II OSK 1116/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej Kraków od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę gminy na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nakładającą karę pieniężną. Kara została nałożona za niewykonanie zaleceń pokontrolnych dotyczących ochrony zabytkowego dworu w Wadowie. Gmina podnosiła, że nie mogła wykonać zaleceń w terminie z powodu braku środków w budżecie, konieczności przeprowadzenia procedur przetargowych oraz późniejszej pandemii COVID-19. Argumentowała, że sąd powinien wziąć pod uwagę te okoliczności przy ocenie zasadności i wysokości kary. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że kara pieniężna na podstawie art. 107e ustawy o ochronie zabytków ma charakter związany i jest obligatoryjna w przypadku niewykonania zaleceń pokontrolnych. Sąd podkreślił, że ocena legalności samych zaleceń pokontrolnych jest niedopuszczalna w postępowaniu dotyczącym kary, a kwestie finansowe i okoliczności łagodzące mogą wpływać jedynie na wymiar kary, a nie na jej zasadność. Sąd uznał, że organ II instancji prawidłowo obniżył karę, biorąc pod uwagę częściowe wykonanie zaleceń i trudną sytuację finansową gminy, a nałożona kwota 25.000 zł nie była rażąco wygórowana.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obligatoryjności kar pieniężnych za niewykonanie zaleceń pokontrolnych w zakresie ochrony zabytków, ograniczenia badania legalności zaleceń w postępowaniu o karę, oraz wpływ okoliczności finansowych i pandemii na wymiar kary.
Dotyczy specyficznej sytuacji niewykonania zaleceń pokontrolnych przez jednostkę samorządu terytorialnego w kontekście ochrony zabytków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy okoliczności związane z budżetem jednostki samorządu terytorialnego oraz pandemia COVID-19 mogą stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie zaleceń pokontrolnych dotyczących ochrony zabytku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności finansowe i pandemia mogą wpływać jedynie na wysokość kary, a nie na jej zasadność, która wynika z samego faktu niewykonania zaleceń.
Uzasadnienie
Kara pieniężna za niewykonanie zaleceń pokontrolnych ma charakter związany. Obowiązek jej nałożenia wynika wyłącznie z faktu niewykonania zaleceń, które były obowiązujące i wykonalne. Kwestie finansowe i pandemia mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości kary, ale nie zwalniają z obowiązku jej nałożenia.
Czy w postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie zaleceń pokontrolnych można badać legalność samych zaleceń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena legalności zaleceń pokontrolnych jest niedopuszczalna w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej.
Uzasadnienie
Zalecenia pokontrolne jako akt administracyjny podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej sąd bada jedynie, czy zalecenia zostały wykonane, a nie ich zasadność czy legalność.
Czy zaniechanie przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązków dotyczących ochrony zabytku ma charakter kwalifikowany, uzasadniający wyższą sankcję?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie podzielił argumentu, że zaniechanie przez JST ma charakter kwalifikowany wymuszający wyższą sankcję, niezależnie od jej możliwości finansowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć JST ma wiele obowiązków, to nie można abstrahować od instytucjonalnych i funkcjonalnych uwarunkowań przy stosowaniu sankcji. Niemniej jednak, podkreślono, że okoliczności łagodzące, takie jak częściowe wykonanie zaleceń i trudna sytuacja finansowa, mogą wpływać na obniżenie wymierzonej kary.
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z. art. 107e
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 40 § 2a
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
k.p.a. art. 189d
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189b
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189d § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189d § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189f § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs § 1
u.s.g. art. 7 § 1 pkt 9
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.f.p.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 107e u.o.z. w zw. z art. 189d k.p.a. poprzez niezasadne nałożenie kary pieniężnej, mimo że stan faktyczny sprawy, wyjaśnienia Gminy oraz zakres i waga wykonanych prac zabezpieczających nie uzasadniały jej nałożenia. • Naruszenie art. 107e u.o.z. w zw. z art. 189d k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że zaniechanie przez JST obowiązków dotyczących ochrony zabytku ma charakter kwalifikowany. • Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez niezasadne uznanie, że organ konserwatorski nie powinien brać pod uwagę wymogu określenia terminu wykonania obowiązków w sposób umożliwiający zaplanowanie środków w budżecie. • Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez niezasadne uznanie, że część wykonanych prac nie stanowiła podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary lub jej zmniejszenia.
Godne uwagi sformułowania
Kara pieniężna ma charakter związany. • Obowiązek nałożenia kary wynika wyłącznie z niewykonania zaleceń pokontrolnych. • W ramach kontroli decyzji nakładającej karę za niewykonanie zaleceń pokontrolnych niedopuszczalne jest ocenianie legalności samych zaleceń. • Zalecenia pokontrolne stanowią instrument prawny, którego zastosowanie ma prowadzić do usunięcia przez adresata zaleceń nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli. • Okoliczność wyłonienia wykonawcy robót budowlanych nie mogła skutkować odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.
Skład orzekający
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
przewodniczący
Jerzy Stankowski
sprawozdawca
Robert Sawuła
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obligatoryjności kar pieniężnych za niewykonanie zaleceń pokontrolnych w zakresie ochrony zabytków, ograniczenia badania legalności zaleceń w postępowaniu o karę, oraz wpływ okoliczności finansowych i pandemii na wymiar kary."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niewykonania zaleceń pokontrolnych przez jednostkę samorządu terytorialnego w kontekście ochrony zabytków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony zabytków i odpowiedzialności finansowej samorządów, a także wpływu nieprzewidzianych okoliczności (pandemia) na realizację obowiązków prawnych.
“Samorząd zapłaci karę za zabytek mimo pandemii? NSA rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 25 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.