II OSK 1053/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-07-18
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanepozwolenie na budowędostęp do drogi publicznejdroga wewnętrznaplan miejscowysłużebnośćpostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy pozwolenia na budowę, uznając brak zapewnionego dostępu do drogi publicznej.

Skarżący kasacyjnie L. M. domagał się uchylenia wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów dotyczących dostępu do drogi publicznej oraz kręgu stron postępowania. NSA uznał, że dostęp do drogi publicznej musi być faktyczny i prawny, a samo przeznaczenie działki w planie miejscowym na drogę wewnętrzną nie uprawnia do korzystania z niej bez tytułu prawnego. Skargę kasacyjną oddalono.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego. Decyzja ta utrzymywała w mocy odmowę zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego, rozbiórkę istniejących budynków oraz budowę infrastruktury technicznej. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów dotyczących kręgu stron postępowania oraz błędne ustalenie braku zapewnionego dostępu do drogi publicznej. NSA nie podzielił zarzutu dotyczącego kręgu stron, wskazując, że kwestia pominięcia stron mogłaby być uwzględniona tylko w kontekście wznowienia postępowania, a w aktach sprawy znajdowała się notatka wyjaśniająca usunięcie niektórych osób z listy stron. Kluczową kwestią sporną była ocena dostępu do drogi publicznej. Sąd uznał, że zgodnie z Prawem budowlanym i rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, dostęp do drogi publicznej jest niezbędny. Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dostęp ten może być bezpośredni, przez drogę wewnętrzną lub przez służebność. Musi być faktyczny i prawny. NSA podkreślił, że przeznaczenie działki w planie miejscowym na drogę wewnętrzną nie tworzy obowiązku udostępnienia jej osobom trzecim bez tytułu prawnego. Właściciele działek prywatnych, nawet jeśli stanowią drogę wewnętrzną, mają prawo ograniczać do niej dostęp. W analizowanej sprawie inwestor nie wykazał prawnego tytułu do przejazdu przez działkę nr [...], a właściciele tej działki nie wyrazili zgody na ustanowienie służebności. Sąd uznał, że zapisy planu miejscowego dotyczące dróg wewnętrznych nie uprawniają do korzystania z cudzej własności bez tytułu prawnego. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, takie naruszenie mogłoby być uwzględnione tylko w kontekście zarzutu wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), gdyby zostało podniesione przez podmiot pominięty w postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może być podstawą uchylenia decyzji tylko wtedy, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony, czyli ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać, a sąd z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

Pr.bud. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 2 § pkt 14

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie § § 14

Pomocnicze

Pr.bud. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pr.bud. art. 35 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pr.bud. poprzez zaakceptowanie wadliwego działania organu II instancji w postaci zaniechania ustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania administracyjnego. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury poprzez zaakceptowanie wadliwego działania organu II instancji w postaci błędnego przyjęcia, że dojazd do działki budowlanej poprzez ogólnodostępną drogę wewnętrzną nie stanowi ogólnodostępnej drogi wewnętrznej. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaakceptowanie wadliwego działania organu II instancji w postaci nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędnej oceny materiału dowodowego. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i 2 oraz art. 9 k.p.a. poprzez zaakceptowanie wadliwego działania organu II instancji, które polega na braku wyjaśnienia w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji zróżnicowania pomiędzy drogami wewnętrznymi. Naruszenie art. 134 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

Dostęp do drogi publicznej powinien być dostępem faktycznym i prawnym, zapewniający kumulatywne spełnienie obu tych przesłanek. Przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określonego terenu pod drogę wewnętrzną nie oznacza, że właściciel tego terenu ma obowiązek tę drogę zrealizować oraz udostępnić osobom trzecim. Plan miejscowy nie jest źródłem uprawnień cywilnoprawnych i nie można z niego wywodzić uprawnień do korzystania z cudzej nieruchomości bez tytułu prawnego. Zapis ten w żaden sposób nie uprawnia jednak osób trzecich do korzystania z cudzej własności bez tytułu prawnego. Fakt obsługi komunikacyjnej tych budynków z drogi wewnętrznej nie wiąże się z uznaniem, że dostęp ten nie powinien być, lub nie został, prawnie zapewniony.

Skład orzekający

Marzenna Linska - Wawrzon

przewodniczący

Mirosław Gdesz

członek

Tomasz Zbrojewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do drogi publicznej w kontekście planów miejscowych i własności prywatnej dróg wewnętrznych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy droga wewnętrzna stanowi własność prywatną i nie ma ustanowionej służebności lub innego tytułu prawnego do korzystania z niej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do drogi publicznej dla inwestycji budowlanych, a orzeczenie precyzuje, że plan miejscowy nie tworzy automatycznie prawa do korzystania z prywatnej drogi wewnętrznej.

Własna droga wewnętrzna to nie gwarancja dostępu do posesji – NSA wyjaśnia kluczowe zasady.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1053/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Mirosław Gdesz
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1268/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-12-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 28 ust. 2, art. 35 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1,  art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1225
par. 14
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1268/22 w sprawie ze skargi L. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 7 września 2022 r., znak: WI-I.7840.15.66.2022.EU w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1268/22, oddalił skargę L. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 7 września 2022 r., znak: WI-I.7840.15.66.2022.EU, w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Powyższą decyzją Wojewoda Małopolski (Wojewoda), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 24 czerwca 2022 r., znak: AB.6740.22.2020.MT, wydaną w oparciu o art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186, zwana dalej: "Pr.bud."), odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia L. M. pozwolenia na "budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej z pokojami gościnnymi, rozbiórce budynku mieszkalnego i budynku gospodarczo-garażowego oraz budową infrastruktury technicznej i niezbędnych urządzeń budowlanych: dojście, dojazd, miejsce do gromadzenia odpadów stałych, przebudowa przyłącza elektroenergetycznego, przebudowa przyłącza wodociągowego oraz instalacjami wewnętrznymi: eNN, wodociągowe, grzewcze, kanalizacji sanitarnej, deszczowe, gazowe, pożarowe wodne; na działkach ewid. nr [...], [...] obręb [...] w [...]".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył L. . wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pr.bud., poprzez zaakceptowanie wadliwego działania organu II instancji w postaci zaniechania ustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania administracyjnego, niewezwanie do udziału w sprawie następców prawnych D. K., a w konsekwencji, wbrew treści wskazanego przepisu prawa materialnego, pominięcie części stron niniejszego postępowania - współwłaścicieli dz. ewid. nr [...] obr. [...] w [...], znajdującej się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu, czego skutkiem było niezapewnienie im prawa do udziału w postępowaniu, niedoręczenie im skarżonych rozstrzygnięć organów administracji publicznej oraz uniemożliwienie im złożenia środków odwoławczych od tych rozstrzygnięć, a wobec tego również niewywołania przez decyzję Wojewody skutków prawnych, a w konsekwencji oddalenie skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy przy prawidłowo przeprowadzonej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego i dostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia wskazanego przepisu prawa (art. 28 ust. 2 Pr.bud.), które miało wpływ na wynik sprawy, skarga ta powinna zostać uwzględniona;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez zaakceptowanie wadliwego działania organu II instancji w postaci błędnego przyjęcia, że dojazd do działki budowlanej poprzez ogólnodostępną drogę wewnętrzną prowadzącą z drogi publicznej usytuowanej na dz. ewid. nr [...] obr. [...] w [...] (ul. [...]), zlokalizowany po dz. ewid. nr [...], nie stanowi ogólnodostępnej drogi wewnętrznej, w sytuacji gdy z treści brzmienia ww. przepisu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz zapisów miejscowego planu obowiązującego dla terenu ww. działek wynika, że przedmiotowy szlak spełnia przesłanki do uznania go za ogólnodostępną drogę wewnętrzną, poprzez którą zapewniony jest dostęp z nieruchomości objętej inwestycją do drogi publicznej, czego skutkiem było wadliwe stwierdzenie - za organem administracji II instancji - przez Sąd I instancji, że wspomniany szlak nie stanowi zapewnienia niezbędnego dostępu do drogi publicznej, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy przy prawidłowo przeprowadzonej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego i dostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia wskazanych przepisów prawa (art. 35 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), które miało wpływ na wynik sprawy, skarga ta powinna zostać uwzględniona;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez zaakceptowanie wadliwego działania organu II instancji w postaci nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędnej oceny materiału dowodowego polegających na przyjęciu, że dojazd do działki budowlanej poprzez ogólnodostępną drogę wewnętrzną prowadzącą z drogi publicznej usytuowanej na dz. ewid. nr [...] obr. [...] w [...] (ul. [...]), zlokalizowany na dz. ewid. nr [...], nie stanowi ogólnodostępnej drogi wewnętrznej, w sytuacji gdy z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego nie wynika, aby dostęp do ww. szlaku drożnego był lub mógł być kiedykolwiek i w jakikolwiek sposób ograniczony, czego skutkiem był błędny wniosek Sądu I instancji, że brak legitymowania się przez skarżącego prawem odpowiedniej, względem dojazdu (drogi wewnętrznej), służebności oznacza, iż właściciel działki, przez którą przebiega ogólnodostępna droga wewnętrzna, posiada uprawnienie do np. ogrodzenia tego terenu i limitowania na nią wstępu, czy też ograniczenia wjazdu, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy przy prawidłowo przeprowadzonej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego i dostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia wskazanych przepisów prawa (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, skarga ta powinna zostać uwzględniona;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i 2 oraz art. 9 k.p.a., poprzez zaakceptowanie wadliwego działania organu II instancji, które polega na braku wyjaśnienia, w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, w kontekście już istniejącej zabudowy, do której dostęp do drogi publicznej odbywa się m.in. po dz. ewid. nr [...] obr. [...] w [...], dlaczego dostęp do drogi publicznej jest zapewniony ową drogą wewnętrzną m.in. z budynku na dz. ewid. nr [...] obr. [...] w [...], a już nie mógłby stanowić dostępu do drogi publicznej z budynku projektowanego przez skarżącego na dz. ewid. nr [...] obr. [...] w [...], czego skutkiem organ II instancji nie wyjaśnił zróżnicowania pomiędzy "drogą wewnętrzną" prowadzącą z budynku na dz. ewid. nr [...], a "drogą wewnętrzną" prowadzącą do projektowanego budynku na dz. ewid. nr [...] i [...] obr. [...] w [...], przez co naruszono zasadę równego traktowania stron w sprawach o takim samym stanie faktycznym i prawnym, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy przy prawidłowo przeprowadzonej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego i dostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia wskazanych przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i 2 oraz art. 9 k.p.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, skarga ta powinna zostać uwzględniona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, zwana dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu pozostałe strony nie sprzeciwiły się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu z punktu 1) opisanej wyżej skargi kasacyjnej. Słusznie wskazał Sąd I instancji, że kwestia ewentualnego pominięcia stron postępowania, niezapewnienie im udziału w postępowaniu czy uniemożliwienie złożenia im odwołania, mogłaby być uwzględniona tylko w kontekście zarzutu co do spełnienia przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), kiedy zarzut taki wniesie podmiot pominięty w postępowaniu, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, ewentualnie następca prawny takiego podmiotu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również sądu administracyjnego rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1647/17 i powołane w nim orzecznictwo). Nadto, zauważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z dnia 16 marca 2020 r., znak: AB.6740.22.2020.MT, która zawiera informację dlaczego "zdecydowano o usunięciu W. i D. K. z listy stron postępowania".
Analiza pozostałych zarzutów zawartych w środku zaskarżenia prowadzi do wniosku, że istotą sporu jest kwestia zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla przedmiotowej inwestycji. Organy uznały, co Sąd I instancji zaaprobował, że działka na której inwestor planuje inwestycję nie ma zapewnionego dostępu do drogi publicznej. Z tą oceną należy się zgodzić. W świetle art. 35 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225) [błędnie wskazano w środku zaskarżenia, że jest to rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie], dostęp do drogi publicznej jest niezbędnym warunkiem umożliwiającym podjęcie na określonym terenie realizacji konkretnego zamierzenia inwestycyjnego. Przepisy Pr.bud. nie definiują pojęcia "dostępu do drogi publicznej", wyjaśnienia tego sformułowania należy poszukiwać w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503, zwana dalej: "u.p.z.p."). Zgodnie z art. 2 pkt 14 u.p.z.p. przez "dostęp do drogi publicznej" - należy rozumieć bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Dostęp do drogi publicznej powinien być dostępem faktycznym i prawnym, zapewniający kumulatywne spełnienie obu tych przesłanek. Dostęp prawny oznacza, że winien on wynikać wprost z przepisu prawa, czynności prawnej, bądź orzeczenia sądowego, zaś faktyczny, że musi rzeczywiście zapewniać możliwość przejścia i przejazdu do drogi publicznej. Nie może być on dostępem wyłącznie hipotetycznym. Musi to być dostęp realny, możliwy do wyegzekwowania przez inwestora przy użyciu dostępnych środków prawnych. Nadto, podkreślić również trzeba, że przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określonego terenu pod drogę wewnętrzną nie oznacza, że właściciel tego terenu ma obowiązek tę drogę zrealizować oraz udostępnić osobom trzecim. Plan miejscowy określa przeznaczenie terenu, a nie obowiązek realizacji określonych inwestycji. Ponadto, jak wskazuje się w orzecznictwie, z zapisów planu określających ogólny dostęp do dróg wewnętrznych nie można wywodzić publicznego charakteru tych dróg w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Zapisy planu przeznaczające działkę prywatną pod drogę wewnętrzną ograniczają ich właścicieli w wykonywaniu prawa własności. Zapis ten w żaden sposób nie uprawnia jednak osób trzecich do korzystania z cudzej własności bez tytułu prawnego. Jeśli jakaś działka stanowi drogę wewnętrzną wydzieloną na potrzeby korzystania z przylegających do niej nieruchomości to korzystanie z niej przez osoby trzecie w celach dojazdu do tych terenów odbywa się za zgodą właścicieli drogi a nie na podstawie postanowień planu. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie jest źródłem uprawnień cywilnoprawnych i nie można z niego wywodzić uprawnień do korzystania z cudzej nieruchomości bez tytułu prawnego (zob. wyroki NSA: z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2514/18; z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2212/17). Złożona skarga kasacyjna nie podważa ustaleń Wojewody przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a mianowicie, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że dojazd do działki inwestycyjnej, z drogi publicznej (dz. ewid. nr [...]), odbywa się przez dz. ewid. nr [...]. W księdze wieczystej nr [...] widnieje zapis - prawo służebności przechodu, przejazdu i przegonu prowadzenia rur wodociągowych, przewodów elektrycznych przez parcele l.kat. [...], [...] na rzecz dawnej parceli l.kat.] oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] - przeniesiono z Iwh. [...] gm. [...] w dniu 27.10.1980 r. Z przedłożonej przez inwestora mapy do celów prawnych, w świetle treści ww. księgi wieczystej, wynika, że inwestor nie legitymuje się dokumentem uprawniającym do przechodu i przejazdu po dz. ewid. nr [...], poza granicami dawnej parceli gruntowej l.kat. [...]. Brak ustanowionego prawnego przejazdu dodatkowo potwierdza pismo Z. K. i M. K. (współwłaścicieli dz. ewid. nr [...]) z dnia 10 marca 2020 r., w którym jednoznacznie wskazany został brak ustanowionej służebności po ww. działce. Dz. ewid. nr [...] - stanowią wyłączną własność osób prywatnych, co wynika z prowadzonych dla tych działek ksiąg wieczystych nr: [...]. Skarżący kasacyjnie wskazuje, że "przeznaczeniem nieruchomości, po których planowany jest dostęp do drogi publicznej, według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - jest symbol 7.KDD. Zgodnie z tym symbolem - za § 12 ust. 7 uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2010 r. w sprawie "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]" - działki objęte symbolem 7.KDD mogą zostać przeznaczone wyłącznie na lokalizację ulicy klasy dojazdowej oraz obiektów budowlanych i urządzeń infrastruktury technicznej związanych z funkcjonowaniem drogi i obsługą ruchu. Nie jest zatem możliwe, aby na przedmiotowych nieruchomościach właściciele zgodnie z prawem mogli limitować wstęp, czy też wprowadzać jakiekolwiek ograniczenia wjazdu, skoro wyłącznym przeznaczeniem tych nieruchomości, według miejscowego planu, jest lokalizacja ulicy klasy dojazdowej.". W świetle powyższych rozważań podnieść należy, że zapis ten w żaden sposób nie uprawnia osób trzecich do korzystania z cudzej własności bez tytułu prawnego. Niewątpliwie działki, po których ma przebiegać droga publiczna klasy dojazdowej, znajdują się w rękach prywatnych właścicieli, co wnika z ww. ksiąg wieczystych. Jeśli jakaś działka stanowi drogę wydzieloną na potrzeby korzystania z przylegających do niej nieruchomości to korzystanie z niej przez osoby trzecie w celach dojazdu do tych terenów odbywa się za zgodą właścicieli drogi a nie na podstawie postanowień planu. Niewadliwa była konstatacja organu odwoławczego, że uznanie działki prywatnej za dostęp publiczny, wymaga zgody jej właściciela (lub użytkownika wieczystego). Kwestia, że prywatna działka nie jest ogrodzona i aktualnie faktycznie korzysta z niej nie dający się określić krąg osób, nie oznacza, że z prawnego punktu widzenia - na płaszczyźnie przepisów prawa - staje się miejscem publicznie dostępnym. Zauważyć także należy, że skarżący nie może skutecznie powoływać się na okoliczność "dostępu innych budynków" znajdujących się w sąsiedztwie jego zamierzenia budowlanego "do drogi publicznej poprzez drogę wewnętrzną". Fakt obsługi komunikacyjnej tych budynków z drogi wewnętrznej nie wiąże się z uznaniem, że dostęp ten nie powinien być, lub nie został, prawnie zapewniony. Nadto, z analiza załączonych map wynika, że droga wewnętrzna nie jest drogą "przelotową" pomiędzy drogami publicznymi. Nie można zatem odmówić słuszności twierdzeniu, tak organu, jak i Sądu, że właściciele (współwłaściciele) działek prywatnych po których przebiega droga mają uprawnienie do np. ogrodzenia tego terenu, limitowania na nią wstępu, czy też ograniczenia wjazdu. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego zawartych w podstawach kasacyjnych z punktów 2)-4) środka zaskarżenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezpodstawny okazał się także zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. (podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd a limine pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku, a także wtedy gdy sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy. W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie miał miejsca. Nadto, w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, jak również prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów. Ponadto, oceniając materiał dowodowy w konkretnej sprawie poddanej kontroli sądu czy interpretując przepisy prawa procesowego i materialnego mające w niej zastosowanie, sąd administracyjny nie jest w ogóle władny naruszyć zakazu z art. 134 § 2 p.p.s.a., gdyż tak rozumiany zakaz uniemożliwiałby kontrolę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stosownie do wymagań zawartych w art. 134 § 1 p.p.s.a. Naruszenie wyrażonego w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakazu reformationis in peius w postępowaniu sądowoadministracyjnym może zatem wystąpić jedynie na skutek uchylenia aktu lub czynności w części niezaskarżonej, zastosowania środka ostrzejszego od tego, o który wnosił skarżący, lub takiego sformułowania oceny prawnej, która w ponownym postępowaniu przez organem administracji zdeterminowałaby wydanie aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną skarżącego w porównaniu z sytuacją, która wynika z zaskarżonego aktu lub czynności (zob. wyroki NSA: z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1371/22; z dnia 17 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 4309/21; z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt III OSK 2565/21). Nie jest natomiast wydaniem orzeczenia na niekorzyść skarżącego wydanie rozstrzygnięcia niezgodnego z jego wolą.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI