Orzeczenie · 2025-01-21

II OSK 1123/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-01-21

NSAAdministracyjneWysokansa

cudzoziemcypobyt długoterminowyspecustawa ukraińskabezczynność organuskarga kasacyjnaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną obywatela Ukrainy A. M. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego (art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej) oraz przepisów postępowania. Kluczowym zagadnieniem była wykładnia art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, a mianowicie, czy dotyczą one wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, czy też wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. NSA, opierając się na swoim ugruntowanym orzecznictwie, uznał, że przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa czy powodu przybycia do Polski. Sąd podkreślił, że przepisy te nie wprowadzają odrębnej definicji 'cudzoziemca' i należy stosować ogólne znaczenie tego pojęcia. NSA odrzucił również zarzut sprzeczności tych przepisów z Konstytucją, wskazując, że NSA nie jest sądem powołanym do oceny zgodności ustaw z Konstytucją, a ograniczenie prawa do sądu w tym zakresie jest proporcjonalne i uzasadnione nadzwyczajną sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem obywateli Ukrainy. W związku z tym, że wniosek skarżącego wpłynął w okresie obowiązywania art. 100d specustawy, terminy na załatwienie spraw nie biegły, co wykluczało możliwość stwierdzenia bezczynności organu. Skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów specustawy ukraińskiej dotyczących zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych dotyczących zezwoleń na pobyt, a także zakresu kontroli konstytucyjności ustaw przez sądy administracyjne.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z masowym napływem obywateli Ukrainy i może być stosowane w kontekście podobnych sytuacji kryzysowych. Ocena proporcjonalności ograniczeń prawa do sądu jest zależna od trwania nadzwyczajnych okoliczności.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (specustawa ukraińska) mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, czy tylko do tych, którzy przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi na Ukrainie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przepisy art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że przepisy te nie zawierają ograniczeń co do narodowości czy powodu przybycia, a pojęcie 'cudzoziemiec' należy rozumieć zgodnie z ogólną definicją. Zastosowanie tych przepisów do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE jest zgodne z zamiarem ustawodawcy i zapobiega bezprzedmiotowości niektórych regulacji.

Czy sąd administracyjny może pominąć przepisy ustawy (art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej) z powodu ich rzekomej sprzeczności z Konstytucją RP (art. 45, art. 77 ust. 2)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd administracyjny, co do zasady, nie jest powołany do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP, a takie pominięcie jest dopuszczalne tylko w sytuacjach wyjątkowych i niebudzących wątpliwości.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że kompetencje do oceny zgodności ustaw z Konstytucją posiada Trybunał Konstytucyjny. Sąd administracyjny może zastosować tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjności tylko w ograniczonym zakresie, gdy problem konstytucyjny jest jasny i nie wymaga daleko idącej uznaniowości, co nie miało miejsca w tej sprawie. Ograniczenie prawa do sądu wynikające z art. 100d specustawy zostało uznane za proporcjonalne i uzasadnione sytuacją kryzysową.

Czy w okresie obowiązywania art. 100d specustawy ukraińskiej, kiedy terminy na załatwienie spraw nie biegły, można mówić o bezczynności organu administracji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w okresie obowiązywania art. 100d specustawy ukraińskiej, terminy na załatwienie spraw nie biegły, co wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności organu.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 100d ust. 1 specustawy, w okresie jej obowiązywania terminy na załatwienie spraw nie biegły. Ponadto, art. 100d ust. 4 stanowi, że zaprzestanie czynności przez organ lub ich dokonywanie z opóźnieniem w tym okresie nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną A. M. od wyroku WSA we Wrocławiu.

Przepisy (33)

Główne

specustawa ukraińska art. 100d

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, niezależnie od powodu przybycia do Polski. W okresie ich obowiązywania terminy na załatwienie spraw nie biegły, a opóźnienia nie stanowiły podstawy do skargi na bezczynność.

specustawa ukraińska art. 100d § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Zawieszenie biegu terminów.

specustawa ukraińska art. 100d § ust. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Wyłączenie możliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności.

specustawa ukraińska art. 100d

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Przepis ten obowiązywał do 30 września 2025 r.

specustawa ukraińska art. 100d

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Uzasadnienie dla przedłużenia obowiązywania przepisu wiązało się z zapewnieniem sprawnego procesu przechodzenia przez obywateli Ukrainy na pobyt czasowy.

Pomocnicze

specustawa ukraińska art. 100c

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

W sprawie miał zastosowanie art. 100d, a nie art. 100c, z uwagi na datę złożenia wniosku.

k.p.a. art. 35 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw, które nie miały zastosowania z uwagi na art. 100d specustawy.

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości postępowania, której stosowanie zostało ograniczone przez art. 100d specustawy.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 149 § § 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy dotyczące skargi na bezczynność organu, które nie mogły być zastosowane z uwagi na art. 100d specustawy.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy dotyczące oddalenia skargi, które zostały zastosowane przez WSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

Konstytucja RP art. 45