II OSK 106/20

II OSK 106/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Marta Laskowska - Pietrzak /sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Op 190/19 - Wyrok WSA w Opolu z 2019-08-13
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 113 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 190/19 w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania postanowienia uzupełniającego decyzję w sprawie nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2019 r. oddalił skargę M.P. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] marca 2019 r., nr [...]
w przedmiocie sprostowania postanowienia uzupełniającego decyzję w sprawie nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M.P., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez uznanie wskazania numeru ewidencyjnego innej działki za oczywistą omyłkę pisarską nie zmieniającą merytorycznej zawartości rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w sprawie nie było "wniosku", a z uzasadnienia postanowienia "uzupełniającego" nie wynika w jaki sposób organ ustalił granice określonego postanowieniem obszaru, natomiast z akt sprawy wynika, że obszar całego tartaku jest znacznie większy, aniżeli wskazany w postanowieniu. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, z okoliczności sprawy wynika, że nie ma mowy o "naturze samego błędu" - ta bowiem mogłaby być zasadna, gdyby organ w miejsce numeru działki [...] wpisał omyłkowo np. [...] (pomyłkowo wpisana cyfra). Skarżąca kasacyjnie podniosła, że organ II instancji nie wskazał dlaczego oczywistym jest objęcie opracowaniem działek nr [...] i [...], jak również działki nr [...], na której znajdują się wyłącznie legalne obiekty.
W ocenie skarżącej kasacyjnie istotą wydanego postanowienia z [...] lutego 2019 r. było jednoznaczne ustalenie obszaru, dla którego ma być sporządzona dokumentacja projektowa i dlatego też ustalenie innego obszaru w kolejnym postanowieniu prostującym "oczywistą omyłkę pisarską" musi być uznane za merytoryczną zmianę wydanego [...] lutego 2019 r. orzeczenia.
W oparciu o powyższe, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną.
Skarżąca kasacyjnie zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przytoczonym przepisie nałożono, więc na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 5, Warszawa 2012, s. 447), polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna (por. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 387; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07, Lex nr 480247).
Z istoty skargi kasacyjnej, jako środka odwoławczego od wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji wynika, że podstawą naruszenia prawa procesowego jest wyłącznie naruszenie przepisów p.p.s.a. Stąd też zarzut naruszenia prawa procesowego poprzez wskazanie naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. należy uznać za nieuprawniony, albowiem przepisy te nie mogły zostać naruszone przez sąd pierwszej instancji, gdyż nie stosuje on przepisów k.p.a. Badanie przez Naczelny Sąd Administracyjny stosowania prawa przez organy administracji może mieć jedynie charakter pośredni, w sytuacji, gdy skarżący w ramach podstawy kasacyjnej zarzuci sądowi pierwszej instancji naruszenie stosownych przepisów p.p.s.a. poprzez ich nieuwzględnienie, mimo zarzutów zawartych w skardze, naruszenia przez organy administracji wskazanych w niej przepisów.
W skardze kasacyjnej nie powiązano przedstawionych naruszeń powyższego przepisu k.p.a. ze wskazaniem przepisów p.p.s.a., które miał naruszyć Sąd pierwszej instancji. Biorąc jednak pod uwagę pogląd wyrażony w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, z. 1 poz. 1) i przywołanym tam orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 1996 r., sygn. akt K 25/95 uznać należy, że zauważone uchybienie nie może bezwarunkowo, z powołaniem się na niedopełnienie wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a., dyskwalifikować takiej skargi. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny dokonał merytorycznej oceny skuteczności przedstawionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji. W sprawie nie ulegało wątpliwości, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] PINB, działając na podstawie art. 111 k.p.a., uzupełnił decyzję
z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] r. (nakazującą sporządzenie i przestawienie 4 egzemplarzy projektu budowalnego dotyczącego obiektu tartaku) poprzez wskazanie, że projekt budowlany zamienny powinien dotyczyć działki nr [...], [...] i nr [...]. Z kolei postanowieniem z [...] lutego 2019 r., nr [...] PINB sprostował oczywistą omyłkę pisarską w numeracji działki, na której znajduje się inwestycja, poprzez zastąpienie wyrażenia "dz.nr [...]" wyrażeniem "dz.nr [...]".
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., który nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, jednak w orzecznictwie wielokrotnie już wyjaśniano, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd, lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń.
Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego, wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu ( tak NSA w wyroku z dnia z 25 września 2019 r. II OSK 2250/18, opubl. CBOSA).
Trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 29 marca 2012 r. (I SA/Gl 268/11 opubl. CBOSA), że ocena "oczywistości omyłki" powinna wynikać z całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz - a może przede wszystkim - z realiów konkretnej sprawy. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęty jest również pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Podkreśla się przy tym, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego (np. wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r. II OSK 1439/08 i podane tam orzecznictwo opubl. CBOSA).
Wyjaśnienia wymaga także, że do zmiany stanu faktycznego w wyniku sprostowania treści decyzji (postanowienia) dochodzi wówczas, gdy organ, używając tej instytucji procesowej, tworzy nowy stan faktyczny sprawy, który nie odpowiada zgromadzonym materiałom dowodowym, albo gdy w ten sposób uzupełnia stan faktyczny, zmieniając swoje ustalenia i nadając im nowy, nieznany dotąd wymiar, mający zupełnie inne znaczenie niż przed sprostowaniem i to nie tylko z punktu widzenia stanu sprawy, ale i samego rozstrzygnięcia. Wówczas niewątpliwie sprostowanie jest nieprawidłowe.
W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zachodzą. Skarżąca kasacyjnie błędnie argumentuje, że błąd w prawidłowym określeniu numeru działki, co do której orzeczono nakaz sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, nie może mieć charakteru oczywistej omyłki, ponieważ prowadzi do merytorycznej zmiany decyzji. Pogląd ten - zgodnie z powołanym wyżej orzecznictwem - powinien być jednak rozważany w realiach konkretnej sprawy administracyjnej.
Z całokształtu akt niniejszej sprawy jasno wynika, której działki dotyczy prowadzone postępowanie. W rozpoznawanej sprawie od samego początku nie ulegało wątpliwości, że jej przedmiotem jest legalność funkcjonowania tartaku usytuowanego na działce nr [...]. W trakcie postępowania zostały wydane rozstrzygnięcia i wyroki sądowe potwierdzające ten fakt. Wszystkie podmioty miały zatem świadomość tego, jaki jest przedmiot sprawy i na jakiej działce jest usytuowany obiekt będący przedmiotem sporu.
Błąd numeryczny, który pojawił się w postanowieniu uzupełniającym z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], nie powinien stać na przeszkodzie przeprowadzaniu postępowania legalizacyjnego. W takim wypadku błąd nieistotny, noszący znamiona omyłki pisarskiej, uniemożliwiałby doprowadzenie do stanu zgodności z prawem istniejącego stanu faktycznego.
Z powyższych względów, zaistniała omyłka pisarska mogła zostać sprostowana w trybie art. 113 § 1 k.p.a., ponieważ w rzeczywistości miała ona charakter przypadkowy. Innymi słowy, sprostowanie postanowienia nie spowodowało modyfikacji w postaci nałożenia obowiązku na podmioty, w stosunku do których powinność ta nie miała zaistnieć.
Z przywołanych względów twierdzenia zamieszczone w skardze kasacyjnej, że zmiana numeru działki prowadzi do zmiany granic obszaru, dla którego ma być sporządzona dokumentacja projektowa nie może być uznana za "oczywistą omyłkę pisarską", a powinna być uznana za merytoryczną zmianę wydanego [...] lutego 2019 r. orzeczenia, są nieuprawnione i nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym sprawy. Wbrew przekonaniu skarżącej kasacyjnie, nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie mieliśmy do czynienia z oczywistą omyłką pisarską polegającą na wskazaniu w postanowieniu uzupełniającym nieprawidłowego numeru działki ewidencyjnej, na której znajduje się obiekt tartaku będący przedmiotem postępowania administracyjnego.
Powyższe sprostowanie w żaden sposób nie doprowadziło do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, co więcej znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Sąd I instancji trafnie przyjął zatem, że istniały podstawy do zastosowania przez organ art. 113 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do pozostałych, podnoszonych w skardze kasacyjnej okoliczności i zarzutów, wyjaśnić należy, że nie dotyczyły one zakresu sprostowania, dlatego też nie mogły wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonego wyroku. Oznacza to, że w obecnym postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżąca nie mogła skutecznie zarzucać braku uwzględnienia w zaskarżonym postanowieniu działek nr [...] i [...], bowiem kwestia ta w żadnym zakresie nie odnosi się do zaskarżonego wyroku dotyczącego postanowienia w przedmiocie sprostowania błędnie zapisanego numeru działki.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji