II OSK 1117/14

Naczelny Sąd Administracyjny2014-06-18
NSAAdministracyjneŚredniansa
samorząd terytorialnywójtwygaśnięcie mandatuspółka prawa handlowegoudziałyograniczenie działalności gospodarczejfunkcje publiczneprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wójta, potwierdzając wygaśnięcie jego mandatu z powodu niezgodnego z prawem posiadania udziałów w spółce handlowej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wójta Z.J. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jego skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego stwierdzające wygaśnięcie mandatu wójta. Powodem było naruszenie zakazu posiadania więcej niż 10% udziałów w spółce handlowej oraz pełnienia funkcji prezesa zarządu, co wójt powinien był zaniechać w ciągu 3 miesięcy od złożenia ślubowania. Sąd uznał, że umowa zbycia udziałów zawarta w niewłaściwej formie była nieważna, a późniejsze jej sanowanie nie miało skutku wstecznego, co skutkowało wygaśnięciem mandatu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wójta Z.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego stwierdzające wygaśnięcie mandatu wójta. Głównym zarzutem było naruszenie przez wójta zakazu posiadania więcej niż 10% udziałów w spółce prawa handlowego oraz pełnienia funkcji w jej zarządzie, co stanowiło podstawę do wygaśnięcia mandatu. Wójt powinien był zrzec się funkcji lub zaprzestać działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od złożenia ślubowania. Sąd pierwszej instancji, a następnie NSA, uznał, że umowa zbycia nadmiarowych udziałów, zawarta w zwykłej formie pisemnej, była nieważna z powodu niezachowania formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, wymaganej przez Kodeks spółek handlowych. Choć podpisy zostały później poświadczone notarialnie, nie miało to skutku wstecznego, a umowa została skutecznie zawarta dopiero w dacie poświadczenia. W związku z tym, wójt nadal posiadał nadmiarowe udziały po upływie ustawowego terminu, co uzasadniało wygaśnięcie jego mandatu. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając argumentację WSA i stwierdzając, że zarządzenie zastępcze było zasadne, mimo że sąd pierwszej instancji częściowo błędnie ocenił kwestię rezygnacji z funkcji prezesa zarządu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Niezachowanie formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi przy zbyciu udziałów w spółce handlowej skutkuje nieważnością umowy. Późniejsze poświadczenie podpisów nie ma skutku wstecznego, a umowa jest skuteczna od daty poświadczenia.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 180 § 1 k.s.h. wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi przy zbyciu udziałów, a art. 73 § 2 k.c. stanowi, że czynność prawna dokonana bez zachowania formy szczególnej jest nieważna. Poświadczenie podpisów w marcu 2012 r. nie sanowało umowy zawartej w lutym 2011 r. z mocą wsteczną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.o.p.f. art. 4 § pkt 1 i 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne

Zakaz bycia członkiem zarządu spółki handlowej oraz posiadania więcej niż 10% akcji lub udziałów w spółce handlowej.

u.d.w. art. 26 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta

Naruszenie ustawowych zakazów łączenia funkcji wójta z wykonywaniem funkcji lub prowadzeniem działalności gospodarczej.

u.d.w. art. 26 § ust. 4

Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta

Obowiązek zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania; w przypadku niezastosowania się, rada gminy stwierdza wygaśnięcie mandatu.

Pomocnicze

u.s.g. art. 98a § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Procedura wydania zarządzenia zastępczego przez wojewodę w przypadku braku działania rady gminy w przedmiocie wygaśnięcia mandatu.

k.s.h. art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych

Wymóg formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi przy zbyciu udziału.

k.s.h. art. 202 § § 4

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych

Wygaśnięcie mandatu członka zarządu wskutek rezygnacji.

k.c. art. 73 § § 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej dokonanej bez zachowania formy szczególnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezachowanie przez wójta wymogu formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi przy zbyciu udziałów w spółce handlowej, co skutkowało nieważnością umowy zbycia i utrzymaniem się przez wójta w posiadaniu nadmiarowych udziałów po upływie ustawowego terminu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego i oddalenia wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt prokuratury. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 26 ust. 4 u.d.w. w zw. z art. 4 pkt 5 u.o.p.f., mimo niespełnienia warunków do ich zastosowania.

Godne uwagi sformułowania

Umowa ta została zawarta w zwykłej pisemnej (odręcznej) formie. Dopiero w dniu [...] marca 2012 r. skarżący i nabywca udziałów dokonali notarialnego poświadczenia podpisów złożonych na tej umowie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepodważenie tych okoliczności, powodowało konieczność oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji, bowiem były one wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Należy bowiem w pełni podzielić argumentację Sądu Wojewódzkiego, dotyczącą nieważności umowy zawartej [...] lutego 2011 r. z powodu niedotrzymania przewidzianej przez prawo formy pisemnej z podpisami notarialne poświadczonymi, co wynika wprost z art. 180 § 1 k.s.h. Wydaje się, że prezes zarządu spółki prawa handlowego powinien znać ten wymóg, a jego nieznajomość nie chroni go od skutków nieznajomości prawa.

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Kremer

członek

Wojciech Mazur

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zakazu łączenia funkcji publicznych z działalnością gospodarczą, wymogów formalnych przy zbyciu udziałów w spółkach handlowych oraz skutków naruszenia tych przepisów dla mandatu wójta."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w czasie jego wydania. Kluczowe jest ustalenie formy umowy zbycia udziałów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do wymogów formalnych w prawie handlowym i jak drobne uchybienia mogą prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak utrata mandatu.

Nawet po roku: nieważna umowa zbycia udziałów kosztowała wójta mandat.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1117/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-04-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer
Wojciech Mazur
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II SA/Po 1080/13 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2014-01-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 216 poz 1584
art. 26 ust. 4 ustawy z dn. 20.06.2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta w zw. z art. 4 pkt 5ustawy z dn. 21.08.1997r.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 134 par. 1, art. 106 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie NSA Elżbieta Kremer NSA Wojciech Mazur Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Po 1080/13 w sprawie ze skargi Z. J. na zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z. J. na rzecz Wojewody Wielkopolskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1080/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Z. J. na zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta.
Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] sierpnia 2013 r., Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.) stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy [...] – Z. J. w związku z naruszeniem ustawowych zakazów łączenia funkcji wójta z wykonywaniem funkcji lub prowadzenia działalności gospodarczej, określonych w art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2010 r. Nr 176 poz. 1191 z późn. zm.). W motywach uzasadnienia organ wskazał, że w dniu [...] marca 2013 r. został powiadomiony przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Poznaniu o wynikach kontroli oświadczeń majątkowych za 2010 r. i 2011 r., złożonych przez Z. J., Wójta Gminy [...], pełniącego tę funkcję od dnia [...] grudnia 2010 r. Zgodnie z art. 4 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 216 poz. 1584 r. z późn. zm.), osoba pełniąca funkcję wójta nie może być członkiem zarządu spółki prawa handlowego oraz posiadać w spółkach prawa handlowego więcej niż 10% akcji lub udziałów przedstawiających więcej niż 10% kapitału zakładowego. Jak wynika z kolei z art. 26 ust. 4 powołanej ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, jeżeli wójt przed dniem wyboru wykonywał taką funkcję lub prowadził działalność gospodarczą, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Termin ten w przypadku Z. J. upłynął w dniu [...] marca 2011 r. Tymczasem przeprowadzona kontrola wykazała, że na dzień [...] grudnia 2011 r. skarżący posiadał 72% udziałów w spółce [...], a także pełnił funkcję Prezesa Zarządu tejże spółki. Tym samym doszło do naruszenia wymienionych wcześniej obowiązków, co powinno skutkować stwierdzeniem przez Radę Gminy [...] wygaśnięcia mandatu wójta. Rada Gminy [...] nie podjęła jednak stosownej uchwały, a zatem konieczne stało się wydanie przedmiotowego zarządzenia zastępczego.
Pismem z dnia [...] września 2013 r. Z. J. zaskarżył powyższe zarządzenie zastępcze z dnia [...] sierpnia 2013 r. do WSA w Poznaniu, zarzucając organowi administracji publicznej naruszenie: art. 26 ust. 4 powołanej ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta w zw. z art. 4 pkt 1 i 5 cytowanej ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski publicznej wniósł o jej oddalenie, m.in. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako p.p.s.a. ( t.j. Dz. U. z 2012r, poz. 270, ze zm.), wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne ustawa ta znajduje zastosowanie do wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, ustanawiając dla tych podmiotów w art. 4 pkt 1 i 5 cytowanej ustawy m.in. zakaz bycia członkiem zarządów, rad nadzorczych lub komisji rewizyjnych spółek prawa handlowego oraz zakaz posiadania w spółkach prawa handlowego więcej niż 10% akcji lub udziałów przedstawiających więcej niż 10% kapitału zakładowego – w każdej z tych spółek. Jak wynika przy tym z art. 5 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy, sankcją za naruszenie powyższych zakazów jest wygaśnięcie mandatu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
W następnej kolejności Sąd pierwszej instancji wskazał, że z takim rozwiązaniem skorelowany jest art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Zgodnie bowiem z tym przepisem, wygaśnięcie mandatu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta następuje wskutek naruszenia ustawowych zakazów łączenia funkcji wójta z wykonywaniem funkcji lub prowadzenia działalności gospodarczej, określonych w odrębnych przepisach. Ustawodawca zastrzega przy tym w art. 26 ust. 4 powołanej ustawy, że jeżeli wójt, burmistrza albo prezydent miasta wykonywał wspomnianą wyżej funkcję lub prowadził działalność gospodarczą, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. W przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w tak zakreślonym terminie, rada gminy stwierdza w drodze uchwały wygaśnięcie mandatu wójta, najpóźniej po upływie miesiąca od upływu tego terminu. Wskazany 3-miesięczny termin należy również odnieść do obowiązku zbycia akcji lub udziałów w spółce prawa handlowego.
Sąd Wojewódzki przyjął, że w chwili objęcia funkcji Wójta Gminy [...] w dniu [...] grudnia 2010 r. skarżący dysponował udziałami odpowiadającymi 72% kapitału zakładowego spółki [...] sp. z o.o. oraz pełnił funkcję Prezesa Zarządu tejże spółki. Tym samym termin do zbycia nadmiarowej liczby udziałów i zrzeczenia się funkcji Prezesa upływał skarżącemu w dniu [...] marca 2011 r. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2011 r., zawarł umowę w zwykłej formie pisemnej w której zapisano, że zbył posiadane przez siebie udziały w spółce z o.o. [...]. Niemniej, zdaniem tego Sądu, trafnie zauważył Wojewoda Wielkopolski, że zgodnie z art. 180 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94 poz. 1037 z późn. zm., dalej: "k.s.h."), zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jak wynika przy tym z art. 73 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16 poz. 93 z późn. zm.), jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę szczególną inną niż forma pisemna, czynność prawna dokonana bez dokonania tej formy jest nieważna. Tym samym należy więc uznać, że umowa z dnia [...] lutego 2011 r., jako niespełniająca wymogów formalnych, nie wywoływała żadnych skutków prawnych, co stanowi konsekwencję jej nieważności. Niemniej, w dniu [...] marca 2012 r. skarżący dokonał notarialnego poświadczenia podpisów złożonych na umowie z dnia [...] lutego 2011 r., repertorium nr [...], sanując w konsekwencji brak formalny, jakim obarczona była dotychczasowa umowa sprzedaży udziałów. Nie oznacza to jednak, że takie notarialne poświadczenie podpisów wywołuje skutek wsteczny – przeciwnie, należy uznać, że umowa sprzedaży udziałów została prawidłowo zawarta dopiero w dniu [...] marca 2012 r.
W oparciu o powyższe ustalenia dokonane przez Wojewodę, Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie naruszony został zakaz wynikający z art. 4 pkt 5 powołanej ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne w zw. z art. 26 ust. pkt 4 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Sąd zaznaczył, że przekroczenie ustawowego terminu zbycia nadmiarowych udziałów było w przypadku skarżącego znaczne i wynosiło ponadto rok. Konsekwentnie zatem Rada Gminy [...] była zobowiązana do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta, sprawowanego przez skarżącego, czego jednak nie uczyniła w ustawowo przewidzianym terminie. Dlatego też Wojewoda Wielkopolski słusznie odwołał się do art. 98a ust. 1, zgodnie z którym jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu m.in. z przepisów wymienionej ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym wygaśnięcia mandatu wójta, nie podejmie odpowiedniej uchwały, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia stosownego aktu w terminie 30 dni, a po bezskutecznym upływie tego terminu wydaje zarządzenie zastępcze.
Sąd nie podzielił natomiast argumentacji organu administracji publicznej co do naruszenia przez skarżącego zakazu wynikającego z art. 4 pkt 1 powołanej ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika bowiem, że pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Z. J. złożył rezygnację z pełnionej dotychczas funkcji Prezesa Zarządu spółki [...]. Zgodnie z art. 202 § 4 k.s.h., mandat członka zarządu wygasa wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu. Tym samym złożenie rezygnacji, jako jednostronna czynność prawna, było wystarczające do spełniania wymogu niesprawowania funkcji w spółce prawa handlowego. W chwili złożenia wspomnianego oświadczenia woli skarżący przestał bowiem być Prezesem Zarządu spółki [...] i na okoliczność tę nie ma wpływu podjęcie przez zgromadzenie udziałowców wadliwej uchwały o odwołaniu skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu, jak i data dokonania wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Sąd wskazał, że wpis w KRS-ie dotyczący zmian osobowych w zarządzie spółki ma co do zasady charakter deklaratoryjny, a zatem służy jedynie stwierdzeniu pewnego faktu, sam natomiast nie tworzy, ani nie zmienia istniejącego już stanu prawnego. Sąd podkreślił, że z chwilą rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu spółki [...] skarżący utracił także możliwość efektywnego dokonania zmiany wpisów w KRS-ie. Trudno zatem stawiać mu z tego tytułu zarzut, skoro okoliczności te znajdowały się w istocie poza sferą oddziaływania Z. J..
W ocenie Sądu I instancji w powyższym zakresie argumentacja Wojewody Wielkopolskiego okazała się zatem nietrafna i nie można zasadnie zarzucić skarżącemu naruszenia zakazu z art. 4 pkt 1 powołanej ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne w zw. z art. 26 ust. pkt 4 cytowanej ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Nie zmienia to jednak faktu, że wystarczające do wydania przedmiotowego zarządzenia zastępczego było naruszenie zakazu dysponowania w spółkach prawa handlowego udziałami przedstawiającymi więcej niż 10% kapitału zakładowego spółki. Sąd stwierdził, że tym samym, mimo częściowo nieprawidłowego uzasadnienia, zarządzenie zastępcze okazało się trafne i odpowiada prawu.
W skardze kasacyjnej Z. J. zaskarżył powyższy wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta w związku z art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie zostały spełnione warunki zawarte w tych przepisach, które umożliwiałyby ich zastosowanie.
Ponadto na podstawie art. 174 pkt pkt 2 p.p.s.a zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania w sytuacji, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 134 § 1 p.p.s.a. a sprowadzające się do braku rozpoznania w toku sprawy zarzutów skarżącego zawartych w skardze wniesionej do Sądu - nieprzeprowadzenie wskazanych przez Z. J. dowodów i przyjęcie za organem administracji, że zebrany w sprawie materiał jest kompletny, w sytuacji gdy skarżący w skardze wskazał na błędy jakich dopuścił się Wojewoda Wielkopolski, w sytuacji gdy w niniejszym postępowaniu organ nie był zwolniony od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy i oceny przedstawionych w sprawie dowodów (art. 7, 11, 77 § 1 zw. z art. 80 k.p.a., 78 k.p.a.); art. 106 § 3 p.p.s.a. sprowadzające się do oddalenia wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Prokuratury Rejonowej w [...] w sprawie [...], w sytuacji, gdy przeprowadzenie dowodu nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia sprawy, a pozwoliłoby ustalić i prawidłowo ocenić stan faktyczny skarżącego oraz skutki zawarcia przez niego umowy zbycia udziałów.
W oparciu o tak sformułowane podstawy skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, podzielając w całości stanowisko Sądu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał jej w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Z uwagi na to, że w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należało ocenić te drugie. Ogólnie rzecz ujmując sprowadzają się one do wadliwie w ocenie skarżącego kasacyjnie, przeprowadzonego postępowania dowodowego. Odnosząc się do tych zarzutów trzeba przede wszystkim stwierdzić, że w skardze kasacyjnej nie podważa się podstawowych okoliczności dotyczących zbycia udziałów w spółce przez skarżącego, na których Wojewoda oparł zarządzenie zastępcze a które to zaakceptował Sąd Wojewódzki. Wojewoda ustalił bowiem, że Z. J., Wójt Gminy [...], pełniący tę funkcję od dnia [...] grudnia 2010r., posiadał wówczas 72% udziałów w spółce z o.o. [...]. W dniu 25 lutego 2011 r., zawarł umowę w zwykłej formie pisemnej w której zapisano, że sprzedaje posiadane przez siebie udziały w tej spółce [...]. Umowa ta została zawarta w zwykłej pisemnej (odręcznej) formie. Dopiero w dniu [...] marca 2012 r. skarżący i nabywca udziałów dokonali notarialnego poświadczenia podpisów złożonych na tej umowie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepodważenie tych okoliczności, powodowało konieczność oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji, bowiem były one wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zatem zasadnie Sąd Wojewódzki uznał, że Wojewoda przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe, w tym dokonał właściwej oceny zebranych dowodów, nie naruszając art. 7, 11, 77 § 1, i 80 k.p.a., bowiem nie podważając wyżej wskazanych okoliczności zbędnym było szczegółowe rozstrząsanie oświadczeń majątkowych skarżącego, pism przewodniczącego Rady Gminy [...] dnia [...] maja, [...] czerwca, [...] i [...] lipca 2013r. a także dokumentów z akt sprawy Prokuratury Rejonowej w [...] w sprawie [...], ponieważ te dowody nie miały wpływu na wynik sprawy. Autorka skargi kasacyjnej nie wskazuje, jak okoliczności wynikające z tych pism i oświadczeń, mogłyby wpłynąć na ten wynik. Także wymienione akta sprawy prokuratury rejonowej, dotyczące umorzenia postępowania karnego w sprawie naruszenia przez skarżącego art. 4 pkt 5 o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Prokurator mógł ocenić stan faktyczny jedynie w zakresie prawa karnego i przesłanek odpowiedzialności karnej i w wyniku tej oceny ustalił, że brak jest podstaw do takiej odpowiedzialności, czemu dał wyraz umarzając postępowanie. Natomiast nie mógł oceniać, zaistniałych okoliczności w zakresie prawa administracyjnego, ponieważ do tego jest uprawniona Rada Gminy i Wojewoda, których akty kontrolują sądy administracyjne. Zatem nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że wbrew wynikającemu z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. obowiązkowi działania z urzędu, nie rozstrzygnął sprawy w jej granicach.
Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się we wskazanych wyżej aktach prokuratorskich. Przede wszystkim z pism skarżącego wnoszonych do Sądu pierwszej instancji, nie wynika aby taki wniosek złożono. Także z protokołu rozprawy przed tym Sądem, nie wynika aby taki wniosek został zgłoszony a tym bardziej oddalony przez Sąd. Ponadto jak już podano, dowód ten nie mógł mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta w związku z art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy w ocenie skarżącego kasacyjne Wójta nie zostały spełnione warunki zawarte w tych przepisach, które umożliwiałyby ich zastosowanie, należy jeszcze raz dla jasności wyjaśnić, że zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, ustawa ta znajduje zastosowanie do wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, ustanawiając dla tych podmiotów w art. 4 pkt 5 cytowanej ustawy m.in. zakaz posiadania w spółkach prawa handlowego więcej niż 10% akcji lub udziałów przedstawiających więcej niż 10% kapitału zakładowego – w każdej z tych spółek. Jak wynika przy tym z art. 5 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy, sankcją za naruszenie powyższych zakazów jest wygaśnięcie mandatu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Natomiast stosownie do art. 26 ust. 4 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, jeżeli wójt przed dniem wyboru prowadził działalność gospodarczą, obowiązany jest do zaprzestania jej prowadzenia w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Termin 3 miesięcy, w przypadku Z. J., bezspornie upłynął w dniu [...] marca 2011 r. Tymczasem z ustalonych wyżej przedstawionych okoliczności wynika, że Z. J. zbył posiadane wówczas 72% udziałów w spółce z o.o. [...] dopiero [...] marca 2012 r., zatem po ponad roku od upływu terminu na ich zbycie przewidzianego w art. 26 ust 4 powołanej wyżej ustawy. Należy bowiem w pełni podzielić argumentację Sądu Wojewódzkiego, dotyczącą nieważności umowy zawartej [...] lutego 2011 r. z powodu niedotrzymania przewidzianej przez prawo formy pisemnej z podpisami notarialne poświadczonymi, co wynika wprost z art. 180 § 1 k.s.h. Wydaje się, że prezes zarządu spółki prawa handlowego powinien znać ten wymóg, a jego nieznajomość nie chroni go od skutków nieznajomości prawa. Nieważność tej umowy z powodu niedotrzymania zastrzeżonej ustawą formy, wynika z jasnego przepisu art. 73 § 2 kodeksu cywilnego. Zapewne zważywszy na oczywistość tej argumentacji, autorka skargi kasacyjnej nawet nie podjęła próby jej podważenia. Przytoczony w skardze kasacyjnej wyrok WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 965/07 został wydany w innym stanie faktycznym i był oparty na przepisie art. 4 pkt 6 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, zatem z oczywistych względów, pogląd tego Sądu nie mógł mieć zastosowania do wymogu zbycia udziałów przewidzianego w art. 4 pkt 5 tej ustawy. Podsumowując powyższe Wojewoda prawidłowo zastosował przepisy art. 26 ust. 4 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta w związku z art. 4 pkt 5 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, stwierdzając wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy [...] Z. J., co słusznie zaaprobował Sąd pierwszej instancji.
Z uwagi na to, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz Wojewody orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI