II OSK 1087/05

II OSK 1087/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Otylia Wierzbicka
Roman Hauser /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 917/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-05-11
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 145a   i art.160
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Roman Hauser Sędziowie Andrzej Jurkiewicz (spr.) Otylia Wierzbicka Protokolant Joanna Gołębiewska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. i W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 917/04 w sprawie ze skargi R. i W. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 917/04 oddalił skargę R. i W. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. na podstawie art. 161 § 1 kpa przyznał R. i W. S. solidarnie od Wojewody Zachodniopomorskiego i Prezydenta K. odszkodowanie w kwocie 465.478 zł za szkody powstałe w związku z wydaniem nieważnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Odszkodowanie obejmowało tylko poniesioną szkodę rzeczywistą bowiem organ na podstawie obowiązujących wówczas przepisów nie był uprawniony przyznać stronie odszkodowania obejmującego również utracone korzyści.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. stwierdził nieważność w/w decyzji. Następnie powyższą decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] marca 2002 r.
Decyzja z dnia [...] marca 2002 r. została zaskarżona przez małżonków S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 8 grudnia 2003 r. w sprawie IV S.A. 1532/02 uchylił tę decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej odszkodowanie w kwocie 465.478 zł.
Jednak wcześniej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jako następstwo stwierdzenia nieważności decyzji o odszkodowaniu w kwocie 465.478 zł wydał w dniu [...] marca 2002 r. nową decyzję o przyznaniu małżonkom S. pomniejszonego odszkodowania w wysokości 320.724 zł, uznał bowiem, że poniesiona rzeczywista szkoda była niższa niż wyliczono pierwotnie.
W dniu [...] lutego 2004 r. R. i W. S., powołując się na art. 145a Kpa, wystąpili do Generalnego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. o przyznaniu im na podstawie art. 160 § 1 Kpa odszkodowania w kwocie 465 478 zł. Wskazali bowiem , że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 września 2003 r. ( sygn. K 20/02 ) uznał iż "art. 160 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (...) w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej do rzeczywistej szkody, jest niezgodny z art. 77 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" . Tym samym Trybunał Konstytucyjny stworzył możliwość dochodzenia przez poszkodowanych odszkodowania w większej kwocie niźli pierwotnie przyznana decyzją z dnia 3 lipca 2001 r., która nie obejmowała utraconych korzyści.
Jednocześnie w/w wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż w ich ocenie uchybienie terminu do dokonania tej czynności nastąpiło bez ich winy. W dniu wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego istniał bowiem stan niepewności co do ich sytuacji prawnej. Skarżący podnieśli, iż organy administracyjne wydawały sprzeczne ze sobą decyzje i dopiero w grudniu 2003 r. po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego a więc w ponad dwa miesiące od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego skarżący powzięli wiadomość, która decyzja administracyjna jest ostateczna i prawomocna.
Ponadto skarżący wskazali, że złożenie skargi o wznowienie postępowania dopiero w lutym 2004 r. spowodowane było charakterem przysługującego im roszczenia. Wcześniej nie byli w stanie dokonać wyceny utraconych korzyści wynikających z likwidacji przedsiębiorstwa pod nazwą "Zakład Przetwórstwa R. w K. ". Ostateczna wycena została im przedstawiona dopiero w dniu 6 lutego 2004 r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 1 w zw. z art. 145 a kpa odmówił przywrócenia terminu .
W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że podniesione we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Stan niepewności, jak określili to wnioskodawcy, w ocenie organu nie stanowił przeszkody do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania o przyznanie odszkodowani za utracone korzyści. Zaś argument nie posiadania wiedzy co do wielkości utraconych korzyści również uznano za niezasadny bowiem wskazano ,że wniosek mógł być złożony w terminie wskazanym w art. 58 kpa a wartość odszkodowania ustalona w trakcie wszczętego postępowania . Decyzje o przyznaniu odszkodowania różniły się bowiem wysokością kwoty i jedynie w tym zakresie istniała niepewność. Natomiast nie kwestionowane było samo prawo do odszkodowania.
Ponadto, gdyby nawet uznać argumenty wnioskodawców, to informację o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2003 r. posiadali przed dniem 15 stycznia 2004 r., co obligowałoby ich do złożenia wniosku zgodnie z art. 58 § 2 kpa w terminie siedmiu dni od powzięcia informacji o ustaniu przyczyny uchybienia terminowi, tj. najpóźniej do dnia 22 stycznia 2004 r., gdy tymczasem złożony wniosek jest datowany na dzień 9 lutego 2004 r.
R. i W. S. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że przyczyny uchybienia terminu były od nich niezależne. Jednocześnie, wyjaśnili, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2003 r. został im doręczony w dniu 6 lutego 2004 r. a zatem wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez zainteresowanych w ciągu 4 dni od otrzymania w/w wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 59 § 1 kpa Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy i ponownie odmówił przywrócenia terminu .
W uzasadnieniu wskazał ,że małżonkowie S. otrzymali decyzję z dnia [...] marca 2002 r. w której znajdowało się pouczenie, że decyzja ta jest ostateczna . W ten sposób dowodził, że nie było stanu niepewności prawnej .
Nadto organ wskazał, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym reprezentowani byli przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość konsekwencji wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku oraz związanych z nim terminów dochodzenia praw. Ponowił twierdzenie, że w sprawie nie zaszły okoliczności stanowiące podstawę do przywrócenia terminu, które byłyby niezawinionym uchybieniem terminu.
Następnie R. i W. S. zaskarżyli powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniu temu zarzucili naruszenie przepisów postępowania , które miało istotny wpływ na wynik sprawy - przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 58 kpa i 8 kpa.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że w chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (czyli w dniu 30 września 2003 r.) istniał stan niepewności co do sytuacji prawnej wnioskodawców. Do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny nie było wiadomo, którą ze sprzecznych ze sobą decyzji uznać za "nieistniejącą,,. Stan niepewności prawa powstał na skutek działania organów. Natomiast obiektywne trudności związane z wyceną utraconych korzyści spowodowały kolejne opóźnienie w złożeniu skargi o wznowienie. Poza tym organ powinien zgodnie z art. 8 kpa w razie wątpliwości rozstrzygnąć sprawę na korzyść obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazał, że według art. 145a § 1 żądanie wszczęcia postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, zatem termin miesięczny w niniejszej sprawie należało liczyć od dnia 30 września 2003 r. tj. od daty kiedy wydany został Dziennik Ustaw nr 170 gdzie pod poz. 1660 opublikowano przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
Skarga o wznowienie postępowania została nadana na adres organu pocztą w dniu 9 lutego 2004 r., a więc uchybienie terminu jest ewidentne.
Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, stosownie do art. 58 § 1 kpa, jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej.
W ocenie Sądu organ rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu zasadnie uznał, że nie było w okresie od 30 września 2003 r. do 30 października 2003 r. stanu niepewności prawa. W tym czasie funkcjonowała bowiem w obrocie prawnym ostateczna decyzja z dnia 7 marca 2002 r. utrzymująca w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji przyznającej odszkodowanie w kwocie 465 478 zł.
Oprócz niej istniała w obrocie prawnym ostateczna decyzja z dnia [...] marca 2002 r. o przyznaniu odszkodowania w kwocie 320 724 zł wydana w miejsce decyzji przyznającej pierwotną kwotę odszkodowania.
Sąd wskazał, że o stanie niepewności można było mówić dopiero w momencie wzruszenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o pierwotnym odszkodowaniu. Wtedy bowiem zaistniały dwie decyzje dotyczące tej samej sprawy i przyznające odszkodowanie w różnej wysokości.
Sąd uznał również za chybiony argument, że wniesienie skargi o wznowienie postępowania wymagało długotrwałego ustalania kwoty należnej tytułem utraconych korzyści. Zdaniem Sądu wniesienie w/w skargi było możliwe również bez podania kwoty należnej stronie tytułem utraconych korzyści, gdyż złożenie przez określony podmiot podania o wznowienia postępowania powoduje jedynie wszczęcie postępowania wstępnego, gdzie badanie organu sprowadza się do oceny czy podanie zostało złożone przez osobę, której przysługuje przymiot strony, zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania oraz ustalenie, czy wskazana przesłanka wznowienia mieści się w kategorii przesłanek uzasadniających je.
W konsekwencji Sąd uznał, że skarżący nie wykazali, iż przekroczenie terminu nastąpiło bez ich winy, i że mimo całej staranności nie mogli dokonać czynności w terminie, gdyż zachodziła przeszkoda od nich niezależna, która uniemożliwiła im dokonanie czynności procesowej w terminie. Sąd podkreślił także, iż nie stanowi o braku winy nieznajomość prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona była reprezentowana przez pełnomocnika. którego działania obciążają reprezentowanego.
R. i W. S. wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucili:
1. naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 145 § 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ przepisów w toku postępowania administracyjnego, polegającego na przyjęciu, że:
-istnienie w obrocie prawnym dwóch sprzecznych ze sobą ostatecznych decyzji administracyjnych (tj. przyznających skarżącym odszkodowanie w różnej wysokości) w sytuacji, w której jedna z tych decyzji została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego jeszcze przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w sprawie niekonstytucyjności przepisu art. 160 § 1 k.p.a., nie stanowi okoliczności uprawdopodabniającej brak winy skarżących w uchybieniu terminu określonego w przepisie art. 145a § 2 k.p.a.;
- niezaskarżenie, w terminie do 30 października 2003 r. decyzji administracyjnej z dnia [...] lipca 2001 r., która w tym okresie nie funkcjonowała ( nie istniała ) w obrocie prawnym (organ administracyjny stwierdził jej nieważność), stanowi uchybienie przez skarżących terminu, o którym mowa w przepisie art. 145a § 2 k.p.a.;
- brak możliwości samodzielnego ustalenia przez skarżących, czy istnieją materialnoprawne podstawy (tj. czy ponieśli oni szkodę w zakresie utraconych korzyści i ewentualnie jaka była wysokość tej szkody) do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie przepisu art. 145a w związku z przepisem art. 160 k.p.a. nie stanowi przesłanki uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego;
zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji nie stanowi naruszenia zasady zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.);
2. naruszenie przepisów postępowania które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne ustalenie przez Sąd stanu faktycznego polegające na przyjęciu przez organ orzekający, iż po dniu 30 września 2003 r. nie zachodziły przeszkody uniemożliwiające skarżącym złożenie skargi o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 3 lipca 2001 r., przyznającej odszkodowanie w kwocie 465.487,00 zł, w sytuacji, gdy w tym czasie organ administracji stwierdził jej nieważność (a więc de iure nie istniała) i została dopiero "przywrócona do życia" na skutek orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2003 r., na mocy którego uchylono decyzję z dnia 7 marca 2002 r. stwierdzającą nieważność decyzji z dnia 3 lipca 2001 r. W konsekwencji, po dniu 8 grudnia 2003 r. ( zresztą i do dnia dzisiejszego ) w dalszym ciągu funkcjonują dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne określające wysokość przyznanego skarżącym odszkodowania w sposób odmienny.
Powołując się na powyższe naruszenia prawa skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że dopiero po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2003 r., czyli ponad dwa miesiące od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, do obrotu prawnego "wróciła" decyzja administracyjna, która mogła stanowić przedmiot postępowania wznowieniowego. Dodatkowo strona skarżąca podkreśliła, że od grudnia 2003 r. w obrocie funkcjonowały dwie sprzeczne ze sobą decyzje odszkodowawcze (decyzja z dnia 3 lipca 2001 r. oraz decyzja z dnia 8 marca 2002 r. przyznająca skarżącym odszkodowanie w kwocie 320.724,00 zł ), co uniemożliwiało im skorzystanie z przysługującego im środka prawnego w postaci skargi o wznowienie postępowania.
W skardze kasacyjnej podniesiono również, że na ocenę uchybienia terminu nie powinien mieć wpływu fakt, że skarżący byli reprezentowani przez pełnomocnika zawodowego, bowiem to wyłącznie działania organu administracyjnego doprowadziły do takiego stanu, w którym, w tej samej sprawie, w oparciu o te same dokumenty, zapadały i funkcjonowały obok siebie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne.
Ponadto, skarżący zwrócili uwagę, że przyjmując stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za zasadne (tj., iż do dnia wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku uchylającego decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w ogóle nie zachodził stan niepewności prawnej, gdyż w obrocie funkcjonowała jedna ostateczna decyzja administracyjna) wykazano , iż w tym czasie w ogóle nie przysługiwało im prawo wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 3 lipca 2001 r. o przyznaniu odszkodowania w kwocie 465.478,00 zł, gdyż zdaniem Sądu decyzja ta była w tym czasie jeszcze nieważna.
W tej sytuacji trudno jest przypisać skarżącym winę za niezłożenie przez nich skargi o wznowienie postępowania w trybie przepisu art. 145a k.p.a. w okresie od dnia 30 września 2004 r. do dnia 30 października 2005 r. co do decyzji, która, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w tym czasie w ogóle nie istniała w obrocie prawnym.
Skarżący podnieśli również, że do dnia dzisiejszego w obrocie prawnym funkcjonują dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne, co w praktyce uniemożliwia (a co najmniej znacznie utrudnia) skorzystanie z przysługującego im uprawnienia. Datą, od której ewentualnie powinien rozpocząć się bieg termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania byłby bowiem dzień uprawomocnienia się decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 3 lipca 2001 r. oraz przyznania odszkodowania w niższej wysokości, które to decyzje ostatecznie uchylałyby stan niepewności prawnej wywołanej istnieniem w obrocie dwóch sprzecznych ze sobą decyzji odszkodowawczych.
R. i W. S. podtrzymali także swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, iż złożenie skargi w lutym 2004 r. było spowodowane samym charakterem przysługującego im roszczenia, gdyż do otrzymania ekspertyzy nie wiedzieli, czy w wyniku niezgodnego z prawem działania organu administracyjnego ponieśli jakąkolwiek szkodę polegającą na utracie korzyści. Zatem uzyskanie tej wiedzy było konieczne nie tylko po to, aby ustalić w jakiej wysokości przysługuje im roszczenia lecz przede wszystkim dlatego, że do dnia 6 lutego 2004 r. nie mogli oni mieć pewności czy sam wniosek o przyznanie odszkodowania w tym zakresie byłby zasadny. Wniesienie skargi o wznowienie w sytuacji, w której późniejsze postępowanie wykazałoby, że skarżący nie ponieśli żadnej szkody w zakresie utraconych korzyści, byłoby bowiem bezcelowe i naraziłoby skarżących na znaczne koszty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2)naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to ,że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny .
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżących R. i W. S. zawiera zarzuty wskazane w art. 174 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia przepisów postępowania .
Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , skierowany musi być przeciwko wyrokowi sądu a nie decyzji organu administracji ( porównaj wyrok NSA z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt FSK 80/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 12 ) . Ponadto przyjmuje się , że nie stanowi wskazania podstawy kasacyjnej powołanie wyłącznie przepisów procedury administracyjnej ( porównaj wyrok NSA z 21 grudnia 2004 r. , sygn. akt GSK 1149/04 publikowany komentarz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi B. Dauter , B. Gruszczyński , A. Kabat , M. Niezgódka – Medek , Zakamycze 2005 str. 414 ) .
Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymaganiom , lecz zarzuty w niej podniesione nie zasługują na uwzględnienie .
Strona skarżąca zarzuca Sądowi I instancji , iż wadliwie w kwestionowanym wyroku zastosował przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 145a i art.160 kpa oraz art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Z dyspozycji art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika , że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie , uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części , jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu administracji lub uniemożliwianie stronie skorzystanie z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów . Zatem warunkiem uchylenia decyzji lub postanowienia z tego powodu jest ustalenie , że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Tym samym obowiązkiem Sądu w sytuacji uwzględnienia na tej podstawie skargi jest wykazanie , że gdyby nie było stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania to rozstrzygnięcie najprawdopodobniej byłoby inne .
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu I instancji pozostawało postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145a § 1 kpa a więc w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją . Dopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 kpa jest ograniczona dwoma przesłankami a to rozstrzygnięciem sprawy decyzją ostateczną oraz orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , umową międzynarodową lub ustawą. Termin żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 a § 1 kpa wskazano w § 2 tej normy prawnej statuując ,że może to nastąpić w okresie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego . Termin jednego miesiąca o jakim mowa w w/w przepisie , należy liczyć od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie publikacyjnym zgodnie z art. 79 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym ( Dz. U. Nr 102 , poz. 643 ) .
Podstawę przedmiotowego wniosku małżonków S. o wznowienie postępowania administracyjnego stanowił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt K 20/02 stwierdzający niezgodność z Konstytucją art. 160 § 1 kpa w części ograniczającej odszkodowanie do rzeczywistej szkody . Ustalenia Sądu I instancji co do daty wejścia w życie tego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są niesporne bowiem wraz z opublikowaniem go w Dzienniku Ustaw Nr 170 z 2003 r. poz. 1660 w dniu 30 września 2003 r. to z tym dniem weszło ono w życie a jednocześnie od tej daty należy liczyć termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania o jakim mowa w art. 145a § 2kpa .
Niespornym również pozostaje fakt , iż skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania nie uczynili tego w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego tj. do dnia 30 października 2003 r. a dokonali tego dopiero 9 lutego 2004r. . Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku uzasadnili dwoma przesłankami a to stanem niepewności co do ich sytuacji prawnej jak i brakiem dokonania wyceny utraconych korzyści ekonomicznych wynikających z likwidacji swojego przedsiębiorstwa .
Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego , jeżeli uprawdopodobni , że uchybienie nastąpiło bez jego winy . Zatem pierwsza przesłanką uprawdopodobnienia przez stronę braku winy jest brak swojej winy . Kryterium winy jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze jako przesłanka wniosku o przywrócenia terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej . Zatem jak to słusznie zauważono w zaskarżonym wyroku przywrócenie nie jest dopuszczalne , gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa . O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia , że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia . Uchybienie terminu może być poczytywane za zawinione przez nią jeżeli pragnęła ona wydarzenia albo godziła się na nie , jakkolwiek mogła mu zapobiec .W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu przyjmuje się gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku .
Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności , jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy . Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji , nagłą chorobę , która nie pozwala się na wyręczenie inną osobą , powódź , pożar itp.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane przez skarżących przesłanki uchybienia miesięcznemu terminowi z art. 145a § 2 kpa nie stanowiły w okolicznościach tej sprawy podstawy do przywrócenia przedmiotowego terminu na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku . Tym samym należy podzielić w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji . Przede wszystkim w tej sprawie nie można uznać , że istniał po ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. stan niepewności prawnej w sytuacji skarżących . Bowiem w tym czasie pozostawała w obrocie prawnym wyłącznie ostateczna decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 marca 2002 r. przyznająca skarżącym odszkodowanie w kwocie 320 724 zł . Nie istniała więc jakakolwiek przeszkoda domagania się wznowienia postępowania w tej sprawie w zakresie utraconych korzyści . W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o stanie niepewności prawnej nie można również mówić wbrew stanowisku Sądu I instancji , również po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2003 r. sygn. akt sygn. akt IV S.A. 1532/02 . Pewne zawirowanie wprowadzone przez organy , które wydawały kolejne decyzje nie uzasadniają przyjęcia tezy , że istniał stan niepewności prawnej uniemożliwiające złożenia w terminie przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na skutek wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny , skoro można żądać wznowienia postępowania wyłącznie od decyzji ostatecznej , która pozostaje w obrocie prawnym a taką w okresie 1 miesiąca po wyroku Trybunału Konstytucyjnego była wyłącznie decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 marca 2002 r. Dodatkowo zauważyć należy , iż stan w istocie bezczynności polegający na oczekiwaniu na rozstrzygniecie Sądu administracyjnego ( które z różnych względów może się przedłużać ) nie może być uznany za obiektywną przesłankę braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia stosownego wniosku o wznowienie postępowania .
Ponadto argumentacja skarżących , którzy zwlekali z wniesieniem wniosku o wznowienie postępowania uzasadniona była dodatkowo potrzebą ustalenia należnej kwoty tytułem utraconych korzyści . Również i ta przyczyna nieterminowego złożenia przedmiotowego wniosku nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminowi . Tym samym podzielając motywy orzeczenia Sądu I instancji przedstawione w tym zakresie należy zgodzić się z konkluzja tego Sądu , że skarżący generalnie nie wykazali , że przekroczenie terminu nastąpiło bez ich winy .
Nie wykazując bowiem niezależnej przeszkody , która uniemożliwiała dokonanie czynności procesowej w terminie skarżący nie uprawdopodobnili swojej winy poprzez uwiarygodnienie stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu , że przeszkoda była od nich niezależna i istniała cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu .
Nie można zatem w opisanych okolicznościach skutecznie zarzucić Sądowi I instancji naruszenia art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy , że po dniu 30 września 2003 r. nie zachodziły okoliczności uniemożliwiające złożenia w terminie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego jak też art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c. cytowanej wyżej ustawy procesowej w związku z art. 145a § 2 kpa oraz art. 8 kpa , przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów przez organ w toku postępowania administracyjnego.
Reasumując stwierdzić należy , iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw , pozwalających na jej uwzględnienie dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1271 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku .