II OSK 1077/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-10
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenadzór budowlanyprzewlekłość postępowaniabezczynność organuskarga kasacyjnaNSAWSAterminyakty administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu nadzoru budowlanego, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo stwierdził przewlekłość postępowania odwoławczego.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał organ do wydania aktu w terminie, stwierdził przewlekłość postępowania, ale nie uznał jej za rażące naruszenie prawa. NSA oddalił skargę kasacyjną MWINB, uznając, że WSA prawidłowo ocenił postępowanie jako przewlekłe z powodu braku należytej staranności organu w dążeniu do terminowego zakończenia sprawy, w szczególności w zakresie odzyskania akt administracyjnych.

Sprawa wywodzi się ze skargi G. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) umarzającej postępowanie w sprawie odstępstw podczas budowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) wyrokiem z 16 lutego 2022 r. zobowiązał MWINB do wydania aktu w terminie 30 dni, stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania, ale uznał, że nie miało ono miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w pozostałym zakresie skargę oddalił. NSA rozpoznał skargę kasacyjną MWINB, która kwestionowała ustalenie przewlekłości postępowania. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił postępowanie jako przewlekłe, wskazując na brak należytej staranności MWINB w dążeniu do terminowego zakończenia sprawy, w szczególności w zakresie odzyskania akt administracyjnych od PINB i sądów. NSA podkreślił, że zwłoka organu odwoławczego nie była usprawiedliwiona brakiem posiadania akt, gdyż istniały możliwości techniczne sporządzenia kopii, a bezskuteczna korespondencja z innymi organami nie może stanowić usprawiedliwienia dla wielomiesięcznego oczekiwania strony. W związku z tym NSA oddalił skargę kasacyjną organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

Uzasadnienie

Przewlekłość postępowania administracyjnego zachodzi, gdy organ nie dochowuje należytej staranności w zorganizowaniu postępowania tak, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, lub prowadzi czynności pozbawione znaczenia dla sprawy. W tej sprawie organ odwoławczy nie podjął wystarczających działań w celu odzyskania akt administracyjnych, co skutkowało znacznym opóźnieniem w rozpatrzeniu odwołania, mimo istnienia możliwości technicznych sporządzenia kopii akt.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich wymaganych elementów lub gdy zawiera je w sposób niejasny lub nielogiczny, uniemożliwiający kontrolę instancyjną. W tej sprawie uzasadnienie było prawidłowe.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, co zalicza się do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście.

k.p.a. art. 35 § § 3 i 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych. § 5 stanowi, że do terminów nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.

k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja przewlekłości postępowania.

k.p.a. art. 133

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu odwoławczego do doprowadzenia do przekazania akt sprawy przez organ I instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo ocenił postępowanie jako przewlekłe z powodu braku należytej staranności organu w dążeniu do terminowego zakończenia sprawy. Organ odwoławczy nie podjął wystarczających działań w celu odzyskania akt administracyjnych, co skutkowało znacznym opóźnieniem. Brak posiadania akt administracyjnych nie usprawiedliwia zwłoki w postępowaniu, gdy istnieją możliwości techniczne sporządzenia kopii. Bezskuteczna korespondencja z innymi organami lub sądami nie może stanowić usprawiedliwienia dla wielomiesięcznego oczekiwania strony.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwiania spraw i prowadzenia postępowania. Argumentacja organu, że działania były niezbędne i podejmowane w krótkich odstępach czasu.

Godne uwagi sformułowania

Organ odwoławczy nie zwrócił się do PINB o bezzwłoczne nadesłanie akt sprawy lub akt zastępczych, a co najmniej o udzielenie informacji, gdzie te akta się znajdują, lecz samodzielnie przystąpił do poszukiwania tych akt kierując pisma do sądów administracyjnych. W obecnych realiach technicznych nie ma bowiem żadnych przeszkód, by sporządzić kopie tych akt i terminowo podejmować czynności. Strona postępowania administracyjnego nie może oczekiwać wiele miesięcy, aż korespondencja prowadzona przez organ odwoławczy przyniesie skutek.

Skład orzekający

Anna Żak

sprawozdawca

Małgorzata Miron

przewodniczący

Marzenna Linska - Wawrzon

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przewlekłości postępowania administracyjnego, obowiązki organów w zakresie odzyskiwania akt, odpowiedzialność za opóźnienia w postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku akt administracyjnych i działań organu w celu ich odzyskania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest efektywne zarządzanie postępowaniem administracyjnym i jakie mogą być konsekwencje braku należytej staranności organów, co jest istotne dla prawników procesowych i obywateli.

Organ nadzoru budowlanego przegrał z powodu "zgubienia" akt sprawy – NSA potwierdza przewlekłość postępowania.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1077/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Żak /sprawozdawca/
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Marzenna Linska - Wawrzon
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SAB/Wa 254/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-16
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 141 § 4, art. 184, art. 204 pkt 2, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 37 § 1 pkt 2, art. 35 § 3 i 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron, Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon, Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt VII SAB/Wa 254/21 w sprawie ze skargi G. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy nr [...]z [...] marca 2021r. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 lutego 2022 r. sygn. VII SAB/Wa 254/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi G. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) w sprawie znak: [...]
I. zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
stwierdził przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie znak: [...]
II.
III. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
IV. w pozostałym zakresie skargę oddalił;
V. zasądził od MWINB na rzecz G. S. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok powyższy został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...] , Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego (PINB) dla m.st. Warszawy umorzył postępowanie administracyjne w sprawie odstępstw dokonanych podczas budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości przy ul. S. 70, działka nr [...] w Warszawie. W odpowiedzi na ponaglenie G. S. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z 8 listopada 2021 r. stwierdził, że MWINB nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania.
W dniu 9 listopada 2021 r. G. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność w tej sprawie, polegającą na niezakończeniu postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu oraz niepodjęciu stosownej innej czynności, mimo istnienia ustawowego obowiązku do zakończenia postępowania w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. oraz przewlekłe prowadzenie sprawy polegające jedynie na ciągłym periodycznym w odstępie jednego miesiąca wysyłaniu pism do WSA w Warszawie dotyczących udzielenia informacji o udostępnieniu akt postępowania. Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do wydania decyzji merytorycznej w sprawie przewidzianej przepisami k.p.a. oraz wskazanie organowi terminu, w jakim dokonanie tej czynności winno nastąpić; 2) stwierdzenie bezczynności i przewlekłości w postępowaniu prowadzonym przez MWINB; 3) wymierzenie organowi grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 in fine p.p.s.a; 4) zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna w zakresie, w jakim zarzucono MWINB przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego z odwołań D. P. i G. S. od decyzji z [...] marca 2021 r. Odwołania zostały przekazane przez organ I instancji 20 i 28 kwietnia 2021 r., lecz bez akt administracyjnych, które znajdowały się w WSA w Warszawie. Rolą organu odwoławczego było w tej sytuacji przede wszystkim doprowadzenie do przekazania akt sprawy przez organ I instancji zgodnie z art. 133 k.p.a. Organ odwoławczy nie zwrócił się do organu I instancji po wpływie odwołań o bezzwłoczne nadesłanie akt sprawy (lub akt zastępczych) lub co najmniej o udzielenie informacji, gdzie te akta się znajdują, lecz podejmował szereg czynności związanych z ustaleniem, do jakiej sprawy sądowej akta zostały dołączone i wypożyczeniem tych akt. Słusznie wskazała skarżąca, że w okresie od 18 maja 2021 r. do dnia ostatniego pisma kierowanego do NSA z [...] października 2021 r. (ponad 5 miesięcy) organ zwracał się kilkukrotnie o wypożyczenie akt organu I instancji dołączonych do spraw o sygn. akt VII SA/Wa 508/21 i 509/21 (następnie sygn. akt II OSK 218/21 i II OSK 2119/21), lecz okazało się, że dołączone do tych spraw akta administracyjne nie zawierały wszystkich dokumentów, w tym oryginału decyzji organu I instancji. Organ I instancji został wezwany do nadesłania oryginału decyzji oraz związanych z nią akt administracyjnych dopiero pismem z [...] listopada 2021 r., lecz oświadczył, że oryginał decyzji został przekazany do organu odwoławczego pismem z [...] kwietnia 2021 r., czemu przeczy treść tego pisma znajdującego się w aktach sprawy. Oznacza to, że do dnia wniesienia skargi w tej sprawie (9 listopada 2021 r.) organy obu instancji nie były w stanie ustalić, gdzie znajduje się oryginał zaskarżonej decyzji wraz z całością akt sprawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji przebieg postępowania w tej sprawie nosi więc cechy przewlekłości, gdyż organ odwoławczy po wpływie odwołania zaniechał podjęcia działań w celu wyegzekwowania od organu I instancji wypełnienia obowiązku przedstawienia akt sprawy, a następnie samodzielnie przez kilka miesięcy podejmował czynności zmierzające do ustalenia, gdzie znajdują się akta sprawy i do ich wypożyczenia z sądu. Podejmowane czynności okazały się bezskuteczne. Od dnia wpływu odwołania do dnia wniesienia skargi (przez okres ponad 6 miesięcy) organowi nie udało się ustalić gdzie znajduje się oryginał zaskarżonej decyzji oraz akta organu I instancji i wydać decyzji kończącej postępowanie w sprawie. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że MWINB dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie znak: [...] (pkt II wyroku).
Mając na uwadze, że do dnia wydania wyroku organ odwoławczy nie wydał rozstrzygnięcia w tej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I wyroku). Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. stwierdził zaś, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w tej sprawie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III wyroku).
Odnosząc się do kwestii, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do zarzuconej w skardze bezczynności w załatwieniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie nie rozpoczął biegu termin na rozpatrzenie odwołania, skoro organowi II instancji nie zostały przekazane akta sprawy zgodnie z art. 133 k.p.a. Z przyczyn niezależnych od siebie organ odwoławczy nie mógł załatwić sprawy. Nie można więc uznać, że organ pozostawał w tej sprawie w bezczynności i naruszył przepisy o terminach załatwienia sprawy (art. 35 § 3 k.p.a.). W tym zakresie skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako nieuzasadniona.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie wystąpiła podstawa do uwzględnienia żądania przyznania skarżącej sumy pieniężnej, nie zaistniała też uzasadniona konieczność zastosowania wobec organu dodatkowych środków dyscyplinująco-represyjnych. Tym samym Sąd nie dostrzegł przesłanek do zastosowania instrumentów przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tym zakresie na podstawie art. 151 skargę oddalił (pkt IV wyroku).
W skardze kasacyjnej MWINB zaskarżył powyższy wyrok w części pkt. I, II i III zarzucając naruszenie przepisów postępowania :
1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), dalej "p.u.s.a.", w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a p.p.s.a. przez niewłaściwą kontrolę legalności działalności organu, co skutkowało wydaniem przez Sąd pierwszej instancji wyroku uwzględniającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania;
1. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2, art. 133, art. 7, art. 77 § 1 i art. 35 § 5 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonanie błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że działania podejmowane przez organ stanowią o przewlekłości prowadzonego postępowania;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi, pomimo tego że organ podjął czynności w sprawie zgodnie z obowiązującymi przepisami;
3. art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe i niekonsekwentne uzasadnienie wyroku polegające na jego niespójności. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ przewlekle prowadzi postępowanie w omawianej spawie, jednocześnie wskazując, że "zwłoka organu odwoławczego w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie jest efektem jego zaniechań, które można interpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia."
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przy pismach z [...] i [...]
kwietnia 2021 r. do MWINB wpłynęły pisma PINB dla m. st. Warszawy, przy których przekazano odwołania. Pisma te zawierały informację informację, że akta sprawy znajdują się w posiadaniu WSA w Warszawie. W tej sytuacji MWINB występował do tego Sądu o wypożyczenie akt administracyjnych 18 maja, 25 czerwca, 20 sierpnia i 6 października 2021 r. Na pierwsze pismo Sąd nie udzielił odpowiedzi, natomiast w odpowiedzi na dwa kolejne pisma odmówił wypożyczenia akt administracyjnych. W dniu 25 października 2021 r. do MWINB wpłynęły pisma Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy których wypożyczono przedmiotowe akta administracyjne. Niemniej z uwagi na brak w nich skarżonej decyzji PINB, kolejno, pismem z 4 listopada 2021 r. MWINB zwrócił się do PINB o przesłanie oryginału decyzji. Odpowiedzi na powyższe wystąpienie PINB udzielił w piśmie z 8 listopada 2021 r. Dalej pismami z 10 listopada 2021 r. zwrócono wypożyczone przez NSA akta administracyjne, a także ponownie wystąpiono do PINB (przecząc opisanym w piśmie z dnia 8 listopada 2021 r. okolicznościom przekazania oryginału ww. decyzji oraz związanych z nimi akt) o wskazanie, w związku z jaką konkretnie sprawą sądową rozstrzygnięcie to i akta przekazane zostały do WSA. Należy również wskazać, że w ww. pismach MWINB informował strony postępowania o wstrzymaniu biegu terminu na załatwienie niniejszej sprawy odwoławczej, jednocześnie wyznaczając termin na jej załatwienie. Działania MWINB w omawianej sprawie były niezbędne dla załatwiania sprawy i podejmowane w krótkich odstępach czasu. O podejmowanych działaniach strony postępowania były informowane zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Brak przekazania akt administracyjnych przez PINB (który nie był też w stanie ustalić gdzie one są), a także brak odpowiedzi WSA w Warszawie na pismo z 18 maja 2021 r. oraz niewypożyczenie akt administracyjnych w związku z kolejnymi wystąpieniami MWINB nie może stanowić podstawy do stwierdzenia przewlekłości prowadzonego postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną G. S. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, jakie musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może więc być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jak i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. II FSK 568/08; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl). Wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA: z 15 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 986/09; z 12 marca 2015 r., sygn. I OSK 2338/13).
W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Konstrukcja uzasadnienia sprawia, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej. Nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Skarżący kasacyjnie organ upatruje wewnętrznej niespójności uzasadnienia wyroku w tym, że Sąd pierwszej instancji stwierdza, że zwłoka organu nie jest efektem jego zaniechań, które można interpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, a mimo to stwierdza przewlekłość prowadzonego przez organ postępowania. W ocenie NSA nie ma tu niespójności w stanowisku Sądu pierwszej instancji. Przywołana wypowiedź Sądu pierwszej instancji odnosi się do kwestii, czy przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Samo zaś zaistnienie stanu przewlekłości prowadzenia postępowania nie musi być wynikiem celowego unikania podejmowania rozstrzygnięcia. Może być np. wynikiem złej organizacji pracy czy też braku odpowiednich kompetencji personelu.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej pozostają ze sobą w związku, ponieważ sprowadzają się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji co do zaistnienia stanu przewlekłości postępowania w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłość występuje wtedy, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że jest to prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki NSA: z 31 maja 2016 r., sygn. II OSK 1903/15: z 2 czerwca 2016 r., sygn. II OSK 1156/16). Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 414).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena kontrolowanego postępowania MWINB jako prowadzonego w sposób przewlekły jest prawidłowa. O stwierdzeniu przewlekłości postępowania administracyjnego zadecydowało przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy, określonych w art. 35 k.p.a., jak również brak należytej determinacji organu w dążeniu do terminowego zakończenia sprawy. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpoznawanej sprawie odwołania stron postępowania zostały przekazane przez organ I instancji 20 i 28 kwietnia 2021 r., lecz bez akt administracyjnych, które wg informacji PINB znajdowały się w posiadaniu WSA w Warszawie. Zadaniem organu odwoławczego było w tej sytuacji przede wszystkim doprowadzenie do przekazania akt sprawy przez organ I instancji zgodnie z art. 133 k.p.a., na co trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji. Tymczasem organ odwoławczy nie zwrócił się do PINB o bezzwłoczne nadesłanie akt sprawy lub akt zastępczych, a co najmniej o udzielenie informacji, gdzie te akta się znajdują, lecz samodzielnie przystąpił do poszukiwania tych akt kierując pisma do sądów administracyjnych w okresie od 18 maja 2021 r. do 24 października 2021 r. (daty ostatniego pisma kierowanego do NSA), co w sumie zajęło ponad 5 miesięcy. Organ I instancji został wezwany do nadesłania oryginału decyzji oraz związanych z nią akt administracyjnych dopiero pismem z 4 listopada 2021 r., lecz oświadczył, że oryginał decyzji został przekazany do MWINB przy piśmie z 23 kwietnia 2021 r., wbrew treści tego pisma znajdującego się w aktach sprawy.
Organ odwoławczy do dnia wniesienia skargi na bezczynność (9 listopada 2021 r.) nie był więc w stanie wyegzekwować od organu I instancji wypełnienia obowiązku przedstawienia akt sprawy, a samodzielne działania zmierzające do ustalenia, gdzie znajdują się akta sprawy i do ich wypożyczenia z sądu okazały się bezskuteczne, ponieważ w aktach wypożyczonych z NSA brak było części poszukiwanych przez organ odwoławczy dokumentów (w tym oryginału zaskarżonej decyzji). Usprawiedliwieniem zwłoki w prowadzeniu postępowania nie może być sam brak posiadania przez organ akt administracyjnych z uwagi na inne postępowania sądowe. W obecnych realiach technicznych nie ma bowiem żadnych przeszkód, by sporządzić kopie tych akt i terminowo podejmować czynności. Zwłoki nie może usprawiedliwiać bezskuteczna korespondencja z innymi organami lub sądami. Strona postępowania administracyjnego nie może oczekiwać wiele miesięcy, aż korespondencja prowadzona przez organ odwoławczy przyniesie skutek. W niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do nieuzasadnionego naruszenia ustawowych terminów załatwienia sprawy, co uprawniało Sąd pierwszej instancji do przyjęcia, że MWINB prowadził postępowanie w sposób przewlekły.
Wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a w zw. z art. 37 § 1 pkt 2, art. 133, art. 7, art. 77 § 1 i art. 35 § 5 k.p.a. okazały się więc chybione. Jeśli chodzi o ten ostatni przepis, zgodnie z którym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu – to Sąd pierwszej instancji uwzględnił jego treść uznając, że w sprawie nie można przypisać organowi bezczynności. Stan przewlekłości postępowania wynikał natomiast z niesprawnego i nieskutecznego działania organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym.
W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Oddaleniu podlegał zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Skarżąca, będąca radcą prawnym, sporządziła odpowiedź na skargę kasacyjną osobiście, a stosownie do art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Na poniesienia takich kosztów skarżąca nie wskazywała.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.182 § i § 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI