II OSK 1076/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą pozwolenia na budowę, uznając, że ochrona interesów osób trzecich w prawie budowlanym nie obejmuje zacienienia upraw rolnych.
Skarga kasacyjna dotyczyła pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych. Skarżący, właściciel sąsiedniej działki rolnej, argumentował, że inwestycja spowoduje zacienienie jego upraw, naruszając jego uzasadnione interesy. Sąd administracyjny pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że ochrona interesów osób trzecich w prawie budowlanym dotyczy głównie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, a nie upraw rolnych. Kwestie zacienienia upraw rolnych należą do sfery prawa cywilnego, a nie administracyjnoprawnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Łódzkiego o pozwoleniu na budowę. Inwestycja obejmowała budowę budynków mieszkalnych wielorodzinnych na działce sąsiadującej z nieruchomością skarżącego, na której prowadził on uprawy rolne i szklarniowe. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie jego uzasadnionych interesów jako osoby trzeciej (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego) poprzez znaczne zacienienie upraw rolnych. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną, wyjaśnił, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę, zgodnie z Prawem budowlanym, nie obejmuje ochrony upraw rolnych przed zacienieniem. Takie roszczenia należą do sfery prawa cywilnego (art. 144 k.c.) i powinny być dochodzone przed sądami powszechnymi. Sąd podkreślił, że przepisy prawa budowlanego dotyczące interesów osób trzecich odnoszą się przede wszystkim do zapewnienia naturalnego oświetlenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi. Ponadto, sąd uznał, że twierdzenie o rolniczym przeznaczeniu działki skarżącego było dowolne, a projekt budowlany był zgodny z obowiązującymi przepisami, w tym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który dla obu działek przewidywał funkcję mieszkalną. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów o ochronie środowiska czy gruntów rolnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich w Prawie budowlanym nie obejmuje ochrony upraw rolnych przed zacienieniem. Dotyczy ona przede wszystkim zapewnienia naturalnego oświetlenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi. Roszczenia związane z zacienieniem upraw rolnych należą do sfery prawa cywilnego.
Uzasadnienie
Prawo budowlane nie zawiera odesłań do przepisów prawa cywilnego w zakresie ochrony upraw rolnych przed zacienieniem. Kwestie te powinny być rozstrzygane na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego przed sądami powszechnymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.b. art. 5 § 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich w kontekście pozwolenia na budowę nie obejmuje ochrony upraw rolnych przed zacienieniem.
Pomocnicze
rozp. ws. war. techn. § § 13
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Określa odległości i zasady ochrony przed zacienieniem, ale w kontekście pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości sąsiednich, który może być podstawą roszczeń cywilnych, ale nie jest podstawą w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku przez sąd administracyjny (naruszenie prawa materialnego lub procesowego).
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
u.p.b. art. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Ogólne zasady Prawa budowlanego.
u.p.b. art. 5 § ust. 1 lit. d
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska.
u.p.b. art. 5 § ust. 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Naruszenie przepisów dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich.
u.p.b. art. 32 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Wymogi dotyczące projektu budowlanego.
u.o.ś. art. 11
Ustawa o ochronie środowiska
Przepisy dotyczące ochrony środowiska.
u.o.g.r.l. art. 3 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Przepisy dotyczące ochrony gruntów rolnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich w prawie budowlanym nie obejmuje ochrony upraw rolnych przed zacienieniem. Kwestie zacienienia upraw rolnych należą do sfery prawa cywilnego i powinny być dochodzone przed sądami powszechnymi. Projekt budowlany był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami prawa budowlanego.
Odrzucone argumenty
Inwestycja narusza uzasadnione interesy skarżącego poprzez zacienienie jego upraw rolnych (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). Organ administracji był zobowiązany do zbadania zgodności inwestycji z art. 144 k.c. Naruszenie przepisów postępowania przez sąd I instancji (niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, błędna kwalifikacja prawna).
Godne uwagi sformułowania
Ewentualne ograniczenie przedmiotową inwestycją dopływu światła dziennego do upraw gruntowych skarżącego, należy do sfery prawa cywilnego, a nie regulacji administracyjnoprawnej. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu Prawa budowlanego, muszą mieć charakter interesów prawnych, inaczej osoby trzecie nie mogłyby stać się stroną postępowania. Poza tym, w ramach ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich na gruncie Prawa budowlanego, można tylko mówić o zapewnieniu naturalnego oświetlenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, nie zaś w odniesieniu do upraw rolnych, tak jak domaga się tego skarżący.
Skład orzekający
Andrzej Gliniecki
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Bujko
członek
Jerzy Stelmasiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zakresu ochrony prawnej osób trzecich w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę, w szczególności w kontekście roszczeń cywilnoprawnych i ochrony upraw rolnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sąsiedztwa działki budowlanej z działką rolną i nie wyklucza możliwości dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych na gruncie art. 144 k.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje rozgraniczenie między prawem administracyjnym a cywilnym w kontekście sporów sąsiedzkich dotyczących inwestycji budowlanych. Jest to typowy problem dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i nieruchomościach.
“Czy sąsiad może zablokować budowę, bo zacieni jego pola? NSA wyjaśnia granice prawa budowlanego.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1076/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-09-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-09-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Gliniecki /przewodniczący sprawozdawca/ Jerzy Bujko Jerzy Stelmasiak Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 1079/05 - Wyrok NSA z 2006-09-15 VII SA/Wa 373/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-03-21 II SA/Łd 1647/03 - Wyrok WSA w Łodzi z 2005-04-18 Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1994 nr 89 poz 414 art. 5 ust. 1 pkt 9 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 15 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 1647/03 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 1647/03 oddalił skargę P. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego nr [...] z dnia [...] października 2003 r., utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., którą Prezydent Miasta Ł. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla s.c. "M." w Ł. reprezentowanej przez G., I., A. i R. L., obejmujące budowę: dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami w parterze i budynku garażowego, zjazdu drogowego, miejsc postojowych, drogi wewnętrznej, przyłączy: energetycznego, wodociągowego, kanalizacyjnego, gazowego wraz z wewnętrzną instalacją gazu na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. L., działka nr [...], obręb [...]. Wcześniej decyzją Prezydenta m. Ł. z dnia 4 kwietnia 2003 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 17 czerwca 2003 r. ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji. P. K. jest właścicielem nieruchomości graniczącej z terenem projektowanej inwestycji. Jego zdaniem, działka, na której od lat prowadzi uprawy gruntowe i szklarniowe, jest działką o przeznaczeniu rolniczym i zbudowanie przedmiotowych budynków spowoduje znaczne zacienienie upraw rolnych skarżącego, co stanowi naruszenie przepisu art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego, tj. naruszenie uzasadnionych interesów osób trzecich. Ten zarzut był podnoszony w odwołaniu od decyzji I instancji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, następnie w odwołaniu od decyzji z dnia 7 sierpnia 2003 r. o pozwoleniu na budowę i następnie w skardze do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 1 października 2003 r. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji, zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi, zatwierdzonym uchwałą Nr LVII/491/93 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 2 czerwca 1993 r., funkcją wiodącą dla działek inwestora i skarżącego jest mieszkalnictwo, a nie rolnictwo (uprawy rolne), jak utrzymuje P. K. Ewentualne ograniczenie przedmiotową inwestycją dopływu światła dziennego do upraw gruntowych skarżącego, należy do sfery prawa cywilnego, a nie regulacji administracyjnoprawnej. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje ochronę przed pozbawieniem dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Jak wynika z analizy zatwierdzonego projektu budowlanego, wysokość budynku A – obiektu przesłaniającego w przedmiotowej sprawie wynosi 14,37 m, a istniejący budynek mieszkalny znajduje się w odległości powyżej 20 m od najbardziej zbliżonego do niego narożnika projektowanego budynku. Przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany jest zgodny z obowiązującymi przepisami, a inwestor przedstawił wszystkie wymagane opinie, uzgodnienia i pozwolenia oraz wykazał się prawem do dysponowania terenem na cele budowlane. Wniosek o wydanie pozwolenia na budowę został złożony w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W skardze do sądu administracyjnego (pismo z dnia 27.10.2003 r.), pełnomocnik P. K. oprócz zarzutu naruszenia art. 4 i 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego, zarzucił również naruszenie art. 7, 75 i 78 kpa poprzez niedopuszczenie wnioskowanego przez skarżącego dowodu z opinii biegłego na okoliczność szkodliwości i ograniczeń planowanego budynku na uprawy rolne skarżącego, a tym samym nierozpoznanie istoty sprawy. Poza tym zdaniem skarżącego, organ wydający pozwolenie na budowę obowiązany był do zbadania zgodności planowanej inwestycji również z przepisem art. 144 kc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2005 r., nie dopatrzył się, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Skarżący odwołując się do ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 marca 2003 r.), nie może swoich roszczeń w tym postępowaniu opierać na przepisach prawa cywilnego (art. 144 kc), gdyż nie zezwala na to wyraźny przepis prawa administracyjnego. Uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu Prawa budowlanego, muszą mieć charakter interesów prawnych, inaczej osoby trzecie nie mogłyby stać się stroną postępowania. Zgodnie z art. 2 § 1 kpc do rozpoznawania spraw cywilnych, a bez wątpienia taką jest roszczenie oparte na art. 144 kc, powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Pełnomocnik P. K. od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł skargę kasacyjną, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów: - art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako ppsa, polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy w celu stwierdzenia, czy doszło do naruszenia prawa materialnego oraz procesowego i czy miało to wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło do obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 4, art. 5 ust. 1 lit. d w zw. z art. 5 ust. 9 i art. 32 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oraz art. 11 ustawy o ochronie środowiska, a także art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez przyjęcie przez Sąd, że przedstawiony przez inwestora projekt budowlany spełnia wymogi ochrony środowiska, jest zgodny z przepisami prawa i tym samym nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Udział skarżącego w postępowaniu administracyjnym, zmierzającym do wydania pozwolenia na budowę na działce sąsiedniej, może mieć miejsce jedynie w ramach ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). W ramach postępowania administracyjnego, a następnie postępowania sądowoadministracyjnego, strona takiego postępowania ma prawo żądać, aby zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na budowę było zgodne z przepisami Prawa budowlanego, aktami wykonawczymi do tego prawa, jak i innymi przepisami prawa, do których odsyła Prawo budowlane w zależności od charakteru danej inwestycji i miejsca jej lokalizacji. Wydanie pozwolenia na budowę, kontrola decyzji przez organ odwoławczy, jak i sądowa kontrola decyzji o pozwoleniu na budowę, mają miejsce również w oparciu o ww. przepisy prawa administracyjnego materialnego. Stosowanie przepisów prawa, należących do innych gałęzi prawa, w tym do przepisów prawa cywilnego, może mieć miejsce tylko w przypadkach, kiedy wyraźnie na to zezwalają przepisy prawa administracyjnego. W kwestii ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, Prawo budowlane nie zawiera takich odesłań do przepisów prawa cywilnego, co nie wyklucza zastosowania tych przepisów, jednak nie w ramach postępowania administracyjnego, czy też sądowej kontroli decyzji administracyjnych. Jak prawidłowo ustalono w ramach przeprowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego, a następnie postępowania sądowoadministracyjnego, w niniejszej sprawie nie ma miejsca naruszenie uzasadnionego interesu osób trzecich w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, jak również zostały zachowane odległości określone w § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) Poza tym, w ramach ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich na gruncie Prawa budowlanego, można tylko mówić o zapewnieniu naturalnego oświetlenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, nie zaś w odniesieniu do upraw rolnych, tak jak domaga się tego skarżący. Nie było więc potrzeby dopuszczenia dowodu w kwestiach, które nie podlegają ochronie w ramach przepisów Prawa budowlanego. Całkowicie dowolne, nie znajdujące potwierdzenia w materiałach sprawy, jest też twierdzenie skarżącego, że jego działka ma przeznaczenie rolnicze. Charakter projektowanej inwestycji ani też teren, na którym ma być zlokalizowana, nie uzasadniają w żadnym stopniu zarzutów odwołujących się do przepisów o ochronie środowiska, czy też o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i ich kwalifikacja prawna, dokonana przez organy, nie dawały podstaw Sądowi I instancji do weryfikacji zaskarżonej decyzji. Tym samym, zarzuty oparte na naruszeniu przez Sąd wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, nie mają uzasadnienia. Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok nie narusza prawa, w związku z tym orzeczono na podstawie art. 184 ppsa, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI