II OSK 1122/22

II OSK 1122/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Szymańska
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1337/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-01-20
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej X. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1337/21 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej X. w S. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia 30 lipca 2021 r. nr 127.2021 w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 stycznia 2022 r., II SA/Gl 1337/21, oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej X. w S. (dalej SM X.) na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach (dalej KW PSP) z dnia 30 lipca 2021 r. w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 22 czerwca 2021 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Sosnowcu (dalej KM PSP) nakazał SM X. wykonanie następujących obowiązków:
1. Wyposażyć budynek mieszkalny wielorodzinny zlokalizowany przy ul. [...] w Sosnowcu w instalację wodociągową przeciwpożarową z zastosowaniem zaworów hydrantowych 52 na każdej kondygnacji budynku, przy czym na kondygnacji piwnicznej oraz każdej kondygnacji powyżej 25 m wysokości zastosować po dwa zawory na każdym pionie, z zapewnieniem właściwego zasilania i zapasu wody.
2. Obowiązek, o którym mowa w pkt 1 wykonać zgodnie z projektem uzgodnionym z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do użytkowania urządzenia przeciwpożarowego jest przeprowadzenie prób i badań, potwierdzających prawidłowość działania.
Termin wykonania nakazu ustalono na dzień 30 czerwca 2022 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła SM X.
Zaskarżoną decyzją KW PSP utrzymał w mocy ww. decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz.U.2021.735; dalej k.p.a.), art. 4 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (j.t.Dz.U.2021.869; dalej u.o.ppoż.), art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (dalej u.PSP) oraz § 3 ust. 1, § 20 ust. 2 i § 24 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej).
Na powyższą decyzję SM X. złożyła skargę do WSA w Gliwicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniesioną skargę.
Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego, ani reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.
W ocenie Sądu istota sporu sprowadza się do kwestii ustalenia podmiotu zobowiązanego do wykonania nałożonych zaskarżoną decyzją obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz czy ich wykonanie mieści się w zakresie czynności zwykłego zarządu.
WSA podkreślił, że publicznoprawne obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej zostały z woli ustawodawcy nałożone na podmioty będące właścicielami lub zarządcami budynków. Przepisy ustawy o ochronie przeciwpożarowej nie wprowadzają dowolności wyboru na kogo organ ma nałożyć obowiązki. W przypadku takich obiektów budowlanych, w których jest odrębna własność lokali, a obowiązki z zakresu utrzymania i użytkowania odnoszą się do całego obiektu i jego części wspólnych, a nie do poszczególnych lokali w nim wyodrębnionych, to ich adresatem może być wyłącznie zarządca, czyli Spółdzielnia Mieszkaniowa lub Wspólnota Mieszkaniowa w zależności od rodzaju zarządu. Argument skarżącej, że również pozostali właściciele lokali mieszkalnych w tym budynku powinni być adresatami przedmiotowej decyzji, ponieważ są ich właścicielami nie zasługuje, w ocenie Sądu, na akceptację. Komendant Straży Pożarnej zobowiązany był wyłącznie do ustalenia podmiotu zobowiązanego do zabezpieczenia budynku, obiektu budowlanego lub terenu, według przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej, a takim podmiotem jest zarządca budynku. Wbrew zarzutowi skarżącej nałożony na nią obowiązek nie przekracza również, zdaniem Sądu, zakresu zwykłego zarządu, stąd nie ma konieczności uzyskiwania przez spółdzielnię zgody wszystkich współwłaścicieli lokali mieszkalnych. Na poparcie tej tezy Sąd przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie.
Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniosła SM X., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji, względnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także – w obu przypadkach – zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2022.329; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 15, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem okoliczności, iż organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do polemiki z zarzutami odwołania, bez oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji;
2. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę mimo istnienia przesłanek do jej uwzględnienia w postaci naruszeń prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, których dopuściły się organy administracyjne;
3. art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. przez oparcie się przez Sąd I instancji na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy administracji w sposób pełny i wyczerpujący, tj. z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. oraz art 80 i art. 85 § 1 k.p.a., przez co Sąd I instancji nie ustalił, czym są "suche piony" oraz czy zainstalowana w budynku instalacja, w szczególności zawory hydrantowe spełniają wymogi z § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej;
4. art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 26 ust. 1 pkt 1 u.PSP poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem okoliczności, iż organy obu instancji wyznaczały skarżącej terminy wykonania obowiązku bez ich uzasadnienia, podczas gdy działanie organów w tym zakresie odbywało się w ramach uznania administracyjnego i winno być wyczerpująco uzasadnione, jak i uwzględniać słuszny interes strony;
5. art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz § 20 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej, poprzez uznanie zaskarżonej decyzji za prawidłową i rozpoznanie sprawy z pominięciem okoliczności, iż nie zawiera ona precyzyjnie określonego zakresu nałożonych na skarżącą obowiązków tak, aby możliwe było dobrowolne wykonanie decyzji przez stronę bądź wykonanie decyzji przy zastosowaniu środków egzekucyjnych, z uwagi na brak wskazania pięter, na których należy zainstalować po jednym, a na których po dwa zawory 52;
6. art. 4 ust. 1a u.o.ppoż. poprzez przyjęcie, że skarżąca jest zobowiązana do wykonania obowiązku polegającego na wyposażeniu budynek mieszkalny wielorodzinny zlokalizowany przy ul. [...] w Sosnowcu w instalację wodociągową przeciwpożarową z zastosowaniem zaworów hydrantowych 52 na każdej kondygnacji budynku, przy czym na kondygnacji piwnicznej oraz każdej kondygnacji powyżej 25 m wysokości zastosować po dwa zawory na każdym pionie, z zapewnieniem właściwego zasilania i zapasu wody, podczas gdy skarżąca nie jest zarządcą budynku na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok oparł się na stanie faktycznym wystarczająco dla prawidłowego rozstrzygnięcia ustalonym w toku postępowania administracyjnego. Z protokołu ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych wynika jednoznacznie, że w kontrolowanym budynku brak było zaworów hydrantowych spełniających wymogi z § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej. Skoro zatem prawidłowo ustalono, że budynek nie jest wyposażony zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 i § 20 ust. 2 ww. rozporządzenia, nie było potrzeby dokonywania dalej idących ustaleń faktycznych, gdyż sam ten fakt powodował, że decyzje podjęte przez organy PSP były uzasadnione. Zarzut naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art, 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. oraz art 80 i art. 85 § 1 k.p.a. nie ma w tych okolicznościach usprawiedliwionych podstaw.
Z uwagi na powyższe nie są też zasadne zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 80 k.p.a., a także art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, WSA nie ograniczył się wyłącznie do polemiki z zarzutami odwołania, ale ocenił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności i dowody, dając temu wyraz w motywach zaskarżonej decyzji. W konsekwencji Sąd I instancji nie miał uzasadnionych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż – wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie – organy nie naruszyły prawa materialnego i przepisów postępowania i to w stopniu wymagającym wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 26 ust. 1 pkt 1 u.PSP stwierdzić trzeba, że nie jest on zasadny, ponieważ organ I instancji wskazał, iż wyznaczając termin realizacji obowiązku kierowano się interesem społecznym, dotyczącym dopuszczalnej tolerancji czasowej trwania nieprawidłowości oraz słusznym interesem strony, z którego wynika realna możliwość wykonania koniecznych prac – to jest wykonalnością decyzji. Organ odwoławczy, uznając decyzję KM PSP za zgodną z prawem, stanowisko powyższe w pełni zaakceptował. Chybione w tej sytuacji jest twierdzenie skargi kasacyjnej, że organy obu instancji wyznaczały skarżącej terminy wykonania obowiązku bez ich uzasadnienia i nie uwzględniały słusznego interesu strony.
Nie ma też usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz § 20 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, nałożone obowiązki zostały sformułowane wystarczająco precyzyjnie, aby możliwe było ich wykonanie. Ich treść odpowiada unormowaniu zawartemu w § 20 ust. 2 cyt. rozporządzenia. Nie było potrzeby wskazywania pięter, na których należy instalować po jednym, a na których po dwa zawory 52, bo wyraźnie – i zgodnie z przywołanym wyżej § 20 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej – podano, że po dwa zawory należy zastosować na kondygnacji piwnicznej i na każdej kondygnacji powyżej 25 m wysokości. Skarżąca kasacyjnie Spółdzielnia Mieszkaniowa niewątpliwie dysponuje wiedzą, które kondygnacje przedmiotowego budynku są usytuowane powyżej 25 m wysokości, ponieważ wynika to z dokumentacji obiektu.
Stosownie do art. 4 ust. 1a u.o.ppoż., odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w przypadku gdy umowa cywilnoprawna ustanawiająca zarząd nie została zawarta, spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, a więc – w realiach niniejszej sprawy – na SM X. Zarzut naruszenia tego unormowania nie jest więc trafny, bowiem nie budzi wątpliwości, że to skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa faktycznie włada przedmiotowym budynkiem.
W tym stanie rzeczy wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.