II OSK 1084/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy, uznając ją za odpowiedzialną za zapewnienie jakości wody mieszkańcom, nawet jeśli ujęcie nie jest jej własnością.
Gmina J. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję o obciążeniu opłatą za badanie wody ze studni zbiorczej. Gmina argumentowała, że nie jest właścicielem ujęcia ani wodociągu i nie realizuje zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Naczelny Sąd Administracyjny uznał te argumenty za nieuzasadnione, podkreślając, że zapewnienie jakości wody jest zadaniem własnym gminy, niezależnie od kwestii własnościowych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy decyzję o obciążeniu gminy opłatą za badanie wody ze studni zbiorczej. Gmina podnosiła, że nie jest właścicielem ujęcia ani wodociągu, a mieszkańcy korzystają z nich jak z prywatnych. Argumentowała, że nie może ponosić odpowiedzialności za jakość wody z urządzeń, które nie stanowią jej własności i nie są formalnie częścią zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zapewnienie mieszkańcom dostępu do wody o odpowiedniej jakości jest podstawowym zadaniem własnym gminy, wynikającym z przepisów Konstytucji i ustaw ustrojowych. Sąd podkreślił, że kwestie własnościowe są drugorzędne wobec publicznoprawnych obowiązków gminy. Nawet jeśli gmina nie zorganizowała formalnego przedsiębiorstwa wodociągowego, musi zapewnić jakość wody mieszkańcom, a obciążenie jej kosztami badań jest uzasadnione, gdy sama zaniedbuje swoje obowiązki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, gmina jest odpowiedzialna za zapewnienie jakości wody mieszkańcom i ponoszenie kosztów jej badań, nawet jeśli ujęcie wody i wodociąg nie są jej własnością, ponieważ jest to jej zadanie własne wynikające z przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zapewnienie mieszkańcom dostępu do wody o odpowiedniej jakości jest podstawowym zadaniem własnym gminy, wynikającym z przepisów Konstytucji i ustaw ustrojowych. Kwestie własnościowe są drugorzędne wobec publicznoprawnych obowiązków gminy. Gmina nie może zaniechać tego obowiązku ani przerzucać go na mieszkańców, nawet jeśli formalnie nie prowadzi zbiorowego zaopatrzenia w wodę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.PISan art. 36 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Przepis stanowi podstawę do obciążenia podmiotu opłatą za przeprowadzone badania laboratoryjne wody.
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zadanie własne gminy.
Pomocnicze
u.z.z.w. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Zadanie własne gminy.
u.z.z.w. art. 2 § pkt 4
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Definicja działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę.
u.z.z.w. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
u.z.z.w. art. 12 § ust. 5
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
u.s.g. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zakres działania gminy.
u.s.g. art. 9 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zadania użyteczności publicznej.
u.g.k. art. 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej
Gospodarka komunalna.
Konstytucja RP art. 164 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawowa jednostka samorządu terytorialnego.
Konstytucja RP art. 163
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zadania organów władzy publicznej.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Granice działania organów władzy publicznej.
Konstytucja RP art. 166 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zadania własne jednostki samorządu terytorialnego.
Dz.U. 2002 nr 203 poz. 1718
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
Dz.Urz. WE Nr L 229
Dyrektywa Rady 80/778/EWG z dnia 15 lipca 1980 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
Dz.Urz. WE Nr L 135
Dyrektywa Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. w sprawie ścieków komunalnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek gminy do zapewnienia jakości wody mieszkańcom jest zadaniem własnym, niezależnie od kwestii własnościowych ujęcia. Gmina nie może zrzucać odpowiedzialności za jakość wody na mieszkańców, jeśli sama nie wykonuje swoich ustawowych obowiązków.
Odrzucone argumenty
Gmina nie jest właścicielem ujęcia wody ani wodociągu. Gmina nie realizuje formalnie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Korzystanie z wody przez mieszkańców jest prywatne, a nie zbiorowe.
Godne uwagi sformułowania
Nie do pomyślenia jest bowiem sytuacja, w której wskutek rażących zaniedbań gminy, w szczególności wskutek niewywiązywania się przez gminę z powierzonych jej ustawowo zadań własnych, brak byłoby odpowiedzialnych za jakość wody, za jej higieniczne i zdrowotne wymogi. Nie może mieć tu wpływu na powyższe stanowisko nieuregulowanie stosunków własnościowych terenu, na którym znajduje się ujęcie wody. Należy bowiem rozgraniczyć sferę zagadnień natury cywilnoprawnej od realizacji zadań o charakterze publicznoprawnym z zakresu stosunków administracyjnoprawnych. Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej są całkowicie nieuzasadnione, bowiem nie można zarzucać błędnej wykładni, czy też niewłaściwego zastosowania wskazanych tam przepisów rozumiejąc je w oderwaniu od całokształtu regulacji prawnych dotyczących samorządu gminnego.
Skład orzekający
Jerzy Bujko
przewodniczący
Andrzej Gliniecki
sprawozdawca
Jerzy Solarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Odpowiedzialność gmin za jakość wody dostarczanej mieszkańcom, nawet w sytuacji braku formalnego zbiorowego zaopatrzenia i własności infrastruktury."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zaniedbań gminy w zakresie zapewnienia zbiorowego zaopatrzenia w wodę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują obowiązki samorządów w zakresie podstawowych usług publicznych, nawet w nietypowych sytuacjach faktycznych.
“Gmina musi dbać o jakość wody, nawet jeśli studnia nie jest jej własnością!”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1084/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-07-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-07-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Gliniecki /sprawozdawca/ Jerzy Bujko /przewodniczący/ Jerzy Solarski Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane III SA/Wr 700/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2006-03-28 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Sanitarny Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki /spr./ Jerzy Solarski Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wr 700/04 w sprawie ze skargi Gminy J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarny we Wrocławiu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia opłatą za badanie wody oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi Gminy J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] [...], wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wr 700/04 oddalił skargę. Powyższą decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...] ([...]), którą obciążono Urząd Gminy w J. kwotą 241,95 zł za przeprowadzone badania wody ze studni zbiorczej w C. W odwołaniu od powyższej decyzji, jak i w skardze do sądu administracyjnego na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] Wójt Gminy J. wniósł o uchylenie decyzji, gdyż Gmina nie jest właścicielem ujęcia wody (studni zbiorczej w C.) i wodociągu doprowadzającego wodę do niektórych nieruchomości mieszkańców C. Z wodociągu tego korzystają mieszkańcy tak jak z prywatnej studni i ponoszą odpowiedzialność za jakość spożywanej wody. Gmina nie może ponosić odpowiedzialności za ujęcie wody i wodociągi, które są położone na gruntach niestanowiących własności Gminy. Przedmiotowa studnia jest zlokalizowana na terenie należącym do Skarbu Państwa - Lasów Państwowych, nie jest ujęciem wody zgodnie z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę uznał ją za nieuzasadnioną. Podstawę prawną wydania decyzji obciążającej Gminę J. opłatą za przeprowadzone badania laboratoryjne wody stanowi art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie okoliczności dotyczące naruszenia wymogów mikrobiologicznych - określonych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. Nr 203, poz. 1718) - nie budzą wątpliwości, a to wobec bezsprzecznej zawartości w przedmiotowym ujęciu wody bakterii z grupy coli, istotą sporu jest rozstrzygnięcie, czy Gminę J. można uznać za podmiot obowiązany do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych wody z przedmiotowego ujęcia - w rozumieniu przytoczonego wyżej przepisu art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) zadaniem własnym gminy jest zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Podobnie stanowi art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Wskazując na obligatoryjne zadania gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, nie można również pominąć ogólniejszych motywów, które legły u podstaw rozwiązań normatywnych, przyjętych w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ustawa ta - dostosowując rodzime unormowania do standardów prawa wspólnotowego, a zwłaszcza do Dyrektywy Rady 80/778/EWG z dnia 15 lipca 1980 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.Urz. WE Nr L 229 z dnia 30 sierpnia 1980 r.) oraz Dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. w sprawie ścieków komunalnych (Dz.Urz. WE Nr L 135 z dnia 30 maja 1991 r.) - podtrzymała dotychczasową zasadę, według której zaopatrzenie w wodę pozostaje nadal zadaniem własnym gminy (art. 3), akcentując zdecydowanie odpowiedzialność podstawowej jednostki samorządu terytorialnego za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, należy do gospodarki komunalnej jednostek samorządu terytorialnego, polegającej na wykonywaniu przez te jednostki zadań własnych, w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.), gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Gospodarka komunalna może być prowadzona w gminie w formie zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego, gmina może też powierzyć wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Z wszystkich przytoczonych przepisów wywieść zdaniem Sądu należy, że skoro obowiązanym do zapewnienia należytej jakości dostarczanej wody jest przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a przedsiębiorstwo takie nie istnieje z uwagi na to, że gmina nie utworzyła tego typu zakładu budżetowego, spółki prawa handlowego czy też nie powierzyła wykonywania zadania zbiorowego zaopatrzenia w wodę innym osobom fizycznym, prawnym lub jednostkom nieposiadającym osobowości prawnej, nie ma też gminnej jednostki organizacyjnej, nieposiadającej osobowości prawnej, a prowadzącej tego rodzaju działalność (w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę) - to za zobowiązaną do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych wody uznać należy wprost gminę. Nie do pomyślenia jest bowiem sytuacja, w której wskutek rażących zaniedbań gminy, w szczególności wskutek niewywiązywania się przez gminę z powierzonych jej ustawowo zadań własnych, brak byłoby odpowiedzialnych za jakość wody, za jej higieniczne i zdrowotne wymogi. Nie jest zaś w sprawie sporne, że skarżąca Gmina na terenie C. nie realizuje zadań w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Nie może mieć tu wpływu na powyższe stanowisko nieuregulowanie stosunków własnościowych terenu, na którym znajduje się ujęcie wody. Należy bowiem rozgraniczyć sferę zagadnień natury cywilnoprawnej od realizacji zadań o charakterze publicznoprawnym z zakresu stosunków administracyjnoprawnych. Skoro studnia zbiorcza i wodociąg faktycznie służy zbiorowemu zaopatrzeniu w wodę mieszkańców C. - słusznie organy inspekcji sanitarnej uznały spełnienie przesłanek z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wobec Gminy J. jako obowiązanej do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych wody z przedmiotowego ujęcia. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Gmina J., reprezentowana przez pełnomocnika, od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 marca 2006 r. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając: 1. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na: przyjęciu, że przepisy art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1 i art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków dają podstawę do przyjęcia, że Gmina jest zobowiązana do uiszczania opłat za badania laboratoryjne wody stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1989 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej chociaż w postępowaniu administracyjnym i sądowym w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ustalono, że Gmina J. nie jest właścicielem ani ujęcia wody, ani wodociągu w C., ani też nie realizuje tam zbiorowego zaopatrzenia w wodę. 2. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez pominięcie przepisów art. 2 pkt 21 a także pkt 7 i 16 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków polegające na uznaniu prywatnego zbiorowego korzystania z wody za zbiorowe zaopatrzenie wbrew oczywistej definicji ustawowej zawartej w art. 2 pkt 21 ww. ustawy. 3. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez uznanie Gminy za jednostkę zobowiązaną do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych w odniesieniu do wody czerpanej z ujęć prywatnych przez urządzenia niebędące własnością Gminy i nieposiadających cech zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Wskazując na powyższe podstawy w skardze kasacyjnej wnosi się o: 1. Uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu (art. 185 p.p.s.a.) albo 2. Uchylenie wyroku w całości i po rozpoznaniu skargi uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu w całości jako skierowanej do podmiotu niebędącego stroną w sprawie (art. 188 p.p.s.a.). Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosi o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a jedynie z urzędu bierze pod uwagę przesłanki nieważności postępowania wymienione w § 2 powyższego przepisu. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, a ustaleń dokonanych w tym zakresie nie kwestionuje również skarżąca Gmina. Podstawy skargi kasacyjnej oparte zostały zaś na zarzutach błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przepisów, na których oparł zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd prezentowany przez Gminę jest błędny i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa regulujących zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce. Gmina zgodnie z art. 164 ust. 1 Konstytucji RP jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego, która jest zobowiązana do wykonywania zadań publicznych niezastrzeżonych przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych (art. 163 Konstytucji). Powyższa zasada konstytucyjna znalazła również swoje odzwierciedlenie w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, z którego to przepisu jasno i jednoznacznie wynika, że "do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone na rzecz innych podmiotów". Sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę mieszkańców gminy między innymi zostały przez ustawodawcę zaliczone do zadań własnych gminy, służących zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej jaką tworzą na określonym terytorium mieszkańcy gminy (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym). Zadania własne gminy mające na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, zgodnie z art. 9 ust. 4 omawianej ustawy, zostały określone jako zadania użyteczności publicznej. Formy i zasady wykonywania zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego w tym również i gminy, obejmujących w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, zostały uregulowane przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm.). Również w art. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) zbiorowe zaopatrzenie w wodę jako działalność polegającą na ujmowaniu, uzdatnianiu i dostarczaniu wody, zaliczono do zadań własnych gminy. W związku z czym, w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gmina ustala kierunki rozwoju sieci zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Z powyższej analizy przepisów jednoznacznie wynika, że do obowiązków gminy należy zaopatrzenie mieszkańców gminy w wodę, jest to zadanie własne gminy, a więc nie może gmina wykonywania tego obowiązku zaniechać ani przerzucać na inne podmioty, gdyż tak czyniąc faktycznie przestaje wykonywać swoje ustawowe obowiązki, co w świetle prawa oznacza, że organy gminy działają niezgodnie z prawem. Władztwo organów gminy i obowiązki z tym związane obejmują wszystkich mieszkańców gminy jako członków tej wspólnoty samorządowej i całe terytorium należące do danej gminy. Nie stoi temu na przeszkodzie to, że niektórzy mieszkańcy gminy, czy też grupy mieszkańców zaopatrują się w wodę z własnych studni, czy też ujęć wody, nienależących formalnie do gminy, czy też przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, którym gmina powierzyła na swym terenie wykonywanie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Powyższe wyjątki od reguły nie zwalniają gminy z ustawowego obowiązku zaopatrzenia swoich mieszkańców w wodę. W rozpoznawanej sprawie, w sytuacji kiedy Gmina J. praktycznie nie rozwiązała na swoim terenie problemu zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców w wodę, nie można twierdzić, że obowiązek taki przestał istnieć i Gmina jest z niego zwolniona. W takiej sytuacji mieszkańcy tej Gminy, zostali wręcz zmuszeni do zorganizowania zaopatrzenia w wodę we własnym zakresie i trudno mieć do nich o to pretensje, skoro tej wody w formie zbiorowego zaopatrzenia w wodę Gmina im nie zapewniła. Nie chodzi tu o przyczyny dlaczego taki stan istnieje, ale o zrozumienie i akceptację ciążących na Gminie jako wspólnocie samorządowej ustawowych obowiązków. Skoro przez wiele lat władze samorządowe wiedziały i tolerowały to, że mieszkańcy C. (44 rodziny) korzystają z ujęcia oraz sieci wodociągowej nienależącej do Gminy to znaczy, że akceptowały ten stan i godziły się z wszelkimi tego konsekwencjami. Istnieje wiele możliwości formalno-prawnych aby ten stan zmienić i żeby to Gmina w stosunku do mieszkańców C. realizowała obowiązek zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Mieszkańcy Gminy mają prawo domagać się aby władze Gminy w stosunku do nich wykonywały obowiązki wynikające z ustaw. Trudno więc w tej sytuacji zrozumieć postawę organów Gminy, które z uporem godnym lepszej sprawy próbują zrzucić z siebie obowiązek, który na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), nałożyły na nie w drodze decyzji organy inspekcji sanitarnej. Mieszkańcy C. jako członkowie wspólnoty gminnej, mają prawo oczekiwać, że Gmina jeżeli nie zorganizowała zbiorowego zaopatrzenia w wodę dla mieszkańców to przyczyni się chociaż do tego, że woda, z której korzystają (z konieczności) będzie odpowiedniej jakości i będzie odpowiadała określonym wymaganiom higieniczno-zdrowotnym. Gmina wskazując jako adresatów zaskarżonych decyzji mieszkańców C., faktycznie wyłącza ich ze wspólnoty gminnej, dając niejako do zrozumienia, że w stosunku do tej grupy mieszkańców, nie ciąży na Gminie ustawowy obowiązek zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Jest to stanowisko przeczące podstawowym zasadom samorządności lokalnej, naruszające podstawowe normy prawa obowiązujące w RP. Organy samorządu terytorialnego nie mają prawa odmawiać wykonywania swych obowiązków wynikających z ustaw i przerzucać ich na mieszkańców gminy. Taka postawa władz gminy narusza przepis art. 7 Konstytucji RP, który określa granice prawa w jakich mają działać organy władzy publicznej, do których bez wątpienia należą również organy gminy. Jeżeli Gmina nie jest w stanie realizować wszystkich obowiązków, które na nią nakładają ustawy, to przynajmniej nie powinna przeszkadzać mieszkańcom, którzy z własnej inicjatywy i we własnym zakresie wykonują niektóre zadania należące do Gminy. W takich przypadkach, zgodnie z zasadą pomocniczości wyrażoną w preambule do Konstytucji RP, Gmina powinna starać się pomóc i ułatwić wykonywanie tych zadań mieszkańcom. Mając na uwadze powołane wcześniej przepisy, jak też powyższą zasadę, należy uznać za w pełni uzasadnione obciążenie Gminy J. kwotą opłaty za przeprowadzone przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej badania wody ze studni zbiorczej w C., tym bardziej że są to kwoty wręcz symboliczne, jak na możliwości budżetowe Gminy. Powołane wcześniej przepisy nie pozwalają sprawy zaopatrzenia w wodę mieszkańców Gminy traktować jako ich sprawy prywatnej. Zadania własne gminy są obowiązkami Gminy. Przeprowadzone przez organy inspekcji sanitarnej badania wody być może uchroniły mieszkańców Gminy od poważnych dolegliwości zdrowotnych i to należy również brać pod uwagę. Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej są całkowicie nieuzasadnione, bowiem nie można zarzucać błędnej wykładni, czy też niewłaściwego zastosowania wskazanych tam przepisów rozumiejąc je w oderwaniu od całokształtu regulacji prawnych dotyczących samorządu gminnego. Autor skargi kasacyjnej formułując takie zarzuty nie dostrzegł, chyba że powodem sporu w tej sprawie jest to, że Gmina J. nie wykonuje na swoim terenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę (przynajmniej w stosunku do mieszkańców C.), co oznacza, że nie wykonuje jednego z zadań własnych nałożonych na gminę ustawą, czyli tym samym narusza przepisy art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym i art. 3 ust. 1 oraz innych ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Skutkiem tego mieszkańcy C. są zmuszeni korzystać z ujęcia wody i wodociągu, które jak wykazały badania, dostarczają wodę złej jakości, za badanie której Gmina nie chce ponosić kosztów. Przecież pomiędzy przedmiotem tej sprawy a brakiem zbiorowego zaopatrzenia w wodę w Gminie, istnieje logiczny związek przyczynowo-skutkowy, czego Gmina J. a raczej jej Wójt nie chce zrozumieć. Gdyby Gmina wykonywała swój obowiązek w tym zakresie, to nie byłoby problemu studni zbiorowej w C. i opłat za badania wody z tego ujęcia. Jest taka zasada mająca szczególnie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, że jeżeli na zobowiązanym ciąży pewien obowiązek, którego ten nie chce wykonać, to w drodze wykonania zastępczego obowiązek ten może wykonać kto inny, obciążając kosztami zobowiązanego. Na podobnej zasadzie należy rozumieć powinność opłacenia przez Gminę kosztów badania wody ze studni zbiorczej w C. Żeby w przyszłości uniknąć podobnych problemów, Gmina powinna uregulować sprawę zaopatrzenia w wodę kompleksowo. Nieporozumieniem jest uznanie w skardze kasacyjnej studni zbiorczej w C. za prywatne ujęcie wody, to tak jakby mieszkańców C. korzystających z tego ujęcia, uznać za nienależących do wspólnoty gminnej, co oczywiście jest nieprawdziwe, podobnie jak to pierwsze stwierdzenie. Nie można zasadnie też twierdzić, że Sąd pominął w swoich rozważaniach kwestię dotyczącą własności studni w C. oraz instalacji wodociągowej doprowadzającej wodę z tego ujęcia. Sąd dostrzegł ten problem, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Jednak nie można kwestii cywilnoprawnych przeciwstawiać w tym przypadku obowiązkom publicznoprawnym jakie ciążą na gminie jako jednostce samorządowej. Gmina posiada osobowość prawną, przysługuje jej prawo własności i inne prawa majątkowe a samodzielność gminy podlega ochronie sądowej. Gmina podobnie jak i inne jednostki samorządu terytorialnego, została wyposażona przez ustawodawcę we wszystkie niezbędne instrumenty prawne do samodzielnego działania (w granicach prawa) w sferze cywilnoprawnej i publicznoprawnej, i to jak gmina wykonuje swoje obowiązki zależy tylko od organów gminy, ich inwencji, pomysłowości, kompetencji i zaradności. Nie można tłumaczyć niewykonywania obowiązków publicznoprawnych ustawowo nałożonych na gminę, trudnościami w rozwiązywaniu problemów cywilnoprawnych, gdyż to może tylko świadczyć o bezradności i nieumiejętności rozwiązywania problemów. Przepisy, których naruszenie zarzuca się w skardze kasacyjnej w rzeczywistości są naruszane przez stronę skarżącą, która nie dostrzega problemu w płaszczyźnie prawnoustrojowej, a skupia się na definicji ustawowej "zbiorowego zaopatrzenia w wodę", co nie jest w tej sprawie najważniejsze. Jak można bowiem się spierać o to, skoro i tak Gmina J. nie wykonuje zadania własnego, nałożonego na nią ustawowo, w tym zakresie. Można by skutecznie zarzucić naruszenie wszystkich tych przepisów wymienionych w podstawach skargi kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi, gdyby rzeczywiście Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego nie była adresatem tych przepisów, ale tak przecież nie jest. To, że ujęcie wody w C. i wodociąg doprowadzający wodę z tego ujęcia nie jest własnością Gminy, ma znaczenie drugorzędne, bowiem organy Gminy miały dostatecznie dużo czasu aby ten problem uregulować albo stworzyć inne możliwości zaopatrzenia w wodę mieszkańców C. Obowiązki publicznoprawne ciążące na gminie a wynikające z Konstytucji RP i ustaw ustrojowych (ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym) stanowią podstawę funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce. Zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej (gminy) są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne to jest norma konstytucyjna wynikająca z art. 166 ust. 1 Konstytucji RP, co powinno stanowić credo rozważań w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod rozwagę, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a., jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI