II OSK 1059/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy dotyczącą nakazu rozbiórki samowolnie rozbudowanej drogi, uznając, że Gmina nie dopełniła obowiązków legalizacyjnych.
Gmina wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego jej skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanej drogi i miejsc postojowych. Gmina argumentowała, że organy administracji wydały decyzję przedwcześnie, gdyż oczekiwano na rozstrzygnięcie postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że Gmina miała możliwość legalizacji, ale nie przedłożyła wymaganych dokumentów, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, co uniemożliwiło pozytywne zakończenie postępowania legalizacyjnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę Gminy na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanej drogi i miejsc postojowych. Gmina podnosiła zarzuty procesowe i materialnoprawne, argumentując m.in. przedwczesność wydania decyzji o rozbiórce z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz brak możliwości technicznych rozbiórki części drogi bez ingerencji w całość. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że Gmina miała możliwość legalizacji samowoli budowlanej, ale nie przedłożyła wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, mimo dwukrotnego przedłużania tego terminu. Sąd podkreślił, że brak przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zwłaszcza że część inwestycji znajdowała się na gruntach Skarbu Państwa, uniemożliwił pozytywne zakończenie postępowania legalizacyjnego. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące niemożliwości technicznych rozbiórki, wskazując na brak dowodów i ekspertyz potwierdzających te twierdzenia. Stwierdzono, że zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego było prawidłowe, a postępowanie na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego było wykluczone.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ może wydać decyzję o rozbiórce, jeśli inwestor nie dopełnił obowiązków legalizacyjnych w wyznaczonym terminie, nawet jeśli toczy się inne postępowanie, które mogłoby wpłynąć na możliwość legalizacji.
Uzasadnienie
Gmina nie przedłożyła wymaganych dokumentów, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, co uniemożliwiło legalizację. Oczekiwanie na decyzję lokalizacyjną nie zwalniało z obowiązku przedłożenia innych dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
P.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 48 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 48 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.b. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 3 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7b
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina nie przedłożyła wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej w wyznaczonym terminie. Brak przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane uniemożliwił legalizację. Stwierdzenie samowoli budowlanej objętej art. 48 Prawa budowlanego wyklucza zastosowanie art. 50 i 51 P.b.
Odrzucone argumenty
Decyzja o rozbiórce została wydana przedwcześnie z uwagi na toczące się postępowanie o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Rozbiórka części drogi jest technicznie niemożliwa bez ingerencji w całość i spowoduje zagrożenie dla ruchu drogowego. Organy administracji naruszyły zasady postępowania administracyjnego (prawdy obiektywnej, informowania, przekonywania, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego).
Godne uwagi sformułowania
Wydanie decyzji o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest ostatecznością. Ostateczny termin [...] był realny i wystarczający do wykonania nałożonego obowiązku. Nie znajduje racjonalnego usprawiedliwienia twierdzenie, że niedostarczenie wszystkich dokumentów związane było z nieuzyskaniem [...] ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stwierdzenie wybudowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę objętego dyspozycją art. 48 ust. 1 ustawy wyklucza możliwość prowadzenia postępowania na podstawie art. 50 ust. 1 i art. 51 ustawy.
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
sprawozdawca
Mirosław Gdesz
członek
Zofia Flasińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących legalizacji samowoli budowlanej, w szczególności art. 48, oraz relacji między postępowaniem legalizacyjnym a postępowaniem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, mimo trwania innych postępowań. Wymaga analizy konkretnych przepisów Prawa budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest terminowe dopełnianie obowiązków formalnych w procesie budowlanym, nawet w obliczu trwających postępowań administracyjnych. Ilustruje konsekwencje zaniedbań po stronie inwestora.
“Samowola budowlana i brak dokumentów: dlaczego Gmina przegrała sprawę o rozbiórkę drogi?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1059/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-01-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-05-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Leszek Kiermaszek /sprawozdawca/ Mirosław Gdesz Zofia Flasińska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Sz 551/20 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2020-12-18 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1186 art. 48 ust. 1 i 3 , art. 50 ust. 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 551/20 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 maja 2020 r. nr WOA.7721.46.2020.JM w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 551/20 oddalił skargę Gminy [...] na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 27 maja 2020 r., nr WOA.7721.46.2020.JM w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gryficach decyzją z dnia 9 listopada 2017 r., działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 682, ze zm.; dalej zwanej ustawą), nałożył na Gminę [...] obowiązek wstrzymania robót budowlanych związanych z rozbudową drogi przy ulicy [...] w miejscowości [...] wraz z 25 miejscami postojowymi, zabezpieczenia terenu budowy, a ponadto nałożył obowiązek przedłożenia w terminie do 31 stycznia 2018 r.: zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności zrealizowanej inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m. [...] lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu, a nadto oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i 4 egzemplarzy projektu budowlanego rozbudowy drogi wraz z wymaganymi opiniami i uzgodnieniami, celem doprowadzenia inwestycji zrealizowanej bez pozwolenia na budowę do stanu zgodnego z prawem. Powyższy termin na wniosek inwestora dwukrotnie przedłużono: kolejno do 31 grudnia 2018 r. i 31 marca 2019 r. Wobec nieprzedłożenia wymienionych dokumentów w terminie organ ten decyzją z dnia 20 lutego 2020 r., nr PINB.5160.78.2017.KT, na podstawie art. 48 ust.1 pkt 1 i ust. 4 ustawy, nakazał Gminie [...] dokonanie rozbiórki wybudowanej bez pozwolenia na budowę rozbudowanej części drogi (ulica [...]) w miejscowości [...] wraz z 25 miejscami postojowymi. W decyzji wskazano, że obowiązkowi rozbiórki podlegają miejsca postojowe wybudowane na terenie działki nr [...] i częściowo na terenie działki drogowej nr [...] oraz elementy ronda i elementy dojazdów do ronda na terenie działki nr [...], a także elementy dojazdu do ronda na terenie działki nr [...]. Działki nr [...] i [...] stanowią własność Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, Nadleśnictwo i jedynie działka nr [...] stanowi własność Gminy [...]. Gmina wniosła odwołanie od decyzji z dnia 20 lutego 2020 r. wskazując, że organ podjął tę decyzję przedwcześnie, gdyż przed zakończeniem postępowania incydentalnego w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wniesione zażalenie na odmowne postanowienie uzgadniające Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie nie zostało jeszcze rozpoznane. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie powołaną na wstępie decyzją z dnia 27 maja 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy podkreślił, że Gminie jako inwestorowi umożliwiono legalizację samowoli budowlanej, jednak nie wykonała czynności określonych w postanowieniu z dnia 9 listopada 2017 r., wobec czego zgodnie z art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy, organ pierwszej instancji był obowiązany do orzeczenia rozbiórki. Gmina nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu. Zdaniem organu odwoławczego nie można uznać, aby ewentualne uzyskanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego mogło mieć wpływ na wynik tego postępowania, gdyż roboty budowlane wykonane zostały na gruncie nienależącym do inwestora. Gmina powinna była przedłożyć oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania zajętym gruntem do celów budowlanych, po uzyskaniu zgody właściciela na dysponowanie nim na takie cele. Niewykazanie takiego uprawnienia przesądza o tym, że postępowanie legalizacyjne nie może zostać zakończone pozytywnie dla Gminy i dlatego należało orzec nakaz rozbiórki. Gmina wniosła skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wyjaśniła, że dotąd nie uzyskała wiedzy o zakończonym postępowaniu przed Dyrekcją Generalną Lasów Państwowych w Warszawie wskutek złożonego zażalenia na postanowienie odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a brak merytorycznego rozstrzygnięcia uniemożliwiał jej przedłożenie dokumentów niezbędnych do legalizacji. W odpowiedzi na skargę Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku za niekwestionowane uznał okoliczności, że inwestycja została zrealizowana w latach 2010 - 2011 bez pozwolenia na budowę i decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zamierzenia zaprojektowanego poza pasem drogowym. Część jezdni ulicy i miejsc postojowych dla samochodów osobowych usytuowano na terenie działek nr [...] i [...] będących własnością Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Podkreślił, że zasadnicza kwestia sporna sprowadza się do tego, czy organy wydały decyzje przedwcześnie, bowiem w sprawie toczy się postępowanie dotyczące wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Sąd następnie przedstawił stanowisko Gminy w tym zakresie, wskazał, że postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r. nałożono na nią obowiązek przedłożenia określonych w art. 48 ust. 3 ustawy dokumentów, w terminie do 31 stycznia 2018 r., następnie dwukrotnie, postanowieniami z dnia 11 kwietnia 2018 r. i 25 stycznia 2019 r., zmieniono na jej wniosek termin przedłożenia określonych prawem dokumentów odpowiednio do dnia 31 grudnia 2018 r. i 31 marca 2019 r. Stwierdził więc, że od wezwania Gminy do wydania decyzji w pierwszej instancji minęło 27 miesięcy, decyzja zaś w drugiej instancji została wydana po upływie 30 miesięcy od nałożenia obowiązku przedłożenia konkretnych, określonych ustawą dokumentów i w tym czasie nie zostały one przedłożone organom. Przyjął zatem, że Gmina nie wykonała wymaganych ustawą czynności, określonych we wspomnianym postanowieniu, zatem organ ten nie miał innej możliwości, jak zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy orzec nakaz rozbiórki określony w art. 48 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu nawet przedłożenie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, w braku pozostałych wymaganych dokumentów, nie stanowiłoby wypełnienia warunków w postaci przedłożenia wskazanych w postanowieniu dokumentów wynikających z art. 48 ust. 3 ustawy. Gmina nie przedłożyła choćby żądanego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a bez wątpienia teren na którym wykonano roboty budowlane nie należy do niej w dużej części, co przesądza o niemożliwości pozytywnego zakończenia postępowania legalizacyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.). Gmina, reprezentowana przez pełnomocnika będącą adwokatem, wniosła skargę kasacyjną od wyroku z dnia 18 grudnia 2020 r., zaskarżając go w całości. Skarga kasacyjna zawiera zarzuty procesowe i jeden zarzut materialnoprawny. Najpierw pełnomocnik podniosła zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 7b, art. 9, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przywołanych powyżej przepisów K.p.a. Zdaniem pełnomocnika naruszenie to polegało na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, zasady informowania, zasady adekwatności oraz zasady przekonywania, przez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, poprzez wydanie decyzji bez dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jakim Gmina podnosiła argumenty dotyczące braku podstaw prawnych do wydania decyzji o rozbiórce, w sytuacji gdy organy nie uzyskały wiedzy o zakończonym postępowaniu przed Dyrekcją Lasów Państwowych w Warszawie, co miało wpływ na przedmiotowe postępowanie, bowiem brak merytorycznego rozstrzygnięcia uniemożliwiło przedłożenie dokumentów niezbędnych do legalizacji. W ramach tego zarzutu wskazała ponadto na niedostrzeżenie przez Sąd, że w zgromadzonym przez organy administracji materiale dowodowym brak jest materiału potwierdzającego samodzielność i niezależność rozbudowanej części jezdni, miejsc parkingowych, elementów ronda od pozostałej części, skutkującej możnością dokonania rozbiórki bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu (drogi i ronda). Zarzuciła też błędne przyjęcie przez Sąd, że organy nadzoru budowlanego zebrały pełny materiał dowodowy i wyprowadziły z niego prawidłowy wniosek, iż w omawianej sprawie występuje przesłanka do zastosowania art. 48 ustawy, mimo że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na przedwczesność wydania takiej decyzji. Podniosła następnie niewłaściwe i błędne zastosowanie art. 151 P.p.s.a. oraz błędne niezastosowanie art. 145 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi Gminy, pomimo naruszenia przez organy nadzoru budowlanego wyżej wskazanych przepisów postępowania administracyjnego. Zarzut materialnoprawny został odniesiony do art. 48 ust 1, art. 48 ust. 3 pkt 1, art. 48 ust. 4 ustawy przez błędne zastosowanie i przyjęcie, że w razie nieuzupełnienia przez inwestora w wyznaczonym terminie dokumentacji, organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę pomimo tego, że organ ten w trakcie postępowania nie uzyskał wiedzy o zakończonym postępowaniu uzgodnieniowym przed Dyrekcją Generalną Lasów Państwowych w Warszawie, co miało wpływ na przedmiotowe postępowanie, bowiem brak merytorycznego rozstrzygnięcia uniemożliwiał przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji. Ponadto poprzez niewłaściwe zastosowanie i nakazanie rozbiórki części obiektu drogi pomimo, że rozbudowa stanowi integralną część pozostałej części drogi i ronda, a rozbiórka nie jest możliwa bez rozbiórki znacznej pozostałej części drogi ronda, co będzie stwarzać zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego, w tym pojazdów poruszających się na tej drodze i powodować dezorganizację ruchu drogowego oraz znaczne utrudnienia, który to przypadek stanowić może tzw. inny przypadek, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 ustawy, skutkujący uruchomieniem trybu postępowania na podstawie art. 51 tej ustawy. W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne pełnomocnik wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji i poprzedzającą ją decyzji, zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jak stwierdziła pełnomocnik w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pomimo że nie dostarczono decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, za istotne jednak uznać należy, że procedura taka została wszczęta. Działania skutkujące wszczęciem postępowanie przed Dyrekcją Lasów Państwowych, miały pozwolić na przywrócenie rozbudowy jezdni do stanu zgodnego z prawem. W jej ocenie zarówno organy administracji, jak i sąd rozpatrujący sprawę nie uwzględnili ważnej okoliczności - dopóki nie zostanie rozpatrzone zażalenie na postanowienie Dyrektora Regionalnego Dyrekcji Lasów Państwowych, dopóty organ nie powinien wysuwać twierdzeń o braku możliwości legalizacji i nie powinien wydawać decyzji o rozbiórce. To postępowanie wpadkowe dotyczące ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego jest niezbędne do przedstawienia dokumentów pozwalających na zakończenie przedmiotowego postępowania. Bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że inne dokumenty również nie zostały przedłożone, bo i tak w takiej sytuacji konieczne było oczekiwanie na wydanie rozstrzygnięcia na postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych. Podkreśliła, że organy nie przeanalizowały, czy można dokonać rozbiórki wybudowanej bez pozwolenia na budowę części drogi wraz z miejscami postojowymi bez uszczerbku dla pozostałej części drogi. Mając zaś wiedzę o toczącym się postępowaniu i braku jego zakończenia doszły do wniosku, że legalizacja nie jest możliwa, co de facto zamknęło Gminie drogę do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu błędnie uznając, że organy obu instancji dokonały wystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna z braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Wnosząca skargę kasacyjną Gmina nie kwestionuje, że roboty budowlane objęte rozstrzygnięciem decyzji nakazującej rozbiórkę zostały wykonane poza porządkiem prawnym w budownictwie, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę, nie podważa również trybu postępowania zastosowanego przez organ nadzoru budowlanego i zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji. Istota sporu ogniskuje się wokół zagadnienia, czy zachodziły podstawy do wydania przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy, w brzmieniu jaki miał w sprawie zastosowanie, decyzji nakazującej rozbiórkę rozbudowanej części drogi wraz z miejscami postojowymi. W związku jednak z postawionymi w skardze kasacyjnej zarzutami procesowymi odnoszącymi się do niezachowania przez organ zasad ogólnych procedury administracyjnej, gromadzenia i oceny materiału dowodowego i w konsekwencji zastosowania przepisu stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji niezbędne staje się na wstępie przypomnienie, że przepisy ustawy umożliwiają sprawcy tzw. samowoli budowlanej legalizację budowy - robót budowlanych polegających na budowie (rozbudowie) obiektu budowlanego lub jego części po spełnieniu warunków określonych w art. 48 ustawy. Możliwość doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem jest uprawnieniem inwestora, a właściwy organ zobowiązany jest umożliwić inwestorowi skorzystanie z tego uprawnienia. Wydanie decyzji o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest ostatecznością. W przedmiotowej sprawie inwestor miał pełną świadomość, że zamierzone roboty budowlane objęte są obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, wszak w dniu 30 marca 2010 r. złożył wniosek o udzielenie pozwolenia, tyle tylko że zrealizował budowę w latach 2010 - 2011 nie uzyskawszy pozwolenia (z uwagi na braki wniosek pozostawiono bez rozpoznania). Wprawdzie inwestor dokonał w dniu 26 kwietnia 2010 r. zgłoszenia robót budowlanych polegających na przebudowie drogi, jednakże wykonał roboty objęte wnioskiem o pozwolenie na budowę, na realizację których nie uzyskał pozwolenia. Organ nadzoru budowlanego stworzył jednak inwestorowi możliwość legalizacji budowy, skoro po wstępnym wykluczeniu negatywnych przesłanek określonych w art. 48 ust. 2 ustawy (sprzeczności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i innymi przepisami, w tym techniczno - budowlanymi) nałożył obowiązek przedstawienia wymaganych treścią art. 48 ust. 3 ustawy dokumentów, niezbędnych do kontynuowania procesu legalizacyjnego. Co więcej dwukrotnie przedłużył wyznaczony w postanowieniu z dnia 9 listopada 2017 r. termin do dostarczenia dokumentów. Ostateczny termin 31 marca 2019 r. był realny i wystarczający do wykonania nałożonego obowiązku. Pomimo upływu tego terminu i dalszych kilkunastu miesięcy (zaskarżona decyzja wydana została w dniu 27 maja 2020 r.) inwestor nie przedstawił żadnego z żądanych dokumentów. Nie znajduje racjonalnego usprawiedliwienia twierdzenie, że niedostarczenie wszystkich dokumentów związane było z nieuzyskaniem przez skarżącą Gminę w wyznaczonym terminie ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w związku z przedłużającym się postępowaniem uzgodnieniowym w ramach postępowania głównego. Istotnie, w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie zostało jeszcze rozpoznane zażalenie Gminy na postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie z dnia 10 grudnia 2018 r. odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o lokalizacji tej inwestycji. Jednakże pełnomocnik Gminy nie wyjaśnia racjonalnie, z jakich powodów nie przedłożono organowi oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym zawierającej zgodę właściciela działek nr [...] i [...] na ich zabudowę (część robót poza pasem drogowym wykonano na tych działkach) oraz projektu budowlanego dotyczącego zakończonej budowy (rozbudowy) drogi i miejsc postojowych dla samochodów wraz z wymaganymi opiniami i uzgodnieniami. Za taki powód nie sposób uznać oczekiwanie na zakończenie postępowania w sprawie lokalizacyjnej. Pełnomocnik zresztą nie wyjaśnia, jaki wpływ na niedostarczenie organowi oświadczenia i projektu budowlanego miało niezakończenie postępowania lokalizacyjnego. Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i projekt budowlany wraz z opiniami i uzgodnieniami można było przedłożyć organowi bez względu na stan tamtej sprawy. Przedłożenie zaś tych dokumentów wraz wyjaśnieniem o przedłużającym się postępowaniu dotyczącym lokalizacji inwestycji niewątpliwie stworzyłoby stan, w którym uzasadnione byłoby wyznaczenie nowego terminu, w każdym razie za przedwczesne w takiej sytuacji należałoby uznać wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę. Słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że taki wniosek można wyprowadzić ze stanowiska prezentowanego przez organ w toku postępowania. Dodać trzeba, że pełnomocnik skarżącej także w skardze kasacyjnej ani nie wskazuje, że te dokumenty zostały jednak dostarczone organowi już po terminie, ani nie naprowadza okoliczności mogących uzasadniać fakt nieprzedłożenia organowi tych dokumentów. Czynienie organowi zarzutu, iż ten przed wydaniem decyzji nie wyjaśnił przyczyn niezałatwienia sprawy w postępowaniu uzgodnieniowym przed organem odwoławczym nie jest zasadne. Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Oznacza to, że stwierdzenie tej okoliczności w sytuacji zasadności nakazania przedłożenia żądanych dokumentów powoduje, że organ nie dysponuje już sferą uznaniowości i "stosuje ust. 1", a zatem wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. Czyni to tym samym postawiony w skardze kasacyjnej zarzut przedwczesności wydania decyzji i w konsekwencji naruszenia art. 48 ust. 1 i 4 w związku z art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy za całkowicie bezzasadny. Oznacza to, że inwestor pomimo stworzonej przez właściwy organ administracji możliwości legalizacji robót budowlanych dobrowolnie nie skorzystał z tego uprawnienia. Nie można podzielić zarzutu pełnomocnika skarżącej Gminy odniesionego do wymienionych przepisów materialnoprawnych także z tej przyczyny, że Sąd pierwszej instancji nie zwrócił w trakcie kontroli uwagi na to, że rozbiórka nie jest możliwa gdyż "będzie stwarzać zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego ... i powodować dezorganizację ruchu drogowego oraz znaczne utrudnienia". Należy więc wskazać, że tak skonstruowane obawy Gminy nie zostały w żaden sposób udowodnione czy uwiarygodnione, opierają się jedynie na subiektywnych przypuszczeniach. Podobnie twierdzenie, że nie jest możliwa rozbiórka części jezdni i miejsc parkingowych "bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu (drogi i ronda)". Pełnomocnik skarżącej nie zadbał o przedstawienie rzeczowej argumentacji, dlaczego rozbiórka części drogi i parkingów spowoduje takie niebezpieczeństwa oraz potwierdzenie wywodzonych twierdzeń np. oceną lub ekspertyzą techniczną rzeczoznawcy odnoszącą się do kwestii techniczno – budowlanych, w tym konstrukcyjnych lub oceną rzeczoznawcy z zakresu ruchu drogowego. Organ nadzoru budowlanego wobec niedostrzeżenia takich zagrożeń zwolniony był z obowiązku prowadzenia postępowania w tym kierunku i żądania od Gminy dostarczenia ocen lub ekspertyz. Niewykonalność obowiązku nałożonego decyzją o rozbiórce musi być rezultatem nieusuwalnych przeszkód technicznych lub prawnych, nie zaś innych trudności technicznych lub nawet ekonomicznych. Całkowicie bezzasadna jest argumentacja prowadzona w ramach podstawy materialnoprawnej, że mogące powstać zagrożenia mogłyby stanowić inny przypadek, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy, co w konsekwencji skutkowałoby uruchomieniem trybu z art. 51 ustawy. Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że już z treści art. 50 ust. 1 ustawy w brzmieniu jaki miał w sprawie zastosowanie wynika że "w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych m.in. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1). Jednakże wbrew odmiennemu poglądowi autora skargi kasacyjnej stwierdzenie wybudowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę objętego dyspozycją art. 48 ust. 1 ustawy wyklucza możliwość prowadzenia postępowania na podstawie art. 50 ust. 1 i art. 51 ustawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 20 października 1997 r., sygn. akt OPS 3/97 (ONSA 1998 r. z. 1, poz. 3), w której rozważył wzajemną relację tych przepisów, art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy nie ma zastosowania do obiektu budowlanego będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 48 tej ustawy . Przedstawione rozważania dostarczają wystarczających podstaw do niepodzielenia zarzutów procesowych skargi kasacyjnej. Trafnie uznał Sąd pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja wydana została po wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla końcowego wyniku sprawy okoliczności. Organ administracji miał w polu widzenia niezakończenie postępowania uzgodnieniowego w ramach postępowania o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, niewadliwie jednak ustalił, że inwestor nie przedłożył żadnego z żądanych dokumentów, w tym oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami. Jak rozważono, brak było związku między niedostarczeniem tych dokumentów o decyzją lokalizacyjną. Nie stanowi braku postępowania wyjaśniającego nieprzeprowadzenie dowodu na okoliczność samodzielności i niezależności wykonanych samowolnie robót budowlanych, co umożliwia orzeczenie o rozbiórce. Poczynione ustalenia zostały zaś właściwie ocenione, a cały materiał dowodowy poprawnie rozważony. Zarzuty odniesione do art. 77 i art. 80 K.p.a. należało uznać za bezzasadne. Wobec tego, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił stan sprawy, powołał się na przeprowadzone dowody, wskazał na ich znaczenie dla rozstrzygnięcia i umotywował w sposób jasny i nienasuwający wątpliwości interpretacyjnych swe rozstrzygnięcie zarzut naruszenia art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. nie znajduje usprawiedliwienia. Postawione organowi zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego: art. 7 (prawdy obiektywnej), art. 7b (współdziałania organów administracji), art. 9 (informowania stron) i art. 11 (przekonywania) nie mogą odnieść zamierzonego skutku, skoro istniały podstawy do przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że w toku postępowania organy administracji nie uchybiły tym zasadom. Ostatni zarzut procesowy naruszenia art. 151 P.p.s.a. i art. 145 P.p.s.a., pomijając, że są to przepisy wzajemnie wykluczające się, a drugi z nich powołany został bez wskazania jego licznych jednostek redakcyjnych, nie jest usprawiedliwiony. Sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Niestwierdzenie więc przez Sąd pierwszej instancji naruszeń przepisów postępowania o wpływie istotnym dla rozstrzygnięcia i naruszeń prawa materialnego upoważniało do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sad Administracyjny stosownie do art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI