Orzeczenie · 2025-07-02

II OSK 1082/25

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-07-02

NSAAdministracyjneŚredniansa

plan miejscowysamowola urbanistycznasamowola budowlanapostępowanie administracyjnedecyzja kasacyjnaNSAWSAprawo budowlaneKPAPPS

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił sprzeciw skarżącego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Decyzja SKO uchyliła decyzję Wójta Gminy Zawoja i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zakazu zagospodarowania terenu sprzecznego z planem miejscowym. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 7, 77, 80, 105 § 1, 107 § 3 KPA) oraz prawa materialnego (art. 35a i art. 59 ust. 3 u.p.z.p.). NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując na błędne powołanie przez skarżącego przepisów p.p.s.a. oraz na prawidłowość zastosowania przez Sąd I instancji art. 151a § 2 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej nie wyklucza postępowania dotyczącego samowoli urbanistycznej, a organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, ponieważ braki postępowania pierwszoinstancyjnego były na tyle istotne, że nie mogły zostać uzupełnione w trybie art. 136 KPA. NSA zwrócił również uwagę na nowelizację przepisów u.p.z.p. z 2023 r., w tym dodanie art. 35a, który ma zastosowanie do spraw niezakończonych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących samowoli urbanistycznej i budowlanej, zastosowanie art. 138 § 2 KPA oraz zakres kontroli sądowej w sprawach ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej ze sprzeciwem od decyzji kasacyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zagospodarowania terenu.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej wyklucza prowadzenie postępowania dotyczącego samowoli urbanistycznej w odniesieniu do tych samych obiektów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej regulowane jest inną ustawą i prowadzone przez inne organy, a stwierdzenie takiej samowoli prowadzi do innych konsekwencji niż stwierdzenie samowoli urbanistycznej. Fakt prowadzenia postępowania dotyczącego samowoli budowlanej nie sprawia, że bezprzedmiotowe jest postępowanie dotyczące samowoli urbanistycznej.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że mimo prowadzenia postępowań przez organy nadzoru budowlanego w sprawie samowoli budowlanej, Wójt Gminy nadal jest zobowiązany do orzekania w zakresie przywrócenia poprzedniego zagospodarowania terenu w oparciu o przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż są to odrębne postępowania z innymi konsekwencjami.

Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 KPA, jeśli braki postępowania pierwszoinstancyjnego są istotne i nie mogą być uzupełnione w trybie art. 136 KPA?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, organ odwoławczy może zastosować art. 138 § 2 KPA, nawet jeśli wymaga to uzupełnienia materiału dowodowego, którego nie mógł przeprowadzić sam.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że braki postępowania pierwszoinstancyjnego, dotyczące m.in. nieustalenia, na jakich działkach doszło do zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości sprzecznej z planem miejscowym, były na tyle istotne, że organ odwoławczy nie mógł ich uzupełnić w trybie art. 136 KPA bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. Dlatego prawidłowe było zastosowanie art. 138 § 2 KPA.

Jaki jest zakres kontroli sądowej w sprawie ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 KPA?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zakres kontroli sądowej w sprawach ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej jest zawężony i ogranicza się do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 KPA, a nie do kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że art. 64e p.p.s.a. stanowi lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 p.p.s.a. i wyraźnie zawęża kontrolę sądową jedynie do oceny przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 KPA, nie rozstrzygając o prawach lub obowiązkach stron.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (15)

Główne

u.p.z.p. art. 35a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis ten ma zastosowanie do wszystkich spraw niezakończonych decyzją ostateczną, niezależnie od daty wszczęcia postępowania. Ustawodawca wyposażył organ wykonawczy gminy w kompetencję do wydania decyzji o zakazie zagospodarowania terenu w sposób sprzeczny z planem miejscowym, gdy właściciel zmienia zagospodarowanie w sposób sprzeczny z ustaleniami planistycznymi.

u.p.z.p. art. 59 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis ten przewiduje dwie możliwości władczego działania administracji w przypadku samowolnej zmiany zagospodarowania terenu: wstrzymanie użytkowania terenu lub nakazanie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania. Ma zastosowanie do spraw niezakończonych decyzją ostateczną.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1