II OSK 107/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-22
NSAnieruchomościWysokansa
plan miejscowyzagospodarowanie przestrzenneprawo własnościinteres prawnyskarga kasacyjnapodział nieruchomościscalanie nieruchomościuchwała rady gminyNSA

NSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi na plan miejscowy, uznając, że ograniczenia w podziale działek mogą naruszać interes prawny właściciela.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej V. sp. z o.o. na postanowienie WSA w Gdańsku o odrzuceniu skargi na uchwałę Rady Miasta Sopotu w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. WSA odrzucił skargę, uznając, że skarżąca nie wykazała naruszenia jej indywidualnego interesu prawnego. NSA uchylił postanowienie WSA, stwierdzając, że ograniczenia w podziale i scalaniu nieruchomości wynikające z planu miejscowego mogą naruszać interes prawny właściciela, co uzasadnia legitymację skargową.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną V. sp. z o.o. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, które odrzuciło skargę na uchwałę Rady Miasta Sopotu dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. WSA uznał, że skarżąca spółka nie wykazała naruszenia jej indywidualnego interesu prawnego przez uchwałę, która ograniczała możliwość podziału i scalania działek. Skarżąca argumentowała, że te ograniczenia uniemożliwiają realizację jej uprawnień właścicielskich. NSA, uchylając postanowienie WSA, podkreślił, że ustalenia planu miejscowego, w tym te dotyczące podziału i scalania nieruchomości, kształtują sposób wykonywania prawa własności i mogą naruszać interes prawny właścicieli. Sąd wskazał, że naruszenie interesu prawnego właściciela odnosi się nie tylko do zakazu zabudowy, ale także do ograniczeń w zakresie podziału gruntów, które wpływają na sposób korzystania z nieruchomości. W związku z tym, NSA uznał, że WSA błędnie odrzucił skargę, nie badając istoty sprawy dotyczącej naruszenia interesu prawnego skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ograniczenia w podziale i scalaniu nieruchomości wynikające z planu miejscowego mogą naruszać interes prawny właściciela, co uzasadnia jego legitymację do zaskarżenia uchwały rady gminy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności, w tym poprzez ograniczenia w podziale i scalaniu gruntów. Naruszenie tych ograniczeń może bezpośrednio wpływać na sytuację prawną właściciela i stanowić podstawę do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Podstawa zaskarżania uchwał rady gminy przez podmioty, których interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia planu dotyczące podziału i scalania działek muszą mieścić się w granicach delegacji ustawowej.

u.p.z.p. art. 1 § 2 pkt 1, 2, 6-8, 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie zasad planowania i zagospodarowania przestrzennego.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 4 § pkt 8

Naruszenie przepisów wyższego rzędu w zakresie zasad podziału i scalania działek.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Zakres prawa własności, który może być kształtowany przez plan miejscowy.

u.p.z.p. art. 6 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.

Konstytucja RP art. 21 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

u.g.n. art. 93 § 1 i 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Możliwość uzyskania decyzji planistycznej.

u.g.n. art. 96 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Możliwość uzyskania decyzji planistycznej.

u.g.n. art. 97 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Możliwość uzyskania decyzji planistycznej.

p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 5a

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa odrzucenia skargi.

p.p.s.a. art. 182 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ograniczenia w podziale i scalaniu nieruchomości wynikające z planu miejscowego naruszają interes prawny właściciela. WSA błędnie odrzucił skargę, nie badając istoty sprawy dotyczącej naruszenia interesu prawnego.

Odrzucone argumenty

Skarżąca nie wykazała naruszenia jej indywidualnego interesu prawnego przez uchwałę rady gminy. Skarga powinna zostać odrzucona z powodu braku legitymacji procesowej skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Naruszenie interesu prawnego właściciela nieruchomości objętej planem miejscowym odnosi się nie tylko do tych ustaleń, które określają możliwość bądź zakaz jej zabudowy oraz inne sposoby zagospodarowania, ale również wiąże się z wprowadzanymi przez plan ograniczeniami w zakresie możliwości scalania i podziału gruntów, które przekładają się na sposób korzystania z nieruchomości.

Skład orzekający

Tomasz Bąkowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie legitymacji skargowej w sprawach planów miejscowych, wpływ planów na prawo własności, znaczenie ograniczeń w podziale i scalaniu nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw dotyczących planów miejscowych i legitymacji skargowej w kontekście naruszenia interesu prawnego właściciela.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak szczegółowe zapisy planu miejscowego, dotyczące podziału działek, mogą mieć istotne konsekwencje prawne dla właścicieli i jak sądy interpretują pojęcie interesu prawnego w takich przypadkach.

Plan miejscowy ograniczył podział działki? To może naruszać Twoje prawo własności!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 107/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Bąkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II SA/Gd 682/23 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2023-09-26
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej V. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 682/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w G. na uchwałę Rady Miasta Sopotu z dnia 20 maja 2005 r., nr XXVIII/478/2005 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 682/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w G. na uchwałę Rady Miasta Sopotu z dnia 20 maja 2005 r., nr XXVIII/478/2005 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, odrzucił skargę.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
V. sp. z o.o. z siedzibą w G. wniosła skargę na uchwałę Rady Miasta Sopotu z dnia 20 maja 2005 r., nr XXVIII/478/2005 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru ograniczonego ulicami A., K.1, K.2 i al. N. w mieście S.(dalej: "m.p.z.p.").
W skardze podniesiono zarzuty naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1, 2, 6-8, 12 i ust. 3 zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn.zm., dalej: "u.p.z.p.") polegające na uwzględnieniu w m.p.z.p. ograniczenia realizacji podziału i scalania działek obszaru ograniczonego ulicami A., K.1, K.2 i al. N. w mieście S. do podziałów korygujących i porządkujących, a więc poza delegacją ustawową organu planistycznego, niezgodnie z wartościami i zasadami planowania i zagospodarowania przestrzennego, wbrew imperatywowi ustalania przez organ planistyczny zasad podziału i scalania działek oraz naruszenie przepisów art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. w zw. § 4 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. (Dz.U. Nr 164, poz. 1587) przez określenie zasad podziału i scalania działek niezgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami wyższego rzędu.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że powyższą uchwałę zaskarża w całości wywodząc swój interes prawny z prawa współwłasności w udziale [...] nieruchomości położonej pod adresem al. N. [...] w S. Nieruchomość znajduje się w obszarze objętym ustaleniami m.p.z.p.
Skarżąca wyjaśniła, że 2 września 2021 r. jej poprzednik prawny w zakresie części własności nieruchomości opisanej powyżej wystąpił do Prezydenta Miasta Sopotu z wnioskiem o wydanie opinii o możliwości podziału nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], [...] i [...], arkusz mapy [...] o powierzchni 0,1842 ha, położonej w S. przy alei N. [...]. Wniosek uzasadniony został celowością przypisania poszczególnych części działki do odrębnych części nowoprojektowanej zabudowy podlegającej przebudowie obszaru stanowiącego dwa odrębne budynki mieszkalne. Przebudowa i rozbudowa ma nastąpić w oparciu o pozwolenie na budowę z 2 kwietnia 2015 r., zmienione decyzją z 29 marca 2021 r. Wstępny projekt podziału w założeniu polegał na przekształceniu trzech działek o numerach [...], [...], [...] na dwie działki – A o powierzchni 0,0418 ha oraz B o powierzchni 0,1424 ha. Prezydent Miasta Sopotu 20 września 2021 r. wydał postanowienie, w którym negatywnie zaopiniował przedłożony wstępny projekt podziału działek pod względem zgodności z obowiązującym planem miejscowym. W uzasadnieniu orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, że miejscowy plan dla opiniowanego obszaru dopuszcza jedynie podziały działek korygujące i porządkujące, w związku z czym proponowany podział byłby sprzeczny z jego zapisami.
Skarżąca wskazała, że dla nieruchomości należącej do niej właściwa jest karta terenu 02, dla której ustanowiono m.in. szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości określone w pkt 6, zgodnie z którym:
6. Zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości:
1st. wielkość działki – jak w stanie istniejącym (podział historyczny),
2nd. szerokość frontu działek – jak w stanie istniejącym (podział historyczny),
3rd. kąt położenia granic działek w stosunku do pasa drogowego – jak w stanie istniejącym (± 50),
4th. obszary wymagające przeprowadzenia scaleń i podziałów nieruchomości – nie ustala się.
Z kolei przepis § 3 ust. 1 pkt 5 zaskarżanej uchwały wskazuje jakoby "ustalenie zakazu podziałów działek nie dotyczy możliwości podziałów korygujących i porządkujących".
Według skarżącej przywołane powyżej ustalenia wykraczają poza normę kompetencyjną art. 15 u.p.z.p.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Sopotu wniosła o jej odrzucenie.
W ocenie Rady wystąpienie ze skargą do Sądu przez jednego ze współwłaściciel stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, twierdząc, że do złożenia skargi konieczna jest zgoda drugiego ze współwłaścicieli nieruchomości. Zgoda taka jednak nie została załączona, tym samym skarga winna podlegać odrzuceniu.
Ponadto zdaniem organu, ocena legalności podjętej uchwały winna być dokonywana pod kątem naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu, który wniósł skargę. Zakres sprawy sądowo-administracyjnej zainicjonowanej skargą wniesioną na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm., dalej "u.s.g.") wyznacza obszar naruszenia interesu prawnego skarżącego. Stąd w sytuacji, gdy skarżąca wywodzi swój interes prawny ze współwłasności w nieruchomości stanowiących działki nr [...], [...], [...], ark. mapy [...], to tym samym kontrola zaskarżonej uchwały powinna nastąpić tylko w odniesieniu do tej części, która tego interesu dotyczy.
Odnosząc się do podniesionych zarzutów Rada wskazała też, że ustalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego zobowiązywały do zachowania historycznych podziałów oraz stanu faktycznego obszaru objętego opracowaniem, w karcie terenu 02.MU, (która obejmuje swoim zasięgiem także nieruchomość strony skarżącej). W związku z tym w planie w zakresie możliwości scalania i podziału działek, wprowadzono m.in. ustalenia określające wielkość działki, szerokość frontu działek oraz kąt położenia granic działek w stosunku do pasa drogowego nie w formie metrycznej lecz opisowej, przy użyciu wyrażenia "jak w stanie istniejącym (podział historyczny)". Istniejące podziały działek są podziałami historycznymi i podlegają ochronie. Na podział historyczny wpływa zarówno wielkość działki jak i szerokość frontu działki, a także kąt położenia granic działek w stosunku do pasa drogowego. Intencją sporządzającego plan było zachowanie historycznych podziałów działek, do czego zobowiązują ustalenia studium. Jednocześnie dopuszczono możliwości podziałów korygujących i porządkujących oraz wprowadzono ustalenie dopuszczające wydzielenia geodezyjne dla sieci i urządzeń sieciowych infrastruktury technicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga podlega odrzuceniu.
W ocenie Sądu skarżąca spółka nie wykazała naruszenia jej indywidualnego interesu prawnego zaskarżoną uchwałą. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Ma ono miejsce w sytuacji, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący.
W ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, aby przewidziany w zaskarżonym planie sposób możliwości scalania i podziału działek będących we współwłasności skarżącej spółki mógł w bezpośredni sposób oddziaływać na prawo współwłasności przysługujące skarżącej co do trzech działek, ograniczając przysługujące jej prawo własności, w szczególności zaś we wskazanych przez skarżącą aspektach dotyczących niemożności scalenia trzech działek i wtórnego ich podziału na dwie działki. Sąd nie dostrzegł możliwości jakiegokolwiek ograniczenia w realizacji jakichkolwiek zamierzeń współwłaściciela w odniesieniu do działek o nr [...], [...] i [...], arkusz mapy [...] o powierzchni 0,1842 ha, położonych w S. przy alei N. [...]. Aktualny podział nie blokuje także w żaden sposób inwestycji, do której realizacji uprawniona jest skarżąca w odniesieniu do przedmiotowych działek. Także zdaniem Sądu brak możliwości podziału i scalenia działek nie ma bezpośredniego wpływu na sposób wykonywania przysługującego skarżącej prawa własności ani nie powoduje uciążliwości, ani też zakłócenia w korzystaniu z nieruchomości. Zdaniem Sądu skarżąca nie wyartykułowała nawet jakichkolwiek subiektywnych twierdzeń o utrudnieniach w wykonywaniu prawa własności należących do niej działek oraz nie podniosła jakichkolwiek istotnych uciążliwości, które mogłyby być zakwalifikowane jako interes prawny, o którym mowa w art. 101 ust 1 u.s.g. Według Sądu zaskarżona uchwała nie ogranicza, nie znosi i nie uniemożliwia realizacji prawa własności przysługującego skarżącej do należącej do niej nieruchomości. Wobec tego Sąd uznał, że w kontekście art. 101 ust. 1 u.s.g. i wymogu materialnoprawnie ugruntowanego interesu prawnego bądź uprawnienia, skarżąca nie legitymuje się naruszonym interesem ani też uprawnieniem, które kształtowałyby jej legitymację umożliwiającą skuteczne wniesienie skargi na zaskarżoną uchwałę.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła V. sp. z o.o. z siedzibą w G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Postanowienie zaskarżono w całości.
Postanowieniu za brzmieniem art. 174 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucono:
1. naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie przez Sąd I instancji skargi V. ze względu na niewykazanie przez skarżącą jej indywidualnego interesu prawnego, który został naruszony uchwałą Rady Miasta Sopotu nr XXVIII/478/2005, podczas gdy skarżąca przywołała, iż wobec brzmienia uchwały doszło do niemożności realizacji przez skarżącą pełni jej uprawnień właścicielskich w postaci podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej, a Sąd I instancji tę okoliczność dostrzegł i zdaje się zignorował jako przejaw naruszenia interesu skarżącej,
2. naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. przez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie przez Sąd I instancji skargi V. ze względu na niewykazanie przez skarżącą jej indywidualnego interesu prawnego, który został naruszony uchwałą Rady Miasta Sopotu nr XXVIII/478/2005, podczas gdy skarżąca przywołała zarówno brzmienie przepisu prawa, które statuuje jakość interesu prawnego jakiego naruszenia wymaga zaskarżenie uchwały jak i wykazała, iż doszło do niemożności realizacji przez skarżącą pełni jej uprawnień właścicielskich w postaci podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej, a Sąd I instancji tę okoliczność dostrzegł,
3. z ostrożności, również naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem wskazania przepisów prawa miejscowego, tj. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 5 uchwały nr XXVIII/478/2005 Rady Miasta Sopotu z dnia 20 maja 2005 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie przez Sąd I instancji skargi V. ze względu na niewykazanie przez skarżącą jej indywidualnego interesu prawnego, który został naruszony uchwałą Rady Miasta Sopotu nr XXVIII/478/2005, podczas gdy skarżąca przywołała zarówno brzmienie przepisu prawa, które statuuje jakość interesu prawnego jakiego naruszenia wymaga zaskarżenie uchwały jak i wykazała, iż doszło do niemożności realizacji przez skarżącą pełni jej uprawnień właścicielskich w postaci podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej, a Sąd I instancji tę okoliczność dostrzegł,
4. naruszenie prawa materialnego, tj. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 140 oraz art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej: "k.c.") w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja RP") przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nie stanowi naruszenia interesu prawnego skutek uchwalenia uchwały Rady Miasta Sopotu nr XXVIII/478/2005 w postaci ograniczenia uprawnień właścicielskich podmiotów wyposażonych we własność nieruchomości objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz, iż zapisy planu nie ograniczają możliwości scalania i podziału nieruchomości tak obecnie jak i w przyszłości, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu powinna prowadzić do wniosku odmiennego,
5. z ostrożności również naruszenie prawa materialnego z uwzględnieniem wskazania przepisów prawa miejscowego, tj. art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 140 oraz art. 144 k.c. w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z § 3 ust. 1 pkt 5 uchwały nr XXVIII/478/2005 Rady Miasta Sopotu z dnia 20 maja 2005 r. przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nie stanowi naruszenia interesu prawnego skutek uchwalenia uchwały Rady Miasta Sopotu nr XXVIII/478/2005 w postaci ograniczenia uprawnień właścicielskich podmiotów wyposażonych we własność nieruchomości objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, oraz iż zapisy planu nie ograniczają możliwości scalania i podziału nieruchomości tak obecnie jak i w przyszłości, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu powinna prowadzić do wniosku odmiennego,
6. naruszenie prawa materialnego, tj. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 93 ust. 1 i 2 oraz art. 96 ust. 1 oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z poźn. zm., dalej: "u.g.n.") przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nie stanowi naruszenia interesu prawnego skutek uchwalenia uchwały Rady Miasta Sopotu nr XXVIII/478/2005 w postaci ograniczenia uprawnień V. do uzyskania decyzji planistycznej dotyczącej możliwości scalania i podziału nieruchomości zgodnie z wolą właściciela nieruchomości, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu powinna prowadzić do wniosku odmiennego,
7. naruszenie prawa materialnego, tj. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1, 6, 7, art. 3 ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu występowania po stronie skarżącej jej interesu prawnego związanego z dążeniem do usunięcia naruszenia wartości i zasad planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz naruszających konstytucyjną zasadę proporcjonalności jakie ma miejsce w związku z ustanowieniem uchwałą Rady Miasta Sopotu nr XXVIII/478/2005 planu zagospodarowania obejmującego zapisy niedookreślone w stopniu uniemożliwiający ich odkodowanie przez adresatów, w tym przez samą skarżącą, a mimo to stanowiących przeszkodę do wykonywania jej prawa do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżanego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie od Rady Miasta Sopotu na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw skarżącej, według norm przepisanych.
W odpowiedzi Miasto Sopot, reprezentowane przez Prezydenta Miasta Sopotu, wniosło o jej oddalenie w całości, kwestionując zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, jednakże w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że przedmiot sprawy ze skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi na plan miejscowy z powodu braku legitymacji do jej zaskarżenia sprowadza się do oceny trafności zajętego w tym względzie stanowiska Sądu I instancji, a co za tym idzie, nie obejmuje weryfikacji legalności ustaleń samego planu.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie odniesie się do zarzutu naruszenia art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1, 6, 7, art. 3 ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zarzut nr 7), albowiem ten wykracza poza granice sprawy przez kwestionowanie zgodności ustaleń planu z obowiązującym porządkiem prawnym.
Pozostałe zarzuty pozostają ze sobą w integralnym związku i koncentrują się w swej istocie na błędnym – zdaniem skarżącej kasacyjnie – uznaniu przez Sąd I instancji, które legło u podstaw odrzucenia skargi, że ustalenia zaskarżonej uchwały nie naruszają jej interesu prawnego.
Mając powyższe na względzie należy wyjaśnić, że konstrukcja prawna zaskarżenia uchwały rady gminy określona w art. 101 ust. 1 u.s.g. opiera się na naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę. Zatem dla skutecznego wniesienia skargi na uchwałę rady gminy (w tym przypadku uchwałę w sprawie planu miejscowego) wymagane jest by zaskarżana uchwała choćby w jej części naruszała interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę.
Interes prawny jest rozumiany jako korzystny lub pożądany stan rzeczy dla danego podmiotu, przewidziany bądź dopuszczony przez obowiązujące przepisy prawa, a przy tym związany z daną sytuacją faktyczną. Jest on wywodzony z normy prawa materialnego, której aktualizacja może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu, do którego jest kierowana, w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (por. wyrok NSA w Warszawie z 14.04.2000 r., III SA 1876/99, LEX nr 47938).
Źródłem interesu prawnego może być art. 140 k.c., zgodnie z którym: "W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą." Do tego przepisu nawiązuje art. 6 ust. 1 u.p.z.p., który stanowi wprost, że: "Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości." Kształtowanie wykonywania prawa własności, o którym mowa w art. 6 ust. 1 u.p.z.p. jest de facto ograniczaniem jego wykonywania (zob. m.in.: wyroki NSA z: 27.04.2018 r., II OSK 2869/17, LEX nr 2490173; 17.11.2020 r., II OSK 1307/18, LEX nr 3096329 oraz z 19.10.2022 r., II OSK 1518/21, LEX nr 3447858), które jest dopuszczalne jeśli mieści się w granicach obowiązującego prawa, wytyczanych między innymi przez konstytucyjne zasady ochrony własności i proporcjonalności. Oznacza to, że ustalenia planu miejscowego kształtując wykonywanie prawa własności mogą naruszać i naruszają interes prawny właścicieli nieruchomości położonych w obszarze objętym tymi ustaleniami, a nawet w pewnych okolicznościach ustalenia te mogą naruszać interes prawny właścicieli nieruchomości położonych poza granicami terenu, dla którego został uchwalony plan miejscowy.
Z tego też względu właścicielom nieruchomości położonych na terenie objętym planem miejscowym przysługuje prawo do zaskarżania na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. uchwał wprowadzających do obrotu prawnego ustalenia tychże planów. Ustalenia planu miejscowego co do przeznaczenia konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania terenu pozostają bowiem w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości (por. wyrok NSA z 27.07.2022 r., II OSK 2336/19, LEX nr 3403885).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie interesu prawnego właściciela (jak również współwłaściciela) nieruchomości objętej planem miejscowym odnosi się nie tylko do tych ustaleń, które określają możliwość bądź zakaz jej zabudowy oraz inne sposoby zagospodarowania, ale również wiąże się z wprowadzanymi przez plan ograniczeniami w zakresie możliwości scalania i podziału gruntów, które przekładają się na sposób korzystania z nieruchomości.
Z przedstawionych wyżej względów należało uznać za usprawiedliwione zarzuty naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. Przyjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny ocena zasadności tych zarzutów jako wystarczająca dla uchylenia zaskarżonego postanowienia sprawia, że pozostałe zarzuty tracą na znaczeniu w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, podzielając w tym względzie stanowisko przyjęte w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008 r., Nr 2, poz. 23), zgodnie z którym, o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, gdyż przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI