II OSK 1097/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające umorzenia grzywny nałożonej w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki części budynku. Skarżący zarzucał sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 189f k.p.a. (poprzez jego niezastosowanie i nieudzielenie pouczenia) oraz art. 125 § 1 u.p.e.a. (poprzez jego niewłaściwe zastosowanie), a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 133 § 1 p.p.s.a. (wydanie wyroku bez zapoznania się z aktami) i art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak wyczerpującego ustosunkowania się do zarzutów). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu badając nieważność postępowania, uznał skargę za niezasadną. Sąd podkreślił, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, a jej umorzenie jest możliwe wyłącznie w przypadku wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, zgodnie z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak było podstaw do zastosowania art. 189f k.p.a., który dotyczy kar administracyjnych, a nie środków egzekucyjnych. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo rozpatrzyły wniosek o umorzenie grzywny, a skarżący nie wykonał dobrowolnie nałożonego obowiązku rozbiórki. W związku z tym, na podstawie art. 184 p.p.s.a., NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących grzywny w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym, rozróżnienie między środkami egzekucyjnymi a karami administracyjnymi, oraz zasady umarzania grzywny.
Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji obowiązku niepieniężnego w administracji. Interpretacja art. 189f k.p.a. jako niedotyczącego środków egzekucyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy grzywna nałożona w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego podlega umorzeniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 189f k.p.a., czy też wyłącznie na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, a nie karą administracyjną, dlatego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące kar (w tym art. 189f k.p.a.) nie mają zastosowania. Umorzenie grzywny jest możliwe wyłącznie w przypadkach określonych w art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli po wykonaniu obowiązku.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że grzywna w celu przymuszenia służy jako środek nacisku do wykonania obowiązku, a nie jako sankcja karna. Przepisy k.p.a. dotyczące kar administracyjnych nie mają zastosowania do środków egzekucyjnych. Jedyną podstawą umorzenia grzywny jest wykonanie obowiązku, co wynika wprost z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Czy organ egzekucyjny ma swobodę w wyborze środka egzekucyjnego (grzywna w celu przymuszenia vs. wykonanie zastępcze) i czy jego wybór powinien uwzględniać niedogodności zobowiązanego?
Odpowiedź sądu
Wybór środka egzekucyjnego należy do gestii organu egzekucyjnego, który kieruje się skutecznością egzekucji, a nie niedogodnościami zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organ ma prawo wyboru środka egzekucyjnego, a jego decyzja powinna być ukierunkowana na skuteczne wykonanie obowiązku. Grzywna w celu przymuszenia jest uznawana za środek mniej dolegliwy, a jej nałożenie nie wyklucza możliwości jej zwrotu lub umorzenia po wykonaniu obowiązku.
Przepisy (19)
Główne
u.p.e.a. art. 125 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Umorzenie grzywny nałożonej w celu przymuszenia jest możliwe wyłącznie w przypadku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
u.p.e.a. art. 125 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywna nałożona, a nie uiszczona lub nieściągnięta, może zostać umorzona w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 7 § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.
u.p.e.a. art. 121
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 126
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywna może podlegać zwrotowi w przypadku wykonania obowiązku.
u.p.e.a. art. 125 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 189f § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy kar administracyjnych, nie ma zastosowania do grzywny w celu przymuszenia.
k.p.a. art. 189f § § 2
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy kar administracyjnych, nie ma zastosowania do grzywny w celu przymuszenia.
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189b
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja kar administracyjnych.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 189f § 1 lub § 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie i nieudzielenie pouczenia pomimo tego, że w sprawie zachodziły przewidziane w tym przepisie przesłanki do odstąpienia od nałożenia grzywny. • Naruszenie art. 125 § 1 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnej wykładni, polegającej na przyjęciu, że w realiach niniejszej sprawy zasadnym było nałożenie grzywny, zamiast poprzestanie przez organ na pouczeniu, a to zgodnie z art. 189 f § 1 lub § 2 k.p.a. • Naruszenie art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, ponieważ w ocenie skarżącego kasacyjnie stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdyż obowiązek stał się bezprzedmiotowy, a w sprawie zachodzą podstawy do zastosowania art. 189 f k.p.a. • Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z kompletnymi aktami wszystkich spraw związanych z przedmiotem sporu, w sytuacji gdy Sąd nie dysponował pełnymi aktami spraw, lecz jedynie pojedynczymi dokumentami. W związku z tym zamknięcie rozprawy nastąpiło wcześnie, a Sąd bezpodstawnie uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia przejawiający się w braku wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 lub § 2 k.p.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. […]
Godne uwagi sformułowania
Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. • Nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. • Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. • Przepis art. 189f k.p.a. w ogóle nie mógł mieć w sprawie zastosowania, albowiem dotyczy on tylko nakładanych kar administracyjnych. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, nie zaś karą administracyjną. • Jest to jedyna okoliczność, z którą ustawodawca wiąże umorzenie grzywny i brak jest podstaw do orzekania o umorzeniu grzywny na podstawie innych okoliczności niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
członek
Marta Laskowska - Pietrzak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących grzywny w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym, rozróżnienie między środkami egzekucyjnymi a karami administracyjnymi, oraz zasady umarzania grzywny."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji obowiązku niepieniężnego w administracji. Interpretacja art. 189f k.p.a. jako niedotyczącego środków egzekucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania środków egzekucyjnych w administracji i rozróżnienia między nimi a karami. Jest to istotne dla prawników procesowych i administracyjnych.
“Grzywna w celu przymuszenia – kiedy można ją umorzyć, a kiedy nie? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.