II OSK 1109/20

II OSK 1109/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Jerzy Siegień
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1397
art. 28 ust. 2, 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 886/19 w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 886/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "WSA w Łodzi"), oddalił skargę G. J. (dalej: "skarżący") na decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ") z [...] sierpnia 2019 r., nr [...]. Decyzją tą Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej: "Wójt") z [...] lutego 2019 r., znak: [...]), orzekającą o wymeldowaniu G. J. z pobytu stałego w budynku nr [...] w miejscowości K.
2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył G. J., zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397, dalej: "u.e.l.") przez dokonanie nieprawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do treści przepisu i uznanie przez Sąd, że G. J. dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania, gdzie z wyjaśnień świadków oraz samego G. J. wynika, że po śmierci matki został on siłą zmuszony do jego opuszczenia;
2) art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z niedostrzeżeniem przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ wnikliwego postępowania dowodowego w sprawie, mającego na celu wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, polegającego w szczególności na oparciu się przez organ wyłącznie na twierdzeniach wnioskodawcy i uznaniu, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania, oraz że jego nieobecność ma charakter trwały, gdzie z wyjaśnień skarżącego wynika, że nie ma on możliwość zabrania swoich rzeczy, a opuszczenie miejsca zamieszkania nie było dobrowolne,
b) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi na mocy art. 77 § 1 k.p.a.;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się lub lakoniczne odniesienie się do wszystkich aspektów zarzutów podniesionych w skardze dotyczących naruszenia.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie WSA w Łodzi sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych.
3. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej z [...] stycznia 2023 r., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
4.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2736/18 oraz wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
4.4. Bezzasadny okazał się zarzut naruszenia przez WSA w Łodzi art. 141 § 4 p.p.s.a. (punkt 3 petitum skargi kasacyjnej). Przede wszystkim, zarzut ten nie został uzasadniony i jako taki nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Za uzasadnienie tego zarzutu nie można w szczególności uznać ogólnikowego stwierdzenia o "nieodniesieniu się lub lakonicznym odniesieniu się do wszystkich aspektów zarzutów podniesionych w skardze dotyczących naruszenia". Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, nie jest rolą NSA domyślanie się intencji, woli strony skarżącej kasacyjnie. Skoro NSA jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, to do kasatora należy prawidłowe, pod względem formalnym, skonstruowanie środka zaskarżenia. Wszelkie wadliwości w tym zakresie, uniemożliwiające rozpoznanie skargi kasacyjnej, obciążają stronę wnoszącą ułomnie skonstruowany środek zaskarżenia, NSA nie może tu zastępować strony (zamiast wielu zob. np. wyrok NSA z 2 września 2014 r., sygn. akt II OSK 435/13; wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3868/19; wyrok NSA z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 5394/21, CBOSA). W tym kontekście tylko uzupełniająco należy wskazać, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 3514/19, oraz wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2796/21, CBOSA).
4.5. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (punkt 2 petitum skargi kasacyjnej). Po pierwsze, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, organy administracji publicznej, ustalając stan faktyczny, nie oparły się wyłącznie na twierdzeniach wnioskodawcy. Z akt sprawy wynika, że organy te przeprowadziły wnikliwe i obszerne postępowanie dowodowe, adekwatne do mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego. Przede wszystkim, przesłuchano nie tylko wnioskodawcę i skarżącego, ale również świadków (dowody ze źródeł osobowych zostały szczegółowo omówione m.in. na s. 5-6 decyzji Wojewody oraz na s. 2-3 decyzji Wójta). Organy odwołały się również do zgromadzonych w aktach dokumentów, w tym orzeczeń sądowych dotyczących skarżącego – wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku z 8 kwietnia 2019 r. oddalającego powództwo posesoryjne wytoczone przez skarżącego, a także postanowienia tego Sądu z 3 lipca 2017 r. zobowiązującego skarżącego do opuszczenia spornego lokalu na podstawie ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Po drugie, w skardze kasacyjnej nie wykazano, które to konkretnie dowody zostały pominięte przez organy. Skarżący jedynie ogólnikowo odwołał się do biletu lotniczego z [...] lutego 2018 r., dotyczącego wyjazdu na M., ale brak jest rzeczowego wywodu prawnego, jakie znaczenie dokument ten, znajdujący się w aktach sprawy (k. 131-132 akt organu pierwszej instancji), miał mieć dla sprawy, a zwłaszcza dlaczego miał on podważać ustalenia wyprowadzone przez organ na podstawie pozostałych dowodów, w tym zeznań świadków oraz dokumentów urzędowych. Po trzecie, w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie oceny dowodów dokonanej przez orzekające organy i zaakceptowanej przez WSA w Łodzi. W tym miejscu należy podkreślić, że dla skutecznego podważenia oceny dowodów, przeprowadzonej przez organ administracji publicznej, a zaakceptowanej następnie przez wojewódzki sąd administracyjny, nie jest wystarczające przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny. W skardze kasacyjnej należy wówczas wykazać, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2335/21 oraz wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2841/21, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy, w skardze kasacyjnej takiego wywodu, wykazującego oczywistą sprzeczność przeprowadzonej oceny dowodów z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie przeprowadzono. Analiza uzasadnienia decyzji Wojewody prowadzi do wniosku, że organ ten uwzględnił wszystkie istotne dowody zebrane w sprawie, a ponadto dokonał ich oceny w świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego. Tym samym bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
4.6. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 u.e.l. przez dokonanie nieprawidłowej subsumpcji tego przepisu (punkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Przede wszystkim trzeba zauważyć, że
zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie podlega kontroli w świetle stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku, a nie stanu faktycznego, jaki zdaniem skarżącego kasacyjnie, powinien być ustalony. Teza ta ściśle koresponduje z utrwalonym już, w orzecznictwie i piśmiennictwie, poglądem, że ustalenia faktyczne nie mogą być kwestionowane poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie (por. np. wyrok NSA z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2574/11; wyrok NSA z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1592/13; wyrok NSA z 5 października 2022 r. sygn. akt II OSK 2828/21; wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2841/21, CBOSA; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 8 wyd., Warszawa 2023 r., Nb 19-21 do art. 174). W tym kontekście trzeba przypomnieć, że w zaskarżonym wyroku zaakceptowano stanowisko orzekających organów, że skarżący wyprowadził się dobrowolnie ze spornego lokalu w grudniu 2017 r., a ponadto, że opuszczenie tego lokalu przez skarżącego ma charakter trwały (zob. s. 10 wyroku WSA w Łodzi). W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń faktycznych dotyczących tych dwóch kluczowych, z punktu widzenia zastosowania art. 35 u.e.l., kwestii. Tylko uzupełniająco w takim przypadku należy jeszcze zwrócić uwagę na dwie okoliczności. Po pierwsze, nie traci, co do zasady, dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeśli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem (por. np. wyrok NSA z 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 140/07 oraz wyrok NSA z 15 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 2329/17, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy taki poważny konflikt między skarżącym a pozostałymi członkami rodziny miał miejsce, głównie na tle stosowania przez skarżącego przemocy wobec matki. Brak jest równocześnie dowodów wskazujących na to, że wobec skarżącego zastosowano przemoc w celu usunięcia go z budynku nr [...] w miejscowości K. Po drugie, dla oceny przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu istotne znaczenie ma również to, czy strona podjęła skuteczne działania prawne zmierzające do przywrócenia jej utraconego posiadania (por. np. wyrok NSA z 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2253/16, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy trzeba w tym aspekcie zwrócić uwagę na to, że powództwo posesoryjne wytoczone przez skarżącego zostało prawomocnie oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 21 października 2019 r. (k. 30 akt sądowych).
4.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.