II OSK 1070/10

Naczelny Sąd Administracyjny2010-07-29
NSAnieruchomościWysokansa
zagospodarowanie przestrzenneplan miejscowylinia zabudowyzasada równościwładztwo planistyczneochrona własnościKonstytucja RPKodeks cywilnyNSAGdynia

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że ustalenie linii zabudowy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego narusza zasadę równości i ładu przestrzennego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T.P. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta Gdyni w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucał naruszenie zasady równości poprzez nierówne traktowanie jego nieruchomości (ul. Morska 146) w porównaniu z sąsiednimi (ul. Morska 148, 150) w zakresie ustalenia nieprzekraczalnej linii zabudowy. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając wyrok WSA i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta Gdyni dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spór dotyczył ustalenia nieprzekraczalnej linii zabudowy dla nieruchomości skarżącego (ul. Morska 146) w porównaniu z sąsiednimi nieruchomościami (ul. Morska 148, 150). Skarżący zarzucał naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 i 64 Konstytucji RP) oraz przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując na nierówne traktowanie jego nieruchomości w zakresie linii zabudowy, co miało ograniczać jego możliwości inwestycyjne. WSA oddalił skargę, uznając, że różnice w zagospodarowaniu i charakterze zabudowy (tymczasowa vs. trwała) uzasadniają odmienne traktowanie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że władztwo planistyczne gminy, choć szerokie, nie może naruszać zasady równości i ładu przestrzennego. Ustalenie linii zabudowy powinno być harmonijne i uwzględniać sąsiednie działki, zwłaszcza gdy stanowią one jednolity obszar urbanistyczny. NSA stwierdził, że różnice w stanie zagospodarowania nie uzasadniały odmiennego traktowania linii zabudowy, a zasada równości wymaga równego traktowania podmiotów posiadających wspólną cechę uzasadniającą równe traktowanie. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ustalenie linii zabudowy w sposób tworzący "uskok" i niezapewniający kontynuacji nowej zabudowy w nawiązaniu do cech zabudowy już istniejącej na sąsiednich działkach, bez wykazania istotnych odmienności tych terenów, narusza zasadę równości i ład przestrzenny.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że władztwo planistyczne gminy nie może naruszać zasady równości i ładu przestrzennego. Ustalenie linii zabudowy powinno być harmonijne i uwzględniać sąsiednie działki, zwłaszcza gdy stanowią one jednolity obszar urbanistyczny. Różnice w stanie zagospodarowania nie uzasadniają odmiennego traktowania linii zabudowy, a zasada równości wymaga równego traktowania podmiotów posiadających wspólną cechę uzasadniającą równe traktowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Określa cel planowania przestrzennego, w tym zapewnienie ładu przestrzennego i ochronę interesu indywidualnego.

u.z.p. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Definiuje przeznaczenie terenu i zasady jego zagospodarowania jako elementy miejscowego planu.

u.z.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Określa, że rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu w miejscowym planie.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 85 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Reguluje stosowanie przepisów dotychczasowych do planów, dla których postępowanie rozpoczęto przed wejściem w życie nowej ustawy.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Określa zakres uprawnień właściciela, w tym prawo do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje równość wobec prawa.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje równe dla wszystkich prawo własności i innych praw majątkowych.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stanowi, że własność może być ograniczona w drodze ustawy i w zakresie nienaruszającym istoty własności.

p.p.s.a. art. 53 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki nieważności postępowania, które sąd bierze pod uwagę z urzędu.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawę orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawę orzekania o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego.

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa, że uchwały rady gminy są aktami z zakresu administracji publicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady równości wobec prawa poprzez nierówne ustalenie linii zabudowy dla sąsiadujących nieruchomości. Naruszenie ładu przestrzennego przez brak harmonijnego ustalenia linii zabudowy. Nieracjonalność działań organu gminy i przejaw dyskryminacji stron w procesie planowania.

Odrzucone argumenty

Argument WSA, że tymczasowy charakter zabudowy nieruchomości skarżącego uzasadnia odmienne traktowanie. Argument WSA, że możliwość wykorzystania terenów gminnych po drugiej stronie ulicy nie jest zasadna z punktu widzenia wydatkowania środków publicznych. Argument WSA, że naruszenie interesu prawnego nie oznacza zasadności skargi, jeśli uchwała została podjęta zgodnie z prawem.

Godne uwagi sformułowania

przekroczenie granic władztwa planistycznego występuje w sytuacji, gdy wobec nieruchomości przyjęto rozwiązania planistyczne ingerujące w prywatną własność i jest to uzasadnione okolicznościami, które pozostają w sprzeczności z rozwiązaniami przyjętymi wobec innych terenów, bez jednoczesnego wykazania istotnych odmienności tych terenów. Nie można zatem prawidłowo ustalić linii zabudowy na jednej działce w całkowitym oderwaniu od linii zabudowy ustalonej na działkach sąsiednich stanowiących jednolity obszar urbanistyczny. Zawarta w art. 32 Konstytucji RP zasada równości wobec prawa w zakresie ochrony prawa własności i ochrony prawa majątkowych została skonkretyzowana w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.

Skład orzekający

Bożena Walentynowicz

przewodniczący

Jerzy Siegień

sprawozdawca

Krystyna Borkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady równości i ładu przestrzennego w kontekście miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza w odniesieniu do ustalania linii zabudowy i traktowania sąsiadujących nieruchomości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planowaniem przestrzennym w oparciu o przepisy ustawy z 1994 r. (choć z zastosowaniem przepisów przejściowych).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak zasady konstytucyjne, takie jak równość wobec prawa, mogą być stosowane w praktyce planowania przestrzennego i wpływać na prawa właścicieli nieruchomości. Jest to przykład konfliktu między interesem publicznym (ład przestrzenny) a indywidualnym interesem prawnym.

Nierówna linia zabudowy? NSA stawia na równość i ład przestrzenny w planowaniu.

Dane finansowe

WPS: 430 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1070/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-05-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bożena Walentynowicz /przewodniczący/
Jerzy Siegień /sprawozdawca/
Krystyna Borkowska
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Gd 545/09 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2010-02-11
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Walentynowicz sędzia NSA Krystyna Borkowska sędzia del. WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant asyst. sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 545/09 w sprawie ze skargi T. P. na uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 27 czerwca 2007 r. nr IX/226/07 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2) zasądza od Miasta Gdyni na rzecz T. P. kwotę 430 (słownie: czterysta trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2010 r. na rozprawie sprawy sygn. akt II SA/Gd 545/09, ze skargi T. P. na uchwałę Rady Miasta Gdyni z dnia 27 czerwca 2007 r., nr IX/226/07 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oddalił skargę.
Przedmiotowy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Rada Miasta Gdyni podjęła w dniu 27 czerwca 2007 r. uchwałę nr IX/226/07 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Leszczyki w Gdyni, rejon ulic Drzymały, Ramułta. Wezwaniem z dnia 1 czerwca 2009 r. skarżący T. P. wezwał Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa oraz jego interesu prawnego poprzez zmianę postanowień planu w sposób polegający na zmianie § 3 ust. 1 lit. c) karty terenu nr 02, poprzez ustalenie nieprzekraczalnej linii zabudowy zgodnie z linią rozgraniczającą funkcje terenu UC2, MW5 i terenu 07 KG2/2 w treści rysunku planu.
W uzasadnieniu wezwania skarżący wskazał, że dla nieruchomości stanowiących jego własność znajdujących się na działce nr 335/47 (Morska 146) wprowadzono ograniczenie linii zabudowy, ustalając je w odległości dalszej niż dla linii zabudowy nieruchomości sąsiedniej (ul. Morska 150/148), a nawet większej niż linia rozgraniczająca funkcje dla terenu UC2, MW5 i terenu 07 KG 2/2, znacząco degradując możliwości inwestycyjne tej nieruchomości. Powyższe ograniczenie własności powoduje naruszenie możliwości swobodnego korzystania z nieruchomości w zakresie uprawnień właścicielskich z art. 140 Kodeksu cywilnego oraz narusza zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, albowiem własność zarówno prywatna, jak i podmiotów publicznych podlega jednakowej ochronie i za niedopuszczalne uznać należy uprzywilejowanie lub dyskryminację jakiegokolwiek podmiotu. Tymczasem dla budynku nr 150/148 zapisy planu dopuszczają możliwość zabudowy od krawędzi jezdni nawet w odległości ok. 3 m, natomiast dla budynku nr 146 (działka nr 335/47) plan przewiduje na całej długości odległość ok. 9 m od krawędzi jezdni. Brak jest jakiegokolwiek przekonywującego powodu większego ograniczenia własności dla nieruchomości skarżącego, aniżeli dla nieruchomości sąsiedniej, w szczególności w sytuacji, możliwości uzyskania dodatkowego terenu kosztem wyłącznie terenów gminnych, znajdujących się po drugiej stronie ul. Morskiej - naprzeciwko budynku przy ul. Morskiej 150/148 i 146.
Na etapie sporządzania planu miejscowego skarżący wniósł zarzuty do projektu planu, które zostały odrzucone uchwałą Rady Miasta Gdyni z dnia 28 kwietnia 2004 r. nr XIX/402. Na skutek skargi na powyższą uchwałę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 426/04 stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały o odrzuceniu zarzutu. W związku ze stwierdzeniem nieważności uchwały z dnia 28 kwietnia 2004 r. Rada Miasta Gdyni uchwałą z dnia 24 stycznia 2007 r. nr IV/49/07 w sprawie rozpatrzenia zarzutów wniesionych do projektu planu miejscowego:
1) uwzględniła zarzut w części dotyczącej linii rozgraniczającej ul. Morskiej (pomiędzy terenami oznaczonymi symbolami 02 UC2, MW5 i 07 KG2/2);
2) odrzuciła zarzut w części dotyczącej linii zabudowy od strony ul. Morskiej oraz szerokości ciągu pieszo jezdnego (oznaczonego symbolem 12 KX).
Wobec niewniesienia skargi na powyższą uchwałę, Rada Miasta Gdyni uchwałą z dnia 27 czerwca 2007 r. nr IX/226/07 uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Leszczyki w Gdyni, rejon ulic Drzymały, Ramułta.
Z zestawienia wymienionych uchwał dotyczących rozpatrzenia zarzutów skarżącego oraz części graficznej planu wynika, że ponownie rozpoznając zarzuty Rada Miasta Gdyni zmieniła przebieg linii rozgraniczającej ul. Morskiej pomiędzy terenem 02 UC, MW 5 a terenem 07 KG2/2. Pierwotnie linia ta pokrywała się z linią nieprzekraczalnej zabudowy, natomiast w wyniku ponownego rozpatrzenia zarzutu zmieniono przebieg linii rozgraniczającej, z zachowaniem odległości od krawędzi jezdni, takiej jak minimalna odległość sąsiedniej nieruchomości nr 148 od krawędzi jezdni. Natomiast pozostawiono bez zmian, kwestionowany przez skarżącego, przebieg nieprzekraczalnej linii zabudowy, która została wyznaczona w inny sposób niż linia zabudowy dla sąsiednich budynków. Jak to wyżej wskazano linia zabudowy przy nieruchomości skarżącego została wprowadzona w odległości dalszej od krawędzi jezdni niż nieprzekraczalna linia zabudowy dla sąsiedniego budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę T. P. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd ustalił, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wymogi formalne skargi zostały spełnione. Uchwała Rady Miasta Gdyni z dnia 27 czerwca 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest uchwałą z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Skarżący T. P. dopełnił też wymogu bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które zostało wystosowane w dniu 1 czerwca 2009 r. W odpowiedzi na wezwanie, Rada Miasta uchwałą z dnia 24 czerwca 2009 r. nr XXXIII/760/09 nieuwzględniła wniesionego przez skarżącego wezwania. Odpowiedź Rady została doręczona skarżącemu w dniu 13 lipca 2009 r. Skarżący T. P. wniósł skargę na uchwałę w dniu 10 sierpnia 2009 r., a zatem zachowany został 30 dniowy termin na wniesienie skargi wynikający z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
W rozpoznawanej sprawie do procedury planistycznej poprzedzającej podjęcie zaskarżonej uchwały zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139, z późn. zm.), z mocy art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.), stanowiącego że do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w stosunku, do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia tych planów do publicznego wglądu, ale postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Nowa ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r. Rada Miasta Gdyni w dniu 27 lutego 2002 r. podjęła uchwałę nr XXXVIII/1254/2002 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Leszczyki w Gdyni, rejon ulic Drzymały, Ramułta. Natomiast Prezydent Miasta Gdyni o pierwszym wyłożeniu projektu planu zagospodarowania zawiadomił w dniu 1 lipca 2003 r.
Rozpoznając skargę Sąd podkreślił, że argument skarżącego, iż dla zapewnienia ciągu pieszego przy ul. Morskiej wzdłuż jego nieruchomości istnieje możliwość przebudowy ciągu pieszo – jezdnego z wykorzystaniem terenów gminnych znajdujących się po drugiej stronie ul. Morskiej, naprzeciwko budynków Morska 150/148 i 146, nie jest zasadny. Rada Miasta Gdyni przedstawiła opis przebiegu ul. Morskiej oraz sposób jej urządzenia w rejonie nieruchomości skarżącego oraz budynków nr 150 i 148 wraz z opisem znaczenia drogi dla układu drogowego miasta, załączając dokumentację fotograficzną obrazującą przebieg drogi wraz z towarzyszącymi jej infrastrukturą nadziemną w postaci trakcji trolejbusowej, oświetlenia, nadziemnej estakady. W opisanej sytuacji przesuwanie istniejących, właściwie zrealizowanych jezdni wraz z towarzyszącym im uzbrojeniem nie znajduje uzasadnienia z punktu widzenia prawidłowego wydatkowania środków publicznych, skoro celem dla takiej przebudowy miałoby być ominięcie niewielkiego tymczasowego pawilonu handlowego. Sąd w całości podzielił to stanowisko organu. W takim stanie rzeczy zarzut skarżącego, że jedynie aspekt finansowy decyduje o przyczynie dla której nie można zachować zasady równości, Sąd uznał w rozpoznawanej sprawie za bezzasadny w sytuacji, gdy dla realizacji wnioskowanej przebudowy gmina miałaby wydawać środki publiczne w celu zaspokojenia indywidualnych potrzeb inwestycyjnych skarżącego.
Sąd I instancji podkreślił, że naruszenie interesu prawnego nie oznacza zasadności skargi na uchwałę dotyczącą planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie interesu prawnego może bowiem nastąpić w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym), w ramach którego rada gminy ustala w miejscowym planie przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu i jest to wtedy zgodne z prawem. Wykazanie, że przewidziane w planie rozwiązania naruszają interes prawny skarżącego nie jest więc wystarczającą przesłanką do uwzględnienia skargi, gdyż uwzględnienie jej wymaga ponadto wykazania, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. Nie można w świetle powołanych postanowień ustawy kwestionować prawa rady gminy do wprowadzania na jej obszarze określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności poprzez ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu.
Zgodnie z zapisami planu zabudowa na nieruchomości skarżącego ma charakter tymczasowy i została tymczasowo dopuszczona do czasowego użytkowania. Zabudowę tę stanowią pawilony handlowo-usługowe położone na działkach nr 377/47 i 335/47 i obecnie istniejąca linia zabudowy wyznaczona została przez usytuowanie powyższych pawilonów handlowo-usługowych. Skoro zatem istniejąca obecnie linia zabudowy wyznaczona została przez czasowo dopuszczone do użytkowania pawilony, to w ocenie Sądu stanowisko Rady Miasta Gdyni, że utrzymywanie tej linii dla nowej zabudowy docelowej zgodnie z postanowieniami planu do 5 kondygnacji nie jest dowolne i w konsekwencji nie narusza władztwa planistycznego. Postanowienia planu kształtują bowiem sposób zagospodarowania terenu na przyszłość i nie można uznać, aby ustalając zasady zagospodarowania terenu właśnie na przyszłość, w postanowieniach planu rada nie była uprawniona w okolicznościach sprawy, do wyznaczenia tych linii w sposób odmienny, przy uwzględnieniu docelowego sposobu zagospodarowania terenu wynikającego z planu, przy uwzględnieniu zapewnienia ciągu pieszego poprzez poszerzenie chodnika i w celu zachowania wskazywanej przez organ odległości co najmniej 8 m od zewnętrznej krawędzi jezdni dla nowych obiektów budowlanych sytuowanych przy ul. Morskiej (drodze wojewódzkiej). Wbrew zarzutom, w przypadku realizacji zabudowy na działkach skarżącego będzie to nowa zabudowa, do której powinny mieć zastosowanie zasady dotyczące sytuowania nowych obiektów przy drodze wojewódzkiej. Budynki położone przy ul. Morskiej 148 i 150, zostały zaadoptowane w planie ze względu na ich trwały charakter z istniejącą nieprzekraczalną linią zabudowy. Odmienne ustalenia planistyczne co do przebiegu nieprzekraczalnej linii zabudowy dla nieruchomości położonych przy ul. Morskiej 148 i 150 oraz dla nieruchomości położonej przy ul. Morskiej 146 zostały w ocenie Sądu w sposób przekonywujący uzasadnione w trakcie ponownego rozpoznawania zarzutów skarżącego.
W ocenie Sądu Rada Miasta Gdyni nie nadużyła władztwa planistycznego, ograniczenia dla zabudowy działki skarżącego zostały bowiem wprowadzone dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej na obszarze objętym planem, nie naruszają istoty prawa własności, gdyż nie pozbawiają skarżącego prawa własności, a jedynie w niewielkim stopniu ograniczają możliwość jej zagospodarowania w przyszłości, nadto dopuszczają bezterminową możliwość korzystania przez skarżącego z istniejącej działki i usytuowanych na niej obiektów z prawem do ich modernizacji.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji związanych z szeroko rozumianą ochroną własności, Sąd I instancji uznał, że zarzuty te nie mają usprawiedliwionych podstaw. Akty prawa miejscowego, jakimi są plany zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Z kolei prawo własności podlega szczególnej ochronie (art. 21, 64), jednak prawo to nie jest prawem bezwzględnym. Doznaje ograniczeń w określonych sytuacjach. Dopuszcza je Konstytucja w przepisie art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona, tyle że tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza istoty własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw – ograniczenia te mogą być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Takimi przepisami w niniejszej sprawie są regulacje mającej zastosowanie w rozpoznawanej sprawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, upoważniające gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w których określają one przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu w konsekwencji ograniczając sposób wykonywania własności. Ograniczenie ustanowione zaskarżoną uchwałą miało zatem swe źródło w ustawie, jak tego wymaga Konstytucja RP, a jeżeli tak to były prawnie dopuszczalne. Uprawnienia gminy do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu nie zostały zatem w rozpoznawanej sprawie nadużyte.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. P. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 15, poz. 139, z późn. zm.) w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.), polegające na pominięciu przy wykładni i zastosowaniu tych przepisów regulacji art. 140 k.c. oraz nieuwzględnieniu zasady równości wyrażonej w dyspozycji art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji przez nie równe traktowanie w zapisach planu odległości możliwej zabudowy od krawędzi jezdni sąsiadujących ze sobą nieruchomości budynkowych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że niezasadna wydaje się logika ograniczenia linii zabudowy na przedmiotowym terenie (Morska 146) w porównaniu z odcinkiem tej linii w części sąsiedniej działki (Morska 150, 148), na której zlokalizowana jest sąsiednia nieruchomość budynkowa. Rozbieżność ta jest niczym nieuzasadniona w szczególności, gdy odcinek zabudowy sąsiedniego budynku w stosunku do ul. Morskiej jest znacząco mniejszy od odcinka zabudowy nieruchomości stanowiących własność skarżącego. Nielogicznym jest, że prace planistyczne nie uwzględniły w powyższym zakresie stosownych zmian, istotnych dla potrzeb bezpieczeństwa i walorów ekonomicznych przestrzeni ze względu na oczekiwania społeczności lokalnej. Takie działania organu gminy są nieracjonalne i stanowią wyrazisty przejaw dyskryminacji stron w procesie planowania przedmiotowego obszaru. Zdaniem skarżącego nie jest konieczne poniesienie wydatków przez Gminę Miasta Gdyni, celem zapewnienia tożsamych zasad przebiegu nieprzekraczającej linii zabudowy od krawędzi jezdni. Przepisy ustawy o drogach publicznych, dopuszczają zastosowanie innych odległości, aniżeli odległość jaka została wyznaczona w zaskarżonym planie dla nieruchomości skarżącego. Ponadto nie sposób aprobować tezy jakoby rozbudowa obiektu skarżącego stanowiłaby w istocie budowę nowego budynku.
Kolejną przesłanką stanowiącą podstawę oddalenia skargi skarżącego było uznanie celowości odmiennego traktowania obu nieruchomości ze względu na zapis zaskarżonego planu przewidującego "tymczasowość" użytkowania obiektu budowlanego skarżącego. Powyższe w ocenie Sądu prowadzi do wniosku o istnieniu podstawy odmiennego traktowania w zapisach planu nieruchomości skarżącego w przeciwieństwie do budynku sąsiedniego, który ma charakter "trwały", a więc jak można domniemywać zbieżny z aktualnym jego przeznaczeniem w zaskarżonym planie. Na poparcie powyższej argumentacji Sąd wskazał na niemożliwość zagospodarowania nieruchomości skarżącego zgodnie z zapisami zaskarżonego planu ze względu na niewielki obszar tej nieruchomości. Sąd orzekający pominął jednocześnie okoliczność wynikającą z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, z której wynika, iż przestrzeń inwestycyjna dla tego obszaru nie ogranicza się wyłącznie do nieruchomości pozostających we władaniu skarżącego, ale również do terenów przyległych, których zagospodarowanie umożliwia realizację celów zbieżnych z zaskarżonym planem. Ponadto Sąd dla zaaprobowania założonej tezy, przyjął błędne załażenie, że inwestor realizując inwestycje na przedmiotowym terenie, musi ją wykonać, co najmniej, a nie co najwyżej, w zakresie zbieżnym z ustaleniami przyjętymi w planie, co nada takiej inwestycji trwały, a nie tymczasowy charakter, aprobowany przez gminę. Nie sposób zgodzić się z tezą o trwałości sąsiedniej nieruchomości budynkowej, w sytuacji, gdy stan zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej może ulegać zmianom. W takim jednak przypadku właściciel nieruchomości sąsiedniej ma zagwarantowane większe prawa aniżeli skarżący. W ocenie skarżącego przyjęte wyżej rozumowania są nieuzasadnione i również pozostają w sprzeczności do zasady równości, która powinna być honorowania przy ustalaniu prawa miejscowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miasta Gdyni wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w rozpatrywanej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Przewidziane w planie rozwiązania naruszają interes prawny skarżącego, a uchwała została w zaskarżonej części podjęta z naruszeniem art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139, z późn. zm.), mających w rozpatrywanej sprawie zastosowanie na podstawie art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.).
Gmina w ramach władztwa planistycznego poprzez ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu może kształtować i ograniczać własność w granicach prawa w związku z koniecznością realizacji celów publicznych, w tym zapewnienia ładu przestrzennego. Należy mieć jednak na uwadze, że w procedurze kształtowania polityki przestrzennej ochronie podlega również interes indywidualny. Nie może ulegać wątpliwości, że przekroczenie granic władztwa planistycznego występuje w sytuacji, gdy wobec nieruchomości przyjęto rozwiązania planistyczne ingerujące w prywatną własność i jest to uzasadnione okolicznościami, które pozostają w sprzeczności z rozwiązaniami przyjętymi wobec innych terenów, bez jednoczesnego wykazania istotnych odmienności tych terenów. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.
Ustalenia linii zabudowy na nieruchomości skarżącego w sposób odmienny niż na nieruchomości sąsiedniej nr 150 i 148 nie można uzasadniać różnicą w stanie zagospodarowania tych nieruchomości. Ustalanie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nieprzekraczalnej linii zabudowy ma przede wszystkim na celu zapewnienie ładu przestrzennego. Aby ten cel osiągnąć przebieg linii zabudowy powinien być ustalony w sposób harmonijny. Ład przestrzenny osiąga się bowiem przez ukształtowanie przestrzeni tworzące harmonijną całość. Nie można zatem prawidłowo ustalić linii zabudowy na jednej działce w całkowitym oderwaniu od linii zabudowy ustalonej na działkach sąsiednich stanowiących jednolity obszar urbanistyczny. Skoro zatem przyjęto w planie, że budynki położone przy ul. Morskiej 148 i 150 należy zaadoptować ze względu na ich trwały charakter, to brak było uzasadnienia do ustalenia na sąsiadującej z nimi narożnej działce linii zabudowy w sposób tworzący uskok, a zatem niezapewniający kontynuacji nowej zabudowy w nawiązaniu do cech zabudowy już istniejącej przy ul. Morskiej 148 i 150.
Skoro ustalona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego linia zabudowy ma na celu zapewnić harmonijne usytuowanie projektowanej zabudowy, bez znaczenia jest zatem powoływanie się na fakt lokalizacji na działce nr 146 tymczasowej zabudowy. Ustalenia planu miejscowego odnoszą się bowiem do nowych inwestycji. Zasadny jest więc zarzut skarżącego, że takie działania organu gminy są nieracjonalne i stanowią przejaw dyskryminacji stron w procesie planowania przedmiotowego obszaru.
Zawarta w art. 32 Konstytucji RP zasada równości wobec prawa w zakresie ochrony prawa własności i ochrony prawa majątkowych została skonkretyzowana w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W myśl tej zasady własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Wszystkie zatem podmioty prawa posiadające wspólną cechę uzasadniającą równe ich traktowanie, powinny być traktowane bez jakichkolwiek zróżnicowań. W rozpatrywanej sprawie działki położone przy ul. Morskiej 146, 148 i 150 w zakresie nieprzekraczalnej linii zabudowy wspólnie kształtują ład przestrzenny na tym obszarze, co uzasadnia konieczność ustalenia dla tych działek jednakowych zasad przebiegu tej linii.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI