II OSK 1132/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-07
NSAAdministracyjneWysokansa
karta pobytubezczynność organuprzewlekłość postępowaniacudzoziemcyprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneczynność materialno-technicznaNSAWSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego, potwierdzając dopuszczalność skargi na bezczynność organu w przedmiocie wydania karty pobytu i zasadność ustaleń WSA co do zwłoki.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził bezczynność Wojewody w sprawie wydania karty pobytu K.D. NSA rozpoznał zarzuty Wojewody dotyczące dopuszczalności skargi na czynność materialno-techniczną oraz terminu jej wykonania. Sąd uznał, że wydanie karty pobytu jest czynnością podlegającą zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a bezczynność organu miała miejsce z uwagi na brak podjęcia działań w rozsądnym terminie, mimo braku ustawowego terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził bezczynność Wojewody w sprawie wydania karty pobytu K.D. WSA w Warszawie umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania karty, stwierdził bezczynność organu, ale uznał, że nie miała ona charakteru rażącego, i oddalił skargę w pozostałym zakresie, zasądzając koszty. Wojewoda zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, kwestionując dopuszczalność skargi na czynność materialno-techniczną wydania karty pobytu oraz zasadność stwierdzenia bezczynności z uwagi na brak ustawowego terminu. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wydanie karty pobytu jest czynnością materialno-techniczną podlegającą zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a bezczynność organu może być stwierdzona nawet przy braku ustawowego terminu, jeśli organ działa bez zbędnej zwłoki. Sąd wskazał, że organ powinien podjąć działania niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni, a w wyjątkowych przypadkach 14 dni. NSA uznał również, że WSA prawidłowo nie zastosował art. 206 p.p.s.a. (miarkowanie kosztów), gdyż nie było ku temu podstaw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wydanie karty pobytu ma charakter materialno-techniczny i zalicza się do grupy "aktów i czynności", o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co uzasadnia możliwość skorzystania ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Uzasadnienie

Wydanie karty pobytu jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co implikuje dopuszczalność skargi na bezczynność. Choć nie jest to decyzja ani postanowienie, stanowi akt podlegający kontroli sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt. 1-4a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Katalog spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych, w tym czynności materialno-techniczne.

p.p.s.a. art. 149 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § par. 1 pkt 1 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi na bezczynność organu.

u.c. art. 240 § pkt 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Podstawa do wydania karty pobytu.

u.c. art. 243 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Obowiązek wydania pierwszej karty pobytu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § par. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy uzasadnienia wyroku, zarzut naruszenia w skardze kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 206

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Miarkowanie kosztów postępowania.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania.

k.p.a. art. 12 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości postępowania.

k.p.a. art. 35 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Terminy załatwiania spraw.

k.p.a. art. 36

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przewlekłość postępowania.

k.p.a. art. 217 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Termin wydawania zaświadczeń, analogia do wydania karty pobytu.

u.c. art. 245 § ust. 6

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Odmowa wydania lub wymiany karty pobytu w drodze decyzji.

u.c. art. 227

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Stwierdzenie nieważności dokumentu wydanego osobie nieuprawnionej.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność skargi na bezczynność w przedmiocie wydania karty pobytu jako czynności materialno-technicznej. Możliwość stwierdzenia bezczynności organu nawet przy braku ustawowego terminu, jeśli organ działa bez zbędnej zwłoki. Prawidłowe ustalenie przez WSA, że Wojewoda pozostawał w bezczynności przez ponad dwa miesiące od otrzymania decyzji pobytowej do momentu zwrócenia się o akta.

Odrzucone argumenty

Czynność materialno-techniczna wydania karty pobytu nie jest czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Brak bezczynności organu z uwagi na brak ustawowego terminu na wydanie karty pobytu. Naruszenie art. 149 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 206 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie art. 206 p.p.s.a. (miarkowanie kosztów).

Godne uwagi sformułowania

Działanie organu w celu wydania karty jest podejmowane na podstawie i w celu wykonania przepisów u.c. Działanie organu administracji publicznej bez zbędnej zwłoki stanowi elementarny standard w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji). Pojęcie bezczynności jest zazwyczaj odnoszone do niedziałania podmiotów administracji publicznej i jej organów w postaci niewykonywania obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego w terminach lub w stanach faktycznych wymagających ich podjęcia. Czynność w postaci wydania karty pobytu nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Skład orzekający

Anna Szymańska

sprawozdawca

Jerzy Siegień

przewodniczący

Małgorzata Miron

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie dopuszczalności skargi na bezczynność w przedmiocie wydania karty pobytu oraz interpretacja pojęcia bezczynności organu przy braku ustawowego terminu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wydania karty pobytu, ale zasady dotyczące bezczynności organu mogą być stosowane analogicznie do innych czynności materialno-technicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw cudzoziemców i bezczynności organów administracji, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie zarówno prawników, jak i osób dotkniętych podobnymi problemami.

Karta pobytu czekała dwa miesiące: NSA wyjaśnia, kiedy bezczynność urzędnika jest podstawą do skargi.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1132/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Małgorzata Miron
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt. 1-4a, art. 141 par. 4, art. 149 par. 1, art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 217 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 240 pkt 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wa 1547/21 w sprawie ze skargi K.D. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w sprawie wydania karty pobytu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie", "Sąd wojewódzki", "Sąd I instancji") wyrokiem z 1 lutego 2022 r., sygn. IV SAB/Wa 1547/21, w wyniku rozpoznania skargi K.D. (dalej: "cudzoziemka", "skarżąca", "strona") na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Mazowieckiego (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji", "organ") postępowania w sprawie wydania cudzoziemce karty pobytu: umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do wydania karty pobytu (pkt I.), stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w wydaniu karty pobytu (pkt II.), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III.), w pozostałym zakresie oddalił skargę (pkt IV.), zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt V.).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Ustalając stan faktyczny i prawny WSA w Warszawie stwierdził, że w dniu 22 września 2021 r. wpłynęła do Wojewody skarga na bezczynność i przewlekłość Wojewody w przedmiocie wydania karty pobytu. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 35 § 1 i art. 36 k.p.a. Wniosła o zobowiązanie Wojewody do wydania karty pobytu w terminie siedmiu dni od daty doręczenia akt organowi; o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa mimo, że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania Wojewody; przyznanie od Wojewody sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef") wydał w dniu 2 lipca 2021 r. decyzję udzielającą cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy do 1 lipca 2024 r. W dniu 11 sierpnia 2021 r. skarżąca wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy poprzez zaniechanie wydania karty. Do dnia wniesienia skargi nie wydano skarżącej karty pobytu. Karta natomiast została wydana w dniu 15 listopada 2021 r.
Dalej WSA w Warszawie podniósł, że Wojewoda w odpowiedzi na skargę w pierwszej kolejności wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. W zakresie odrzucenia organ argumentował, że zawarty w art. 3 § 2 p.p.s.a. katalog jest zamknięty i nie wymienia wprost opisywanej czynności materialno-technicznej jako czynności mogącej być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. W ocenie Wojewody wykluczyć należy także możliwość zaklasyfikowania takiej czynności Wojewody, jako którejkolwiek formy działania administracji publicznej, określonej w art. 3 § 2 p.p.s.a. Organ wyjaśnił, że niewydanie karty pobytu było związane z brakiem akt administracyjnych w oryginale, które zostały przesłane do WSA w Warszawie w związku z wniesieniem skargi na bezczynność Szefa w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody odmawiającej zezwolenia na pobyt czasowy.
W przypadku merytorycznego rozpoznania skargi, Wojewoda wniósł o miarkowanie wysokości wynagrodzenia radcy prawnego ze względu na prowadzenie przez tego samego pełnomocnika tysięcy skarg o tej samej treści, w tym samym przedmiocie bezczynności i przewlekłości.
WSA w Warszawie uwzględniając skargę wydał opisany na wstępie wyrok z 1 lutego 2022 r. sygn. IV SAB/Wa 1547/21.
Zdaniem Sądu I instancji, wydanie karty pobytu stanowi czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Obowiązek wydania skarżącemu karty pobytu wynika z przepisów ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2354) dalej: "u.c." Wydanie każdego zezwolenia na pobyt czasowy związane jest z obowiązkiem wydania z urzędu pierwszej karty pobytu, której okres ważności pokrywa się z okresem ważności udzielonego zezwolenia (art. 243 ust. 1 pkt 1 u.c.). Skoro wydanie karty pobytu jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to stronie przysługuje w tej sprawie skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Sąd I instancji zauważył, że Wojewoda wydał kartę pobytu w dniu 15 listopada 2021 r., czynność ta kończy postępowanie w przedmiocie wydania karty i dlatego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3) p.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania w przedmiocie zobowiązania Wojewody do wydania karty pobytu.
WSA w Warszawie sformułował dalej pogląd, że ustawodawca formę działania organu w postaci decyzji administracyjnej przewidział w odniesieniu do odmowy wydania albo wymiany karty pobytu (art. 245 ust. 6 u.c.). Do postępowania, które kończy się czynnością materialno-techniczną w postaci wydania karty pobytu nie stosuje się wprost przepisów k.p.a. (art. 1 k.p.a.).
Następnie stwierdził, że ustawodawca nie przewidział, w jakim terminie organ zobowiązany jest wydać kartę pobytu. Z faktu tego nie wynika jednak, że Wojewodę nie wiążą jakiekolwiek terminy w tej sprawie.
Zdaniem Sądu I instancji, Wojewodę wiąże obowiązek podjęcia czynności bez zbędnej zwłoki stanowiący elementarny standard w demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji). Wojewoda, na zasadzie analogii, powinien w szczególności kierować się zasadą ogólną szybkości postępowania zawartą w art. 12 k.p.a. Czynność w postaci wydania karty pobytu nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Niezwłoczne podjęcie działań w sprawie wydania karty pobytu oznacza, iż organ powinien podjąć działania nie później niż w terminie 7 dni, a w wyjątkowych przypadkach, kiedy np. zachodzi potrzeba zlokalizowania akt administracyjnych oraz sformułowania odpowiedniego podania do innego organu lub sądu, np. do sądu administracyjnego, okres ten nie powinien przekraczać 14 dni. Maksymalny termin 7-dniowy można ustalić na zasadzie analogii z innym uproszczonym postępowaniem, tj. postępowaniem w sprawie wydawania zaświadczeń (art. 217 § 3 k.p.a.). Jednocześnie nie może Wojewody obciążać zwłoka innego organu lub sądu w zakresie realizacji czynności wypożyczenia akt administracyjnych.
WSA w Warszawie ustalił, że Wojewoda otrzymał decyzję Szefa o udzieleniu zgody na pobyt czasowy w dniu 21 lipca 2021 r., natomiast dopiero 29 września 2021 r. zwrócił się do WSA w Warszawie o wypożyczenie oryginału akt prowadzonego postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy (po otrzymaniu ponaglenia oraz wpływie skargi na bezczynność i przewlekłość). Stąd organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie owa bezczynność nie miała charakteru rażącego.
W zakresie zmniejszenia kosztów postępowania sądowego Sąd I instancji nie uznał, aby wystąpił przypadek określony w art. 206 p.p.s.a., pozwalający na ograniczenie kosztów należnych skarżącej. Zasądzona kwota nie jest wygórowana, a podjęte przez pełnomocnika czynności spowodowały podjęcie przez Wojewodę stosownych czynności.
Wojewoda Mazowiecki złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w części obejmującej pkt II. i V. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 3 k.p.a. i art. 240 pkt 1 u.c. poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do bezczynności organu, podczas, gdy z bezczynnością organu nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem ustawa nie zakreśla terminu, w jakim organ jest zobowiązany działać;
2) art. 149 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. poprzez zakwalifikowanie czynności materialno-technicznej wydania karty pobytu jako czynności mogącej być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego, podczas, gdy czynność ta stanowi jedynie realizację przez organ wydanego rozstrzygnięcia; nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a, czy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w przypadku niewykonania obowiązku wydania karty strona może skarżyć zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez organ w trybie przewidzianym w art. 227 i nast. k.p.a.;
3) art. 149 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 206 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie art. 206 p.p.s.a. w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynikało, że spełniona jest przesłanka "uzasadnionego przypadku", tj. nieodstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego lub też ich miarkowanie w sytuacji niewielkiego wkładu pracy pełnomocnika strony.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej Wojewoda wniósł na podstawie art. 189 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi, na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt II. i V. i rozpoznanie skargi w sytuacji uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona poprzez uznanie braku bezczynności organu wraz z niezasądzeniem od Wojewody na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylenie w zakresie pkt II. i V. zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, zrzekając się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: " NSA") zważył, co następuje:
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres sądowej kontroli przez NSA.
W pierwszym rzędzie należy rozpatrzeć najdalej idący zarzut tj. naruszenia art. 149 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. poprzez zakwalifikowanie czynności materialno-technicznej wydania karty pobytu jako czynności mogącej być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego, podczas gdy czynność ta stanowi jedynie realizację przez organ wydanego rozstrzygnięcia i nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a, czy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z zarzutu tego, co prawda niepowiązanego z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., przewidującego odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, wynika stanowisko skarżącego kasacyjnie negujące uprawnienie strony do żądania działania sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach - opartego na art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z pkt 1-4a p.p.s.a. Zarzut ten wiąże się bezpośrednio z wnioskiem skargi kasacyjnej zastosowania przez NSA art. 189 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, NSA postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Zdaniem NSA zarzut ten jest bezzasadny.
Bezspornie wydanie karty pobytu nie jest decyzją, czy postanowieniem w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. Wydanie karty pobytu ma charakter materialno-techniczny i powinno zostać zaliczone do grupy "aktów i czynności", o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Dla pozytywnego przesądzenia drogi sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. niezbędne jest kumulatywne wystąpienie następujących warunków: wydany przez organ administracji publicznej akt nie będący decyzją ani postanowieniem powinien mieć charakter indywidualny i konkretny, dotyczyć sprawy z zakresu administracji publicznej, wywołując prawnie wiążący skutek w sferze praw i obowiązków adresata (vide postanowienie NSA z 19 grudnia 2022 r. sygn. II OSK 2402/22). Przyznanie aktowi wydania karty pobytu cechy czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, implikuje stosowanie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. tj. dopuszcza skargę na bezczynność w realizacji tego prawa.
Działanie organu w celu wydania karty jest podejmowane na podstawie i w celu wykonania przepisów u.c. Karta pobytu poprzez indywidualizację personalną stwierdza uprawnienia i obowiązki, które przysługują z mocy u.c. i innych aktów prawnych cudzoziemcowi, który otrzymał zgodę na pobyt czasowy na terytorium RP. Przepisy te bowiem z wydaniem karty pobytu wiążą konkretne uprawnienia i obowiązki przysługujące cudzoziemcowi. Karta pobytu w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium RP oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy (art. 242 u.c.).
Wszelkie czynności organów administracji publicznej związane z kartą pobytu podejmowane są w ramach określonej procedury. Przy czym pewne czynności jak: odmowa wydania (wymiany), odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wydania, stwierdzenie wydania karty osobie nieuprawnionej z mocy wyraźnego przepisu u.c. zostają ujęte w rygory określone przepisami k.p.a. I tak odmowa wydania lub wymiany karty następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 245 ust. 6 u.c.). W art. 247 u.c. przewidziano, że cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie wydania karty pobytu, gdy przy składaniu wniosku o jej wydanie albo w terminie, o którym mowa w art. 246 ust. 2 u.c., nie złożył on odcisków linii papilarnych w celu wydania karty pobytu. Zgodnie natomiast z art. 227 u.c. w przypadku, gdy którykolwiek z dokumentów, o których mowa w art. 226 u.c. (w tym karta pobytu), został wydany osobie nieuprawnionej, organ wydający ten dokument stwierdza, w drodze decyzji, jego nieważność. Regulacje powyższe dowodzą, że okolicznościom prawnym i faktycznym, w oparciu o które dokonywane jest określenie sytuacji prawnej cudzoziemca w postaci szeroko pojętej procedury wydania karty pobytu ustawodawca nadał ramy przewidziane w k.p.a. Przy czym sama procedura wydania karty pobytu kończy się czynnością materialno-techniczną, nie zaś decyzją lub postanowieniem. Wyraża się podjęciem czynności faktycznej mającej związek z potrzebą dokonania personalizacji karty i zleceniem jej sporządzenia (wydrukowania) przez właściwy podmiot i wywołuje bezpośrednio skutki w sferze zewnętrznej administracji.
W innych sprawach sądy administracyjne również dopuściły możliwość wnoszenia skarg na bezczynność w podjęciu czynności materialno – technicznych (np. niewydania dowodu osobistego por. postanowienie NSA z 27 lutego 2009 r., sygn. II OSK 230/09, niewpisania do rejestru produktów leczniczych wyrok NSA z 30 maja 2012 r., sygn. II GSK 364/11, niewpisanie ławnika na listę - postanowienie WSA w Bydgoszczy z 15 lipca 2005 r., sygn. II SAB/Bd 23/04). Podobnie: Tadeusz Woś w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 45.
Reasumując wydanie karty pobytu ma charakter materialno-techniczny i zalicza się do grupy "aktów i czynności", o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co uzasadnia możliwość skorzystania ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
W konsekwencji nie ma racji skarżący kasacyjnie, że cudzoziemka powinna uruchomić drogę postępowania skargowego określonego w art. 227 k.p.a. i nast.
Zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 3 k.p.a. i art. 240 pkt 1 u.c. powiązany z twierdzeniem Wojewody, że w kontrolowanej sprawie nie mógł wystąpić stan bezczynności, ponieważ przepisy u.c. nie zakreślają terminu, w jakim "organ jest zobowiązany działać", jest również nieuzasadniony.
Faktem jest, że przepisy u.c. nie wskazują, w jakim terminie po wydaniu decyzji udzielającej cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy Wojewoda wydaje kartę pobytu. Nie oznacza to, że czynność taka nie podlega żadnym ograniczeniom czasowym. Wzorcem kontroli, który powinien zastosować sąd administracyjny, powinno stać się znaczenie pojęcia bezczynności w języku prawniczym. Pojęcie to jest zazwyczaj odnoszone do niedziałania podmiotów administracji publicznej i jej organów w postaci niewykonywania obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego w terminach lub w stanach faktycznych wymagających ich podjęcia (por. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, s. 68) – vide wyrok NSA z 22 listopada 2022 r. sygn. II OSK 775/22.
Działanie organu administracji publicznej bez zbędnej zwłoki stanowi elementarny standard w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji). Z art. 12 § 1 k.p.a. statuującego zasadę ogólną postępowania wynika powinność podejmowania przez organy administracji publicznej działania wnikliwego i szybkiego. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Czynność w postaci wydania karty pobytu nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a jedynie podjęcia działań natury faktycznej w postaci spersonalizowania karty pobytu i wysłania zlecenia jej wydruku Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Do jej dokonania organ powinien dysponować oryginałem wniosku (w związku z koniecznością pobrania niektórych danych wskazanych w art. 244 ust. 1 u.c., w tym wzoru podpisu, linii papilarnych oraz fotografii cudzoziemca). Wojewoda ponadto powinien dysponować oryginałem albo uwierzytelnionym odpisem decyzji pobytowej. Mając na uwadze charakter tych czynności uznać należy, że niezwłoczne podjęcie działań w sprawie wydania karty pobytu jest postępowaniem uproszczonym, bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Charakter tych czynności jako technicznych prowadzi do porównania z instytucją wydawania zaświadczeń i do pomocniczego, nie bezpośredniego zastosowania terminu wynikającego z art. 217 § 3 k.p.a. Oznacza to, że organ powinien wykazać inicjatywę nie później niż w terminie 7 dni, a w wyjątkowych przypadkach, kiedy np. zachodzi potrzeba zlokalizowania akt administracyjnych oraz sformułowania odpowiedniego podania do innego organu lub sądu, okres ten nie powinien przekraczać 14 dni (tak samo NSA w wyrokach z 5 lipca 2022 r., sygn. II OSK 419/22, z 15 listopada 2022 r. sygn. II OSK 712/22). Skoro czynności konieczne do wydania karty nie wymagały prowadzenia postępowania wyjaśniającego, to przyjęty w zaskarżonym wyroku termin 7 dni, a w wyjątkowych sytuacjach 14 dni na wydanie karty pobytu, jest terminem proporcjonalnym i adekwatnym do zakresu czynności, które organ winien wykonać. Przy czym należy wyraźnie stwierdzić, że czynność taka nie mieści się w zakresie normowanym art. 1 k.p.a., co oznacza, że przepisy k.p.a. w zakresie czynności materialno-technicznej nie znajdują prostego i bezpośredniego zastosowania.
Co prawda w dacie orzekania przez WSA w Warszawie karta pobytu została cudzoziemce wydana i obowiązek takiej czynności w terminie 7 dni lub 14 dni nie został nałożony na Wojewodę w sentencji wyroku, ale ustalenia odnośnie terminu na wydanie karty pobytu są w pełni zasadne.
Analiza sytuacji stanu faktycznego przeprowadzona w zaskarżonym wyroku, która doprowadziła do konkluzji, że Wojewoda pozostawał w bezczynności jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona. W niniejszej sprawie Wojewoda miał wiedzę co do istnienia w obrocie prawnym decyzji z 2 lipca 2021 r. o udzieleniu skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 1 lipca 2024 r. Decyzja ta bowiem wpłynęła do Wojewody w dniu 21 lipca 2021 r. Mając na uwadze konieczność niezwłocznego podjęcia czynności zmierzających do wydania skarżącej karty pobytu Wojewoda zwlekał z ich podjęciem ponad dwa miesiące, do dnia 29 września 2021r., kiedy to zwrócił się do WSA w Warszawie z prośbą o wypożyczenie akt administracyjnych. Za pismem przewodnim z 4 listopada 2021 r. WSA w Warszawie wypożyczył wnioskowane akta celem wydania karty. Analiza odstępów czasowych w tych działaniach prowadzi do wniosku, że organ nie podjął niezwłocznie wymaganych działań w celu wydania karty. Wystąpienie - w następstwie wniesienia przez skarżącą ponaglenia oraz skargi na bezczynność do WSA w Warszawie - o wypożyczenie akt administracyjnych dopiero 29 września 2021 r. (po wpływie skargi na bezczynność i przewlekłość, co miało miejsce w dniu 22 września 2021 r.), potwierdza dotychczasowy stan bezczynności Wojewody. Posiadając wiedzę, że akta zostały przesłane do WSA przy skardze na bezczynność Szefa w przedmiocie rozpatrzenia odwołania, organ powinien zwrócić się do tego sądu niezwłocznie, nie zaś po dwóch miesiącach. Stan bezczynności ustał dopiero w dniu 15 listopada 2021 r., kiedy to została wydana rzeczona karta pobytu, a przed wydaniem przez WSA w Warszawie zaskarżonego wyroku.
Jako niezasadny NSA uznaje zarzut naruszenia art. 149 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. łączony przez skarżącego kasacyjnie z wadliwym niezastosowaniem przez Sąd I instancji art. 206 p.p.s.a. Zamieszczona w art. 206 p.p.s.a. regulacja prawna wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, która umożliwia sądowi w uzasadnionych przypadkach odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Brzmienie art. 206 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi. W razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, z jakich powodów uznał za uzasadnione oparcie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania na ogólnych zasadach wynikających z art. 200 p.p.s.a. Nie można skutecznie czynić Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nie skorzystał on z fakultatywnego uprawnienia przewidzianego w tym przepisie (por. wyrok NSA z 1 października 2021 r., II OSK 1530/21; postanowienie NSA z 6 września 2017 r., I OZ 1306/17; wyrok NSA z 1 marca 2016 r., II OSK 36/16).
Kierując się powyższymi względami, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI