II OSK 1055/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółdzielni mieszkaniowej dotyczącą nakazu poprawy stanu ochrony przeciwpożarowej, uznając, że nowe przepisy dotyczące dróg pożarowych mają zastosowanie również do budynków istniejących.
Spółdzielnia Mieszkaniowa kwestionowała decyzję nakazującą poprawę stanu ochrony przeciwpożarowej, w tym doprowadzenie drogi pożarowej i placu manewrowego, argumentując, że budynek został wybudowany zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego powstania. Sąd uznał, że przepisy rozporządzenia z 2009 r. dotyczące dróg pożarowych mają zastosowanie również do istniejących budynków (działanie retrospektywne), a spółdzielnia ma obowiązek dostosowania się do nich, w tym poprzez zaproponowanie rozwiązań zamiennych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Spółdzielnię Mieszkaniową w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółdzielni na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej nakazującą poprawę stanu ochrony przeciwpożarowej. Nakaz obejmował doprowadzenie drogi pożarowej o odpowiedniej szerokości i zakończenie jej placem manewrowym, a także usunięcie drzew i krzewów o wysokości powyżej 3 metrów w pasie przylegającym do budynku. Spółdzielnia argumentowała, że budynek został wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę z 1994 r. i obowiązującymi wówczas przepisami, a nowe przepisy z 2009 r. nie powinny mieć zastosowania wstecz. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd uznał, że przepisy rozporządzenia z 2009 r. dotyczące dróg pożarowych mają zastosowanie do budynków istniejących (działanie retrospektywne, a nie retroaktywne), ponieważ użytkowanie budynku trwa pod rządami nowego prawa. Podkreślono, że obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej są samoistne i mają na celu ochronę życia i zdrowia. Sąd wskazał również, że spółdzielnia miała możliwość zaproponowania rozwiązań zamiennych, uzgodnionych z komendantem wojewódzkim PSP, jednakże sama nie przedstawiła konkretnych propozycji, skupiając się na kwestionowaniu zasadności nakazu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te mają zastosowanie do budynków istniejących, co stanowi działanie retrospektywne prawa, a nie retroaktywne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że użytkowanie budynku pod rządami nowego prawa sprawia, że nowe wymogi ochrony przeciwpożarowej są wiążące. Jest to zgodne z utrwalonym orzecznictwem NSA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.o.p.p. art. 3
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
Osoba fizyczna, prawna, organizacja lub instytucja korzystająca ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu jest obowiązana zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym. Właściciel, zarządca lub użytkownik ponosi odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych.
u.o.p.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
Właściciel budynku jest obowiązany przygotować go do prowadzenia akcji ratowniczej.
rozp. MSWiA z 2009 art. 12
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych
Określa wymagania dotyczące dróg pożarowych, w tym ich szerokości, zakończenia placem manewrowym oraz odległości od ściany budynku, a także zakazu występowania elementów zagospodarowania terenu utrudniających dostęp.
rozp. MSWiA z 2009 art. 13
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych
Dotyczy wymagań dotyczących placów manewrowych przy drogach pożarowych.
u.PSP art. 26 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 26 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej
Komendant Państwowej Straży Pożarnej jest uprawniony do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w zakresie przepisów przeciwpożarowych w drodze decyzji administracyjnej.
Pomocnicze
Ppsa art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy wniesienia skargi kasacyjnej.
Ppsa art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy rozporządzenia MSWiA z 2009 r. dotyczące dróg pożarowych mają zastosowanie do budynków istniejących (retrospektywność prawa). Obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej są samoistne i mają na celu ochronę życia i zdrowia. Spółdzielnia nie przedstawiła konkretnych propozycji rozwiązań zamiennych, co uzasadniało oddalenie skargi.
Odrzucone argumenty
Przepisy rozporządzenia MSWiA z 2009 r. nie powinny mieć zastosowania do budynku wybudowanego przed ich wejściem w życie (naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz). Nakaz poprawy stanu ochrony przeciwpożarowej jest niewykonalny w stosunku do Spółdzielni. Organ odwoławczy nie rozpatrzył wniosku strony dotyczącego wyrażenia zgody na zastosowanie rozwiązań zamiennych.
Godne uwagi sformułowania
obowiązki ujęte cyt. rozporządzeniem mają również zastosowanie do budynków istniejących w dacie wejścia w życie powyższego aktu. istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem "ciągłym" albo sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowej ustawy. wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym.
Skład orzekający
Małgorzata Stahl
przewodniczący
Małgorzata Dałkowska-Szary
członek
Robert Sawuła
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów technicznych (w tym przeciwpożarowych) do obiektów istniejących, zasada retrospektywności prawa w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących dróg pożarowych i placów manewrowych, ale ogólna zasada stosowania prawa do sytuacji trwających jest szeroko aplikowalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa publicznego – ochrony przeciwpożarowej – i porusza kwestię stosowania nowych przepisów do istniejących obiektów, co jest częstym problemem w praktyce.
“Czy nowe przepisy przeciwpożarowe mogą dotyczyć Twojego bloku z lat 90.? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1055/11 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2012-10-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-05-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Dałkowska - Szary Małgorzata Stahl /przewodniczący/ Robert Sawuła /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6016 Ochrona przeciwpożarowa Hasła tematyczne Straż pożarna Sygn. powiązane VII SA/Wa 2135/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-01-31 Skarżony organ Komendant Państwowej Straży Pożarnej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2009 nr 178 poz 1380 art. 3 Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędzia del. WSA Robert Sawuła (spr.) Protokolant asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2135/10 w sprawie ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu poprawy stanu ochrony przeciwpożarowej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie II OSK 1055/11 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z 31 stycznia 2011 r. VII SA/Wa 2135/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu poprawy stanu ochrony przeciwpożarowej. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy: Dnia [...] maja 2010 r. przedstawiciel Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej (dalej: PSP) m.st. Warszawy przeprowadził czynności kontrolno-rozpoznawcze w wielorodzinnym budynku mieszkalnym z częścią usługową i garażem podziemnym przy ul. [...] w W. Na podstawie wyników kontroli decyzją z [...] czerwca 2010 r., nr [...] Komendant Miejski PSP m.st. Warszawy zobowiązał [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w W. do doprowadzenia drogi pożarowej do w/w budynku w sposób zapewniający nie występowanie pomiędzy drogą pożarową i ścianą budynku stałych elementów zagospodarowania terenu lub drzew i krzewów o wysokości powyżej 3 m, zakończenie drogi pożarowej placem manewrowym o wymiarach co najmniej 20 x 20 m lub w inny sposób umożliwiający dojazd do obiektu i powrót pojazdów PSP bez cofania, względnie do zastosowania rozwiązań zamiennych, uzgodnionych z Mazowieckim Komendantem Wojewódzkim PSP. Organ uznał, że budynek o wysokości 11 kondygnacji (grupa W) zaliczony jest do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV (część mieszkalna) i ZL I (część usługowa w parterze). Wzdłuż dłuższego boku budynku przebiega utwardzona ulica [...] o szerokości ok. 4 m, pomiędzy którą a budynkiem znajdują się drzewa o wysokości powyżej 3 m uniemożliwiające dostęp do elewacji budynku za pomocą podnośników i drabin mechanicznych. Z drugiej strony budynku możliwy jest dostęp do klatek schodowych z parkingu znajdującego się nad garażem podziemnym, jednak parking ten nie przebiega wzdłuż całej długości budynku i nie jest zakończony odpowiednim placem manewrowym, co nie zapewnia możliwości dojazdu do obiektu i powrotu pojazdów PSP bez cofania. Stwierdzono brak zapewnienia do budynku drogi pożarowej o parametrach określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030, dalej zwane jako: rozporządzenie MSWiA z 2009). W odwołaniu od decyzji [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w W. zawarła prośbę o "anulowanie" obowiązku określonego w pkt 1 decyzji i wprowadzenie rozwiązania zamiennego, ze względu na brak możliwości realizacji w pełnym zakresie postawionych wymagań w zakresie placu manewrowego. Strona podała, że ze względu na ochronę przyrody nie będzie możliwe przycięcie drzew do wysokości 3 m. Natomiast w przerwach między nimi możliwe jest usytuowanie podnośnika strażackiego przy elewacji budynku. Z kolei niemożliwość zapewnienia odpowiedniego placu manewrowego miała być podyktowana brakiem wolnego miejsca należącego do strony. Dodatkowo, budynek miał zostać wybudowany zgodnie z decyzją z [...] kwietnia 1994 r. o pozwoleniu na budowę i przepisami obowiązującymi w dacie realizacji inwestycji. Decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Mazowiecki Komendant Wojewódzki PSP rozpoznając odwołanie utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W ocenie organu odwoławczego obowiązek nałożony kwestionowaną decyzją miał charakter samoistny, wynikający z treści § 12 i § 13 rozporządzenia MSWiA z 2009. Obowiązki te znajdują zastosowanie również do budynków wzniesionych przed wejściem powołanego aktu prawnego w życie, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa. Ponadto zwrócono uwagę na możliwość zastosowania rozwiązań zamiennych, jeżeli wykonanie nałożonych obowiązków nie byłoby możliwe z uwagi na lokalne uwarunkowania. W ocenie organu odwoławczego, w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów przeciwpożarowych zasadnie organ I instancji zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 26 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, w drodze decyzji nakazał stronie usunięcie stwierdzonych uchybień. W skardze na decyzję z [...] sierpnia 2010 r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w W. (dalej także jako: Spółdzielnia) zarzuciła naruszenie przepisów § 12 i 13 rozporządzenia MSWiA z 2009 przez ich zastosowanie i dokonanie błędnej wykładni, naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz, a także wydania nakazu niemożliwego do wykonania. Naruszenia art. 7 K.p.a. strona upatrywała w niewyjaśnieniu stanu faktycznego i nierozpatrzeniu przez organ odwoławczy wniosku strony dotyczącego wyrażenia zgody na zastosowanie rozwiązań zamiennych. Strona podniosła również, że budynek zrealizowano m.in. na podstawie dokumentacji uzgodnionej ze służbami odpowiedzialnymi za ochronę przeciwpożarową. W odpowiedzi Mazowiecki Komendant Wojewódzki PSP wniósł o oddalenie skargi. Oddalając skargę wyrokiem z 31 stycznia 2011 r. VII SA/Wa 2135/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne sprawy bezspornie wskazywały na nieprawidłowości w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego w budynku. Stan taki był sprzeczny z przepisami rozporządzenia MSWiA z 2009. Zgodnie bowiem z § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia do budynku zakwalifikowanego do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV (część mieszkalna) i ZL I (część usługowa w parterze) należało doprowadzić drogę pożarową o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającą dojazd pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej do obiektu budowlanego o każdej porze roku. Stosownie do § 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia droga pożarowa powinna przebiegać wzdłuż dłuższego boku budynku na całej jego długości, a w przypadku gdy krótszy bok budynku ma więcej niż 60 m - z jego dwóch stron, przy czym bliższa krawędź drogi pożarowej musi być oddalona od ściany budynku o 5-15 m dla obiektów zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi i o 5-25 m dla pozostałych obiektów. Pomiędzy tą drogą i ścianą budynku nie mogą występować stałe elementy zagospodarowania terenu lub drzewa i krzewy o wysokości przekraczającej 3 m, uniemożliwiające dostęp do elewacji budynku za pomocą podnośników i drabin mechanicznych. Ponadto droga pożarowa powinna zapewniać przejazd bez cofania lub powinna być zakończona placem manewrowym o wymiarach 20 x 20 m, względnie można przewidzieć inne rozwiązania umożliwiające zawrócenie pojazdu (§ 12 ust. 9 cyt. rozporządzenia). W ocenie Sądu I instancji zasadnie zobowiązano Spółdzielnię do usunięcia takich nieprawidłowości, zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. (t. j. Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1229 z późn zm.). Celem powołanych przepisów jest przede wszystkim ochrona życia i zdrowia ludzkiego oraz mienia, a obowiązki wynikające z powołanego rozporządzenia mają charakter samoistny i znajdowały zastosowanie także do budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego aktu prawnego. Przepisy te mają mieć w ocenie Sądu charakter retrospektywny, a nie retroaktywny, jak zarzucała Spółdzielnia, a przez to istniała podstawa ich zastosowania do istniejących przed datą wejścia w życie cyt. rozporządzenia budynków. Możliwość taka została również zaakceptowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyroku z 24 sierpnia 2007 r. II OSK 1144/06. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej na właścicielu obiektu budowlanego ciąży obowiązek przygotowania budynku, obiektu budowlanego lub terenu do prowadzenia akcji ratowniczej. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy jedyny wyjątek w zakresie zastosowania w/w rozporządzenia do budynków istniejących już w dacie jego wejścia w życie przewidziany został w jego § 17 i dotyczy oddalenia bliższej krawędzi drogi pożarowej od ściany obiektów zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi w odniesieniu do dróg pożarowych istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia (pod warunkiem, że zostały one wykonane zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich budowy). Sąd zwrócił również uwagę, że Spółdzielnia posiada możliwość wykonania nałożonego na nią obowiązku w sposób alternatywny, wybierając zamienny sposób uzgodniony z Mazowieckim Komendantem Wojewódzkim PSP, o czym została pouczona, przy czym inicjatywa zastosowania rozwiązań zamiennych powinna wyjść od adresata nakazu, a nie od organów. Skargę kasacyjną od wyroku z 31 stycznia 2011 r. wniosła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w W., zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia wyroku w całości i poprzedzających go decyzji z [...] czerwca 2010 r. i z [...] sierpnia 2010 r., oraz zasądzenia kosztów postępowania. Powołując się na przepisy art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrokowi temu zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: 1. § 12 rozporządzenia MSWiA z 2009 przez nietrafne przyjęcie, że znajdował zastosowanie do ochrony przeciwpożarowej budynku wybudowanego według dokumentacji projektowej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] kwietnia 1994 r. Nr [...] i zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego oraz obowiązującymi uprzednio przepisami o ochronie przeciwpożarowej, i na podstawie tego przepisu nakazanie skarżącej doprowadzenia do budynku drogi pożarowej lub zastosowania rozwiązania zamiennego, zgodnych z obowiązującymi przepisami ochrony przeciwpożarowej, 2. § 13 rozporządzenia MSWiA z 2009 przez: a) nietrafne przyjęcie, że znajduje zastosowanie do sytuacji ochrony przeciwpożarowej budynku i na jego podstawie nakazanie Spółdzielni doprowadzenia do budynku drogi pożarowej lub zastosowania rozwiązania zamiennego, zgodnych z obowiązującymi przepisami ochrony przeciwpożarowej, b) uznanie, że możliwość zastosowania rozwiązania zamiennego obciąża w całości Spółdzielnię, podczas gdy przepis stanowi o uzgodnieniu rozwiązania z właściwym komendantem wojewódzkim PSP, które to uzgodnienie zmierzać powinno do wspólnego wypracowania rozwiązania, aby nie stanowiło przejawu woli strony skarżącej, ale także zgodnie z obowiązującymi przepisami, oparte na wiedzy i doświadczeniu jednostki ochrony przeciwpożarowej, II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 i art. 7, art. 8 i art. 77 K.p.a. polegające na wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i nie zastosowanie środka określonego w art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pomimo, że decyzja jednostek ochrony przeciwpożarowej była niewykonalna w stosunku do Spółdzielni, ponieważ strona nie może rozebrać budynku w całości lub w części, aby wykonać orzeczony nakaz, natomiast wykonanie zamienne ma być niemożliwe z uwagi na stan zagospodarowania i ukształtowania terenu, a ponadto wyodrębnione w budynku lokale stanowią odrębną własność mieszkańców i Spółdzielnia nie może nimi rozporządzać. Skarżąca kasacyjnie wywodzi, że obecna rzekoma niezgodność budynku z przepisami o ochronie przeciwpożarowej nie wynikała z faktu, iż obiekt wzniesiono niezgodnie z obowiązującymi w dacie budowy przepisami, lecz z powodu wprowadzenia w 2009 r. w życie nowych uregulowań prawnych, na co Spółdzielnia nie miała wpływu. Dlatego w ocenie kasatora w niniejszej sprawie doszło do zastosowania nowych przepisów do przeszłego stanu faktycznego. Powołane przepisy rozporządzenia nie powinny zatem znaleźć zastosowania, ponieważ naruszają zakaz działania prawa wstecz. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej Ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie przesłanek nieważności Sąd się nie dopatruje, zatem związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 174 Ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obie te podstawy zostały w skardze kasacyjnej przytoczone oraz wskazano, na czym miało polegać naruszenie prawa, jakiego dopuścić się miał Sąd I instancji. Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego sprowadzony został do wywodu o niedopuszczalności stosowania przepisów rozporządzenia MSWiA z 2009 w odniesieniu do budynku zarządzanego przez skarżącą kasacyjnie Spółdzielnię. W kasacji eksponowano fakt zrealizowania przedmiotowego budynku na podstawie ważnego pozwolenia na budowę zanim weszło w życie rozporządzenie MSWiA z 2009. Zarzutu tego Sąd nie podziela. Trafnie Sąd I instancji wskazuje, że obowiązki ujęte cyt. rozporządzeniem mają również zastosowanie do budynków istniejących w dacie wejścia w życie powyższego aktu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem "ciągłym" albo sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowej ustawy. Zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2007 r. II OSK 1144/06, LEX nr 503511). Pogląd taki prezentowany był również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2010 r., II OSK 50/09, LEX nr 597647. Pogląd ten podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 3 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 178, poz. 1380) "Osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem" (ust. 1), "Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, a także podmioty, o których mowa w ust. 1, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach" (ust. 2). Wedle art. 4 ust. 1 cyt. ustawy "Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany: 1) przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych; 2) wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice; 3) zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie; 4) zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji; 5) przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej; 6) zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi; 7) ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia". Z mocy art. 4 ust. 1a w/w ustawy "Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem". Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68 ze zm., dalej jako "uPSP") do podstawowych zadań Państwowej Straży Pożarnej należy m. in. "rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń" (pkt 1), oraz nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych (pkt 5). Wedle art. 23 cyt. ustawy "W celu rozpoznawania zagrożeń, realizacji nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych oraz przygotowania do działań ratowniczych Państwowa Straż Pożarna przeprowadza czynności kontrolno-rozpoznawcze oraz ćwiczenia" (ust. 1). Czynności kontrolno-rozpoznawcze są przeprowadzane w zakresie m.in. kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, oceny zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej rozwiązań technicznych zastosowanych w obiekcie budowlanym oraz oceny zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym (art. 23 ust. 3 pkt 1-3 uPSP). Z art. 23 ust. 13-14 uPSP wynika, że z ustaleń dokonanych w toku czynności kontrolno-rozpoznawczych kontrolujący sporządza protokół, który podpisują kontrolujący oraz kontrolowany albo osoba przez niego upoważniona, kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona mają prawo wniesienia zastrzeżeń do protokołu przed jego podpisaniem. Z akt administracyjnych wynika, że protokół kontroli budynku mieszkalnego wielorodzinnego podpisał kierownik administracji osiedla [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. J.J., który nie wniósł do niego zastrzeżeń. Na podstawie art. 26 ust. 1 uPSP Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: 1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie; 2) wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru. Prawidłowo uznał Sąd I instancji, że w realiach kontrolowanej przezeń sprawy zasadnie organ straży pożarnej przeprowadzając czynności kontrolno-rozpoznawcze ujawnił sprzeczność stanu faktycznego w zakresie wyposażenia i lokalizacji budynku mieszkalnego Spółdzielni z treścią rozporządzenia MSWiA z 2009. Uprawniało to do wydania decyzji, w oparciu o art. 26 pkt 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w nawiązaniu do przepisów rozporządzenia MSWiA z 2009. Trafnie także w skarżonym wyroku wskazano, że cyt. rozporządzenie dopuszcza zastosowanie rozwiązania zamiennego, alternatywnego, gdy brak jest możliwości zrealizowania nakazu z uwagi na istniejące warunki terenowe (lokalne uwarunkowania). W wydanej przez organ I instancji decyzji o dopuszczalności skorzystania z rozwiązań zamiennych zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu, uzgodnionych z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej wyraźnie wskazano. Skarżąca kasacyjnie Spółdzielnia jest zresztą niekonsekwentna w formułowaniu zarzutów – oto dezawuuje w ogólności dopuszczalność stosowania przepisów rozporządzenia MSWiA z 2009 w odniesieniu do budynku przy ul. [...][...] w W., by następnie podnosić, że "jednostka ochrony przeciwpożarowej uniemożliwiła rozpoczęcie negocjacji", w domyśle odnoszących się do zastosowania rozwiązań zamiennych, dopuszczalnych cyt. rozporządzeniem, deklarując zarazem, że jest zainteresowana ich zastosowaniem. Przedmiotem skargi Spółdzielni nie była "bierność właściwych jednostek ochrony przeciwpożarowej" (s. 5 skargi kasacyjnej), ale decyzje organów straży pożarnej w przedmiocie nakazu poprawy stanu ochrony przeciwpożarowej obiektu budowlanego Skarżąca Spółdzielnia wnosząc o "anulowanie" nakazu wydanego przez organ I instancji odwołała się od decyzji, nie można było inaczej zakwalifikować charakteru prawnego jej podania, skoro odwołując się zmierzała do obalenia nałożonych obowiązków. Reasumując: zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego są nieuzasadnione, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że przepisy rozporządzenia MSWiA z 2009 były zastosowane przez organy ochrony przeciwpożarowej właściwie. Zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu został sformułowany w ten sposób, że kasator zarzuca Sądowi I instancji, iż ten nie stwierdził nieważności skarżonych decyzji administracyjnych wobec ich niewykonalności. Spółdzielnia eksponuje kwestię niewykonalności faktycznej orzeczonego nakazu wobec stanu ukształtowania i zagospodarowania terenu, a także braku możliwości uzgodnienia rozwiązania zamiennego w związku z brakiem woli i współpracy organów przeciwpożarowych. Rzecz jednak w tym, że, jak to trafnie wskazał Sąd I instancji, to na skarżącej Spółdzielni spoczywa inicjatywa i przedstawienie organowi ochrony przeciwpożarowej konkretnego rozwiązania zamiennego budynku pozostającego w jej zarządzie. Zakreślając termin realizacji wydanego nakazu, pozostawiono Spółdzielni możliwość podjęcia działań pozwalających na zaproponowanie wariantu zamiennego. Spółdzielnia sama nie proponując takiego wariantu, wybrała drogę kwestionowania zasadności wydania nakazu w oparciu o przepisy rozporządzenia MSWiA z 2009, błędnie zarzucając organom ochrony przeciwpożarowej "brak woli współpracy". Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, że również zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest uzasadniony. Z tych względów, skoro skarga kasacyjna okazała się nieuzasadniona, oddalono ją na podstawie art. 184 Ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI