II OSK 1108/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-09-20
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanepozwolenie na budowęzmiana projektuaneksuwarunki zabudowyzagospodarowanie terenuNSAskarga kasacyjnabudynek usługowo-mieszkalny

NSA oddalił skargę kasacyjną spółdzielni, uznając, że zmiana funkcji budynku usługowo-mieszkalnego i znaczące zwiększenie jego powierzchni użytkowej stanowiło zmianę zagospodarowania terenu, wymagającą uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy.

Spółdzielnia Mieszkaniowa "P." złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. WSA uznał, że zmiana funkcji budynku i znaczące zwiększenie jego powierzchni użytkowej, wynikające z aneksu do projektu budowlanego, stanowiły zmianę zagospodarowania terenu, co wymagało uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że doszło do zmiany gabarytów budynku i zagospodarowania terenu, co uzasadniało uchylenie decyzji organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "P." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. WSA uznał, że zmiana funkcji budynku usługowo-mieszkalnego oraz znaczące zwiększenie jego powierzchni użytkowej, wynikające z aneksu do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta R., stanowiły zmianę zagospodarowania terenu. W związku z tym, zdaniem WSA, wymagane było uprzednie uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zgodnie z art. 34 i 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, związany był jej granicami i nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania. Sąd kasacyjny uznał, że zarzut naruszenia prawa materialnego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "P." jest nietrafny. NSA podzielił stanowisko WSA, że zmiany przewidziane w aneksie do projektu budowlanego, w tym znaczące zwiększenie powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych i usługowych (z 261,90 m2 do 613,43 m2 dla usług i z 198,09 m2 do 431,55 m2 dla mieszkań), a także zmiana układu pomieszczeń i zabudowa tarasów, skutkowały zmianą gabarytów budynku i zagospodarowania terenu. W konsekwencji, brak uprzedniej decyzji o warunkach zabudowy stanowił rażące naruszenie prawa. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że nie każde odstępstwo od projektu wymaga nowej decyzji o warunkach zabudowy, ale w tym przypadku zmiany były na tyle istotne, że uzasadniały takie wymaganie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi zmianę zagospodarowania terenu.

Uzasadnienie

NSA uznał, że znaczące zwiększenie powierzchni użytkowej lokali mieszkalnych i usługowych, zmiana układu pomieszczeń, zabudowa tarasów oraz zmiana gabarytów budynku w rozumieniu urbanistycznym i potocznym, uzasadniają wymóg uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.b. art. 34

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 35 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 36a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.z.p. art. 59

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana funkcji budynku usługowo-mieszkalnego i znaczące zwiększenie jego powierzchni użytkowej stanowi zmianę zagospodarowania terenu. Zmiana gabarytów budynku i jego zewnętrznych kształtów uzasadnia wymóg uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy.

Odrzucone argumenty

Zmiana powierzchni użytkowej lokali jest efektem zmiany układu elementów wypełniających przestrzeń ograniczoną obrysem konstrukcji zewnętrznej. Projekt zamienny przewidywał jedynie przebudowę pierwotnego obiektu budowlanego, a nie zmianę jego gabarytów.

Godne uwagi sformułowania

nie każde odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego [...] skutkuje automatycznie koniecznością uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu. zagospodarowanie terenu jest bowiem pojęciem niedookreślonym, a o tym czy odstępstwo od projektu budowlanego powoduje zmianę zagospodarowania decydują okoliczności konkretnej sprawy. nie można się zgodzić ze stanowiskiem przedstawionym w skardze kasacyjnej, iż przewidziana w aneksie zmiana powierzchni lokali mieszkalnych i usługowych jest wyłącznie efektem zmiany układu elementów wypełniających przestrzeń ograniczoną obrysem konstrukcji zewnętrznej pierwotnie projektowanego budynku. tylko zwiększenie wymiarów zewnętrznych budynku pozwala na znaczące powiększenie powierzchni użytkowej budynku. zmiany nie dotyczyły wyłącznie elementów wypełniających przestrzeń ograniczoną obrysem konstrukcji zewnętrznej projektowanego obiektu budowlanego. Doszło do zmiany gabarytów budynku w znaczeniu potocznym...

Skład orzekający

Andrzej Gliniecki

sędzia

Tomasz Zbrojewski

sprawozdawca

Zygmunt Niewiadomski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście zmian w pozwoleniach na budowę, zwłaszcza gdy dotyczą one zmiany funkcji i znaczącego zwiększenia powierzchni obiektu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany projektu budowlanego i wymaga analizy konkretnych zmian w kontekście planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji o warunkach zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są szczegóły w procesie budowlanym i jak drobne z pozoru zmiany mogą prowadzić do konieczności ponownego uzyskania kluczowych pozwoleń, co ma znaczenie dla inwestorów i deweloperów.

Czy zmiana aneksu do projektu budowlanego może unieważnić pozwolenie na budowę? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1108/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Zygmunt Niewiadomski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1535/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-07-06
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 34 i art. 35 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "P." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1535/04 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt VII SA/Wa 1535/04) w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2004 roku (znak: [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się przedmiotowego wyroku, a także zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. W. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Rozstrzygniecie powyższe podjęte zostało w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] marca 2000 roku Prezydenta Miasta R. zatwierdził projekt budowlany i udzielił B. G. i J. S. pozwolenia na budowę budynku usługowo-mieszkalnego na działce nr [...] w obr. [...], położonej przy ul. S. w R. wraz z infrastrukturą techniczną na działkach nr [...], [...] w obr. [...].
Następnie Prezydent Miasta R., po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "P." z siedzibą w R., decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 roku, przeniósł pozwolenie udzielone decyzją z dnia [...] marca 2000 roku na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "P".
W dniu 23 grudnia 2003 roku Spółdzielnia Mieszkaniowa "P" wystąpiła z wnioskiem o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę przez zatwierdzenie aneksu do projektu budowlanego.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 roku Prezydent Miasta R. na podstawie art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (t.j. - Dz.U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016) zmienił decyzję własną z dnia [...] marca 2000 roku i zatwierdził "Aneks do projektu budowlanego budynku usługowo-mieszkalnego przy ul. S. w R.".
Wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji złożyła M. W.
Wojewoda Podkarpacki, decyzją z dnia [...] czerwca 2004 roku, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2004 roku.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 roku Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania M. W., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] czerwca 2004 roku. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ administracji II instancji stwierdził, że w sprawie brak jest przesłanki rażącego naruszenia prawa wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Analiza treści aneksu do projektu budowlanego wskazuje bowiem, że zawarte w aneksie postanowienia nie powodują zmiany zagospodarowania terenu, a w związku z tym nie jest wymagane ponowne ustalenie w drodze decyzji nowych warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji objętej aneksem. Aneks do projektu budowlanego, zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2004 roku, nie przewiduje zmiany gabarytów ani konstrukcji przedmiotowego budynku, a jedynie zmianę funkcji tego obiektu. Ponieważ inwestor wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przed uzyskaniem pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 2000 roku, aneks do projektu został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia, a inwestor przedłożył wymagane prawem opinie i uzgodnienia, to w sprawie nie można wysnuć jednoznacznego wniosku, iż doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 36a ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2004 roku złożyła M. W., wnosząc o uchylenie wskazanej decyzji w całości i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2004 roku. Skarżąca podniosła, iż zmiana funkcji obiektu powoduje, że sporna inwestycja nie jest zgodna z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu z dnia 3 kwietnia 1998 roku. Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Miasta R. działka objęta planowaną inwestycją leży na terenie oznaczonym na planie symbolem 28MN w obszarze C1, gdzie dopuszcza się zabudowę mieszkaniową jednorodzinną o niskiej intensywności z usługami. Tymczasem inwestycja przedstawiona w przedmiotowym aneksie nie spełnia warunków zawartych w powyższym planie zagospodarowania przestrzennego i jest niezgodna z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu z dnia 3 kwietnia 1998 roku.
Uwzględniając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za trafny zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez przyjęcie, iż inwestycja objęta zatwierdzonym aneksem nie stanowiła zmiany zagospodarowania terenu w stosunku do inwestycji przewidzianej w projekcie zatwierdzonym decyzją z dnia [...] marca 2000 roku.
Sąd I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem organów administracji, iż wykazanie się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, sporządzenie aneksu do projektu zatwierdzonego tą decyzją przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia oraz przedłożenie wymaganych prawem opinii i uzgodnień przez inwestora było warunkiem wystarczającym do uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, a zatem obligowało organ architektoniczno-budowlany do zatwierdzenia projektu zamiennego. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nieprawidłowe jest także twierdzenie organów obu instancji, że projektowane zmiany budynku usługowo-mieszkalnego nie spowodowały zmiany zagospodarowania terenu spornej inwestycji, w związku z czym nie było wymagane ponowne ustalenie w drodze decyzji warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a ponadto, że zatwierdzony decyzją z dnia [...] stycznia 2004 roku aneks do projektu budowlanego nie przewiduje zmiany ani gabarytów, ani konstrukcji przedmiotowego budynku, a jedynie zmianę funkcji obiektu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że decyzja o zmianie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego (art. 36a ustawy – Prawo budowlane) wymagała sprawdzenia przed jej wydaniem zgodności zagospodarowania nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego), a w wypadku planowanej rozbudowy, czyli powiększenia kubatury obiektu, decyzja o zmianie pozwolenia na budowę musiałaby być poprzedzona decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowaniu terenu, bowiem taka przebudowa związana jest ze zmianą sposobu zagospodarowania terenu.
Zdaniem Sądu I instancji zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2004 roku aneks do projektu architektoniczno-budowlanego przewidywał realizację budynku o znacznie większej powierzchni zarówno usługowej, jak i mieszkalnej w stosunku do projektu zatwierdzonego decyzją z dnia [...] marca 2000 roku i obiektu określonego w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu z dnia 3 kwietnia 1998 roku. Zestawienie powierzchni użytkowej pomieszczeń przeznaczonych pod usługi oraz powierzchni mieszkań przewidzianej w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] marca 2000 roku (odpowiednio 261,90 m2 i 198,09 m2) oraz w projekcie zamiennym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] stycznia 2004 roku (odpowiednio 613,43 m2 i 431,55 m2) daje wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że zmiany zawarte w aneksie obejmują inwestycję o znacznie większych rozmiarach, jak i zmienionej konstrukcji względem obiektu objętego pierwotnym projektem. Tak znaczna zmiana została również potwierdzona przez pełnomocnika Spółdzielni Mieszkaniowej "P.", który na rozprawie przed wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 6 lipca 2005 roku oświadczył, iż "zwiększenie powierzchni mieszkalnej i użytkowej nastąpiło poprzez budowę dodatkowej kondygnacji, obecnie są trzy kondygnacje" i zabudowę wcześniej istniejących tarasów.
O uchyleniu zaskarżonej decyzji zadecydowało naruszenie przepisów prawa, tj. art. 34 i art. 35 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 36a ustawy – Prawo budowlane, mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2005 roku złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "P." z siedzibą w R., reprezentowana przez adwokata, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) naruszenie prawa materialnego, a to art. 34 i art. 35 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 59 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) poprzez wyrażenie zapatrywania, że inwestycja objęta zatwierdzonym aneksem stanowiła zmianę zagospodarowania terenu w stosunku do inwestycji przewidzianej w projekcie pierwotnym, zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2000 roku w konsekwencji czego wymagane było uprzednie wydanie decyzji o warunkach zabudowy.
Na podstawie art. 188 oraz art. 185 § 1, art. 203 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona wnosząca skargę kasacyjną wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z przedłożonym spisem.
Zdaniem autora środka odwoławczego argumentacja Sądu I instancji nie jest wystarczająca do skutecznego zakwestionowania poglądów wyrażonych przez organy administracji, iż projektowane zmiany budynku usługowo-mieszkalnego nie spowodowały zmiany zagospodarowania terenu inwestycji i dlatego nie było wymagane ponowne ustalenie w drodze decyzji warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zaś zatwierdzony decyzją z dnia [...] stycznia 2004 roku aneks do projektu budowlanego nie przewidywał zmiany gabarytów przedmiotowego budynku, a jedynie zmianę jego funkcji. Projekt zamienny przewidywał jedynie przebudowę pierwotnego obiektu budowlanego, którą postrzegać trzeba jako zmianę układu funkcjonalnego budynku, dotyczącą elementów wypełniających, związaną z odmiennym sposobem użytkowania obiektu. W następstwie projektowanych zmian nie doszło do zmiany gabarytów budynku zarówno w rozumieniu powszechnym – "główne wymiary zewnętrzne danego urządzenia, maszyny itp.", jak i w znaczeniu urbanistycznym - "najwyższa linia poziomu zasadniczej bryły budynku lub zespołu budynków" (Słownik Języka Polskiego PWN pod redakcją prof. M. Szymczaka, Warszawa 1995, t. I, str. 583), a tym samym jego kubatury. Na to stanowisko nie ma wpływu, dostrzeżona przez Sąd I instancji, różnica w powierzchni użytkowej pomieszczeń przeznaczonych pod usługi oraz powierzchni mieszkań przewidzianej w projekcie pierwotnym i w projekcie zamiennym, gdyż gabaryty pierwotnie zaprojektowanego budynku nie uległy powiększeniu, zaś zwiększenie powierzchni lokali usługowych i mieszkalnych jest efektem wyłącznie zmiany układu elementów wypełniających przestrzeń ograniczoną obrysem konstrukcji zewnętrznej projektowanego obiektu budowlanego.
Dodatkowo pełnomocnik Spółdzielni Mieszkaniowej "P." podniósł, iż zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując kontroli działalności administracji publicznej winien odnieść się do materii ciężkości naruszenia prawa, które podlega wartościowaniu na gruncie wskazanego przepisu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. W. wniosła o jej oddalenie z uwagi na niezasadność. Skarżąca podniosła, iż skarga kasacyjna stanowi jedynie polemikę uczestnika postępowania i zawiera błędne stwierdzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż w myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną związany jest jej granicami, a z urzędu bierze jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Strona wnosząca skargę kasacyjną powinna m. in. wskazać podstawy skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie. Przez podanie podstawy skargi kasacyjnej należy rozumieć wskazanie konkretnego (tzn. z dokładnym określeniem jednostki redakcyjnej: artykułu, paragrafu, ustępu, punktu, jeśli przepis jest przepisem złożonym) przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania przed sądami administracyjnymi, którego naruszenie zarzucono wraz z określeniem rodzaju tego naruszenia. W odniesieniu do prawa materialnego strona wnosząca skargę kasacyjną winna wskazać, na czym polegała błędna wykładnia lub nieprawidłowe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Przy naruszeniu prawa procesowego należy natomiast wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie prawa materialnego może przybierać dwie postaci, tj. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię rozumie się nieprawidłowe zrozumienie treści przepisu prawa, a przez niewłaściwe zastosowanie wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie normy prawnej. Pamiętać przy tym należy, iż niedopuszczalne jest zwalczanie ustaleń faktycznych będących podstawą zaskarżonego orzeczenia za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego.
W rozpoznawanej sprawie uczestnik postępowania zaskarżonemu wyrokowi zarzucił wyłącznie naruszenie prawa materialnego. Brak zarzutu odnoszącego się do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczących ustaleń faktycznych w sprawie powoduje, iż Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji przy wydawaniu zaskarżonego wyroku (por. np wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2005 roku, sygn. akt I FSK 133/05, opubl. Lex nr 173149).
Przechodząc do zarzutu skargi kasacyjnej stwierdzić należało, iż jest on nietrafny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, pomimo nie dostrzeżenia pewnych uchybień w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organy administracji, prawidłowo uznał, że w przyjętym w sprawie stanie faktycznym, doszło do naruszenia art. 34 i art. 35 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane.
Poza sporem w sprawie pozostaje, iż art. 34 i art. 35 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 36a ustawy – Prawo budowlane oraz art. 59 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nakłada na inwestora obowiązek uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, jeśli zamierza on istotnie odstąpić od zatwierdzonego projektu budowlanego, a planowane zmiany wiążą się ze zmianą zagospodarowania terenu. Kwestią sporną natomiast pozostaje, czy zmiany przewidziane w projekcie zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2004 roku skutkują zmianą zagospodarowania terenu, a co za tym idzie koniecznością ponownego ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, iż nie każde odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, wymagające uzyskania decyzji o zmianie decyzji o pozwoleniu na budowę, skutkuje automatycznie koniecznością uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu. Zagospodarowanie terenu jest bowiem pojęciem niedookreślonym, a o tym czy odstępstwo od projektu budowlanego powoduje zmianę zagospodarowania decydują okoliczności konkretnej sprawy.
Nie można się zgodzić ze stanowiskiem przedstawionym w skardze kasacyjnej, iż przewidziana w aneksie zmiana powierzchni lokali mieszkalnych i usługowych jest wyłącznie efektem zmiany układu elementów wypełniających przestrzeń ograniczoną obrysem konstrukcji zewnętrznej pierwotnie projektowanego budynku. Twierdzenie to mogłoby być trafne, ale tylko w przypadku niewielkiego zwiększenia łącznej powierzchni użytkowej budynku wywołanej usunięciem części ścian wewnętrznych. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym możliwości zwiększenia wielkości użytkowej poszczególnych pomieszczeń oraz całego budynku tylko na skutek zmiany układu pomieszczeń, ale stoi na stanowisku, iż tylko zwiększenie wymiarów zewnętrznych budynku pozwala na znaczące powiększenie powierzchni użytkowej budynku.
Analizując aneks do projektu oraz pierwotny projekt budowlany budynku usługowo-mieszkalnego przy ul. S. w R. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż powierzchnia budynku uległa znacznemu zwiększeniu. W tym miejscu należy zauważyć, że ani strony, ani Sąd I instancji nie dostrzegły, iż powoływana wielokrotnie powierzchnia użytkowa lokali użytkowych i mieszkań przewidziana w aneksie do projektu (odpowiednio 613,43 m2 i 431,55 m2) nie jest tożsama z powierzchnią zabudowy z projektu pierwotnego (odpowiednio 261,90 m2 i 198,09 m2). Projekt budowlany zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2000 roku odnosił się bowiem do powierzchni zabudowy działki w łącznej wysokości 459,90 m2, nie zaś do łącznej powierzchni użytkowej budynku liczonej z uwzględnieniem wszystkich kondygnacji. Wskazać także należy, iż aneks do projektu oraz projekt budowlany posługują się różną nomenklaturą, co utrudnia ocenę charakteru zmian. I tak w projekcie budowlanym mowa jest o powierzchni netto, a w aneksie wskazana została powierzchnia użytkowa. Jednocześnie w aneksie nie wskazano łącznej kubatury obiektu, wysokości poszczególnych kondygnacji, ani łącznej wysokości budynku. Dodać także należy, iż od poziomu I piętra znacznemu poszerzeniu uległa przewiązka pomiędzy częścią usługową a częścią mieszkalną budynku, dokonano zmiany umiejscowienia klatek schodowych oraz zabudowano tarasy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego porównanie obydwu projektów, mimo niewyjaśnienia niektórych wyżej wymienionych okoliczności, uzasadnia zapatrywanie, iż zmiany nie dotyczyły wyłącznie elementów wypełniających przestrzeń ograniczoną obrysem konstrukcji zewnętrznej projektowanego obiektu budowlanego. Doszło do zmiany gabarytów budynku w znaczeniu potocznym, zgodnie z definicją zaprezentowaną przez pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną - co do zmiany gabarytów w znaczeniu urbanistycznym ocena jest wyłączona, z uwagi na podnoszony wyżej brak wskazania w aneksie wysokości obiektu. W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż odstąpienie od zatwierdzonego projektu nastąpiło nie tylko w zakresie elementów wypełniających, ale także co do zewnętrznych kształtów, wymiarów budynku i jego elementów konstrukcyjnych. Nie można także zapominać, iż zmiana zewnętrznych kształtów obiektu budowlanego, choćby niezwiązana ze zmianą powierzchni, wpływa na formę obiektu i jego walory architektoniczne.
Powyższe względy stoją za uznaniem za trafne zapatrywania Sądu I instancji, że odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego powoduje zmianę zagospodarowanie terenu, będącego miejscem przedmiotowej inwestycji, a co za tym idzie wymaga ponownego ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy i zagospodarowaniu terenu.
Nietrafny jest także zarzut nie odniesienia się przez Sąd I instancji do ciężkości naruszenia prawa przez organy administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wprawdzie nie wyraża swego stanowiska wprost, ale w części uzasadnienia zawierającej rozważania prawne cały czas odnosi się do wagi naruszenia prawa przez organy administracji. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny pragnie dodać, iż w przypadku zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 36a ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, brak jest sytuacji pośrednich w zakresie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Każdorazowe stwierdzenie, iż zmiana projektu budowlanego wiąże się ze zmianą zagospodarowania przestrzennego pociąga za sobą konieczność przedłożenia nowej decyzji w tym przedmiocie. Wobec czego albo nowa decyzja nie jest konieczna i nie występuje naruszenie prawa, albo nowa decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu jest konieczna, a w przypadku jej braku dochodzi do rażącego naruszenie prawa, tj. art. 34, art. 35 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 36a ust. 1 ustawy – Prawo budowlane oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Na zakończenie należy zauważyć, iż w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten zasadniczo dotyczy ocen prawnych oraz wskazań co do dalszego postępowania formułowanych w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jednakże art. 153 p.p.s.a. może wyjątkowo stanowić podstawę do wyrażania takiej oceny w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym w postępowaniu kasacyjnym. Dlatego, w uzupełnieniu wytycznych co do dalszego postępowania wyrażonych przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę na konieczność rozważenia przez organy administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy podniesionych w niniejszym uzasadnieniu braków przedmiotowego aneksu do projektu budowlanego oraz różnic pomiędzy aneksem, a projektem pierwotnym.
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI