II OSK 114/06

II OSK 114/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz /przewodniczący/
Jerzy Bujko
Roman Ciąglewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II SA/Kr 755/05 - Wyrok WSA w Krakowie z 2005-10-26
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
art. 1 ust.2 pkt 3
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Roman Ciąglewicz ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 755/05 w sprawie ze skargi C. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Sygn. akt II OSK 114 / 06
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 26 października 2005 r., sygn. akt II SA/Kr 755/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę C. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2005 r., nr [...], o pozbawieniu C. T. uprawnień kombatanckich.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustalił, iż C. T. nabył uprawnienia kombatanckie decyzją ZW ZBoWiD w N., z dnia 19 grudnia 1985 r., z tytułu utrwalania władzy ludowej od 17 kwietnia 1952 r. do 3 maja 1952 r., oraz że pełnił w okresie od 18 maja 1949 r. do 1979 r. zasadniczą, a później zawodową służbę wojskową w WOP. W oparciu o akta sprawy organ określił, iż w okresie zaliczanym jako działalność kombatancka skarżący brał udział w operacji "Narew" i brał bezpośredni udział w walkach z polskim podziemiem niepodległościowym. Nie odnaleziono adnotacji na temat udziału C. T. w jakichkolwiek walkach z UPA lub Wehrwolfem. Opierając się na wyjaśnieniach złożonych przez stronę, zeznaniach świadków oraz pozostałym materiale dowodowym organ ustalił ponadto, iż działalność C. T. sprowadzała się do pomocy partyzantom. Działania te nie mogły jednak w ocenie organu zostać uznane za pełnienie służby, z uwagi na brak potwierdzenia faktu złożenia przez C. T. przysięgi, otrzymania stopnia wojskowego, pseudonimu oraz konkretnego przydziału organizacyjnego. Wskazując, iż postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawartymi w wyroku z dnia 5 maja 2004 r., sygn. akt II SA/Kr 2637/00, oraz przyjmując dokonane ustalenia organ w konsekwencji stwierdził, iż C. T. nie może zachować uprawnień kombatanckich, w szczególności opartych na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371). Wyjaśnił przy tym, iż pomaganie partyzantom, jakkolwiek będące działaniem zasługującym na społeczny szacunek, nie stanowi podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł C. T. Skarżący zakwestionował uzasadnienie decyzji w części dotyczącej jego działalności w czasie okupacji hitlerowskiej oraz działań na rzecz Armii Krajowej. Wyjaśnił, iż brak informacji w aktach personalnych Centralnego Archiwum Wojskowego na temat jego działań w AK związany jest z wydaniem przez kierownictwo Armii Krajowej polecenia nieprzyznawania się do tej działalności. Nabycie zaś uprawnień kombatanckich jedynie z tytułu walk o utrwalanie władzy ludowej wynika z tego, iż w okresie ubiegania się o przyznanie uprawnień ujawnienie działalności w AK mogło skutkować odmową ich przyznania. Skarżący podniósł ponadto, iż uznając złożone w sprawie oświadczenia za niepełne, organ nie podjął działań w celu ich uzupełnienia. Zdaniem C. T., powierzenie mu przez ugrupowanie AK odpowiedzialnych zadań, decyduje o tym, że był żołnierzem Armii Krajowej.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu, wniósł o oddalenie skargi.
Skarga została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd pierwszej instancji dostrzegł, iż skarżący dopatruje się swych uprawnień w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Stwierdzając, iż Kierownik Urzędu w wykonaniu wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2004 r. (sygn. akt II SA.Kr 2637/00) ponownie przeanalizował materiał dowodowy i swoje stanowisko przedstawił w uzasadnieniu decyzji, Sąd wskazał, iż na mocy art. 80 K.p.a., ocena dowodów zastrzeżona została dla organu administracji. Sądowa kontrola w tym zakresie sprowadza się do ustalenia, czy dokonując tej oceny organ naruszył zasady logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i czy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena ta została wyrażona w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu (art. 107 § 3 K.p.a.). Sąd pierwszej instancji uznał, iż w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, aby dokonana przez Kierownika Urzędu ocena dowodów była wadliwa. Dostrzegł, iż jej prawidłowość potwierdza własnoręczny życiorys skarżącego sporządzony w dniu 12 lipca 1985 r. oraz deklaracja członkowska do b. ZboWiD z dnia 28 lipca 1985 r. W dokumentach tych skarżący wspomniał o przerzucie nieznanych osób przez granicę, za co otrzymywał pewne wynagrodzenie. Działał na zlecenie wujka i nieznanych mu osób. Nie jest w stanie określić, jaką organizację reprezentował wujek, który zmarł tuż po wyzwoleniu.
W skardze kasacyjnej C. T. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu art. 1 ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach, poprzez przyjęcie ustaleń organu wskazanych w zaskarżonej decyzji stwierdzających, iż skarżący nie mógł zachować uprawnień kombatanckich, ponieważ jego działania miały charakter pomocniczy oraz w konsekwencji tego, naruszenie art. 80 K.p.a., z uwagi na to, iż dokonana przez organ ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego usankcjonowała przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób pobieżny, niewyczerpujący wszystkich istniejących wątpliwości dowodowych, które istniały w jego toku, a w szczególności przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącego, które to dowody mogły mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a ich zaniechanie nie było skutkiem działania, bądź zaniechania strony. Ustalenia dotyczące działalności skarżącego w okresie okupacji oraz jego związków z Armią Krajową dokonane zostały na podstawie pisemnych oświadczeń wskazanych przez niego świadków. Organ prowadzący postępowanie nie podjął jednak w tym zakresie żadnych dalszych czynności zmierzających do uszczegółowienia uzyskanych informacji. Przede wszystkim zaś nie skorzystał z możliwości przesłuchania świadków, co mogło mieć decydujące znaczenie dla rozważanego zagadnienia. Pomijając tego rodzaju dowód, w ocenie skarżącego, organ prowadzący postępowanie dopuścił się naruszenia istotnych interesów i uprawnień strony. Dowody te winny zaś być przeprowadzone nawet z urzędu celem dokonania analizy rzeczywistego stanu sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Od razu stwierdzić należy, że nie zachodzą, w niniejszej sprawie, okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.
Na wstępie stwierdzić należy, iż tylko pierwsza ze zgłoszonych przez skarżącego podstaw kasacyjnych spełnia wymogi art. 174 P.p.s.a.
Nieusprawiedliwiony jest jednak, zgłoszony w tej podstawie, zarzut naruszenia wyrokiem Sądu pierwszej instancji przepisu prawa materialnego, tj. art. 1 ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.). Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyłożył hipotezę przywołanego przepisu. Zaaprobował w tym zakresie stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, według którego pomoc świadczona polskim podziemnym organizacjom i formacjom, w tym działającym w ramach tych organizacji oddziałom partyzanckim, w okresie wojny 1939-1945, nie wyczerpuje pojęcia pełnienia służby. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest to pogląd trafny. Należy przypomnieć, iż stanowisko to było już w orzecznictwie niejednokrotnie wyrażane (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2036/05, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 189763; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt V SA 1408/01, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 121896; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2002 r., sygn. akt V SA 2157/01, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 171228; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt V SA 807/01, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 84344). Wszystkie zaś podnoszone przez skarżącego i potwierdzone zeznaniami świadków okoliczności, mające świadczyć o jego tytule do zachowania uprawnień kombatanckich, polegały na pomocy polskim podziemnym organizacjom, a nie na pełnieniu służby w tych organizacjach.
W odniesieniu do drugiej podstawy kasacyjnej opowiedzieć się trzeba za poglądem, według którego nie stanowi wskazania prawidłowej podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. powołanie wyłącznie przepisów procedury administracyjnej. Zarzuty podnoszone w podstawach kasacji muszą być skierowane przeciwko wyrokowi Sądu, a nie przeciwko decyzji administracyjnej. Zarzut naruszenia przepisów postępowania musi więc wskazywać przepis postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania administracyjnego (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1588/04, niepublikowanego; Zbigniew Kmieciak, glosa do wyroku NSA, z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, Państwo i Prawo 2006/10/124; Bogusław Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kantor Zakamycze, Kraków 2006, s. 387).
Zgłoszona podstawa naruszenia art. 80 K.p.a. pozostaje zatem poza zakresem rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym. Zaznaczyć warto, iż wadliwość powołanej podstawy nie powoduje odrzucenia skargi kasacyjnej. Wadliwość ta mieści się w pojęciu braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej. Taki brak usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej skutkuje zaś oddaleniem skargi kasacyjnej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.