II OSK 1096/15

Naczelny Sąd Administracyjny2017-01-31
NSAAdministracyjneWysokansa
elektrownie wiatroweśrodowiskopostępowanie administracyjnedecyzja o środowiskowych uwarunkowaniachocena oddziaływania na środowiskoprawo administracyjneNSASKOWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, uznając, że SKO prawidłowo uchyliło decyzję organu I instancji z powodu braku oceny materiału dowodowego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B. L. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję SKO w Ciechanowie. SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy Raciąż odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy farmy wiatrowej, wskazując na brak oceny materiału dowodowego przez organ I instancji. WSA w Warszawie utrzymał w mocy decyzję SKO. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z powodu niewyjaśnienia sprawy przez organ I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie. Sprawa dotyczyła odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie parku elektrowni wiatrowych. Organ I instancji (Wójt Gminy Raciąż) odmówił wydania decyzji, wskazując na zbyt bliską odległość od zabudowań i potencjalny negatywny wpływ na zdrowie mieszkańców. SKO w Ciechanowie uchyliło tę decyzję, stwierdzając, że Wójt nie ocenił zebranego materiału dowodowego, w tym raportu oddziaływania na środowisko i opinii innych organów, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania. WSA w Warszawie oddalił skargę B. L. na decyzję SKO, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że postępowanie wyjaśniające obejmuje nie tylko zebranie materiału dowodowego, ale także jego kompleksową ocenę. Brak takiej oceny przez organ I instancji uzasadniał wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, co było zgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ I instancji, mimo zebrania materiału dowodowego, całkowicie odstąpił od jego merytorycznej oceny, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania i wymagało wyjaśnienia sprawy w pełnym zakresie.

Uzasadnienie

NSA uznał, że postępowanie wyjaśniające w administracji obejmuje nie tylko zebranie dowodów, ale także ich ocenę. Brak oceny materiału dowodowego przez organ I instancji (Wójta Gminy Raciąż) uzasadniał wydanie przez organ odwoławczy (SKO) decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia organowi odwoławczemu uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jeśli naruszono przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.o.ś. art. 77

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Określa organy, których opinie i uzgodnienia są wymagane przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

u.o.o.ś. art. 80 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Stanowi, że organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień, ustalenia raportu, udział społeczeństwa i ewentualne postępowanie transgraniczne.

u.o.o.ś. art. 85 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Reguluje uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wymagając informacji o uwzględnieniu wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ I instancji nie dokonał oceny zebranego materiału dowodowego, w tym raportu oddziaływania na środowisko i opinii organów opiniujących, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu konieczności wyjaśnienia sprawy w pełnym zakresie.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie przyjął, że SKO prawidłowo rozpoznało sprawę w drugiej instancji, naruszając przepisy postępowania. Przepisy art. 136 i 138 k.p.a. nie przystają do specyfiki postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozpoznać sprawę, nakładając na inwestora obowiązek ponownego sporządzenia raportu lub przeprowadzenia konsultacji ze społeczeństwem.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie wyjaśniające nie ogranicza się do zebrania pełnego materiału dowodowego, ale obowiązkiem organu I instancji jest również dokonanie kompleksowej jego oceny. Brak oceny zebranych dowodów przez organ I instancji prowadzi do konkluzji, że organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania decyzji kasacyjnej z powodu stwierdzenia naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. skutkującego koniecznością wyjaśnienia sprawy w pełnym zakresie. Organ odwoławczy nie może uzupełniać braków w ocenie materiału dowodowego przez organ I instancji.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Wojciech Mazur

sprawozdawca

Iwona Niżnik-Dobosz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sprawach środowiskowych, gdzie organ I instancji nie dokonał oceny materiału dowodowego. Podkreślenie obowiązku kompleksowej oceny dowodów przez organ I instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań środowiskowych i stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście oceny materiału dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniach środowiskowych – obowiązku oceny materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą wpływać na przebieg postępowania.

Brak oceny dowodów przez urząd? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy decyzja administracyjna jest wadliwa.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1096/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Niżnik - Dobosz
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Wojciech Mazur /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 182/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-11-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 182/14 w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. IV SA/Wa 182/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
[...] sp. z o. o. z siedzibą w W. w dniu 19 czerwca 2012 r. wystąpiła do Wójta Gminy Raciąż o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na "Budowie w obrębie miejscowości K., gmina R., parku elektrowni wiatrowych "[...]", o łącznej mocy do 6MW, składającej się z dwóch turbin wiatrowych o mocy do 3 MW każda, maksymalnej ich wysokości do 190 m n.p.t., wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz przyłączem", załączając do wniosku kartę informacyjną planowanego przedsięwzięcia.
W ramach wszczętego przez Wójta Gminy Raciąż postępowania B. i M. L. (dalej: skarżący) podnieśli, że nie wyrażają zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, powołując się na zbyt bliską odległość od działki nr [...] będącej ich własności. Następnie pismami z 17 lipca 2012 r. protesty wobec planowanego przedsięwzięcia złożyły inne osoby. Spółka [...] w dniu 10 października 2012 r. przedłożyła Wójtowi Gminy Raciąż "Raport oddziaływania na środowisko elektrowni wiatrowych w obrębie miejscowości K., gm. [...]", sporządzony przez dr inż. M. S. Następnie organ I instancji pismami z dnia 17 października 2012 r. wystąpił do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Ciechanowie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płońsku o wydanie opinii w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia.
W dniu 30 października 2012 r. do Urzędu Gminy w Raciążu wpłynęło pismo skarżących skierowane do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Ciechanowie oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płońsku, w którym skarżący zawarli szereg zastrzeżeń do oceny oddziaływania na środowisko przedstawionej dla planowanego przedsięwzięcia. Swoje zastrzeżenia, tak do karty informacyjnej, jak i raportu, oraz do całego przedsięwzięcia przedstawili również A. i J. S. oraz Społeczny Komitet Protestacyjny przeciw budowie elektrowni wiatrowej "[...].
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Płońsku w dniu 30 października 2012 r. pozytywnie zaopiniował realizację planowanej inwestycji. Zdaniem organu opiniującego, realizacja planowanego przedsięwzięcia nie pogorszy poszczególnych elementów środowiska i nie wpłynie negatywnie na środowisko jako całość oraz nie spowoduje pogorszenia warunków higieniczno-sanitarnych okolicznych mieszkańców.
Skarżący w piśmie z 12 listopada 2012 r. skierowanym do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Ciechanowie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płońsku ponownie przedstawili swoje uwagi i zastrzeżenia do raportu. Na wniosek Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie spółka [...] w dniu 3 grudnia 2012 r. przedstawiła dokument zatytułowany "Odpowiedź na kolejne wątpliwości mieszkańców związane z lokalizacją, farmy wiatrowej w gm. [...]", a następnie przy piśmie z 12 grudnia 2012 r. przedłożyła "Uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko elektrowni wiatrowych w miejscowości K., gm. [...]". W dniu 19 marca 2013 r. do Urzędu Gminy w Raciążu wpłynęło pismo Ministerstwa Zdrowia, w którym stwierdzono, iż Ministerstwo "[...] nie dysponuje własnymi ekspertyzami, raportami ani badaniami naukowym w zakresie wpływu elektrowni wiatrowych na zdrowie ani nie zaleca odległości budowania farm wiatrowych od zamieszkałych przez ludzi budynków ".
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2013 r. uzgodnił realizację planowanego przez spółkę [...] przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji.
Wójt Gminy Raciąż decyzją z dnia 5 września 2013 r. odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przez spółkę [...] przedsięwzięcia. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że odległość od planowanej inwestycji wiatrowej do najbliższych zabudowań (działki nr [...]) jest mniejsza niż 500 m, a ponadto elektrownia wiatrowa może mieć negatywny wpływ na zdrowie mieszkańców i obniżyć jakość życia społeczności lokalnej. Stwierdził także, że zmieni się krajobraz wsi K., w której dotychczas nie została zlokalizowana żadna zabudowa przemysłowa. Ze względu na wysokość planowanych elektrowni wiatrowych będą one widoczne z każdego miejsca wsi K., jak również z innych pobliskich miejscowości.
Od ww. decyzji spółka [...] złożyła odwołanie, w którym podniosła, iż pomimo uzyskania pozytywnych opinii i uzgodnień zarówno Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie, jak i Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w Płońsku, organ I instancji odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, nie wskazując przy tym zasadności i słuszności swojego stanowiska.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie decyzją z [...] października 2013 r. uchyliło decyzję Wójta Gminy Raciąż z dnia [...] września 2013 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235), dalej: u.o.o.ś., wprost wskazuje jakie są warunki konieczne do spełnienia w celu uzyskania decyzji określającej uwarunkowania środowiskowe. Przesłankami wydania decyzji odmawiającej zgody na realizację przedsięwzięcia mogą być : niezgodność planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, odmowa uzgodnienia warunków realizacji przez organy uzgadniające, brak zgody inwestora na realizację przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez organ innym niż zawarty we wniosku, niezgodność z przepisami szczególnymi, wykazany w raporcie oddziaływania na środowisko negatywny wpływ danego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. W przedmiotowej sprawie żaden z ww. przypadków nie zachodzi, a Wójt Gminy Raciąż, w ocenie organu odwoławczego, nie wskazał podstaw prawnych uzasadniających wydanie decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanego przedsięwzięcia. Zdaniem Kolegium, w decyzji Wójta Gminy Raciąż nie zostały zawarte odniesienia do wyników uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.o.o.ś. i ustaleń zawartych w raporcie, co należy uznać za naruszenie art. 80 ust. 1 u.o.o.ś. Organ odwoławczy powziął wątpliwość, czy Wójt Gminy Raciąż, przeprowadzając ocenę oddziaływania na środowisko, dokonał weryfikacji raportu. W jego ocenie jeśli nawet to uczynił, to w sposób niewystarczający. Zdaniem Kolegium, skoro Wójt Gminy Raciąż w uzasadnieniu swej decyzji zaledwie zaznaczył istnienie w aktach sprawy raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przedłożonego przez wnioskodawcę, pozytywnego uzgodnienia i opinii właściwych organów, tj. odpowiednio RDOŚ w Warszawie i PPIS w Płońsku, nie wyjaśniając przy tym, jaki wpływ miały one na podjęte przez ten organ rozstrzygnięcie, to uznać należy, że decyzja I instancji obarczona jest wadą dowolności. Zdaniem organu odwoławczego, Wójt Gminy Raciąż zebrał cały określony ustawą materiał dowodowy, o którym stanowią przepisy u.o.o.ś., jednak z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż nie ocenił tego materiału w sposób wyczerpujący, jak to nakazuje art. 77 § 1 k.p.a. i nie dokonał oceny, o której mowa w art. 80 k.p.a., ani też nie ustosunkował się do tegoż materiału dowodowego w sposób określony w art. 107 § 3 K.p.a. W zaskarżonej decyzji nie zostały również przytoczone przepisy prawa, na których oparł się organ orzekający I instancji, nie wyjaśniono również podstawy prawnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. L. na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] października 2013 r.
Sąd zauważył, że przedmiotem kontroli Sądu była decyzja wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., wprowadzającego – poprzez przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji – wyjątek od zasady rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie także przez organ odwoławczy w przypadku wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Wydanie decyzji kasacyjnej uzasadnia tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które skutkuje niewyjaśnieniem podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego niemożliwe jest jej rozstrzygnięcie. Dlatego organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, obowiązany jest wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis art. 138 k.p.a., realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania, ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Korzystając zatem z przepisu art. 138 § 2 k.p.a. organ powinien w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie, oraz wskazać z jakich przyczyn nie zastosował przepisu art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiału dowodowego w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego dowodu, organowi, który wydał decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że dla rozpatrywanej sprawy istotne jest, że wyrażenie "postępowanie wyjaśniające" należy rozumieć zarówno w kontekście konieczności zebrania pełnego materiału dowodowego, jak i obowiązku dokonania kompleksowej oceny zebranego materiału dowodowego. Brak tego drugiego elementu na etapie wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej oznaczałby sprowadzenie roli organu I instancji wyłączenie do zebrania materiału dowodowego, przerzucając na organ II instancji zadanie jego oceny. Sąd I instancji stwierdził, że taka właśnie sytuacja zachodziła w rozpatrywanej sprawie, co słusznie zauważył organ II instancji. Wójt Gminy Raciąż w uzasadnieniu swej decyzji zaledwie bowiem zaznaczył istnienie w aktach sprawy raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przedłożonego przez wnioskodawcę, pozytywnego uzgodnienia i opinii właściwych organów, nie wyjaśniając jaki wpływ miały one na podjęte przez ten organ rozstrzygnięcie. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wspomina o opinii i uzgodnieniu PPIS oraz RDOŚ, jednakże nie wyjaśnia, z jakich powodów analiza tego materiału doprowadziła do odmiennych, niż zawarte w tym materiale konkluzji i w konsekwencji do przyjętego w decyzji rozstrzygnięcia. Stąd uznać należy, że decyzja I instancji obarczona jest wadą braku oceny zabranego materiału dowodowego. W takiej sytuacji uchylenie decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, jako wydanej przedwcześnie, bez przeprowadzenia analizy zebranego materiału dowodowego, nie jest tożsame z uwolnieniem się od obowiązku orzekania poprzez przekazanie sprawy organowi I instancji.
W odniesieniu do postępowania prowadzonego na podstawie u.o.o.ś. Sąd zwrócił uwagę na rolę zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji środowiskowej, obligującej organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego sprawy. W praktyce powyższe oznacza, że nawet gdy nikt nie kwestionuje prawidłowości sporządzenia raportu oraz danych w nim zawartych, organ będzie musiał samodzielnie ocenić, czy raport ten uwzględnia wszystkie ewentualne zagrożenia związane z realizacją konkretnego zamierzenia. Z art. 80 ust. 1 u.o.o.ś. można wnosić, że jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Brak odniesienia się do któregoś z dowodów wskazanych w art. 85 ust. 2 u.o.o.ś. skutkować będzie naruszeniem ogólnej zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, może także stanowić naruszenie - wynikającej z art. 10 k.p.a. - zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, co może bezpośrednio rzutować na prawidłowość wydanych decyzji.
Nie bez powodu, jak zwrócił uwagę Sąd I instancji, ustawodawca w art. 85 ust. 2 u.u.o.ś. uregulował uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w sposób szczególny w stosunku do przepisów k.p.a., stanowiąc m. in., że w przypadku, gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzasadnienie takiej decyzji powinno zawierać informacje o tym, w jaki sposób i w jakim zakresie zostały wzięte pod uwagę wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa. Brak wystarczającego odniesienia się organu I instancji do przedłożonego Wójtowi Gminy Raciąż "Raportu oddziaływania na środowisko elektrowni wiatrowych w obrębie miejscowości K., gm. [...]", sporządzonego przez dr inż. M. S., pozytywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Płońsku zawartej w piśmie z 30 października 2012 r., czy postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 24 kwietnia 2013 r. oznacza naruszenie art. 7 i art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Wbrew twierdzeniom wywiedzionym w skardze, dokonanie stosownej analizy jest w pierwszej kolejności domeną organu I instancji, a organ II instancji nie może tego stanu usankcjonować czy też uzupełnić. W związku z tym za przedwczesny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 66 oraz art. 80 u.o.o.ś., albowiem organ II instancji nie może dokonać oceny raportu, dokumentów uzgodnieniowych i opiniujących w sytuacji, gdy analizy tej nie przeprowadził organ I instancji. Uznanie – jak wywodzi skarżąca – istnienia obowiązku merytorycznego ustosunkowania się w rozpatrywanej sprawie przez organ II instancji na podstawie wskazanych dokumentów, w sytuacji gdy bez rozpatrzenia zostawił je organ pierwszej instancji, skutkowałoby – zdaniem Sądu - naruszeniem zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła B. L., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: p.p.s.a. oraz art. 6, art. 15, art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie w tym orzeczeniu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie w sposób prawidłowy rozpoznało sprawę w drugiej instancji, przez co doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem skarżącej, dokonana przez Sąd I instancji wykładnia przepisów art. 6, art. 15, art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a. jest o tyle wadliwa, że nie uwzględnia specyfiki przedmiotu prowadzonego postępowania, tj. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Sąd I instancji nie uwzględnił w swoim rozstrzygnięciu, że modelowa procedura w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zakłada nie tylko wieloetapowość całej procedury, ale i konieczność sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, weryfikacji ustaleń tego raportu przez organy wyspecjalizowane, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz nade wszystko udział społeczeństwa na każdym etapie tej procedury, w przypadku przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Konsekwencje procesowe wynikające z tak ukształtowanego modelu postępowania środowiskowego są tak daleko idące, że rozwiązania przewidziane przez art. 136 i art. 138 k.p.a. dla sposobu rozpoznawania odwołań w postępowaniu ogólnoadministracyjnym w ogóle nie przystają do specyfiki tego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślając, że dokonanie stosowej analizy jest w pierwszej kolejności domeną organu I instancji, a organ II instancji nie może tego stanu rzeczy usankcjonować czy też uzupełnić, pominął okoliczności, że ponowne rozpoznanie sprawy przez Kolegium jako organ II instancji powinno się wiązać przede wszystkim z nałożeniem na inwestora obowiązku ponownego sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz uzgodnienia jego zakresu, sporządzeniem ponownego raportu o oddziaływaniu na środowisko, czy też przeprowadzeniem procedury konsultacji ze społeczeństwem projektowanej decyzji. Organ II instancji nie podjął nawet próby merytorycznego rozpoznania sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął w swoim rozważaniach okoliczności związane z przeprowadzeniem dowodów przez organ I instancji, w postaci raportu oddziaływania na środowisko, stanowisk przedkładanych przez strony postępowania wraz z obszerną dokumentacją naukową dotyczącą zagadnień związanych z negatywnym oddziaływaniem elektrowni wiatrowych na życie i zdrowie ludzi oraz ustaleń wynikających z przeprowadzonej rozprawy administracyjnej. Wbrew stanowisku Sądu, organ I instancji przeprowadził dość obszerne postępowanie dowodowe, o czym świadczy zgromadzony w aktach sprawy materiał chociażby w postaci obszernych wyjaśnień, uwag i zastrzeżeń skarżącej. Lista tych dowodów została zresztą przedłożona na rozprawie przed Sądem I instancji. Cały ten materiał w zupełności wystarczyłby do wydania decyzji odmownej dla inwestora.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 15, art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a. Istota powstałego w sprawie zagadnienia prawnego sprowadza się do oceny tego, czy organ odwoławczy prawidłowo skorzystał z przyznanej mu przez art. 138 § 2 k.p.a. kompetencji orzeczniczej przejawiającej się w odstąpieniu od wydania decyzji merytorycznej poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Kontekst prawny tejże kwestii opiera się tym samym na stwierdzeniu, czy w kontrolowanym postępowaniu dotyczącym określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia zachodziła przesłanka normatywna wydania decyzji kasacyjnej w postaci wydania decyzji pierwszoinstancyjnej z "naruszeniem przepisów postępowania", przy jednoczesnym ustaleniu, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (art. 138 § 2 k.p.a.).
Mając na uwadze postawiony Sądowi I instancji w skardze kasacyjnej zarzut, stwierdzić należy, że nie w pełni odpowiada on wyrażonemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisku, albowiem skupia się przede wszystkim na podkreśleniu istotnych odmienności dotyczących postępowania dowodowego zachodzących pomiędzy ogólnym postępowaniem administracyjnym a postępowaniem w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. Tymczasem, zasadniczym powodem, który sprawiał, że zdaniem Sądu I instancji zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie nie uchybiała treści art. 138 § 2 k.p.a. było uznanie, że Wójt Gminy Raciąż jedynie zebrał materiał dowodowy, natomiast w całości odstąpił od jego ocenienia. Przy niepodważonym założeniu, na jakim oparł się Sąd, że administracyjne postępowanie wyjaśniające nie ogranicza się do zebrania pełnego materiału dowodowego, ale obowiązkiem organu I instancji jest również dokonanie kompleksowej jego oceny, stwierdzenie, że decyzja organu I instancji została wydana bez oceny zebranych dowodów prowadzi do konkluzji, że organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania decyzji kasacyjnej z powodu stwierdzenia naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. skutkującego koniecznością wyjaśnienia sprawy w pełnym jej zakresie. Podzielenie przez Naczelny Sąd Administracyjny powyższego zapatrywania Sądu I instancji dotyczącego wykładni art. 138 § 2 k.p.a. i jego zastosowania w kontrolowanym postępowaniu powoduje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie zasadnie, jak stwierdził Sąd I instancji, uchyliło decyzję z dnia [...] września 2013 r. i przekazało Wójtowi Gminy Raciąż sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Niezrozumiałe jest zamieszczone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej twierdzenie, zgodnie z którym ponowne rozpoznanie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie powinno wiązać się z nałożeniem na inwestora obowiązku ponownego sporządzenia raportu o oddziaływaniu elektrowni na środowisko i jego uzgodnieniu, czy też z przeprowadzeniem procedury konsultacji ze społeczeństwem projektowanej decyzji. Skarżąca uzupełniła to twierdzenie ustaleniem, że rozwiązania przewidziane w art. 136 i art. 138 k.p.a. dla sposobu rozpoznawania odwołań w postępowaniu ogólnoadministracyjnym w ogóle nie przystają do specyfiki postępowania w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. Nie wiadomo jednak w jakim kontekście powyższe wnioski zostały wywiedzione, skoro w żaden sposób nie korespondują one z przyczynami uchylenia decyzji organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Niesporne pozostawało to, że w sprawie nie zachodziła podstawa do zastosowania art. 136 k.p.a., albowiem organ I instancji rozpoznający wniosek spółki [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie w obrębie miejscowości Kliniki parku elektrowni wiatrowych "[...]" przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tym jego wyłącznie aspekcie, w jakim wymagane było zgromadzenie materiału dowodowego. Zarzut poczyniony przez skarżącą względem Sądu I instancji, iż tenże materiał dowodowy "w zupełności wystarczał do wydania decyzji" nie budził w toku postępowania sądowego wątpliwości, gdyż – jak zauważył Sąd – to nie braki w materiale dowodowym stanowiły problem procesowy, ile całkowite odstąpienie przez Wójta Gminy Raciąż od merytorycznej oceny tegoż materiału w postaci m. in. raportu oddziaływania na środowisko elektrowni wiatrowych w obrębie miejscowości K., gm. [...] oraz dokonanych jego uzgodnień przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie i Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w Płońsku. O ile zatem zgodzić się należy z tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie "uchyliło się" od zajęcia stanowiska co do dopuszczalności określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia, o tyle ta decyzja procesowa była w pełni zgodna z prawem, albowiem tylko w ten sposób w kontrolowanej sprawie uczynić można było zadość wymogowi realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania wynikającej z art. 15 k.p.a. Trafnie bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że pominięcie przez organ obowiązku odniesienia się do dowodów wskazanych w art. 85 ust. 2 u.o.o.ś. i wydanie decyzji abstrahującej od zgromadzonego materiału dowodowego stanowiło wadliwość, której nie dało się uzupełnić w trybie art. 136 k.p.a.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI