II OSK 110/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-26
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzennewarunki zabudowyzabudowa zagrodowaart. 61 u.p.z.p.zasada dobrego sąsiedztwaNSApostępowanie administracyjneskarga kasacyjnawsa

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że brak analizy art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu przestrzennym nie stanowił naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy, gdy inwestor zaakceptował warunki zabudowy ustalone na zasadach ogólnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o warunkach zabudowy, uznając, że organy nie zbadały art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu przestrzennym, dotyczącego zabudowy zagrodowej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że błąd ten nie miał wpływu na wynik sprawy, ponieważ inwestor zaakceptował warunki ustalone na zasadach ogólnych, a sama analiza urbanistyczna była prawidłowa. NSA podkreślił, że art. 61 ust. 4 nie ma bezwzględnego pierwszeństwa i nie zawsze musi być badany, zwłaszcza gdy inwestor nie kwestionuje decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji A. R. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy nie zbadały art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), który stanowi wyjątek od zasady dobrego sąsiedztwa dla zabudowy zagrodowej, gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego przekracza średnią gminną. WSA stwierdził, że brak ustaleń w tym zakresie stanowił istotne naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) i mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. NSA podkreślił, że art. 184 p.p.s.a. nakazuje oddalenie skargi, jeżeli mimo błędnego uzasadnienia orzeczenie odpowiada prawu. Sąd wskazał, że WSA błędnie zinterpretował art. 61 ust. 4 u.p.z.p., uznając jego bezwzględne pierwszeństwo i konieczność badania w każdej sprawie dotyczącej zabudowy zagrodowej. NSA wyjaśnił, że przepis ten wprowadza wyjątek, który nie zawsze musi być stosowany, zwłaszcza gdy inwestor nie kwestionuje decyzji ustalonej na zasadach ogólnych i gdy analiza urbanistyczna jest prawidłowa. Sąd podkreślił, że błąd organów w zakresie niezbadania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie miał wpływu na wynik sprawy, ponieważ inwestor zaakceptował warunki zabudowy, a sama inwestycja spełniała pozostałe wymogi z art. 61 ust. 1 pkt 2-6 u.p.z.p. NSA uznał, że uchylenie decyzji przez WSA było niezasadne, gdyż prowadziło jedynie do przedłużenia postępowania i nie wpłynęło na ostateczne rozstrzygnięcie. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę, odstępując od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie przepisów postępowania, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA błędnie uchylił decyzję, ponieważ brak analizy art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie wpłynął na wynik sprawy, gdyż inwestor zaakceptował warunki zabudowy ustalone na zasadach ogólnych, a sama analiza urbanistyczna była prawidłowa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § 1 pkt 2 - 6

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § 4

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że niewyjaśnienie przez organy administracji okoliczności określonych w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

nie ma doniosłego znaczenia takie naruszenie, które wpłynęło jedynie na przebieg postępowania np. na skutek wadliwej wykładni przepisu organ podjął dodatkowe, w istocie zbędne, czynności. nie można mieć pewności, jaki wpływ na wydanie rozstrzygnięcia miało konkretne uchybienie, ale sąd uchylając decyzję musi rozważyć, czy istnieje prawdopodobieństwo, że gdyby nie doszło do stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy byłoby inne. nie sposób uznać, że takie postępowanie było wadliwe. nie jest prawidłowe uchylanie decyzji organów jedynie w celu wytknięcia ewentualnych błędów niemających wpływu na wynik sprawy.

Skład orzekający

Jerzy Stankowski

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Marta Laskowska - Pietrzak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wpływ naruszeń proceduralnych na wynik sprawy, zasada związania sądu oceną prawną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zabudową zagrodową i interpretacją art. 61 ust. 4 u.p.z.p. w kontekście akceptacji warunków przez inwestora.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest wykazanie wpływu naruszenia prawa na wynik sprawy, nawet jeśli doszło do uchybienia proceduralnego. Pokazuje też, że nie zawsze stosowanie przepisów szczególnych jest obligatoryjne.

Błąd proceduralny, który nie wpłynął na wynik sprawy? NSA wyjaśnia, kiedy uchylenie decyzji jest uzasadnione.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 110/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Marta Laskowska - Pietrzak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Łd 446/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-09-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 188 w zw. z art. 151, art. 207 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia [...] września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 446/23 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 września 2023 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 446/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uwzględnił skargę A.R. (dalej jako: skarżąca) i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej także jako: Kolegium) z dnia [...] lutego 2023 r. oraz decyzję Wójta Gminy G. (dalej także jako: Wójt) z dnia [...] grudnia 2022 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy dokonały prawidłowej analizy urbanistycznej i właściwie wyznaczyły parametry planowanej inwestycji. Trafnie wskazały, że zamierzenie budowlane spełnia pozostałe warunki, wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.; dalej jako: u.p.z.p.)
Jednakże decyzje organów obu instancji zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, bowiem organy przy podejmowaniu rozstrzygnięć nie uwzględniły treści art. 61 ust. 4 u.p.z.p. i nie poczyniły żadnych ustaleń faktycznych pod kątem ewentualnego wypełnienia przez planowaną inwestycję dyspozycji tego przepisu. Stanowi on, że przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.
Składając wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej przez siebie inwestycji w postaci budynku mieszkalnego jednorodzinnego inwestor podkreślił, iż dotyczy ona zabudowy zagrodowej. Wskazał również, iż powierzchnia gospodarstwa rolnego, z którym związana jest inwestycja, wynosi 1,7357 ha.
Zdaniem sądu pierwszej instancji w przypadku inwestycji dotyczącej zabudowy zagrodowej, uzasadnienie decyzji winno wskazywać, w jaki sposób organ rozumie pojęcie zabudowy zagrodowej, co należy w wyczerpujący i logiczny sposób uzasadnić, a także zawierać analizę, czy zabudowa zagrodowa związana jest z prowadzonym przez inwestora gospodarstwem rolnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że z treści wydanych w sprawie decyzji, jak i z wyników analizy urbanistycznej nie wynika, czy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z zabudową zagrodową na działce inwestora przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie G., co zwalniałoby organ od szczegółowej analizy zgodności parametrów planowanej zabudowy z istniejącą na obszarze analizowanym. Brak tych ustaleń stanowi o istotnym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co w konsekwencji mogło doprowadzić do naruszenia art. 61 ust. 4 u.p.z.p., na skutek czego wydane w sprawie decyzje są wadliwe. Sąd zauważył, że może dojść do sytuacji, w której planowana inwestycja nie będzie musiała spełniać zasady dobrego sąsiedztwa, o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., co w konsekwencji wpłynęłoby na zakres, bądź nawet zasadność przeprowadzania analizy urbanistycznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podnosząc zarzuty naruszenia następujących przepisów:
← art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1-6 w zw. z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. przez ich błędną wykładnię i uznanie, że nieustalenie przez organ lokalizacyjny występowania przesłanek zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. w przypadku, w którym przeprowadzono analizę urbanistyczną w pełnym zakresie i której wyniki wskazują na spełnienie wszystkich przesłanek ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1-6 u.p.z.p., stanowi naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, podczas gdy uchybienie to pozostawało bez wpływu na jej wynik (dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy);
← art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 i w zw. z art. 61 ust. 4 u.p.z.p., przez ich błędną wykładnię i uznanie, że w przypadku lokalizowania zabudowy o charakterze zagrodowym zawsze zachodzi konieczność dokonania ustalenia związku planowanej zabudowy z gospodarstwem rolnym inwestora, podczas gdy konieczność taka zachodzi wyłącznie w warunkach stosowania wyjątku określonego w art. 61 ust. 4 u.p.z.p., tj. gdy ma miejsce lokalizowanie zabudowy zagrodowej związanej z gospodarstwem rolnym, którego powierzchnia przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie;
← art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że organy administracji naruszyły wymieniony przepis u.p.z.p.;
← art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że niewyjaśnienie przez organy administracji okoliczności określonych w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. mogło mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy ustalenie tych okoliczności - wobec stwierdzenia wszystkich przesłanek ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1-6 u.p.z.p - nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
W oparciu o wyżej wskazane podstawy skargi kasacyjnej organ skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i oddalenie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, T. W. (inwestor) wskazał, że popiera skargę kasacyjną, a jego intencją było uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy zagrodowej w "normalnym trybie", ponieważ jego gospodarstwo jest nieduże.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Sąd nie uchyla decyzji w każdym przypadku stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, a jedynie wtedy, gdy mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji, gdy nawet przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji byłaby taka sama (por. wyrok NSA z 15 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 1529/20). W szczególności należy podkreślić, że nie ma doniosłego znaczenia takie naruszenie, które wpłynęło jedynie na przebieg postępowania np. na skutek wadliwej wykładni przepisu organ podjął dodatkowe, w istocie zbędne, czynności.
Naruszenie przepisów postępowania może być podstawą uchylenia decyzji, jeżeli sąd stwierdzi, że daje ono podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 pkt 1 lit. b-c p.p.s.a.). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego. Nigdy nie można mieć pewności, jaki wpływ na wydanie rozstrzygnięcia miało konkretne uchybienie, ale sąd uchylając decyzję musi rozważyć, czy istnieje prawdopodobieństwo, że gdyby nie doszło do stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy byłoby inne.
Wadliwość wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ma charakter wieloaspektowy.
Po pierwsze sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 61 ust. 4 u.p.z.p., zgodnie z którym przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., czyli wprowadzających zasadę dobrego sąsiedztwa, nie stosuje się do zabudowy zagrodowej w przypadku, gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Jest to niewątpliwie przepis szczególny. Chociaż literalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że ma on charakter kategoryczny, wyłączający tryb podstawowy – z uwagi na posłużenie się sformułowaniem "nie stosuje się", to do takiego wniosku nie prowadzą wyniki wykładni systemowej i celowościowej. Analizując treść art. 61 ust. 4 u.p.z.p. należy mieć na uwadze, że został wprowadzony w celu umożliwienia rolnikom posiadającym duże gospodarstwa rolne, wydzielenie obszarów przeznaczonych pod zabudowę zagrodową, nawet o charakterze rozproszonym, niezależnie od sposobu zagospodarowania sąsiednich działek. W orzecznictwie słusznie wskazuje się, że bez tego przepisu na obszarach rolnych, rzadko zabudowanych, realizowanie wielu inwestycji byłoby wykluczone, ze względu na brak możliwości nawiązania do jakiejkolwiek zabudowy w użytkowanej rolniczo okolicy (por. wyrok NSA z 2 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 488/19 i cyt. tam orzecznictwo). Inwestor występujący o ustalenie warunków dla zabudowy zagrodowej z zastosowaniem art. 61 ust. 4 u.p.z.p. zobowiązany jest wykazać, że planowana inwestycja ma służyć obsłudze prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego, czyli jest zapleczem tego gospodarstwa rolnego, a zabudowa zagrodowa ma służyć trwale prowadzonemu gospodarstwu rolnemu o stosunkowo dużej powierzchni (por. wyrok NSA z 23 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 1735/19).
Dokonując wykładni art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie można tracić z pola widzenia, że jednym z celów ustawy jest wprowadzenie ładu przestrzennego, w tym urbanistycznego. Cel ten jest realizowany poprzez wydanie decyzji o warunkach zabudowy w przypadku spełnienia m. in. zasady dobrego sąsiedztwa. Ustawodawca wprowadzając art. 61 ust. 4 u.p.z.p. miał na uwadze konieczność umożliwienia rozwoju dużym gospodarstwom rolnym. Jednakże zasada ewolucyjnego rozwoju zabudowy ma charakter zasady, a tryb z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. wprowadza od niego wyjątek.
Nie sposób przyjąć, że o ile inwestor zmierza do wydania decyzji o warunkach zabudowy na zasadach ogólnych, a szczególnie, gdy istnieją podstawy do wydania takiego rozstrzygnięcia, to organ ma bezwzględny obowiązek rozważenia możliwości zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Taka wykładnia zaprzecza podstawowym zasadom zagospodarowania przestrzennego, a przy tym zasadzie szybkości postępowania. Jeżeli bowiem wstępna ocena wniosku nie wskazuje na spełnienie przesłanek trybu szczególnego (zwłaszcza gdy zasadności jego zastosowania nie dostrzega sam inwestor), a w toku postępowania nie ujawnią się okoliczności uzasadniające rozważenie zastosowania tego przepisu – gdyż nie ma podstaw do odmowy wydania warunków zabudowy zgodnie z treścią wniosku – to wydanie decyzji na zasadach ogólnych jest jak najbardziej prawidłowe i pożądane w świetle zasad zagospodarowania przestrzennego.
W tym miejscu należy podkreślić, że również tryb ogólny nie ma pierwszeństwa zastosowania przed szczególnym, wskazanym w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Zastosowanie przepisu szczególnego przy ustalaniu warunków zabudowy lub odstąpienie od badania spełnienia przesłanek określonych w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. i przeprowadzenie postępowania na zasadach ogólnych zawsze powinno wynikać z okoliczności konkretnej sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że inwestor we wniosku wskazał, że planowana inwestycja znajduje się na terenie, na którym już istnieje zabudowa zagrodowa. Natomiast projektowany sposób zagospodarowania to "budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego". Nie kwestionując prawidłowych spostrzeżeń sądu pierwszej instancji w zakresie wykładni pojęcia "zabudowy zagrodowej", należy zauważyć, że nawet wskazanie, że wniosek dotyczy zabudowy zagrodowej nie oznacza, że sprawa automatycznie zostanie rozpoznana na zasadach szczególnych. Istnieje bowiem możliwość realizacji zabudowy zagrodowej w oparciu o zasadę kontynuacji np. w małych gospodarstwach rolnych.
Treść wniosku w żadnym aspekcie nie wskazuje na wolę inwestora zainicjowania postępowania w trybie art. 61 ust. 4 u.p.z.p., w szczególności nie zawiera odpowiedniej argumentacji i dokumentacji, pozwalających na stwierdzenie ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie. W sprawie została wydana decyzja ustalająca warunki zabudowy, odpowiadająca treści wniosku, która nie została zakwestionowana przez inwestora.
Niewątpliwie trafnie sąd pierwszej instancji zauważył, że organ wydał decyzję na zasadach ogólnych i nie zbadał, czy zachodzą okoliczności wskazane w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Organy administracji obu instancji w ogóle nie rozważyły możliwości zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Jednakże w świetle powyższych rozważań nie sposób uznać, że takie postępowanie było wadliwe.
W drugiej kolejności należy zauważyć, że organ prowadzący postępowanie musi jednoznacznie wskazać, czy ustala warunki zabudowy na zasadach ogólnych, czy też szczególnych (art. 61 ust. 4 u.p.z.p.), gdyż wskazane tryby mają charakter rozłączny (por. wyrok NSA z 2 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 488/19). W tym drugim przypadku nie sporządza się analizy urbanistycznej pod kątem spełnienia zasady kontynuacji tak funkcji, jak i parametrów zabudowy zagrodowej. Należy jednak zauważyć, że wyznaczenie obszaru analizowanego i przeprowadzenie analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu następuje w celu zbadania warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Natomiast na podstawie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. ustawodawca wyłączył jedynie konieczność badania przesłanek wskazanych w pkt 1 tego przepisu, a dokonanie analizy jest konieczne celem ustalenia, czy inwestycja spełnia pozostałe przesłanki. Analiza przeprowadzona w tym trybie ma zupełnie inny charakter niż analiza uwzględniająca warunki z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., w szczególności można odstąpić od wyznaczenia obszaru analizowanego na mapie stanowiącej załącznik do analizy, jednakże nie można w pełni odstąpić od jej przeprowadzenia (por. analogiczne stanowisko WSA w Lublinie w wyroku z 20 marca 2024 r., sygn. II SA/Lu 203/24).
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organ przeprowadzając analizę w pełnym zakresie poczynił więcej ustaleń niż byłoby to konieczne w przypadku, gdyby w sprawie miał zastosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p.
Jednocześnie należy zasygnalizować, że treść art. 61 ust. 4 u.p.z.p. wskazuje na konieczność weryfikacji innych przesłanek tj. czy planowana inwestycja pozostaje w związku z istniejąca zabudową zagrodową, wielkości gospodarstwa rolnego i średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w danej gminie. Nie jest zatem tak, że zastosowanie trybu określonego w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. niewątpliwie przyśpieszyłoby postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że (ewentualne) zastosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której przeprowadzenie analizy nie byłoby konieczne. Jak wskazano powyżej jest to stanowisko błędne, a ponadto jest to element wpływający na zakres prowadzenia postępowania. W realiach niniejszej sprawy kwestia ta nie wpłynęła na wynik sprawy, gdyż ustalono warunki zabudowy zgodnie z wnioskiem.
Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wskazał, że "organy dokonały prawidłowej analizy urbanistycznej i właściwie wyznaczyły parametry planowanej inwestycji. Trafnie również wskazały, iż zamierzenie budowlane spełnia pozostałe warunki wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2-6 u.p.z.p." Jedyną podstawą uchylenia decyzji – i to decyzji obu instancji – było odstąpienie przez organy obu instancji od ustalenia czy w sprawie ma zastosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p. W tym miejscu należy podkreślić, że inwestor nie wniósł skargi na decyzję Kolegium, zatem akceptuje wyznaczone parametry.
Sąd pierwszej instancji powinien rozważyć jakie będą skutki wydania wyroku w zaskarżonym kształcie, mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a., czyli związanie organu oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu. O ile nie ulegnie zmianie stan prawny a organ stwierdzi, że art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie ma zastosowania w sprawie, wyda dokładnie taką samą decyzję, gdyż sąd nie zakwestionował prawidłowości sporządzenia analizy i trafności wyznaczonych parametrów. Natomiast w sytuacji, gdy inwestycja spełnia warunki określone w art. 61 ust. 4 u.p.z.p., to organ uwzględni w pełni wniosek skarżącego. Skoro bowiem uzna, że przepisy art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. na mocy art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie mają w sprawie zastosowania, a sąd już przesądził o spełnieniu pozostałych przesłanek do wydania decyzji, to organ będzie zobligowany do wydania decyzji pozytywnej dla inwestora.
Oznacza to, że niezależnie od wyniku weryfikacji spełnienie przesłanki z art. 61 ust. 4 u.p.z.p., zostanie wydana taka sama decyzja. Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji prowadzi jedynie do przedłużenia postępowania i otwiera możliwość instrumentalnego wykorzystania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. do kwestionowania dalszych rozstrzygnięć przez osoby dążące do zatrzymania procesu inwestycyjnego. Istotą wskazanego przepisu jest wprowadzenie ułatwienia dla inwestora, nie powinien zatem być wykorzystywany w istocie do celu przeciwnego.
Jak wskazano powyżej w tej sprawie doniosłe znaczenie ma okoliczność, że to nie inwestor zakwestionował decyzję o warunkach zabudowy. Nie można także tracić z pola widzenia, że rozstrzygnięcie decyzji zasadniczo odpowiada treści wniosku. Z okoliczności sprawy wynika, że inwestor nie dąży do zakwestionowania decyzji w wydanym kształcie. Zastosowanie trybu szczególnego mogłoby jedynie doprowadzić do uwzględnienia wniosku inwestora w wyższym stopniu, skargę natomiast wniósł inny podmiot. Jedynie ubocznie należy zatem zauważyć, że sąd pierwszej instancji powinien rozważyć tę kwestię w kontekście art. 134 § 2 p.p.s.a., który jednakże nie był podstawą skargi kasacyjnej.
Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że tryb wskazany
w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie wyłącza możliwości wydania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy na zasadach ogólnych i nie ma bezwzględnego pierwszeństwa zastosowania. Nie istnieją ani prawne podstawy, ani nawet racjonalne argumenty pozwalające na stwierdzenie wadliwości wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy, zgodne z treścią wniosku, lecz na zasadach ogólnych jedynie z tego względu, że potencjalnie możliwe było wydanie decyzji w trybie szczególnym wskazanym w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. W szczególności sąd pierwszej instancji powinien zważyć, że nawet przyjmując odmienną wykładnię przepisu, zgodnie z którą art. 61 ust. 4 u.p.z.p. wprowadza tryb mający pierwszeństwo przed zwykłym, to w realiach niniejszej sprawy nie mogło to wpłynąć na wynik sprawy. Nie jest prawidłowe uchylanie decyzji organów jedynie w celu wytknięcia ewentualnych błędów niemających wpływu na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy należy wskazać, że zasadny jest przede wszystkim zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że niewyjaśnienie przez organy administracji okoliczności określonych w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. W pełni należało bowiem podzielić rozważania sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przeprowadzenia analizy i właściwego wyznaczenia parametrów oraz uznać za trafną ocenę spełnienia przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 2-6 u.p.z.p.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI