II OSK 1088/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie anulowania zameldowania, uznając brak interesu prawnego skarżącego.
Skarżący kasacyjnie Y. B. domagał się anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania M. G. na pobyt stały w lokalu, twierdząc, że lokal ten nie istnieje. Organy administracji oraz WSA odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na brak legitymacji procesowej skarżącego. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego do lokalu, a sprawy dotyczące praw do nieruchomości leżą w gestii sądów powszechnych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Y. B. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżący chciał anulować zameldowanie M. G. w lokalu, twierdząc, że lokal o wskazanym numerze nie istnieje w budynku, a osoba zameldowana tam nie przebywa. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ skarżący nie wykazał swojego tytułu prawnego do lokalu ani interesu prawnego w sprawie. WSA w Krakowie potwierdził, że skarżący nie posiada statusu strony, a problemy z zajmowaniem lokalu powinny być rozwiązywane przed sądem powszechnym. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego, który jest warunkiem wszczęcia postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że ewidencja ludności nie wiąże się z prawami do lokalu, a skarżący nie przedstawił dowodów na istnienie lokalu ani na jego tożsamość z lokalem, którego jest współwłaścicielem. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie posiada interesu prawnego, ponieważ postępowanie ewidencyjne nie służy wykazywaniu ani odzyskiwaniu praw do lokalu, a sprawy te należą do właściwości sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że interes prawny musi być realny, konkretny i aktualny, a skarżący nie wykazał takiego interesu w odniesieniu do lokalu, w którym chciał anulować zameldowanie. Ewidencja ludności ma charakter porządkujący dane, a nie rozstrzygający spory o prawa rzeczowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.e.l. art. 11 § 1
Ustawa o ewidencji ludności
Organy z urzędu lub na wniosek dokonują sprawdzenia danych w rejestrach i usuwają niezgodności ze stanem faktycznym lub dokumentami.
u.e.l. art. 11 § 2
Ustawa o ewidencji ludności
Jeżeli organ nie jest właściwy do usunięcia niezgodności, zawiadamia organ właściwy do rejestracji danych.
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, NSA ją oddala.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75, 77, 78, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, nierozważenie wszystkich okoliczności. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1, 61 § 1 k.p.a.) poprzez odmowę wszczęcia postępowania, mimo wykazania interesu prawnego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a.) poprzez brak prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania, ignorowanie okoliczności faktycznych i żądanie niemożliwych do uzyskania dokumentów. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1, art. 144 k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, mimo istnienia przesłanek do jego uchylenia. Naruszenie prawa materialnego (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 1, 2 u.e.l.) poprzez brak usunięcia niezgodności i brak anulowania czynności zameldowania.
Godne uwagi sformułowania
wszczęcie postępowania administracyjnego, jest uzależnione od wstępnej oceny czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. interes prawny musi być realny. Interes musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego, nie może być to interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. Sprawa o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały nie jest więc właściwą płaszczyzną do wykazywania lub odzyskiwania praw do lokalu. wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem a nie obowiązkiem organu.
Skład orzekający
Marta Laskowska - Pietrzak
sprawozdawca
Robert Sawuła
członek
Tomasz Zbrojewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w zakresie przesłanek odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu braku interesu prawnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących ewidencji ludności i praw do lokali."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z brakiem istnienia lokalu i problemami z ustaleniem jego numeracji, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w administracji, gdzie kluczowe jest wykazanie interesu prawnego. Choć nie zawiera przełomowych kwestii prawnych, pokazuje praktyczne aspekty stosowania k.p.a. w kontekście ewidencji ludności.
“Czy brak dowodu na istnienie lokalu uniemożliwia anulowanie zameldowania? NSA wyjaśnia kluczowe znaczenie interesu prawnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1088/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-10-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Marta Laskowska - Pietrzak /sprawozdawca/ Robert Sawuła Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Hasła tematyczne Ewidencja ludności Sygn. powiązane III SA/Kr 234/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-07-14 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 510 art. 11 ust. 1 oraz ust. 2 Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 61a § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Y. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 234/22 w sprawie ze skargi Y. B. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 17 grudnia 2021 r., nr WO-II.621.1.146.2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 14 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 234/22, oddalił skargę Y. B. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 17 grudnia 2021 r., znak: WO-II.621.1.146.2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Wyrok Sądu I instancji zapadł w następujących okolicznościach sprawy. W piśmie z 9 sierpnia 2021 r., Y. B. złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej, polegającej na zameldowaniu M. G. na pobyt stały w lokalu nr [...], przy ul. [...] [...] w [...]. Do wniosku dołączył wydruk z Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych dotyczący księgi wieczystej nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...]. Organ I instancji w piśmie z 12 sierpnia 2021 r. wezwał skarżącego do wykazania legitymacji prawnej, tj. przedstawienia oryginału aktualnego tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...] [...] w [...]. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący przedstawił odpis zwykły księgi wieczystej prowadzonej dla lokalu nr [...], z którego wynika, że jest współwłaścicielem tego lokalu. Skarżący poinformował także, że w budynku pod adresem: [...], ul. [...] [...]nie istnieje lokal oznaczony nr [...]. Z uwagi na fakt, że nie został przedłożony do akt sprawy dokument potwierdzający, że skarżący posiada tytuł prawny do lokalu przy ul. [...] [...] w [...], Prezydent [...] postanowieniem z 18 października 2021 r., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. W podstawie prawnej postanowienia organ powołał art. 61a § 1 k.p.a., stosownie do którego gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ powołał także treść art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Końcowo organ zaznaczył, że nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Wyodrębnienie własności lokali i podział fizyczny budynku przy ul. [...] [...] w [...] nastąpił wiele lat po zgłoszeniu pobytu stałego M. G., a zatem wydaje się, że właściwym będzie zgłoszenie zmiany numeracji mieszkań w nieruchomości do Referatu Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych Wojewoda Małopolski postanowieniem z 17 grudnia 2021 r., Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ zaznaczył, że jest władny orzec w niniejszej sprawie wyłącznie w kwestii słuszności samej odmowy wszczęcia postępowania przez Prezydenta [...]. Tylko tej kwestii dotyczy bowiem zaskarżone postanowienie. Wojewoda podkreślił, że organ I instancji poinformował skarżącego, że w sprawie dotyczącej zmiany numeracji lokali w nieruchomości należy zwrócić się do Referatu Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych oraz przedłożyć dokumenty, z których będzie wynikała zmiana numeracji lokalu w rzeczonym budynku (np. protokół z inwentaryzacji lokalu). Organ odwoławczy przytoczył treść art. 11 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 510 z późn. zm.). Podkreślił, że art. 11 ust. 2b ww. ustawy wskazuje, że usunięcie niezgodności może polegać w szczególności na sprostowaniu danych nieprawidłowych lub uzupełnieniu danych. Organ odwoławczy stwierdził, że wobec braku możliwości podejmowania przez organ administracji działań nieprzewidzianych w przepisach prawa, zachodzi przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a k.p.a. Tym samym organ podzielił stanowisko organu I instancji, że wszczęcie postępowania administracyjnego w celu realizacji żądania skarżącego nie jest możliwe. Y. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie, domagając się uchylenia postanowienia w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. W ocenie Sądu organy słusznie przyjęły, że skarżący w tej sprawie nie posiada statusu strony postępowania, ponieważ żadnym dowodem nie wykazał, aby w dacie rejestracji pobytu stałego, osoba zameldowana w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...] w takim lokalu nie zamieszkiwała z zamiarem stałego w nim przebywania, nie wykazał także aby lokal był tożsamy z lokalem nr [...], którego jest współwłaścicielem. Sąd wyjaśnił, że problemy skarżącego związane z zajmowaniem przez kogokolwiek lokalu, którego skarżący jest współwłaścicielem, bez zgody osób uprawnionych do dysponowania tym lokalem, leżą poza kognicją sądów administracyjnych, zatem celem ich rozwiązania, skarżący winien zwrócić się do sądu powszechnego z właściwym żądaniem. Ponadto Sąd wskazał, że wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mógł zostać uwzględniony, bowiem co do zasady przed sądem administracyjnym nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego. Sąd administracyjny kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone orzeczenie. Y. B. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a.,art. 78 k.p.a., jak również art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. S. (wieloletniego zarządcy i administratora nieruchomości), niewłaściwą i nieuwzględniającą zasad logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaniechanie dopuszczenia jako dowód zeznań świadka T. R., a także nie rozważenie wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie w treści uzasadnienia istotnych okoliczności i faktów, a które to naruszenie skutkowało dokonaniem niepełnych, nieścisłych ustaleń faktycznych przejawiającym się w: - braku ustalenia, że w nieruchomości przy ul. [...] [...] nigdy nie istniał lokal o numerze [...], pomimo zalegania w aktach sprawy dokumentacji oraz numeru księgi wieczystej, z których wynika, że takiego lokalu nie ma i nigdy nie było; - błędnym ustaleniu, że po stronie wnioskodawcy nie występuje interes prawny we wszczęciu postępowania. II. naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania M. G. na pobyt stały w lokalu numer [...] przy ul. [...] [...] w [...], podczas gdy w toku sprawy wykazano interes prawny wnioskodawcy, a dokonanie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania jest jedyną słuszną i prawnie dopuszczalną drogą do doprowadzenia stanu dokumentowego (formalnego) do stanu zgodnego ze stanem faktycznym; III. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 61 § 1 k.p.a. poprzez brak prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania M. G., podczas gdy organ był w dyspozycji pism zawierających wnioski dowodowe z których wynikało, że M. G. zajmuje lokal [...] jedynie dla pozoru i nie zamieszkuje w nim (nie ma mowy o zajmowaniu lokalu [...], gdyż taki nie istnieje i nigdy nie istniał); IV. naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8. § 1. k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej, pominięcie w czasie prowadzenia postępowania zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, przejawiające się w ignorowaniu okoliczności faktycznych podawanych przez wnioskodawcę i zobowiązywaniu wnioskodawcy do dostarczenia dokumentów niemożliwych do uzyskania (albowiem lokal [...] nigdy w nieruchomości nie istniał i nie nastąpiła zmiana numeracji lokali, nie ma więc możliwości przedłożenia dokumentów na okoliczność ustalenia że zmiana taka nastąpiła - żądanie skierowane przez organ do strony jest niewykonalne); V. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy, podczas gdy istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji; VI. naruszenie prawa materialnego tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez brak usunięcia niezgodności między stanem faktycznym a danymi dot. zameldowania i brak anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu pani M. G. na pobyt stały w lokalu numer [...] przy ul. [...] [...] w [...]. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu; rozważenie uchylenia orzeczeń poprzedzających zaskarżoną decyzję; zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania przed NSA i przed WSA, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że organy orzekające w sprawie kierowały się od początku błędnym założeniem, że w lokalu musiał kiedyś istnieć lokal [...] i doszło do zmiany jego numeru. Wobec tego bezpodstawnie zobowiązano skarżącego do przedłożenia dokumentacji, z której wynika zmiana numeracji wiedząc, że uzyskanie takiego dokumentu nie jest możliwe, ponieważ nigdy w nieruchomości nie było lokalu [...]. W ocenie skarżącego konieczne jest podjęcie kroków prawnych dla wyjaśnienia zaistniałej sytuacji i doprowadzenia jej do stanu zgodności z prawem i stanem faktycznym, albowiem w aktualnym stanie mamy do czynienia z sytuacją w której osoby zajmujące (w sposób pozorny, nie zamieszkując tam faktycznie) bez tytułu prawnego lokal należący do wnioskodawcy legitymują się tytułem prawnym do zamieszkiwania w lokalu, który nie istnieje, odpierając tym samym prawem usprawiedliwione interwencje organów ścigania i innych instytucji służące ochronie praw właścicieli lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlegała oddaleniu. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych, wskazać należy na istotę zawartej w art. 61a § 1 k.p.a. regulacji, której celem jest odróżnienie postępowania wstępnego, polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy, co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. W intencji prawodawcy rozwiązanie takie w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżnia etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (żądania). Z powyższego wynika, że wszczęcie postępowania administracyjnego, jest uzależnione od wstępnej oceny czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. musi prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pomimo, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia interesu prawnego i obowiązku, przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego jest norma prawa materialnego ogólna lub abstrakcyjna bądź konkretna i indywidualna, wynikająca np. z decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r, sygn. akt II OSK 206/10). Normą tą nie musi być wyłącznie norma prawa administracyjnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym wywodzić można także z norm innych gałęzi prawa. W orzecznictwie uznaje się również, że interes prawny musi być realny. Interes musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego, nie może być to interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. Interes prawny cechuje się zatem tym, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 187). Zagadnienie dotyczące stron postępowania w postępowaniu w przedmiocie zameldowania lub wymeldowania było przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 1/11, w której stwierdzono, że oprócz osoby, co do której toczy się postępowanie administracyjne dotyczące wymeldowania (zameldowania), stroną postępowania jest również osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie w tym lokalu (lub wymeldowanie z niego) innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Pogląd ten zachował pełną aktualność na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o ewidencji ludności, która w przepisie art. 35 ust. 1 stanowi, że organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Konsekwentnie należy przyjąć, że takie samo uprawnienie przysługuje właścicielowi lokalu do inicjowania i brania udziału w postępowaniu toczącym się w trybie art. 31 u.e.l. W okolicznościach niniejszej sprawy jest natomiast bezsporne, że skarżący kasacyjnie nie dysponuje jakimkolwiek tytułem prawnym do lokalu nr [...], w nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...]. Skarżący nie może opierać istnienia interesu prawnego i prawa do bycia stroną w sprawie meldunkowej, na podstawie zawiadomienia organu ewidencyjnego o potrzebie podjęcia z urzędu działań, które miałyby doprowadzić do zmian w ewidencji ludności. Za posiadanie realnego i aktualnego interesu prawnego nie można także uznać problemów skarżącego związanych z zajmowaniem przez kogokolwiek lokalu, innego niż ten, którego skarżący jest współwłaścicielem a także legitymowania się tych osób podczas interwencji Policji dokumentami, potwierdzających ich zameldowanie w lokalu nr [...]. Te argumenty mogłyby być oceniane jedynie przez pryzmat istnienia po stronie skarżącego kasacyjnie interesu faktycznego, nie zaś realnego interesu prawnego. Sąd I instancji właściwie zatem ocenił, jako zgodne z prawem stanowisko organów, że nie posiada on interesu prawnego w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania M. G. w tym lokalu. Należy także zauważyć, że celem ustawy ewidencyjnej jest dyscyplinowanie obywateli do dostarczania organom meldunkowym informacji na temat ich aktualnego miejsca pobytu. Ewidencja ludności w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, którego meldunek dotyczy. Sprawa o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały nie jest więc właściwą płaszczyzną do wykazywania lub odzyskiwania praw do lokalu. Stąd też problemy skarżącego związane z zajmowaniem przez kogokolwiek lokalu, którego skarżący twierdzi, że jest współwłaścicielem, nie dysponując potwierdzeniem, nie mają doniosłego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Kolejny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 61 § 1 k.p.a. miał polegać na zaniechaniu prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania M. G. Odnosząc się do tego zarzutu należy wyjaśnić, że przedmiotem skargi do Sądu Wojewódzkiego było postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego. W ramach wstępnego etapu badania istnienia po stronie wnioskodawcy statusu strony postępowania nie jest istotne rozważanie istnienia interesu społecznego, czy też przesłanek ewentualnego wszczęcia postępowania z urzędu. Z tego względu Sąd I instancji nie wypowiadał się w objętym skargą kasacyjną wyroku na temat podstaw do wszczęcia przez organ I instancji z urzędu postępowania oraz nie oceniał zasadności zaniechania podjęcia takich czynności przez Prezydenta [...]. Oznacza to, że także w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione. Ponadto w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym za utrwalony należy uznać pogląd, że wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem a nie obowiązkiem organu (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r., II OSK 2216/21; wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., II OSK 2697/20; wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., II OSK 2129/18; wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r., I OSK 2162/17). To prawo organu przekształca się w obowiązek prawny wyłącznie wówczas, gdy ustalenia, którymi dysponuje organ, dają podstawę do przyjęcia, że stwierdzony stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego. Skarżący natomiast żadnym dowodem nie wykazał, aby w dacie rejestracji pobytu stałego, osoba zameldowana w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...], w takim lokalu nie zamieszkiwała z zamiarem stałego w nim przebywania. Dołączony do wniosku o wszczęcie postępowania wydruk treści księgi wieczystej nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...] ([...]), mający w ocenie skarżącego potwierdzać powyższą okoliczność, jest niepełny (brak w nim numerów wyodrębnionych lokali w ramach nr podstawowego wpisu: [...],[...],[...],[...],[...],[...]). Twierdzenia skarżącego nie znajdują zatem żadnego pokrycia w aktach. Należy podkreślić, że do wszczęcia z urzędu postępowania nie jest wystarczające subiektywne przekonanie strony, że organ tak właśnie powinien postąpić. W niniejszej sprawie nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a., jak również art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka oraz niewłaściwą i nieuwzględniającą zasad logiki doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie w treści uzasadnienia istotnych okoliczności i faktów. Nie jest również słuszny zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., poprzez skierowanie do skarżącego wezwania do dostarczenia dokumentów niemożliwych do uzyskania, ponieważ lokal [...] nigdy nie istniał i nie nastąpiła zmiana numeracji lokali. Prezydent [...] badając legitymację procesową skarżącego kasacyjnie zgromadził materiał dowodowy tylko i wyłącznie w zakresie, w jakim konieczne to było do dokonania weryfikacji tego czy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej. W celu uzupełnienia materiału dowodowego organ wezwał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia odpisu zwykłego księgi wieczystej, z którego wynikałoby, że skarżący posiada tytuł prawny do lokalu [...], a także do wykazania, że w nieruchomości przy ul. [...] [...] nastąpiła zmiana numeracji lokali. Postępowanie organu było właściwe, ponieważ tylko wykazanie przez skarżącego, że posiada tytuł prawny do lokalu [...] lub wykazanie tożsamości pomiędzy tym lokalem a lokalem nr [...] (którego jest współwłaścicielem) uprawniałoby skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie tego postępowania. Skarżący z powyższego wezwania się nie wywiązał, trafnie zatem Sąd instancji ocenił, że ta okoliczność stanowiła podstawę do wydania przez organ I instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Chybione okazały się również zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2 u.e.l. poprzez brak usunięcia niezgodności między stanem faktycznym a danymi dotyczącymi zameldowania M. G. i brak anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania go na pobyt stały w tym lokalu. Jak wynika z art. 11 ust. 1 u.e.l. organy, o których mowa w art. 10 ust. 1, z urzędu lub na wniosek osoby, której dane dotyczą, dokonują sprawdzenia danych zawartych w rejestrze PESEL oraz w rejestrach mieszkańców, w szczególności w oparciu o posiadane dokumenty i ustalenia stanu faktycznego. W stosunku do osób nieposiadających zdolności do czynności prawnych wniosek składa przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny. W przypadku, gdy organ, o którym mowa w art. 10 ust. 1, stwierdzi niezgodność danych zawartych w rejestrze PESEL lub w rejestrze mieszkańców z posiadanymi dokumentami lub ze stanem faktycznym, usuwa tę niezgodność, a jeżeli nie jest właściwy do jej usunięcia, zawiadamia o tym niezwłocznie organ właściwy do rejestracji tych danych na podstawie art. 10 ust. 1 w celu usunięcia tej niezgodności (art. 11 ust. 2 u.e.l.). Tryb postępowania sprawdzającego prowadzonego na podstawie art. 11 u.e.l. służy wyłącznie usunięciu stanu niezgodności ze stanem faktycznym poprzez zamieszczenie prawidłowych danych. Jest zatem istotna różnica pomiędzy wykazaniem podstaw stwierdzenia kwalifikowanej wadliwości czynności materialno-technicznej zameldowania dokonanej skutkujących jej unieważnieniem (czyli anulowaniem), od ewentualnych innych zdarzeń skutkujących koniecznością zmiany danych ewidencyjnych. W postępowaniu dotyczącym anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania nie ma zatem zastosowania regulacja tego przepisu. Z tych wszystkich względów zarzut naruszenia art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Skoro zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa, Sąd I instancji trafnie oddalił skargę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI