraz w strefie jego oddziaływania ze względu na grożące niebezpieczeństwo. Roboty budowlane wynikające z decyzji należało wykonać pod nadzorem i według wskazań osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej oraz legitymującej się aktualnym zaświadczeniem o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., powyższej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W odniesieniu do obowiązków określonych: w pkt 1, 2, 3, 5, 6 – wyznaczono termin na ich wykonanie do 28 października 2021 r., a w pkt 4 - do dnia 15 listopada 2021 r.
Sąd pierwszej instancji oddalając skargę od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, potwierdził zasadność zastosowania w odniesieniu do stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, które mogą zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
W skardze kasacyjnej P. T., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, przytoczył podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie:
- art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 108 k.p.a., poprzez oddalenie skargi wskutek nierozstrzygnięcia sprawy w granicach sprawy sądowoadministracyjnej, a to wobec pominięcia okoliczności wynikających z akt sprawy administracyjnej, w tym zwłaszcza okoliczności wynikających z protokołu z kontroli z dnia [...] października 2021 r., z wiadomości e-mail Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego nadanej w dniu [...] października 2021 r. o godzinie 13:06, okoliczności wykonania niektórych robót w toku interwencji zgodnie z informacją ze zdarzenia nr 0125001-1372, okoliczności nadania decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności oraz okoliczności braku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do stwierdzenia legalności decyzji organu odwoławczego, podczas gdy ustalając stan faktyczny na podstawie akt sprawy Sąd winien był dojść do konkluzji, że decyzja organu pierwszej instancji była co najmniej przedwczesna, a organ drugiej instancji winien był co najmniej przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające w sprawie, natomiast decyzja nakazująca z chwilą jej wydania wykonanie robót budowlanych wyłącznie na podstawie oględzin miejsca zdarzenia przeprowadzonych w dniu [...] października 2021 r., w trakcie jeszcze trwającej akcji pożarniczej, bez ustalenia po zakończeniu akcji zakresu niezbędnych robót, nie odpowiada przepisowi art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu winien był uchylić decyzje organów obu instancji;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 39 § 1 k.p.a. w zw. z art. 39 § 3 i 4 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez oddalenie skargi wskutek nierozstrzygnięcia sprawy w granicach sprawy sądowoadministracyjnej, a to wobec pominięcia okoliczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji w dniu 12 listopada 2021 r., wynikającej ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, a także pominięcia terminów zakreślonych w decyzji organu pierwszej instancji, jak również niewyznaczenia właściwego terminu w decyzji organu drugiej instancji, co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do stwierdzenia legalności decyzji organu drugiej instancji, wówczas gdy Sąd ustalając stan faktyczny sprawy winien był dojść do przekonania, że z chwilą doręczenia zgodnie z przepisami decyzji organu pierwszej instancji terminy zakreślone w tej decyzji były częściowo niewykonalne (pkt 1, 2, 3, 5, 6) a częściowo zbyt krótkie na wykonanie (pkt 4), tym samym organ drugiej instancji winien był dokonać co najmniej konwalidacji terminów, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu winien był uchylić decyzje organów obu instancji.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie:
- art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego, poprzez błędną wykładnię przepisów prawa materialnego prowadzącą do konstatacji, iż nieprawidłowości w stanie technicznym budynku zagrażające życiu, zdrowiu lub mieniu ludzi, mogą uzasadniać nakazanie natychmiastowego wykonania robót budowlanych zagrażających życiu, zdrowiu ludzi oraz mieniu.
W oparciu o powyższe zarzuty zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenia decyzji organów obu instancji. Z daleko idącej ostrożności procesowej, alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Ponadto wniesiono o zwrot kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., wniesiono o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów: 1. wydruku wiadomości e-mail przesłanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim w dniu [...] października 2021 r. o godzinie 13:06; 2. wydruku skanu decyzji dołączonej do wiadomości e-mail przesłanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim w dniu [...] października 2021 r. o godzinie 13:06; 3. wydruku zrzutu ekranu z okna systemowego "Właściwości dokumentu", wskazującego na utworzenie w dniu [...] października 2021 r. o godzinie 11:58 załącznika w postaci skanu decyzji dołączonej do wiadomości e-mail Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim w dniu [...] października 2021 r. o godzinie 13:06; 4. artykułów prasowych dołączonych do odwołania z dnia 8 listopada 2021 r. – na fakty: wydania decyzji organu pierwszej instancji o natychmiastowym rygorze wykonalności jeszcze w chwili trwania akcji straży pożarnej i nakazania wykonania natychmiastowych robót budowlanych mimo nieukończenia czynności zabezpieczających na miejscu pożaru.
W piśmie procesowym z 19 kwietnia 2023 r. zrzeczono się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej postawiono zarzuty zarówno naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, która w istocie doprowadziła do niewłaściwego zastosowania tego przepisu w okolicznościach niniejszej sprawy. W sytuacji, w której wykładnia prawa materialnego ma kluczowe znaczenie, albowiem wyznacza kierunek prowadzonego postępowania dowodowego, a w konsekwencji dokonywanych ustaleń i ocen, zarzuty postawione w tym zakresie należało ocenić w pierwszej kolejności.
Nieusprawiedliwiony jest zarzut błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, której wadliwości skarżący kasacyjnie upatruje w przypisywaniu tej formie ingerencji organu nadzoru charakteru związanego rozumianego w ten sposób, że powstanie stanu zagrażającego życiu, zdrowiu, mieniu i środowisku w każdej sytuacji obliguje organ do wydania decyzji, a przy tym, że można go stosować, gdy stan zagrożenia wynika z samego korzystania z obiektu.
Z uzasadnienia zaakceptowanych przez Sąd a quo decyzji wynika, że przyjęta wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie jest wadliwa, a norma prawna wynikająca z tego przepisu została prawidłowo zastosowana do okoliczności niniejszej sprawy tożsamych z hipotetycznym stanem faktycznym z niej wynikającym.
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się jednolicie, że wystąpienie przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego uzasadnia ingerencję organu nadzoru budowlanego, a decyzja podejmowana na tej podstawie ma charakter związany (tak A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, LEX/el. 2016 oraz powołane tam orzecznictwo). W konsekwencji, stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji zawierającej odpowiednie nakazy, co też uczyniono w niniejszej sprawie prawidłowo realizując kompetencje określone art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego.
O ile przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego może dotyczyć sytuacji, w których obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zgodny z jego przeznaczeniem, znajduje się w odpowiednim stanie technicznym, ale w konkretnym stanie faktycznym zachodzą takie okoliczności związane z danym obiektem budowlanym, które wskazują, że może on zagrozić dobrom chronionym, o tyle poza zakresem zastosowania tego przepisu nie można pozostawić takich stanów faktycznych, w których obiekt jest już w złym stanie faktycznym, który dodatkowo pogarszają skutki określonych zdarzeń nagłych związanych z oddziaływaniem sił przyrody, takich jak wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, pożary, powodzie. Każde z tych zdarzeń może oddziaływać także na obiekty budowlane, powodując powstanie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, wymagającego podjęcia niezwłocznej interwencji mającej na celu usunięcie powstałego niebezpieczeństwa.
W tych uwarunkowaniach prawnych ani organy, ani Sąd a quo nie miał wątpliwości co do tego, że ujawnione okoliczności faktyczne odnoszące się do stanu technicznego budynku [...] wypełniły hipotezę art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, którego zastosowanie w tej sytuacji było właściwą reakcją organu na zaistniałe nieprawidłowości. Stan wymagający działań naprawczych był niewątpliwie wynikiem pożaru z [...] października 2021 r. i jego skutków szczegółowo opisanych w protokole sporządzonym przez organ nadzoru z tej daty, zalegającym w aktach sprawy. O ile bezspornym jest, że przed pożarem zły stan techniczny obiektu [...], który nie jest użytkowany, był już przedmiotem interwencji nadzorczych organów, o tyle zdarzenie nagłe w postaci pożaru doprowadziło do pogorszenia tego stanu w takim stopniu, który zagroził dobrom chronionym w postaci życia i zdrowia ludzi oraz mienia i środowiska.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, żaden z zarzutów o charakterze procesowym nie podważył skutecznie ustaleń faktycznych i oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie materiał dowody, w tym dokumenty powoływane przez skarżącego, wyraźnie potwierdzają całą chronologię zdarzeń związanych z pożarem, akcją gaśniczą, zaangażowaniem służ i skonkretyzowaniem skutków pożaru, w odniesieniu do których to należało podjąć działania interwencyjne o charakterze doraźnym usuwające stan zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz niebezpieczeństwa mienia i środowiska. Stan ten wyraźnie wynika z dokumentów sporządzonych w dniu zdarzenia [...] października 2021 r., tj. protokołu organu nadzoru, informacji ze zdarzenia sporządzonej przez Straż Pożarną oraz potwierdzenia przekazania terenu, obiektu i mienia objętego działaniem ratowniczym. W pierwszej kolejności, odnosząc się do twierdzeń skarżącego kasacyjnie podkreślić należy, że dokumenty te w całokształcie swej treści przeczą, aby zaskarżona decyzja określająca obowiązki została podjęta jeszcze w trakcie trwania akcji ratunkowej, a w związku z tym aby były one nieadekwatne do potrzeb. Z porównania dat ujawnionych w tych dokumentach, zwłaszcza daty początku akcji gaśniczej oraz daty przekazania obiektu [...] administracji samorządowej po zakończeniu tej akcji ([...].10.2021 r., godz. 5:50) oraz z długości jej trwania wynikającej z informacji ze zdarzenia (trwała 4h58min. od 1:02 do 5:39) wynika, że interwencja służ pożarniczych rozpoczęta o godzinie 1:02 [...] października 2021 r. zakończyła się przed godziną 6:00. Z tego wynika, że określenie obowiązków naprawczych w decyzji, którą przesłano drogą mailową na ujawniony adres elektroniczny pełnomocnika skarżącego kasacyjnie około godziny 13:06, nastąpiło już po zakończeniu akcji ratowniczej i przekazania obiektu władzom samorządowym.
Zakres zniszczeń spowodowanych pożarem został szczegółowo opisany w protokole sporządzonym przez organ nadzoru, w którym ujawniono przede wszystkim zniszczenia w obrębie dachu (zniszczenie więźby dachowej, nadpalenie konstrukcji dachu z pokryciem przy szczytach, odsłonięcie kominów, odchylenie od pionu i spękanie kominów, zniszczenie daszku ochronnego). Stan ten oceniony przez organ jako zagrażający życiu i zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia i środowiska wymagał interwencji nadzorczej zmierzającej do usunięcia niebezpieczeństwa grożącego dobrom chronionym. Usunięcia wymagały bowiem luźne i niestabilne elementy zniszczonej więźby dachowej, pokrycia dachowego, luźne i uszkodzone cegły z korony murów i gzymsów oraz tynków oraz warstwy kominów do wysokości zapewniającej stateczność. Dostrzeżono również potrzebę tymczasowego zabezpieczenia obiektu przed przenikaniem wód opadowych do wnętrza, wyznaczenia i wygrodzenia strefy bezpieczeństwa dla budynku od strony placu Zdrojowego, oznakowania go w sposób informujący o stanie zagrożenia bezpieczeństwa oraz uniemożliwienia wejścia osobom postronnym. Organ drugiej instancji szczególnie wyeksponował zagrożenie płynące ze strony luźnych i niestabilnych elementów więźby dachowej i pokrycia dachowego, uszkodzonych, luźnych cegieł z korony murów, gzymsów i tynków, które utraciły przyczepność do murów zewnętrznych elewacji, uzasadniając tym stanem w sposób trafny zastosowanie instytucji natychmiastowej wykonalności decyzji nakładającej obowiązki naprawcze, które mają charakter interwencyjny i doraźny, na bieżąco i adekwatnie do potrzeb przywracające stan bezpieczeństwa chociażby dla osób postronnych korzystających z otoczenia tego obiektu, który usytuowany jest w centralnej, uczęszczanej części miasta. Obowiązków objętych kwestionowanym rozstrzygnięcie nie można uznać za dowolne i sformułowane w sposób oderwany od przyczyn i potrzeb bezpieczeństwa, co potwierdza treść dokumentu w postaci potwierdzenia przekazania terenu, obiektu i mienia objętego działaniem ratowniczym, w którym wyraźnie wskazano na potrzebę "dozorowania obiektu, zabezpieczenia przed dostępem osób postronnych, wyznaczenia strefy 3 m od budynku – jako niebezpiecznej".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach tej sprawy, zgromadzony materiał dowodowy, w tym związany bezpośrednio z akcją gaśniczą, stanowi wystarczającą podstawę do ustaleń i ocen okoliczności istotnych z punktu widzenia zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, co prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżoną decyzję. Charakter tych obowiązków związany z potrzebą przywrócenia stanu bezpieczeństwa po zdarzeniu nagłym i incydentalnym dla ich określenia nie wymagał przy tym prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego czy posłużenia się ekspertyzą techniczną. Pamiętać bowiem należy, że taki interwencyjny, doraźny aspekt sformułowanych obowiązków wymaga szybkich działań i zabezpieczeń, nastawionych na osiągniecie konkretnego celu środkami określonymi przecież przez wyspecjalizowany organ nadzoru budowlanego. Potrzeba szybkiego usunięcia stanu zagrożenia dóbr szczególnie chronionych powoduje, że nie jest konieczne określenie konkretnych działań naprawczych wyłącznie na podstawie opinii czy ekspertyz, zwłaszcza w sytuacji, gdy obowiązki te mają być dopiero wstępnym etapem przywracania prawidłowego stanu technicznego obiektu [...].
Podsumowując wskazać należy, że ustalenia poczynione przez organ nadzoru w trakcie kontroli potwierdziły stan budynku po pożarze i zakres robót, które należy natychmiast wykonać celem zlikwidowania zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz niebezpieczeństwa mienia zabytkowego i środowiska. Skarżący kasacyjnie oprócz konsekwentnego negowania zakresu prac i podstaw ustaleń nie przedstawił żadnej merytorycznie wartościowej argumentacji i skutecznie nie podważył zasadności nałożonych obowiązków. Jego stanowisko jest wyłącznie próbą destabilizacji trafnego rozstrzygnięcia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, działania organów nadzoru budowlanego, zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji, są w całokształcie swoim spójne. Skoro bowiem w sposób niewątpliwy ustalono, że miało miejsce zdarzenie, które spowodowało pogłębienie się i tak już złego stanu technicznego budynku [...], który jednak wskutek pożaru przybrał rozmiary powodujące zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz niebezpieczeństwo mienia i środowiska, to zarówno zastosowanie instytucji natychmiastowej wykonalności decyzji nakładającej obowiązki, jak i uproszczenie postępowania możliwe na podstawie art. 10 § 2 k.p.a., a także wyznaczenie nieodległych terminów wykonania obowiązków, uzasadnione było potrzebą podjęcia działań niezwłocznych w celu usunięcia stanu zagrożenia dla najcenniejszych dóbr chronionych, w tym przerwanie procesu postępującej degradacji mienia zabytkowego, od dbałości o które uchyla się skarżący kasacyjnie pomimo ustawowego w tym zakresie obowiązku obciążającego go jako właściciela, zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r., poz. 840).
Z kolei wyznaczone terminy są adekwatne do stanu obiektu (luźne i niestabilne elementy więźby dachowej, elewacji), wymagań bezpieczeństwa i możliwości doprowadzenia do stanu technicznego niezagrażającego życiu, zdrowiu, mieniu i środowisku. Uchylenie niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia stanowi przesłankę uzasadniającą zastosowanie zarówno art. 10 § 2 k.p.a., jaki i art. 108 § 1 k.p.a., co też organy prawidłowo uczyniły, a zarzuty kasacyjne w tym zakresie uznać należało za niezasadne.
Nie potwierdziły się również zarzuty kasacyjne naruszenia art. 39 § 1, § 3 i § 4 k.p.a. Skuteczność zarzutów odnośnie uchybień w zakresie doręczenia decyzji, do których w niniejszym postępowaniu doszło, zależała od wykazania ich wpływu na wynik sprawy. Ujawniona nieprawidłowość w zakresie doręczenia polegała na tym, że w stosunku do decyzji pierwszoinstancyjnej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, doręczenie w sposób przewidziany w art. 39 § 3 pkt 1 k.p.a. przesyłką rejestrowaną nastąpiło już po upływie terminów określonych w decyzji dla wykonania obowiązków. Jednocześnie jednak w dniu wydania decyzji doręczono ją w formie zeskanowanego załącznika do maila wysłanego na ujawniony w aktach adres mailowy do doręczeń pełnomocnika skarżącego, który miał szerokie pełnomocnictwo do jego reprezentowania w toku całego postępowania. O ile zastosowany sposób doręczenia elektronicznego nie spełnia standardów przewidzianych w art. 39 § 1 k.p.a. i nie mogło on wywołać skutku w postaci domniemania doręczenia, o tyle nie prowadzi ono do zanegowania faktu, że strona postępowania rzeczywiście otrzymała skierowaną do niej korespondencję w sytuacji, gdy nie neguje ona tej okoliczności (tak wyrok NSA z 6 lipca 2017 r., II OSK 2041/16). Wadliwość doręczenia elektronicznego, które nastąpiło na adres mailowy bez wykorzystania publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (bez uzyskania elektronicznego pokwitowania doręczenia), nie miało w niniejszej sprawie wpływu na jej wynik, w sytuacji, gdy pełnomocnik, upoważniony do szerokiej reprezentacji skarżącego we wszystkich sprawach dotyczących przedmiotowej nieruchomości, odebrał korespondencję mailową z decyzją i od daty tego odbioru, co miało miejsce [...] października 2021 r., liczył termin do wniesienia odwołania, którego dochował wnosząc odwołanie. Wobec tego, skarżący w wyniku wadliwego doręczenia nie doznał uszczuplenia swoich uprawnień procesowych, w tym przede wszystkim uprawnienia do wniesienia odwołania. Można również ocenić, że został skutecznie powiadomiony o nałożonych na niego obowiązkach obwarowanych rygorem natychmiastowej wykonalności, co obligowało zobowiązanego do wywiązania się z nich bez zbędnej zwłoki, bez względu na oprotestowanie decyzji odwołaniem. W konsekwencji wyznaczenie terminu wykonania części obowiązków w sposób abstrahujący od doręczenia decyzji przesyłką rejestrowaną pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, na co wskazuje się wyraźnie w orzecznictwie, że przepis art. 66 Prawa budowlanego nie tworzy dla właściciela obiektu lub jego zarządcy nowych obowiązków, tylko precyzuje ustawowe obowiązki i umożliwia egzekwowanie ich wykonalności (tak NSA we Wrocławiu w wyroku z 13 listopada 2003 r., II SA/Wr 2725/00). Oznacza to, że nawet bez ingerencji władczej organów nadzoru, właściciel obciążony ustawowym obowiązkiem utrzymania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, winien właściwie interweniować w razie wystąpienia stanów objętych hipotezą art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Brak podjęcia takich działań we własnym zakresie aktualizuje tylko władcze kompetencje organów w tym zakresie.
W konsekwencji z powodu braku skutecznego podważania w niniejszej skardze kasacyjnej prawidłowości kontrolowanego rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego, nieuzasadniony pozostawał także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. O naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona lub gdyby – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Sąd pierwszej instancji takich uchybień nie popełnił, a zarzuty skargi rozpoznał w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli legalności nałożonych obowiązków.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Wobec tego, że skarżący kasacyjnie w piśmie procesowym z 19 kwietnia 2023 r., zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony postępowania w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisów tego pisma, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. - skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.