II OSK 1138/07

II OSK 1138/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-07-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz
Anna Łuczaj /sprawozdawca/
Zygmunt Niewiadomski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
IV SA/Gl 831/06 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2007-01-25
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 183 par. 1, art. 50, art. 184, 188 w związku z art 145 par 1 pkt 1 lit. a, 58 par. 1 pkt 6 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj /spr./ sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 8 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Spółki Akcyjnej "A" w R. oraz Spółki Akcyjnej "B" w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 831/06 w sprawie ze skarg Spółki Akcyjnej "A" w R. oraz Spółki Akcyjnej "B" w R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną Spółki Akcyjnej "A" w R. 2. uchyla zaskarżony wyrok ze skargi kasacyjnej Spółki Akcyjnej "B" w R. oraz uchyla decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] i odrzuca skargę Spółki Akcyjnej "A" w R. 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz Spółki Akcyjnej "B" w R. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 831/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargi Spółki "A" w R. i Spółki "B" w R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.
Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd pierwszej instancji podał, iż decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. R. choroby zawodowej – [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nie rozpoznano u J. R. zawodowego [...], gdyż stopień ubytku słuchu nie osiąga takiego nasilenia, aby z lekarskiego punktu widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę zawodową. Kolejne badania przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. potwierdziły tę diagnozę. Przeprowadzając analizę epidemiologiczną schorzenia J. R. organ I instancji stwierdził, że z uwagi na brak pomiaru hałasu ze stanowisk pracy nie dokonano jednoznacznej oceny narażenia z lat 1970 - 1993, natomiast w wyniku wywiadu środowiskowego, dochodzenia epidemiologicznego i konfrontacji stron z dnia [...] marca 2003 r. ustalono, że J. R. pracuje od [...] w Spółce "A" w R. i jest eksponowany na hałas o poziomie 75 - 84 dB. Ocena ta nie uwzględnia pełnego zakresu prac wykonywanych przez J. R., gdyż zatrudniony jest na stanowisku ruchomym - praca [...] przeprowadzana jest także w terenie na powierzchni otwartej. W konsekwencji organ uznał, że nie ma podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. R. wskazał, że w latach 1970 -1993 służby BHP nie interesowały się warunkami pracy pracowników zaś w ramach konfrontacji z dnia [...] marca 2003 r. nie przeprowadzano żadnych pomiarów hałasu, a tylko odczytano wyniki z tabel o dopuszczalnych normach na poszczególnych stanowiskach. Odwołujący zarzucił, że musiał pracować przy remoncie i naprawie gilotyn, pras hydraulicznych oraz agregatów sprężarkowych dużej mocy.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że odwołujący się nie pracował w warunkach zagrożenia dla narządu słuchu, gdyż równoznaczny poziom dźwięku w przeliczeniu na ośmiogodzinny dzień pracy nie przekraczał 82 dB. Badania okresowe przeprowadzone w 1999 r., 2000 r. i 2001 r. nie odzwierciedlają tego, aby J. R. narzekał na dolegliwości słuchowe. J. R. badany był w dwu wyspecjalizowanych placówkach medycznych, w których nie stwierdzono choroby zawodowej z uwagi na brak udokumentowania narażenia na hałas przekraczający poziom istotnej szkodliwości dla narządu słuchu.
Na powyższą decyzję J. R. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt III SA/GI 99/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]. Sąd zaznaczył, iż o uznaniu za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że dana osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach narażających ją na powstanie takiej choroby. W przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Sąd stwierdził, że postępowanie epidemiologiczne nie objęło tych zakładów pracy, w których skarżący pracował od 1962 r. do 1970 r. a nadto w czasie zatrudnienia J. R. w Spółce "A" w R. ( 1970 - 1993 ) nie były przeprowadzane badania środowiskowe. Organy administracji nie wyjaśniły warunków pracy i nie ustaliły poziomu natężenia hałasu występującego w warsztatach naprawczych, które znajdowały się przy [...], gdzie skarżący pracował w latach 1970 – 1987. W odniesieniu zaś do pozostałego okresu przyjęto, że pracował w warunkach porównywalnych do okresu zatrudnienia z lat 1994 - 2001. Przeprowadzone w ramach postępowania dowodowego badania dotyczące ustalenia poziomu natężenia hałasu pozwoliły ustalić, że skarżący pracował w warunkach, w których ekspozycja na hałas dla 8 godzin wynosiła 78-81 dB, a w przypadku wykonywania napraw i konserwacji agregatów sprężarkowych dużej mocy oraz sprężarki N20 równoznaczny poziom hałasu wynosił do 84 dB. Analogiczne ustalenia odnosiły się do pracy w sąsiedztwie gilotyny. W konsekwencji Sąd uznał, że sprawa nie została należycie wyjaśniona do rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia narażenia skarżącego na działanie hałasu w środowisku pracy i zalecił przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego a następnie dokonanie analizy związku przyczynowego między schorzeniem występującym u J. R. a miejscem wykonywania pracy.
Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] i orzekł o stwierdzeniu u J. R. choroby zawodowej [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Organ odwoławczy podał, iż po przeprowadzeniu uzupełniającego materiału dowodowego uznał, że w latach 1994 – 2004 J. R. pracując w Spółce "A" w R. i w Spółce "B" w R. był eksponowany na hałas przekraczający normę higieniczną 82 dB w ciągu zmiany roboczej oraz, że wielkość ubytku słuchu nie może być przesłanką wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej. W konsekwencji organ doszedł do przekonania, że skarżący spełnia wymogi do rozpoznania u niego choroby zawodowej.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosły: Spółka "A" w R. oraz Spółka "B" w R.. Skarżące Spółki zarzuciły decyzji naruszenie prawa materialnego przez nieuwzględnienie przepisów pkt 1.2 - 1.6 załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i przyjęcie, iż norma higieniczna przy eksponowaniu na hałas wynosi 82 dB oraz naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. - z uwagi na nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów przekroczenia poziomu hałasu. Podkreślono, iż placówki medyczne nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, a organy administracji są związane rozpoznaniem choroby i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Zdaniem skarżących nie wyjaśniono, czy przedstawiony materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że w środowisku pracy J. R. nastąpiło przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu. Zarzucono również, że Spółka "A" w R. nie brała udziału w tym postępowaniu dowodowym. Podniesiono, że stosownie do postanowień powołanego wyżej rozporządzenia poziom ekspozycji na hałas odniesiony do ośmiogodzinnego dobowego wymiaru pracy nie powinien przekraczać wartości 85 dB.
W odpowiedzi na skargi Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podkreślił, iż organ odwoławczy związany był wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2005 roku ( art. 153 p.p.s.a. ). Zaznaczył, że pierwsze czynności w sprawie dokonane zostały przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) i z tego względu w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 2 powołanego rozporządzenia rozstrzygnięcie w sprawie doręcza się zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową. Postępowanie w sprawie zostało uruchomione w okresie, kiedy J. R. pracował w Spółce "A" w R.. Od [...] 2005 r. J. R. pracuje w Spółce "B" w R.. Sąd zaznaczył, że Spółka "B" w R. jest tym zakładem, w którym J. R. ostatnio był narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową, jednak na wcześniejszym etapie postępowania stroną była Spółka "A" w R. i dlatego legitymuje się interesem prawnym do wniesienia skargi. Powołując się na przepis art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że oba skarżące podmioty uprawnione są do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu w zakresie choroby zawodowej.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do postanowień załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, dopuszczalny poziom ekspozycji na hałas odniesiony do ośmiogodzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie powinien przekraczać wartości 85 dB, a poziom ekspozycji na hałas odniesiony do tygodnia pracy nie powinien przekraczać wartości 85 dB. Według raportów badań z pomiarów przeprowadzonych w dniu [...] marca 2004 r. poziom ekspozycji na hałas dla 8 godzin wynosi 84,9 dB, według pomiarów przeprowadzonych w dniu [...] września 2002 r. poziom ten wynosi 75,6 dB, 77,6 dB, 77,7 dB, a według badań przeprowadzonych w 1998 r. poziom ten wynosił 81 dB. Natomiast według wyników badań zamieszczonych w załączniku do pisma z dnia 20 kwietnia 1995 r. poziom ten wynosił: 82 i 83 dB. Oznacza to, zdaniem Sądu, że argumentacja Skarżących Spółek nie jest pozbawiona racjonalności, jednak nie bierze pod uwagę indywidualnych skłonności poszczególnych osób na schorzenia. Co prawda poziom ekspozycji na hałas nie przekracza dopuszczalnych norm, jednak znajduje się w górnych dopuszczalnych granicach - zbliża się do 85 dB. Zatem, mimo tego, że nie można skarżącym Spółkom zarzucić naruszenia wskazanych regulacji prawnych, to nie jest to równoznaczne z tym, że J. R. nie był narażony na zawodowe uszkodzenie [...].
W tej sytuacji występuje związek przyczynowy między schorzeniem zdiagnozowanym u J. R. a miejscem wykonywania pracy.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z naruszeniem art. 7 k.p.a. Zaznaczył, że uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a. zostało przekazane przez organ odwoławczy Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w R.. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, które zostały przekazane organowi I instancji przez Spółkę "A" w R., a ich zgodność z oryginałem potwierdził pracownik tej Spółki - inspektor do spraw bezpieczeństwa pracy, który uczestniczył w spotkaniu zorganizowanym przez organ I instancji w dniu [...] października 2005 r. Tym samym Spółka ta wiedziała o prowadzonym postępowaniu i aktywnie się do niego włączyła. Sąd analogicznie ocenił sytuację drugiej skarżącej Spółki – Spółki "B" w R. podając, iż przedstawiciele tej Spółki uczestniczyli w czynnościach procesowych takich jak przesłuchanie J. R., czy spotkanie w dniu [...] października 2005 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły: Spółka "B" w R. oraz Spółka "A" w R., reprezentowane przez radcę prawnego T. P.. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając:
- naruszenie § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych w związku z punktem 1.3 części A Załącznika nr 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy poprzez niewłaściwą interpretację i błędne przyjęcie, że za chorobę zawodową można uznać chorobę spowodowaną działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy bez przekroczenia najwyższych dopuszczalnych natężeń tych czynników, określonych przepisami prawa,
- naruszenie § 7 ust. 1 i ust. 4 oraz § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez niewłaściwą interpretację i błędne przyjęcie, że właściwy inspektor sanitarny może wydać decyzję stwierdzającą chorobę zawodową wbrew orzeczeniom lekarskim jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż J. R. został przebadany przez dwie jednostki medyczne właściwe - zgodnie z § 7 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych - do rozpoznania chorób zawodowych, które nie rozpoznały zawodowego uszkodzenia słuchu z uzasadnieniem, że stopień ubytku słuchu obustronnie nie osiąga takiego nasilenia, aby z lekarskiego punktu widzenia można go było zakwalifikować jako chorobę zawodową. Przytoczono §1 ust. 1 oraz § 7 ust. 4 tegoż rozporządzenia oraz ponownie powołano się na wykaz wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, zamieszczony w części A załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i normę graniczną dopuszczalnego poziomu ekspozycji na hałas odniesioną do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy - 85 dB. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że z dochodzenia epidemiologicznego wynika, że pracodawcy J. R. dbali o higieniczność warunków pracy i J. R. nie był eksponowany na działanie ponadnormatywnego hałasu. W ocenie skarżących Spółek normy dopuszczalnego hałasu mają charakter bezwzględny i nie można ich odnosić do indywidualnych skłonności poszczególnych osób na schorzenia, w szczególności gdy kompetentne jednostki medyczne nie stwierdziły, aby uszkodzenie [...] pracownika miało charakter zawodowy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. R. wniósł o jej oddalenie
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
W pierwszej kolejności podnieść należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę (art. 173 § 2 p.p.s.a.), ponieważ jest to jedna z przesłanek jej dopuszczalności. Niemniej jednak od zasady, że wniesienie skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot powoduje jej odrzucenie, należy przyjąć istotny wyjątek. A mianowicie, nie można odrzucić skargi kasacyjnej z tego powodu, że została wniesiona przez podmiot nie będący stroną, jeżeli podmiot ten został dopuszczony do udziału przed wojewódzkim sądem administracyjnym i brał udział w tym postępowaniu jako strona tj. gdy skarga kasacyjna pochodzi od osoby traktowanej jak strona przez sąd pierwszej instancji. Wtedy ustalenie, że wnoszący skargę kasacyjną nie jest stroną, wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy w kontekście posiadania przezeń interesu prawnego w sprawie i może prowadzić do oddalenia skargi kasacyjnej. W takim wypadku skarga kasacyjna może być oceniona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżenie wyroku przez wskazanie określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę kasacyjną (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 roku, OPS 1/04, ONSAiWSA 2005/4/62 ). Zgodnie z unormowaniem art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2004).
Spółkę "B" w R. oraz Spółkę "A" w R. zaliczyć należy do pierwszej kategorii podmiotów, tj. tych których legitymacja do wniesienia skargi jest zależna od posiadania w sprawie interesu prawnego. Analiza treści art. 50 § 1 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, iż o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialno - prawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. O możliwości żądania wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego decydują przesłanki zbliżone do tych, które stanowią podstawę legitymacji procesowej strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, s. 89 , B. Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2002, s. 129 - 130). Stosownie do § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), właściwy inspektor sanitarny przesyła decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową. Powyższe unormowanie odnosi się do kwestii doręczeń decyzji innemu adresatowi niż zainteresowany pracownik i określa, który zakład pracy powinien na prawach strony uczestniczyć w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Przesłanie decyzji wiąże się z obowiązkiem zakładu pracy do rejestrowania podejrzenia o chorobę zawodową, stwierdzonych chorób zawodowych i ich skutków, jak również obowiązkiem zawiadomienia o skutkach tych chorób Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dra Jerzego Nofera w Łodzi oraz właściwego inspektora sanitarnego (§ 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Jak podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłanie decyzji - poza oczywistymi przypadkami - nie stanowi wskazania zakładu pracy, w którym doszło do zachorowania, gdyż inspektora sanitarnego obciąża tylko obowiązek ustalenia, gdzie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia tj. gdzie pracownik był narażony na działanie czynnika szkodliwego. Jeżeli zaś chodzi o rozstrzygnięcie, który pracodawca ponosi wyłączną ( bądź wspólnie z innymi ) odpowiedzialność odszkodowawczą za skutki związane z rozpoznaną chorobą, to zagadnienie to pozostaje poza właściwością inspektora sanitarnego; do rozpoznawania tego rodzaju spraw - w razie powstania sporu w tym zakresie - powołane są sądy powszechne - sądy pracy ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 1999 r., II SA/Ka 2111/97, Pr. Pracy 2000/11/37, z dnia 8 czerwca 2001r., I SA 1780/00, LEX nr 77662, z dnia 18 sierpnia 1998, I SA 823/98, LEX nr 45821). Po wydaniu wyroku z dnia 14 czerwca 2005 roku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi J. R. ( sygn. akt III SA/GL 99/04 ) Spółka "A". w R. nie zatrudniała już J. R.. W trakcie ponownego postępowania odwoławczego i wydania przez organ II instancji decyzji z dnia [...] J. R. był zatrudniony w Spółce "B" w R.. Z tych względów należy uznać, iż Spółka "A" w R. nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] w przedmiocie choroby zawodowej, a zatem skarga kasacyjna – uwzględniając fakt, iż podmiot ten brał udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jako strona – podlega oddaleniu. Spółka "A" w R. utraciło interes prawny w sprawie dotyczącej choroby zawodowej z dniem zatrudnienia J. R. w Spółce "B" w R.. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną Spółki "A" w R..
Przechodząc do oceny skargi kasacyjnej Spółki "B" w R. stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
A mianowicie, nie można podzielić zarzutu naruszenia § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z punktem 1.3 części A załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników fizycznych szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Trafne jest bowiem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, iż brak przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu nie jest równoznaczne z tym, że pracownik nie był narażony na zawodowe uszkodzenie słuchu. Podstawowym obowiązkiem właściwego inspektora sanitarnego jest ustalenie, czy choroba stwierdzona u pracownika jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a następnie ustalenie, czy praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie. Są to dwa ustalenia o fundamentalnym znaczeniu dla uwzględnienia żądania.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984 r. - II PRN 9/84 wskazał na konstrukcję paragrafu 1 powołanego wyżej rozporządzenia przemawiającego za istnieniem domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy w przypadku stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie. (OSNCP 1985/4/53/. Pogląd ten podtrzymał Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 11 marca 1999 roku, III RN 128/98 (OSP 1999/24/771) i w wyroku z dnia 4 czerwca 1998 roku, III RN 36/98 (OSNAPiUS 1999/6/192).
Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach również podkreślał, iż dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby; nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA /1982 /1/33 ).
Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w styczności z hałasem przekraczającym dopuszczalne normy /NDN/. Dopuszczalne normy hałasu wprowadzają bowiem maksymalny dopuszczalny poziom hałasu, a więc określają takie natężenie hałasu, którego przekroczyć nie można. Nie jest bowiem dopuszczalne wykonywanie zatrudnienia w środowisku pracy, w którym przekroczone są dopuszczalne normy /NDN/. Jednocześnie jednak wykonywanie pracy w narażeniu na hałas poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza wykonywania zatrudnienia w bezpiecznym środowisku pracy bez narażenia na uszkodzenie narządu słuchu. Przekroczenie tych norm wywołuje ten skutek, że pracownik winien być odsunięty od zatrudnienia w takich warunkach z uwagi na zwiększone, niedopuszczalne narażenie na powstanie choroby. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28 ).
Naczelny Sąd Administracyjny jak i Sąd Najwyższy wielokrotnie w swoich orzeczeniach zwracały uwagę na to, iż brak jest podstaw prawnych, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować uszkodzenia słuchu wywołane hałasem ze względu na stopień uszkodzenia słuchu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 14 marca 2000 roku, III RN 78/01, Pr.Pracy 2003/3/31, z dnia 28 czerwca 2000 roku, III RN 2002/99, Wokanda 2000/9/33).
Tym samym w przypadku pracy zawodowej świadczonej z narażeniem na działanie hałasu uszkodzenie słuchu nie będzie mogło być rozpoznane jako choroba zawodowa tylko wówczas, gdy właściwy zakład służby zdrowia w sposób wyczerpujący i jednoznaczny w uzasadnieniu swej opinii /orzeczenia/ stwierdzi, że uszkodzenie słuchu jest następstwem innych, konkretnie wskazanych okoliczności. Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.
Z powyższych względów zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych nie może odnieść zamierzonego skutku.
Zasadny jest natomiast zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia § 7 ust. 1 i ust. 4 oraz § 10 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia.
Jak stanowi § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 7 ust. 1- 3, tj. orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego.
Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 7 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 1998r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003r.,I SA 108/03,LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001r., SA 1801/00,LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998r., ISA 225/98,LEX nr 45827).
W tym miejscu podkreślić należy, iż tryb orzekania w sprawie chorób zawodowych nie pozostawia organom orzekającym pełnej swobody, nakłada określone obowiązki tak na organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jak i jednostki medyczne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych.
Stosownie bowiem do § 7 ust. 4 rozporządzenia jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych wymienione w ust. 1 - 3 wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej.
A zatem przepis § 7 ust. 4 rozporządzenia jednoznacznie nakazuje wydanie orzeczenia lekarskiego po zgromadzeniu pełnej dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia pracownika i charakterystyki stanowiska pracy, w tym po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy. Generalną zasadą postępowania w sprawie chorób zawodowych jest to, aby jednostki medyczne wydawały orzeczenia posiadając wiedzę o zagrożeniach zawodowych, przebiegu i charakterze pracy. Nie sposób przyjąć, aby orzekanie w sprawie chorób zawodowych prowadzone było bez właściwej znajomości specyfiki danej pracy (zawodu). Inne rozumienie treści § 7 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia mijałoby się z istotą postępowania w sprawie chorób zawodowych.
Przypomnieć należy, iż zaskarżony wyrok jak i zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja wydane zostały po uprzednim uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 czerwca 2005 roku, sygn. akt III SA/Gl 99/04 decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Po uchyleniu powyższej decyzji organu odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, zostało przeprowadzone uzupełniające postępowanie dowodowe. To uzupełniające postępowanie dowodowe, w tym także dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy zostało przeprowadzone po wydaniu orzeczenia przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz po wydaniu orzeczenia przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., a więc orzeczeń, które stanowiły podstawę wydania decyzji administracyjnych przez organy inspekcji sanitarnej.
Także decyzję dnia [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podjął w oparciu o powyższe orzeczenia jednostek służby zdrowia tj. na podstawie orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u J. R. choroby zawodowej - orzeczeń, które były wcześniej podstawą wydania negatywnych decyzji w sprawie choroby zawodowej.
To zaś oznacza, iż organ odwoławczy wydał decyzję z naruszeniem § 7 ust. 4 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Organ II instancji wydał decyzję na podstawie orzeczeń jednostek służby zdrowia, które po pierwsze - nie rozpoznają choroby zawodowej i po drugie – nie uwzględniają uzupełniającego postępowania dowodowego, w tym dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaakceptował taki stan rzeczy. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego zobowiązywało organ inspekcji sanitarnej do wydania decyzji w oparciu o aktualne orzeczenia lekarskie uwzględniające całość materiału dowodowego – zgodnie z § 7 ust. 4 i § 10 ust. 1 rozporządzenia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ze skargi kasacyjnej Spółki "B" w R. oraz rozpoznał skargę i uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], a nadto na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę wniesioną przez Spółkę "A" w R.. Jak już wyżej wskazano Spółka "A" w R. nie posiada legitymacji skargowej do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] w przedmiocie choroby zawodowej.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 w związku w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).