II OSK 1090/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-30
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanepozwolenie na budowęsamowola budowlanaroboty rozbiórkowezgłoszenie robótkontrola legalnościpostępowanie administracyjneNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą pozwolenia na budowę, uznając, że prace rozbiórkowe nie stanowiły samowoli budowlanej ani rozpoczęcia budowy przed uzyskaniem pozwolenia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Łódzkiego zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. Skarżąca zarzucała samowolę budowlaną i rozpoczęcie budowy przed uzyskaniem pozwolenia. NSA uznał, że prace rozbiórkowe wykonane przez inwestora na podstawie zgłoszenia nie stanowiły samowoli ani rozpoczęcia budowy w rozumieniu przepisów, a wcześniejsze ustalenia organów nadzoru budowlanego, które przeszły kontrolę sądową, były wiążące.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Łódzkiego zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę wielorodzinnego budynku mieszkalnego. Skarżąca podnosiła zarzuty procesowe, kwestionując ocenę sądu pierwszej instancji, że inwestor nie rozpoczął samowolnie robót budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia. Sąd kasacyjny, analizując zebrany materiał dowodowy, uznał, że prace rozbiórkowe wykonane przez inwestora na podstawie zgłoszenia, które zostało przyjęte bez sprzeciwu, nie stanowiły samowoli budowlanej ani rozpoczęcia budowy w rozumieniu art. 41 ust. 2 Prawa budowlanego. Wskazano, że wcześniejsze decyzje organów nadzoru budowlanego, które umorzyły postępowanie w sprawie samowolnego przystąpienia do robót, przeszły pozytywną kontrolę sądową, a zasada związania prawomocnym orzeczeniem (art. 170 P.p.s.a.) uniemożliwiała odmienną ocenę tych okoliczności. NSA podkreślił, że samo wylanie chudego betonu w wykopie po rozbiórce fundamentów nie mogło być traktowane jako rozpoczęcie budowy obiektu objętego pozwoleniem na budowę, zwłaszcza w kontekście braku sprzeciwu organu nadzoru budowlanego co do tych prac. Wobec braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, prace rozbiórkowe wykonane zgodnie ze zgłoszeniem nie stanowią samowoli budowlanej ani rozpoczęcia budowy w rozumieniu przepisów, jeśli nie wykraczają poza zakres zgłoszenia i nie są związane z realizacją obiektu budowlanego przed uzyskaniem pozwolenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prace rozbiórkowe wykonane na podstawie skutecznego zgłoszenia, które polegały na usunięciu pozostałości po budynkach i stabilizacji wykopu, nie stanowiły rozpoczęcia budowy w rozumieniu art. 41 ust. 2 Prawa budowlanego. Wcześniejsze ustalenia organów nadzoru budowlanego w tej kwestii, które przeszły kontrolę sądową, były wiążące.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Budowa obiektu budowlanego wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a rozpoczęcie robót budowlanych bez pozwolenia wyłącza możliwość jego udzielenia.

u.p.b. art. 32 § ust. 4a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wcześniejsze rozpoczęcie robót budowlanych wyłącza możliwość udzielenia pozwolenia na budowę.

Pomocnicze

u.p.b. art. 41 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy, które zostały określone w ustawie.

u.p.b. art. 32 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymagania dotyczące pozwolenia na budowę, w tym dotyczące rozpoczęcia robót.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 133 § § 1 zd. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu do oparcia orzeczenia na podstawie akt sprawy i zgromadzonych dowodów.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu o oddaleniu skargi.

P.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada poszanowania prawa prawomocnego orzeczenia.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

K.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prace rozbiórkowe wykonane na podstawie zgłoszenia nie stanowią samowoli budowlanej ani rozpoczęcia budowy w rozumieniu przepisów. Umorzenie postępowania w sprawie samowolnego przystąpienia do robót budowlanych, które przeszło kontrolę sądową, jest wiążące dla sądu w późniejszym postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Pozostawienie wykopu po rozbiórce bez zasypania nie jest równoznaczne z rozpoczęciem budowy obiektu objętego pozwoleniem na budowę.

Odrzucone argumenty

Inwestor rozpoczął budowę samowolnie przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Prace rozbiórkowe zostały przeprowadzone w innym miejscu niż wskazane w zgłoszeniu, co sugeruje rozpoczęcie budowy. Niewłaściwa analiza stanu faktycznego sprawy przez sąd pierwszej instancji, z pominięciem dowodów wskazujących na rozpoczęcie budowy przed wydaniem pozwolenia.

Godne uwagi sformułowania

nie można więc uznać, by wymienione roboty należało traktować jako podjęcie robót budowlanych wynikających z projektu budowlanego przedłożonego do zatwierdzenia wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę. niezachodzi więc nawet potrzeba odwoływania się do stwierdzeń zawartych w postanowieniu NSA z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OZ 552/20, wydanym w postępowaniu międzyinstancyjnym, co do skutków jakie wywiera orzeczenie wydane w tamtej sprawie na wynik rozpoznawanej sprawy. Niewątpliwie rozpoczęcie robót na podstawie pozwolenia na budowę zgodnie z zatwierdzonym tą decyzją projektem budowlanym wymagało - po wytyczeniu geodezyjnym budynku - niwelacji terenu w ramach prac przygotowawczych. Okoliczności rozpoznawanej sprawy nie pozwalają jednak na potraktowanie niezasypania ziemią wykopu po rozbiórce fundamentów i piwnic jako niwelacji terenu, a zatem rozpoczęcia budowy obiektu objętego decyzją o pozwoleniu na budowę.

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący

Leszek Kiermaszek

sprawozdawca

Mirosław Gdesz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozpoczęcia robót budowlanych, samowoli budowlanej oraz znaczenia prawomocnych orzeczeń w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście wcześniejszych postępowań administracyjnych i sądowych. Może być mniej przydatna w sprawach bez takiego kontekstu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym ze względu na szczegółową analizę przepisów dotyczących rozpoczęcia budowy i samowoli budowlanej oraz znaczenia prawomocnych orzeczeń.

Czy prace rozbiórkowe to już początek budowy? NSA wyjaśnia granice samowoli budowlanej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1090/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Leszek Kiermaszek /sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Łd 612/19 - Wyrok WSA w Łodzi z 2020-11-25
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1202
art. 28 ust. 1, art. 32 ust. 4a , art. 41 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Izabela Kucharczyk - Szczerba po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 612/19 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 11 czerwca 2019 r. nr 183/2019 znak: IR-V.7721.358.2018.AN w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 612/19 oddalił skargę A. K. (dalej określanej jako skarżąca) na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 11 czerwca 2019 r., nr 183/2019 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Starosta Łęczycki decyzją z dnia 13 listopada 2018 r., nr 389/2018 zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (dalej zwanej inwestorem) pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z lokalami usługowymi w parterze budynku wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą komunikacyjną w postaci dróg wewnętrznych, chodników i miejsc parkingowych oraz infrastrukturą instalacyjną i śmietnikiem, na działkach o nr [...] i [...] w Ł. przy ul. [...].
Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji do Wojewody Łódzkiego wskazując m.in., że inwestor rozpoczął już budowę bez pozwolenia.
W toku postępowania odwoławczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował Wojewodę Łódzkiego, że po przeprowadzeniu w dniu 16 listopada 2018 r. kontroli robót budowlanych wydał postanowienie dnia 10 grudnia 2018 r., nr 10/2018 odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnego przystąpienia do robót budowlanych. Kontrolę powtórzono w dniu 23 stycznia 2019 r. Następnie Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r., nr 29/2019 na skutek zażalenia skarżącej, uchylił w całości postanowienie z dnia 10 grudnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łęczycy.
Wobec powyższego Wojewoda zawiesił postępowanie odwoławcze postanowieniem z dnia 18 marca 2019 r. Kolejnym postanowieniem z dnia 3 czerwca 2019 r. podjął je, gdyż z chwilą wydania przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia 24 maja 2019 r., nr 135/2019 utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łęczycy z dnia 27 lutego 2019 r., nr 4/2019 o umarzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie samowolnego przystąpienia do prowadzenia przedmiotowych robót budowlanych, ustąpiła przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania.
Wojewoda Łódzki po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia 11 czerwca 2019 r. utrzymał natomiast w mocy decyzję z dnia 13 listopada 2018 r.
Nie znalazł bowiem podstaw do stwierdzenia, że roboty stanowią samowolę budowlaną, a w sprawie doszło do naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 682, ze zm.; dalej zwanej ustawą). Według organu odwoławczego planowana inwestycja spełnia warunki i wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy, w szczególności w zakresie wymagań ochrony i kształtowania ładu przestrzennego. Jednocześnie planowane usytuowanie budynku na działce spełnia wymagania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422, ze zm.). Do projektu budowlanego dołączono opinię geotechniczną, dokumentację badań podłoża gruntowego oraz projekt geotechniczny. Zatwierdzony projekt budowlany został opracowany i sprawdzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane. Spełnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. poz. 462, ze zm.).
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła skarżąca podtrzymując stanowisko, że planowana inwestycja stanowi samowolę budowlaną.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 612/19 zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.) z uwagi na niezakończone postępowanie sądowe wskutek wniesionej skargi na decyzję organu nadzoru umarzającą postępowanie. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OZ 552/20 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak to postanowienie.
Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z dnia 25 listopada 2020 r. zaznaczył, że formułowane przez skarżącą zarzuty i ich uzasadnienie koncentrują się wokół dwóch kwestii: zasadności wydania pozwolenia na budowę, w sytuacji inwestor samowolnie przystąpił do robót budowlanych oraz prawidłowości analizy nasłonecznienia.
Przypomniał, że w opinii organów nadzoru budowlanego inwestor nie przystąpił samowolnie do prowadzenia robót budowlanych przed uzyskaniem stosownego pozwolenia organu administracji architektoniczno-budowlanej. Inwestor przed datą 13 listopada 2018 r. nie wykonał żadnych działań wskazanych w art. 41 ust. 2 ustawy. Kwestię wylania chudego betonu organ nadzoru budowlanego drugiej instancji zaliczył do robót zabezpieczających wykonanych po rozbiórce fundamentów i piwnic po wcześniejszych zabudowaniach. Działania takie, tj. zmierzające do zabezpieczenia terenu budowy, nie stanowią rozpoczęcia ani kontynuacji budowy. W tym kontekście przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 616/19, którym oddalono skargę skarżącej na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 24 maja 2019 r. W wyroku tym Sąd podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że w zaistniałym stanie faktycznym sprawy, brak było podstaw prawnych do dalszego działania organów, co uzasadniało umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Podał, że inwestor w okresie od 27 września do 6 listopada 2018 r. wykonał, zgodnie z treścią zgłoszenia z dnia 23 sierpnia 2018 r., przyjętym bez sprzeciwu przez Starostę Łęczyckiego, prace rozbiórkowe pozostałości po istniejących budynkach, tj. fundamentów i piwnic, celem realizacji następnie zamierzenia inwestycyjnego w postaci budowy budynku wielorodzinnego. Rozbiórką objęta została również część instalacji na terenie działki. Według Sądu, ustalenia poczynione przez organ potwierdziły oględziny przeprowadzone w dniu 16 listopada 2018 r. W protokole z oględzin znajduje się oświadczenie Prezesa Zarządu Spółdzielni, że wykop wykonano tylko pod rozbiórkę fundamentów, a jego kształt nie odpowiada wymiarom planowanego budynku. Również przywołany cel rozbiórki i stan opisany w opracowaniu dołączonym do zgłoszenia usprawiedliwia możliwość rozbieżności istniejącego uzbrojenia w terenie w odniesieniu do danych podanych na mapie. Trudno też - w ocenie Sądu - wobec wskazania celu rozbiórki wywodzić faktu samowoli budowlanej z pozostawienia mas ziemnych obok wykopu i oczekiwać od inwestora zasypania pozostałości po fundamentach. Nie ma również podstaw, aby podważać oświadczenia inwestora, o konieczności ustabilizowania dna wykopu mieszanką chudego betonu w sytuacji, gdy właściwy organ faktu tego nie zakwestionował. Potwierdza to także treść protokołu nr 38/2018 z posiedzenia Zarządu Spółdzielni.
Argumentował, że okoliczność funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej, chociaż nieprawomocnej, decyzji umarzającej postępowanie w sprawie samowolnego, według skarżącej, przystąpienia do prowadzenia robót budowlanych, oznacza, że Wojewoda Łódzki nie mógł dokonać odmiennej oceny tych robót i uznać, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi określona w art. 32 ust. 4a ustawy podstawa do wydania decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. Stanowisko takie, jak zauważył Sąd, wynika też z wydanego w niniejszej sprawie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OZ 552/20. Wyjaśnił przy tym, że skutkiem ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnego prowadzenia robót budowlanych może dopiero w przyszłości umożliwić wzruszenie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, o ile będą spełnione ku temu przesłanki określone w k.p.a., na co również wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym postanowieniu z 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OZ 552/20. Sąd nie uwzględnił także zarzutów skarżącej dotyczących prawidłowości analizy nasłonecznienia, a także za wystarczającą uznał ocenę zgodności projektu z decyzją o warunkach zabudowy.
Sąd oddalił zatem skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła skargę kasacyjną od wyroku z dnia 25 listopada 2020 r., zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty procesowe.
Pierwszy z nich podniósł naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 32 ust. 4a i art. 28 ust. 1 ustawy poprzez brak należytej kontroli legalności zaskarżonych decyzji i niezastosowanie środka przewidzianego ustawą, tj. nieuchylenie zaskarżonych decyzji na skutek dokonania nieprawidłowej oceny, że w niniejszej sprawie proces budowlany został zainicjowany w sposób całkowicie legalny, inwestor nie dopuścił się samowoli budowlanej, a wszelkie czynności związane z inwestycją mają swoje oparcie w rozstrzygnięciach organów administracji publicznej.
Kolejny zarzut odniesiono do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 41 ust. 2 ustawy poprzez brak należytej kontroli legalności zaskarżonych decyzji i niezastosowanie środka przewidzianego ustawą, tj. nieuchylenie zaskarżonych decyzji na skutek dokonania nieprawidłowej oceny, że organy administracji publicznej w sposób prawidłowy oceniły rozpoczęcie robót budowalnych jako prace rozbiórkowe po uprzednio istniejących pozostałościach budynkowych.
Zarzucono także naruszenie art. 133 § 1 zd. 1 P.p.s.a. polegające na wydaniu rozstrzygnięcia z pominięciem dokładnej analizy stanu taktycznego sprawy oraz zgromadzonych w toku postępowania dokumentów, z których jednoznacznie wynika, że budowa przedmiotowej inwestycji została rozpoczęta przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę i była kontynuowana pomimo złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
W oparciu o wskazane podstawy pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Wniósł także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że niczym nie jest uzasadnione twierdzenie, że inwestor w dniach od 27 września 2018 r. do 6 listopada 2018 r. wykonał jedynie prace rozbiórkowe, zgodnie z treścią zgłoszenia z dnia 23 sierpnia 2018 r. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika, że pozostałości po istniejących kiedyś budynkach znajdują się w innym miejscu niż prowadzone "prace rozbiórkowe". Stare budynki, których pozostałości miały być rzekomo usunięte w toku czynności rozbiórkowych, położone były blisko ulicy, mniej więcej na wysokości istniejącego budynku skarżącej, a czynności inwestora zostały przeprowadzone w tylnej części terenu inwestycji, dokładnie w miejscu położenia nowej inwestycji, co sugeruje, że prace geodezyjne wytyczenia miejsca położenia nowej inwestycji zostały już przeprowadzone. Podkreślił także, że do czynności zasypania pozostałości po fundamentach nigdy nie doszło. Stało się wręcz przeciwnie, bo w tym wykopie zaczęto realizację nowej inwestycji budowlanej.
W ocenie pełnomocnika analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy potwierdza, że inwestor rozpoczął proces budowlany nie legitymując się w ogóle decyzją o pozwoleniu na budowę i kontynuował ten proces pomimo braku ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Pod pozorem wykonania prac rozbiórkowych, została przeprowadzona częściowa realizacja przedmiotowej inwestycji. W tej sytuacji niedopuszczalne było wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Do takich ustaleń mógł dojść Sąd orzekający w tej sprawie niezależnie od wyroku wydanego w sprawie II SA/Łd 616/19, wciąż nieprawomocnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna z braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie.
Wszystkie jej procesowe zarzuty ogniskują się wokół zasadniczego w sprawie zagadnienia, a mianowicie okoliczności związanych z rozpoczęciem przez inwestora procesu inwestycyjnego związanego z budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego z funkcją usługową wraz z infrastrukturą komunikacyjną i instalacyjną, aczkolwiek każdy z nich porusza inny aspekt tej sprawy.
Odnosząc się do tych zarzutów należy mieć na względzie, że w sytuacji, gdy budowa obiektu budowlanego wymaga pozwolenia na budowę, roboty budowlane związane z realizacją tego przedsięwzięcia można rozpocząć jedynie po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Wcześniejsze rozpoczęcie robót budowlanych wyłącza możliwość udzielenia pozwolenia. Ta zasada wynika wprost z normy prawnej wypływającej z zestawienia treści art. 28 ust. 1 i art. 32 ust. 4a ustawy w brzmieniu jaki miał w sprawie zastosowanie. Rozpoczęcie zaś budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy, prace te zostały określone w ustawie w jej art. 41 ust. 2.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej zebrany materiał dowodowy dawał Sądowi pierwszej instancji podstawy do przyjęcia, że zaskarżona decyzja nie narusza wymienionych przepisów. Przede wszystkim słusznie zauważył ten Sąd, że organ odwoławczy po stwierdzeniu sygnalizacji skarżącej o rozpoczęciu przez inwestora robót budowlanych na terenie budowy objętej wnioskiem o pozwolenie na budowę oraz wszczęciu przez organ nadzoru budowlanego postępowania, wstrzymał się z wydaniem zaskarżonej decyzji do czasu zakończenia postępowania przez tym organem. Zarzuty skarżącej w obu tych postępowaniach częściowo pokrywały się, a wynik ustaleń w zakresie uprawnienia do ich prowadzenia, rozmiaru i charakteru prac podjętych przez inwestora miał znaczenie dla sposobu zakończenia postępowania przed organem administracji architektoniczno - budowlanej.
Z decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 maja 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łęczycy z dnia 27 lutego 2019 r. o umorzeniu postępowania wynika, że inwestor w dniach od 27 sierpnia 2018 r. do 6 listopada 2018 r. na terenie działek nr [...] i [...] wykonał prace rozbiórkowe, zgodnie z treścią zgłoszenia z dnia 23 sierpnia 2018 r. przyjętego bez sprzeciwu przez Starostę Łęczyckiego. Roboty te, po dokonaniu wykopu ziemi o wymiarach ok. 40 m x 20 m i głębokości ok. 3 m, polegały na rozbiórce pozostałości po budynkach, tj. fundamentów i piwnic oraz ustabilizowaniu dna tzw. chudym betonem celem zabezpieczenia przed osuwaniem się ziemi po wykopie. Dokonując skutecznie zgłoszenia robót budowlanych inwestor uzyskał tytuł do rozpoczęcia i prowadzenia robót zgodnie z warunkami tego zgłoszenia. W tym zakresie inwestor, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, na terenie budowy objętej wnioskiem nie rozpoczął robót budowlanych związanych z realizacją budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z funkcją usługową wraz z infrastrukturą komunikacyjną i instalacyjną. Ustalenia organów nadzoru budowlanego uzewnętrznione w wydanych decyzjach przeczą twierdzeniom skarżącej, że roboty rozbiórkowe zostały dokonane w innym miejscu niż teren budowy objęty decyzją o pozwoleniu na budowę. Nie można więc uznać, by wymienione roboty należało traktować jako podjęcie robót budowlanych wynikających z projektu budowlanego przedłożonego do zatwierdzenia wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę.
Jednakże prócz tych robót, co zostało ustalone podczas kolejnych oględzin w dniu 23 stycznia 2019 r., inwestor wykonał na terenie budowy dalsze prace polegające na ułożeniu w grudniu 2018 r. w istniejącym wykopie elementów szalunków i zbrojenia. Także ten zakres wykonanych robót objęty był kontrolą organu nadzoru budowlanego z punktu widzenia zgodności z przepisami w ramach wszczętego postępowania. Organ ten nie dopatrzył się w tym w zakresie niezgodności z przepisami, w tym przede wszystkim ewentualnego odstępstwa od warunków zgłoszenia z dnia 23 sierpnia 2018 r. i dlatego umorzył postępowanie.
Rozstrzygnięcia zawarte w decyzjach organów nadzoru budowlanego przeszły pozytywną kontrolę sądową, co trafnie wyeksponował Sąd pierwszej instancji orzekając w dniu 25 listopada 2020 r. Wcześniej wyrokiem z dnia 15 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 616/19 WSA w Łodzi oddalił skargę skarżącej na ostateczną decyzję umarzającą postępowanie przed organem nadzoru budowlanego. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w składzie orzekających znany jest wynik kontroli instancyjnej tego orzeczenia; NSA wyrokiem z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 825/20 oddalił skargę kasacyjną skarżącej odnosząc się do spornych także w niniejszej sprawie zagadnień. Zgodnie z wyrażoną w art. 170 P.p.s.a. zasadą poszanowania prawa prawomocne orzeczenie wiąże także sąd orzekający w niniejszej sprawie. Oceniając więc zasadność zgłoszonych zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. nie można w sposób odmienny oceniać okoliczności i zdarzeń związanych z rozpoczęciem procesu inwestycyjnego. Nie zachodzi więc nawet potrzeba odwoływania się do stwierdzeń zawartych w postanowieniu NSA z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OZ 552/20, wydanym w postępowaniu międzyinstancyjnym, co do skutków jakie wywiera orzeczenie wydane w tamtej sprawie na wynik rozpoznawanej sprawy.
Niewątpliwie wykonywanie robót na podstawie zgłoszenia zbiegło się w czasie ze złożeniem wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę. Wykonanie robót w oparciu o skutecznie dokonane zgłoszenie nie może być postrzegane jako rozpoczęcie budowy w postaci podjęcia prac przygotowawczych, o których mowa art. 41 ust. 2 ustawy. Niewątpliwie rozpoczęcie robót na podstawie pozwolenia na budowę zgodnie z zatwierdzonym tą decyzją projektem budowlanym wymagało - po wytyczeniu geodezyjnym budynku - niwelacji terenu w ramach prac przygotowawczych. Zdaniem NSA w składzie orzekającym okoliczności rozpoznawanej sprawy nie pozwalają jednak na potraktowanie niezasypania ziemią wykopu po rozbiórce fundamentów i piwnic jako niwelacji terenu, a zatem rozpoczęcia budowy obiektu objętego decyzją o pozwoleniu na budowę. Tak jak przyjął Sąd pierwszej instancji zasypanie wykopu mogłoby zostać uznane za nieracjonalne działanie inwestora w oczekiwaniu na wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Rozważanie powyższe prowadzą do niepodzielenia argumentacji skargi kasacyjnej naruszenia wymienionych w niej przepisów.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw branych pod rozwagę z urzędu, stosownie do art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI