II OSK 1102/22

II OSK 1102/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/
Jan Szuma /sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1391/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-12
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 510
art. 35, art. 28 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1, art. 2, art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 8 pkt 14;
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1391/21 w sprawie ze skargi U. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] oraz umarza postępowanie administracyjne, 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz U. K. kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1396/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę U. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] , którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] o wymeldowaniu U. K. z pobytu stałego w budynku położonym przy [...] w [...] .
Powyższe orzeczenie wydano w następujących okolicznościach.
Pismem datowanym na [...] listopada 2020 r. H. D. wystąpił o wymeldowanie U. K. z pobytu stałego w budynku przy [...] w [...] , położonego na działce nr [...].
W toku postępowania U. K. zeznała, że zamieszkuje w budynku na nieruchomości składającej się z działki nr [...] (sąsiadującej z działka [...]) od około 20 lat. Oświadczyła, że z budynku stanowiącego własność Wnioskodawcy usytuowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...] wyprowadziła się sama, dobrowolnie, nie zostawiając tam żadnych rzeczy osobistych. Przesłuchani w charakterze świadka H. C. oraz J. D. potwierdzili, że rodzina skarżącej zamieszkuje na nieruchomości składającej się z działki nr [...]. H. C. oświadczył, że ten stan rzeczy trwa od 1991 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Burmistrz wymeldował U. K. z pobytu stałego w budynku położonym przy [...] w [...] . Na podstawie poczynionych ustaleń przyjął, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Utrzymując decyzję Burmistrza w mocy Wojewoda akcentował, że budynek położony przy [...] w [...] nie stanowi miejsca pobytu stałego skarżącej, w którym skoncentrowane byłyby jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Powyższe potwierdzają wyjaśnienia składane przez wnioskodawcę oraz zeznania przesłuchanych w sprawie świadków. W ocenie Wojewody również wyjaśnienia skarżącej oraz jej pełnomocnik nie pozostawiają wątpliwości, że wymieniona nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Wojewoda zaznaczył, że organ ewidencyjny nie ma obowiązku ustalania, jakie jest nowe miejsce pobytu osoby, która opuściła miejsce swojego dotychczasowego pobytu. Skarżąca obecnie przebywa na sąsiedniej nieruchomości, położonej na działce oznaczonej nr [...] pod adresem: ul. [...] w [...] . Zdaniem organu odwoławczego ustalenia te są wystarczające do przyjęcia, że zaistniała podstawa do wymeldowania skarżącej w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (na datę decyzji tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 510; dalej "u.e.l."). Wojewoda odstąpił od przeprowadzenia oględzin budynku położonego przy ul. [...] w [...] uznając zebrany materiał za w pełni wystarczający do wydania decyzji – sama skarżąca bowiem nie kwestionuje, że nie zamieszkuje w budynku położonym przy [...] w [...] , stanowiącym własność H. D.
Oddalając skargę U. K. od powyższej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że w świetle akt sprawy, zarówno dokumentów, jak i zeznań świadków, ale także oświadczeń stron (między innymi protokołu przesłuchania skarżącej z dnia [...] lutego 2021 r.), nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie przebywa z zamiarem stałego pobytu w budynku zlokalizowanym na działce nr [...], któremu nadany jest numer porządkowy [...]. Okoliczność ta jest bezsporna również w świetle treści skargi. Sąd zauważył, że skarżąca kwestionuje natomiast nadanie budynkowi zlokalizowanemu na działce nr [...] (w którym aktualnie zamieszkuje) numeru porządkowego ul. [...], w miejsce dotychczasowego numeru porządkowego [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że w niniejszym postepowaniu nie jest uprawniony do dokonywania oceny legalności działań Burmistrza co do nadania numeru porządkowego dla budynku zlokalizowanego na działce nr [...]. Kwestii nadania numeru porządkowego budynkowi zlokalizowanemu na działce nr [...] dotyczyła, wspominana w skardze, sprawa I SA/Wa 521/21. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że jest mu wiadomym z urzędu, że postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywołanej sprawie odrzucił skargę. Z kolei czynności Burmistrza dotyczące nadania numeru porządkowego budynkowi zlokalizowanemu na działce o numerze [...] zostały szczegółowo opisane w piśmie tego organu do Komendy Powiatowej Policji w [...] z [...] marca 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wywiódł dalej, że z uwagi na granice przedmiotowe sprawy należało przede wszystkim skoncentrować się na podstawie materialnej zaskarżonej decyzji – między innymi art. 35 u.e.l. Zgodnie z tym przepisem, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.e.l., wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W ocenie Sądu pierwszej instancji regulacja ta powinna być interpretowana w powiązaniu z istotą i celem instytucji zameldowania. Instytucja zameldowania ma aktualnie wyłącznie charakter rejestracyjny, potwierdzające stan faktyczny w postaci pobytu w lokalu. W realiach sprawy jest okolicznością bezsporną, że skarżąca nie przebywa z zamiarem stałego pobytu w budynku zlokalizowanym na działce na działce nr [...], któremu nadany jest numer porządkowy [...]. Nie podnoszono również, że opuszczenie budynku przy [...] nie miało charakteru dobrowolnego lub trwałego. Reasumując Sąd stwierdził, że skoro wniosek o wymeldowanie z budynku zlokalizowanego na działce [...], któremu nadany jest numer porządkowy [...], złożył uprawniony podmiot (właściciel działki), a nadto spełniona została przesłanka opuszczenia tego miejsca stałego pobytu przez skarżącą, to Burmistrz zobowiązany był orzec o wymeldowaniu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie miały natomiast podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące sporów co do numeru porządkowego, jaki powinien mieć budynek na działce nr [...] (w którym aktualnie zamieszkuje skarżąca). Podobnie, wpływu na kwestię wymeldowania skarżącej nie mogą mieć postępowania cywilne i karne, jako toczą się w związku z brakiem dostępu działki nr [...] oraz problemami z dostępem do mediów na tej działce.
Skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła U. K. , reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając naruszenie:
1. art. 133 § 1 w zw. z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), art. 1 § 1 i § 2 pkt 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137, dalej "P.u.s.a."), art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej "K.p.a.") oraz art. 25 ust. 1 i art. 35 u.e.l. poprzez:
– naruszenie obiektywnego porządku prawnego, który powinien obowiązywać w państwie prawa,
– niewykonanie przez sąd administracyjny kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,
– niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozstrzygnąć,
– całkowicie dowolne ustalenia, że sprawa przed organem pierwszej instancji została wyczerpująco i wszechstronnie wyjaśniona w zakresie, który ma wpływ na jej rozstrzygnięcie,
– pominięcie w analizie i ocenie faktu przyznania przez Wojewodę wydania decyzji Prezydenta z naruszeniem art. 107 K.p.a. w sytuacji tak obszernego materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą,
– nieustalenie okoliczności faktycznych, które mają istotny wpływ na wynik sprawy,
– niedokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji na podstawie administracyjnych akt sprawy zawierających powiadomienie z dnia [...] września 2020 r. (akta administracyjne - pismo o numerze [...]) małżonków K.czarn jako właścicieli nieruchomości [...] o tym, że "dla budynku zlokalizowanego na działce [...] położonej w pobliżu ulicy [...] zostaje ustalony z urzędu numer porządkowy [...]", w sytuacji gdy z treści prezentowanego w sprawie wypisu z rejestru gruntów, oznaczonego datą [...] maja 2019 r., wynika, że adres taki już figurował i nie był kwestionowany przez właścicieli,
– niedokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji na podstawie administracyjnych akt sprawy zawierających zawiadomienie małżonków K. z dnia [...] października 2020 r., [...] o dokonanej zmianie adresu ustalonego z urzędu w dniu [...] września 2020 r na adres ul. [...] - w związku i zgodnie z żądaniem sąsiada H. D. , który złożył wniosek o wymeldowanie 11 - osobowej rodziny oraz żądał zmiany adresu nieruchomości rodziny K. na wskazany przez siebie nowy adres - ul. [...], który uznał za prawidłowy,
– niedokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji w związku z treścią pism Burmistrza z dnia [...] lutego 2021 r., [...] adresowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (który zapewnia na str. 6 uzasadnienia, że sprawę tą zna z urzędu) oraz do Policji z dnia [...] marca 2021 r., [...], w których to pismach organ kilkakrotnie przyznaje podjęcie decyzji w oparciu o wyżej wskazane żądania sąsiada twierdząc jednocześnie, że nieruchomość [...] nie miała numeru porządkowego, co jest sprzeczne z treścią dokumentów urzędowych, a także niewyjaśnienie tych rozbieżności,
– niedokonanie oceny powiadomienia jako potwierdzenia faktu i twierdzeń właścicieli o tym, że po raz pierwszy od roku 1998 organ ustalił adres działki [...], która wcześniej, czyli od daty jej powstania, korzystała z adresu [...],
– nieustalenie i nieprzeprowadzenie analizy jaka jest podstawa faktyczna i prawna stosowania wobec skarżącej twierdzeń o jej zamieszkiwaniu na działce, która ma numer porządkowy [...] i jednocześnie wymeldowanie go "donikąd" w sytuacji, gdy postępowanie w zakresie prawidłowości nadania numeru ul. [...] dla nieruchomości [...] nie jest zakończone, a fakt toczącego się postępowania "jest Sądowi znany z urzędu";
– pominięcie w rozważaniach treści pisma Burmistrza z dnia [...] października 2020 r., nr [...] o zmianie dotychczasowego adresu budynku [...] i nadanie nowego adresu [...], które to pismo nie zawiera pouczenia strony o możliwości i sposobie zaskarżenia takiego stanowiska w sytuacji, gdy strona występowała bez pełnomocnika; przy czym Sąd twierdzi jednocześnie, że z urzędu zna sprawę ustalenia nowego numeru,
– pominięcie w rozważaniach obszernego materiału dowodowego potwierdzającego działania organu z rażącym naruszeniem prawa polegającym na przyjęciu i uwzględnieniu wniosku aktualizacyjnego, złożonego przez osobę trzecią (sąsiada) w stosunku do nieruchomości nie stanowiącej jej własności ani nie użytkowaną przez osobę trzecią, a stanowiącą własność rodziny skarżącej, z jednoczesnym żądaniem nadania tej cudzej nieruchomości nowego, wskazywanego przez tą osobę trzecią - numeru porządkowego oraz z jednoczesnym wnioskiem o wymeldowanie skarżącego "donikąd", czyli nadanie im statusu bezdomnych;
– naruszenie interesu prawnego skarżącej i jej uprawnień podmiotowych, czyli poprzez naruszenie obiektywnego porządku prawnego, który powinien obowiązywać w państwie prawa;
2. art. 134 § 1 w zw. z art. 135 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i art. 28 i 35 u.e.l. poprzez to, że :
– Sąd rozstrzygnął sprawę bez ustalenia istniejącego stanu faktycznego w granicach sprawy oraz z pominięciem dowodów prezentowanych przez skarżącego i z pominięciem ich analizy, opierając się przede wszystkim na treści pisma Burmistrza Miasta [...] do Policji, które to pismo zawiera treści niezgodne z treścią dokumentów urzędowych prezentowanych w sprawie - np. wypisu z rejestru gruntów z 2019 r.;
– w sytuacji, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego, które w ocenie strony były na tyle istotne i oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów Sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku;
3. art. 141 P.p.s.a. poprzez to, że wyrok oddalający skargę w sprawie zawierającej obszerny materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą, nie zawiera uzasadnienia o treści zgodnej z wymogami przedstawionymi w art. 141 § 4 P.p.s.a.
Wskazując na powyższe U. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W dwóch kolejnych pismach procesowych H. D. wnosił o odrzucenie skargi kasacyjnej, argumentując, że jest ona bezzasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Przed przystąpieniem do merytorycznego wywodu należy usystematyzować nieco tematykę niniejszej sprawy.
Organy i następnie akceptujący ich stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skoncentrowały się na kwestii wymeldowania U. K. z miejsca stałego pobytu w kontekście art. 35 u.e.l. Ustalono i uznano za bezsporne, że U. K. zamieszkuje w budynku oznaczonym adresem ul. [...] na działce nr [...], sąsiadującej z działką nr [...] i położonym na niej budynkiem oznaczonym adresem [...]. W świetle tak ustalonych okoliczności organy i Sąd nie miały wątpliwości, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania.
Z kolei U. K. w toku postępowania administracyjnego, sądowego i ostatecznie w skardze kasacyjnej, konsekwentnie eksponuje wiele zagadnień towarzyszących sprawie, takich jak kwestię legitymacji H. D. do zainicjowania postępowań o zmianę numeru porządkowego budynku czy o wymeldowanie, czy kontrowersje wokół legalności nadania przez Burmistrza budynkowi na działce [...] numeru porządkowego ul. [...].
Z pozoru wydawać się może, że argumentacja organów i Sądu oraz argumentacja U. K. nie korespondują ze sobą. Jest jednak między nimi pewien związek, który ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie.
Analizując sprawę całościowo należy dostrzec jej kontekst. Rodzina U. K. pozostawała w sporze z poprzednią właścicielką działki [...] dlatego, że ta druga swymi działaniami utrudniała mieszkańcom budynku na działce [...] dostęp do drogi publicznej: [...], co obejmowało możliwość przejścia przez działkę [...] (od frontu w stosunku do drogi), czy dostęp do instalacji elektrycznej i kanalizacyjno-wodociągowej. O takich okolicznościach świadczy znajdujące się w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji postanowienie Sądu Rejonowego w [...] , I Wydział Cywilny z dnia 25 maja 2020 r., sygn. akt I C 660/19, złożone przez pełnomocnik skarżącej (k. 103 i 104). Powyższe pozwala wywnioskować, że U. K. zależy na utrzymaniu dostępu budynku na działce [...] do drogi publicznej – [...]. Zapewne uznaje ona za prawidłowe takie właśnie powiązanie obiektu z drogą publiczną.
Jak wiadomo właściciel działki nr [...], H. D. pismem datowanym na 6 listopada 2020 r. wystąpił o wymeldowanie U. K. (i pozostałych członków jej rodziny) z adresu przy [...] .
Jednocześnie jednak z akt sprawy (k. 221 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) wynika, że wcześniej, gdyż pismem z dnia 2 czerwca 2020 r., H. D. (jako właściciel nieruchomości nr [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym o numerze porządkowym [...]) zwrócił się do Burmistrza o "zdjęcie z ewidencji osób zameldowanych pod adresem ul. [...]". H. D. wskazał, iż jest właścicielem nieruchomości od 24 marca 2020 r., a rodzina K. zamieszkuje faktycznie budynek usytuowany na sąsiedniej nieruchomości, który nie ma ustalonego numeru porządkowego. Dodatkowo należy nadmienić, że nieruchomość ta pozbawiona jest dostępu do drogi publicznej.
Z wyjaśnień organu utrwalonych w aktach (k. 221 jw.) wynika, że rodzina K. w chwili złożenia pisma zamieszkiwała w budynku, dla którego nie został ustalony numer porządkowy nieruchomości. Wobec tego Burmistrz na podstawie art. 47a ust. 1 i 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 276 z późn. zm., dalej "P.g.k.") oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. z 2012 r., poz. 125) z urzędu dokonał czynności materialno-technicznej polegającej na ustaleniu numeru porządkowego budynku usytuowanego na działce nr [...], jako "[...]A".
Jednak pismem z dnia 11 września 2020 r. H. D. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez ustalenie prawidłowego numeru porządkowego nieruchomości. Burmistrz uwzględnił wniosek i uznał, że przedstawione dokumenty dają podstawę do zmiany przedmiotowego numeru porządkowego nieruchomości i ustalenie nowego numeru od strony ul. Wiejskiej. Zawiadomieniem z dnia 13 października 2020 r. poinformowano zainteresowanych o zmianie numeru porządkowego nieruchomości z ul. "[...]A" na "ul. [...]".
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym jest, że członkowie rodziny K. próbowali kwestionować zmianę numeru porządkowego budynku na działce [...], lecz z powodów formalnych nie było to skuteczne (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 521/21 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2366/22).
Wracając do zasadniczego tematu, to jest kwestii wymeldowania U. K. z miejsca stałego pobytu, należy podkreślić, że w sprawie, w której wydano kwestionowane decyzje o wymeldowaniu na podstawie art. 35 u.e.l., w ogóle nie mamy do czynienia z okolicznościami objętymi zakresem normowania tego przepisu. U. K. żadnego miejsca stałego pobytu nie zmieniła. Z akt (wedle zeznań świadków – H. C.) wynika, że rodzina skarżącej mieszka od lat dziewięćdziesiątych we własnym budynku na działce [...] (wedle wypowiedzi samej skarżącej – od 20 lat). Mieszkała ona wiec i nadal mieszka w tym samym miejscu, oznaczanym przez lata adresem [...].
Współcześnie dopiero, za sprawą inicjatyw H. D. , ustalone zostało, że w płaszczyźnie ewidencyjnej (ewidencji miejscowości, ulic i adresów) brakuje pożądanego formalnego wyodrębnienia adresowego budynku na działce [...]. Budynek ten znajduje się za budynkiem na działce [...], co z perspektywy [...] powoduje wrażenie, że mamy do czynienia z jednym adresem. Budynek na działce [...] jest jednak budynkiem należącym do innych osób, na innej nieruchomości. Jak wiadomo, we wrześniu 2020 r. nadano budynkowi na działce [...] formalnie numer porządkowy [...]A, a następnie w kolejnym miesiącu ul. [...].
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zatem jeden z zarzutów skargi kasacyjnej, to jest obejmujący uchybienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 35 u.e.l. w kontekście eksponowanym przez skarżącą, to jest w kontekście tego, że doszło do wymeldowania jej "donikąd", a także, że doszło do wymeldowania osoby z budynku stanowiącego jej własność, z inicjatywy nieuprawnionego właściciela innej nieruchomości.
Przede wszystkim należy jeszcze raz podkreślić, że nie mamy do czynienia w sprawie w ogóle z sytuacją, w której osoba opuściła miejsce stałego pobytu. Takiej okoliczności nawet nie ustala się. Jedyny "ślad" w tym zakresie związany jest z oświadczeniem skarżącej w trakcie zeznania, że opuściła ona budynek na działce [...] dobrowolnie. Trzeba jednak pamiętać, że nawet jeżeli przed laty taka okoliczność miała miejsce, to i tak była to przeprowadzka w ramach tego samego adresu – budynek na działce [...] funkcjonował przecież też od lat dziewięćdziesiątych pod adresem [...]. To zdarzenie nie rodziło więc obowiązku meldunkowego, jako że obowiązek ten dotyczy właśnie zmiany adresu (art. 25 ust. 1 u.e.l.). Warto w tym zakresie zwrócić uwagę choćby na zeznania Krystiana K. a (k. 209-210 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), który przyznaje, że od urodzenia, to jest od 1995 r., mieszkał w budynku na działce [...] – pod adresem [...]. O fakcie traktowania budynku jako przypisanego takiej ulicy i numerowi porządkowemu świadczy cały szereg dokumentacji sporządzanej na przestrzeni lat (choćby umów z przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym), a z której wynika, że budynek na działce [...] powszechnie uznawany był za budynek pod adresem [...]. Wreszcie trafnie skarżąca podkreśla w skardze kasacyjnej, że już chociażby z danych z rejestru gruntów aktualnych na 7 maja 2019 r. wynika, że położenie działki [...] przypisane jest do adresu [...] (z tym, że dopisano "A"). Dane te wynikają z dokumentu sporządzonego jeszcze przed opisanymi czynnościami ustalenia numeru porządkowego budynku zainicjowanymi przez H. D. (wrzesień 2020 r.), a więc nie można wykluczyć, że budynek na działce [...] miał już niegdyś ustalony numer porządkowy.
Wracając do istoty rozważań dotyczących wymeldowania, stwierdzić należy, że nie doszło do opuszczenia przez U. K. miejsca stałego pobytu. Przeciwnie, wszelkie ustalone przez organy okoliczności wskazują, że adres [...] od lat był miejscem jej zamieszkania.
Genezą "sprawy" jest natomiast fakt ewidencyjny zupełnie innego rodzaju. Budynkowi na działce [...] – we wrześniu i listopadzie 2020 r. – nadano po prostu formalnie, na podstawie art. 47a ust. 1 i 5 P.g.k., nowy numer porządkowy: początkowo [...]A, a następnie [...].
Zmiana numeru porządkowego budynku nie skutkuje wymeldowaniem zamieszkującej w nim osoby. Ona bowiem nie wyprowadza się z miejsca pobytu.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. Wedle art. 26 ust. 1 u.e.l. adres określa się przez podanie między innymi nazwy miasta, ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego.
Numer porządkowy budynku, czy przykładowo nazwa ulicy, są więc elementem adresu. Ich zmiana w odniesieniu do danego budynku nie powoduje realnej zmiany miejsca zamieszkania osoby zameldowanej w tym budynku. W związku z tym, nie ma konieczności wymeldowania tej osoby z dotychczasowego adresu i ponownego zameldowania jej pod nowym adresem.
Należy jednak pamiętać, że w przypadku zmiany numeru porządkowego budynku konieczne jest wprowadzenie tej zmiany do ewidencji ludności (rejestrze mieszkańców – art. 2 u.e.l.). Dane meldunkowe osób zamieszkujących w tym budynku powinny być z urzędu zaktualizowane. Zgodnie z art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 8 pkt 14 u.e.l. organ meldunkowy z urzędu lub na wniosek osoby, której dane dotyczą, dokonują sprawdzenia danych zawartych w rejestrze PESEL oraz w rejestrach mieszkańców, w szczególności w oparciu o posiadane dokumenty i ustalenia stanu faktycznego. W myśl art. 11 ust. 2 u.e.l. w przypadku gdy organ, o którym mowa w art. 10 ust. 1, stwierdzi niezgodność danych zawartych w rejestrze PESEL lub w rejestrze mieszkańców z posiadanymi dokumentami lub ze stanem faktycznym, usuwa tę niezgodność, a jeżeli nie jest właściwy do jej usunięcia, zawiadamia o tym niezwłocznie organ właściwy do rejestracji tych danych na podstawie art. 10 ust. 1 w celu usunięcia tej niezgodności.
W sprawie administracyjnej objętej obecnie kontrolą legalności nie mamy więc w ogóle do czynienia sytuacją "meldunkową", ale ze stanem, w którym na skutek zmiany numeru porządkowego budynku na działce nr [...] zaszła potrzeba zaktualizowania z urzędu danych w rejestrze mieszkańców. Nie było natomiast powodów do wymeldowania U. K. z miejsca stałego pobytu. Zaktualizować należało jedynie z urzędu w rejestrze mieszkańców, w drodze czynności materialno-technicznej – oznaczenie adresowe wymienionego wyżej budynku.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną z uwagi na podniesienie w niej usprawiedliwionego zarzutu naruszenia art. 35 u.e.l., zwłaszcza w zakresie w jakim U. K. zaznaczyła, że "wymeldowano ją donikąd". To sformułowanie Sąd cytuje zamierzenie, gdyż oddaje ono celnie stan rzeczy, w którym doszło do wymeldowania osoby, gdy tymczasem ta w ogóle nie zmieniła miejsca stałego pobytu.
Z opisanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, rozpoznał również skargę poprzez uchylenie decyzji obu instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego. Postępowanie to było bowiem bezprzedmiotowe – jak zaznaczono, sprawa o wymeldowanie w ogóle nie zaistniała, gdyż U. K. nie zmieniła miejsca zamieszkania. Zmieniły się jedynie dane adresowe budynku. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że brał przy tym pod uwagę, iż rozpatrywana sprawa meldunkowa była zainicjowana wnioskiem H. D. – co nakazywałoby rozważyć, czy wniosek ten nie powinien zostać załatwiony w drodze decyzji. Trzeba jednak nadmienić, że H. D. żądał w istocie rzeczy wymeldowania osób z sąsiedniej i nienależącej do niego nieruchomości, do czego nie był a limine legitymowany. Wprawdzie występowała kwestia zbieżności adresu meldunkowego – [...] – U. K. (budynek na działce nr [...]) z adresem budynku H. D. (budynek na działce nr [...]), niemniej zagadnienie to wymagało działań w formie czynności materialno-technicznych polegających na stosownym nadaniu odrębnego numeru porządkowego budynkowi zamieszkanemu przez skarżącą (to organ uczynił o odrębnej procedurze) i zaktualizowania rejestru mieszkańców.
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od rozpoznania pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Dotyczyły one ustaleń faktycznych organów i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Analizowanie tej kwestii jest zbyteczne w sytuacji zupełnie innej oceny prawnej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd akcentuje w tym miejscu jedynie, że w ramach niniejszej sprawy nie mógł analizować eksponowanej w skardze kasacyjnej zasadności zmiany numeru porządkowego budynku na działce [...]. Dokonane zostało to w odrębnej procedurze.
Z powyższych względów, uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. sentencji niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się uiszczone: wpis od skargi (100 zł – potwierdzenie wpływu: k. 25 akt sądowych), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku (potwierdzenie wpływu – k. 120 akt sądowych), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł – potwierdzenie wpływu – k. 164 akt sądowych), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (k. 159 akt sądowych) oraz wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącą (480 i 240 zł) ustalone stosownie do § 14 ust. 1 lit. c i ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).
Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.