II OSK 1073/26Przedłużenie ograniczen prawa do sądu cudzoziemcy konstytucją
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku WSA w Gliwicach, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie wniosku cudzoziemca o zezwolenie na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy. WSA zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 60 dni, stwierdził przewlekłość postępowania bez rażącego naruszenia prawa i oddalił skargę w pozostałej części. Wojewoda zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, twierdząc, że przepisy te nie naruszają Konstytucji i nie wyłączają możliwości skutecznego działania organu. Kwestionował również prawo sądów administracyjnych do oceny zgodności ustaw z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że choć przepisy ograniczające prawo do sądu w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt były uzasadnione w okresie kryzysu, ich przedłużenie po 30 czerwca 2024 r. było niezgodne z Konstytucją RP (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3) oraz Kartą Praw Podstawowych UE (art. 47). NSA uznał, że sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio, gdy przepis ustawy jest oczywiście niezgodny z nią. W ocenie NSA, WSA prawidłowo ocenił, że Wojewoda prowadził postępowanie w sposób przewlekły, a fakt wydania decyzji po wyroku WSA nie zmieniał tej oceny. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy, uwzględniając skargę na przewlekłość.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla stosowania Konstytucji przez sądy administracyjne w przypadku oczywistej niezgodności przepisów z prawem wyższego rzędu, zwłaszcza w kontekście ograniczeń prawa do sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i okresem po 30 czerwca 2024 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadzające zawieszenie biegu terminów w postępowaniach o udzielenie zezwoleń pobytowych po 20 czerwca 2024 r., naruszają konstytucyjne prawo do sądu i zasadę pewności prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedłużenie obowiązywania tych przepisów po 30 czerwca 2024 r. stanowi oczywiste naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio, gdy przepis ustawy jest oczywiście niezgodny z nią. Ograniczenia prawa do sądu muszą być proporcjonalne i niezbędne. Przedłużenie zawieszenia biegu terminów po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności, które je uzasadniały, narusza prawo do sądu.
Czy sądy administracyjne są uprawnione do oceny zgodności przepisów ustaw z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy sprawujące wymiar sprawiedliwości są zobowiązane do stosowania Konstytucji bezpośrednio, a nie tylko Trybunał Konstytucyjny.
Uzasadnienie
Sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Stosowanie Konstytucji przez sądy jest dopuszczalne, zwłaszcza gdy przepis ustawy jest oczywiście niezgodny z Konstytucją i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.
Czy w sytuacji, gdy organ administracji publicznej nie załatwił sprawy w ustawowym terminie, można stwierdzić przewlekłość postępowania, mimo przepisów zawieszających bieg terminów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli zawieszenie biegu terminów zostało wprowadzone z naruszeniem Konstytucji, można stwierdzić przewlekłość postępowania.
Uzasadnienie
Po 30 czerwca 2024 r. przepisy zawieszające bieg terminów w sprawach zezwoleń pobytowych straciły uzasadnienie konstytucyjne i traktatowe, co umożliwiło ocenę przewlekłości postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (33)
Główne
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1-4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy te, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 r., wprowadzające zawieszenie biegu terminów w postępowaniach o udzielenie zezwoleń pobytowych po 30 czerwca 2024 r., zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP i prawem UE.
ustawa zmieniająca z 2024 r. art. 1 § pkt 3
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Przedłużyła obowiązywanie art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r., co zostało uznane za niezgodne z Konstytucją.
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Określa termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada prawa do poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej.
Pomocnicze
ustawa o pomocy art. 100c § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Dotyczy ograniczenia prawa do sądu w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt.
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Czynności dokonywane przez organ w okresie zawieszenia biegu terminu są skuteczne.
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wprowadza ograniczenie proporcjonalne do celu złagodzenia negatywnych skutków dla administracji.
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
Określa bieg terminu na załatwienie sprawy.
ustawa o cudzoziemcach art. 109 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Dotyczy zwracania się organu o informacje o cudzoziemcu.
p.p.s.a. art. 149 § § 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stwierdzenia przewlekłości postępowania bez rażącego naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymienia przesłanki nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
k.p.a. art. 12 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 35 § § 1 - § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy terminów załatwiania spraw.
k.p.a. art. 36 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zawieszenia postępowania.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia bezczynności organu.
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja art. 37 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy ograniczeń praw cudzoziemców.
Konstytucja art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej.
Konstytucja art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymiar sprawiedliwości sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.
Konstytucja art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja art. 188 § pkt 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres kognicji Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność ustawy z Konstytucją.
Konstytucja art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłużenie przepisów ograniczających prawo do sądu po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z Konstytucją RP i prawem UE. • Sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio w przypadku oczywistej niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadzające zawieszenie biegu terminów, nie naruszają Konstytucji RP i prawa UE. • Sądy administracyjne nie są powołane do oceny zgodności ustaw z Konstytucją. • W sprawie nie doszło do bezczynności organu, a czas trwania postępowania był usprawiedliwiony okolicznościami.
Godne uwagi sformułowania
przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 r., w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. • sądy sprawujące wymiar sprawiedliwości są zobowiązane do stosowania Konstytucji bezpośrednio
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Gdesz
sędzia
Leszek Kiermaszek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla stosowania Konstytucji przez sądy administracyjne w przypadku oczywistej niezgodności przepisów z prawem wyższego rzędu, zwłaszcza w kontekście ograniczeń prawa do sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i okresem po 30 czerwca 2024 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego - prawa do sądu w kontekście przepisów specustawy, co jest istotne dla prawników i obywateli.
“NSA: Przedłużenie przepisów ograniczających prawo do sądu dla cudzoziemców po 30 czerwca 2024 r. było niezgodne z Konstytucją!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.