II OSK 1051/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-11-14
NSAAdministracyjneŚredniansa
kombatanciuprawnienia kombatanckieustawa o kombatantachInstytut Pamięci Narodowejrepresje wojennewładza ludowapostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich, uznając, że brak jest podstaw do ich zachowania, mimo twierdzeń o represjach politycznych.

Sprawa dotyczyła pozbawienia W. L. uprawnień kombatanckich, które uzyskał z tytułu utrwalania władzy ludowej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie. Kluczowe było ustalenie, czy W. L. spełniał przesłanki do zachowania uprawnień z tytułu represji politycznych lub religijnych, co wymagało potwierdzenia przez Instytut Pamięci Narodowej. IPN odmówił takiego potwierdzenia, co przesądziło o braku podstaw do zachowania uprawnień.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W. L. pierwotnie uzyskał uprawnienia z tytułu „utrwalania władzy ludowej”. Po postępowaniu weryfikacyjnym, organ pierwszej instancji utrzymał w mocy decyzję o pozbawieniu uprawnień, powołując się na brak podstaw do ich zachowania zgodnie z ustawą o kombatantach. Sąd pierwszej instancji potwierdził prawidłowość tej decyzji, wskazując, że W. L. nie wykazał przesłanek do zachowania uprawnień, a kluczowe było negatywne stanowisko Instytutu Pamięci Narodowej w kwestii potwierdzenia represji politycznych lub religijnych. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym odmowę zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przed IPN. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że W. L. uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a brak potwierdzenia przez IPN jego twierdzeń o represjach uniemożliwia zachowanie tych uprawnień. Sąd uznał, że decyzja IPN była wiążąca, a odmowa zawieszenia postępowania przez WSA była uzasadniona względami celowościowymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba taka nie może zachować uprawnień, jeśli Instytut Pamięci Narodowej nie potwierdził faktu przebywania w areszcie lub więzieniu za działalność polityczną lub religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.

Uzasadnienie

Ustawa o kombatantach w art. 25 ust. 2 pkt 2 stanowi, że osoby uzyskujące uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej są ich pozbawiane, chyba że spełniają wyjątki określone w ustawie, w tym dotyczące represji politycznych. Brak potwierdzenia tych represji przez IPN uniemożliwia zachowanie uprawnień.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.o.k. art. 25 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4 ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Pomocnicze

u.o.k. art. 4 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Za działalność kombatancką uznaje się okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe, specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 125 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego toczącego się postępowania.

PPSA art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Twierdzenie skarżącego, że udowodnił przebywanie bez wyroku w areszcie w L. i więzieniu w B. P. za działalność polityczną i religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski, mimo negatywnej decyzji Prezesa IPN. Zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 PPSA przez odmowę zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przed IPN.

Godne uwagi sformułowania

pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie... Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust.1 pkt. 4 ustawy Decyzja ta posiada walor decyzji ostatecznej i mogła stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy niniejszej przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Skład orzekający

Andrzej Gliniecki

przewodniczący

Andrzej Jurkiewicz

sprawozdawca

Izabela Ostrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o kombatantach dotyczących pozbawienia uprawnień osób, które uzyskały je z tytułu utrwalania władzy ludowej, a jednocześnie twierdzą, że były ofiarami represji politycznych. Określenie roli decyzji IPN w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz zasad zawieszania postępowania przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej kombatantów i interpretacji przepisów z lat 90. XX wieku. Wymaga potwierdzenia przez IPN faktów dotyczących represji, co jest kluczowe dla zachowania uprawnień.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia historyczno-prawnego związanego z uprawnieniami kombatanckimi i oceną działalności z okresu PRL. Pokazuje złożoność weryfikacji tych uprawnień i rolę IPN.

Czy walka o władzę ludową wyklucza status kombatanta?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1051/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-07-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący/
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Izabela Ostrowska
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II SA/Lu 753/06 - Wyrok WSA w Lublinie z 2007-04-17
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 4 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ sędzia del. WSA Izabela Ostrowska Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 753/06 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 753/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę W. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., Nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich W. L..
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że uprawnienia kombatanckie W. L. uzyskał z mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w S. z dnia [...] września 1976 r. (zaświadczenie Nr [...]) z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od [...] sierpnia 1947 r. do [...] grudnia 1947 r. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] sierpnia 2000 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. pozbawiono stronę uprawnień kombatanckich. Następnie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA/Lu 1013/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] czerwca 2001 r. zalecając organowi zbadanie, czy do zainteresowanego ma zastosowanie przepis art. 4 ust.1 pkt 4 ustawy o kombatantach (...). Wykonując zalecenia Sądu Kierownik Urzędu wezwał zainteresowanego do przedstawienia decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej potwierdzającej fakt jego osadzenia w areszcie bez wyroku za działalność związaną z walką o suwerenność i niepodległość RP.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] utrzymaną następnie w mocy przez decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu odmówił potwierdzenia, iż zainteresowany przebywał w areszcie w Lublinie od [...] sierpnia 1948 r. do [...] sierpnia 1948 r. oraz w więzieniu w B. P. w październiku 1948 r. za działalność polityczną i religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. W uzasadnieniu w/w decyzji wskazano, iż zainteresowany nie prowadził działalności politycznej ani religijnej, związanej z walką o suwerenność i niepodległość, która byłaby przyczyną aresztowania. Wobec powyższego Kierownik Urzędu nie miał podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach.
W ocenie organu nie budzi wątpliwości, że strona uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach Milicji Obywatelskiej, co potwierdzają obiektywne dowody z dokumentów w postaci akt ZBOWiD Zarząd Wojewódzki w S., w tym zaświadczenie z Komendy Wojewódzkiej MO w L. z dnia [...] kwietnia 1976 r.
Ponadto wyjaśniono , iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające pozbawienie kombatanta uprawnień kombatanckich, jako że wykonywanie obowiązków funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej nie mieści się w żadnym z tytułów, z którymi ustawa wiąże możliwość ich zachowania. Tego rodzaju działalność nie została przez ustawodawcę zaliczona do tytułów uzasadniających zachowanie przyznanych wcześniej uprawnień kombatanckich.
Organ również stwierdził, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 omawianej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych W. L. podniósł, iż decyzja z dnia [...] lipca 2006 r. jest niezgodna z prawem, gdyż w jego ocenie organ winien wstrzymać się z wydaniem zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia przez WSA w Warszawie jego skargi na decyzję Prezesa IPN Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Do skargi dołączy również odpis skargi na w/w decyzję Prezesa IPN - u , w której zawarł polemikę z trafnością zawartych w niej ocen.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako niezasadną wyjaśniając, że organ administracji rozpoznając przedmiotowa sprawę wydał prawidłową decyzję pozostającą w zgodzie zarówno z przepisami postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego.
Podniesiono , iż stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 -1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4 ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od dnia 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 r.
Treść powołanego przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach w ocenie Sądu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że osoby, które posiadały potwierdzony jeden tytuł do uprawnień w postaci "utrwalania władzy ludowej", uprawnień tych zostają pozbawione w sposób obligatoryjny z pewnymi jednak unormowanymi w tym przepisie wyjątkami obejmującymi w szczególności te osoby, które uprawnienia te zachowały z tytułów określonych w art. 4 ustawy".
Jak przypomniano skarżący w toku całego postępowania twierdził, iż przebywał w areszcie w L. w dniach od [...] sierpnia 1948 r. do [...] sierpnia 1948 r. oraz w więzieniu w B. P. w październiku 1948 r. za działalność polityczną i religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski, co wypełnia treść art. 4 ustawy, w związku z czym art. 25 ustawy nie może mieć do niego zastosowania.
Wprawdzie twierdzeń tych nie dokumentował, ale w tej sytuacji rzeczą organu orzekającego (zgodnie z zaleceniem NSA) było wezwać stronę do wskazania na tę okoliczność dowodów, a także podjąć wszelkie możliwe czynności dowodowe we własnym zakresie. W ocenie Sądu okoliczność dwukrotnego osadzenia w więzieniu skarżącego związana w jego ocenie z działalnością polityczną i religijną prowadzoną w imię walki o suwerenność i niepodległość Polski została wyczerpująco i należycie wyjaśniona. Przyjęto, że organ rozstrzygający nie ma uprawnień do weryfikacji i potwierdzania okoliczności, na które powołuje się skarżący, gdyż jedynie Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy. W takiej sytuacji Urząd ds. Kombatantów zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie w oparciu o zajęte przez IPN stanowisko w przedmiocie potwierdzenia okoliczności na które powołuje się strona.
Zauważono, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. odmówił potwierdzenia, że skarżący przebywał w areszcie w L. oraz w więzieniu w B. P. za działalność polityczną lub religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt V SA/Wa 1553/06) skargę W. L. na powyższą decyzję Prezesa IPN –u oddalił.
Ponadto, Sąd zauważył, iż ze złożonych przez pełnomocnika Urzędu ds. Kombatantów dokumentów wynika , że wyrok ten nie jest prawomocny, jednakże w ocenie Sądu fakt ten nie mógł stanowić przeszkody w rozpoznaniu przedmiotowej skargi. Sąd kierując się względami celowościowymi postępowania nie znalazł dostatecznych podstaw do zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie skargi na decyzję Prezesa IPN - u w oparciu o przepis art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzja ta posiada walor decyzji ostatecznej i mogła stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy niniejszej przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Dodatkowo wskazano, iż w razie ewentualnej zmiany lub uchylenia decyzji Prezesa IPN w tym zakresie strona będzie mogła wnieść o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Ponadto Sąd w tej sprawie przyznał ,że nie mógł odnieść się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego zarówno w skardze jak i w późniejszych pismach odnośnie jego zarzutów pod adresem decyzji wydanej przez Prezesa IPN - u, gdyż jest ona przedmiotem odrębnego postępowania przeprowadzonego przez inny organ administracji publicznej i weryfikowanego przez inny właściwy sąd administracyjny.
Konkludując przyjęto, że W. L. uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o kombatantach stanowiło podstawę pozbawienia go uprawnień kombatanckich. Nie zachodziły przy tym przesłanki wskazane w zdaniu drugim powołanego przepisu umożliwiające zachowanie tych uprawnień.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik W. L. zaskarżając go w całości . Wyrokowi temu zarzucono:
- naruszania prawa materialnego art.4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. 2002 r. , Nr 42 poz. 371 ze zm. ) w związku z art. 25 ust. 2 pkt. 2 zdanie 2 powyższej ustawy przez błędną wykładnię i nietrafna uznania : że mimo, iż skarżący udowodnił , że przebywał bez wyroku w areszcie w L. w dniach od: [...] sierpnia 1948 r. do dnia [...] sierpnia 1948 r. , oraz w więzieniu B. P. w październiku 1948 r. za działalność polityczną i religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość to został pozbawiony uprawnień kombatanckich ,co spowodowało w konsekwencji także naruszenie przepisu prawa procesowego art. 125 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) przez odmowę zawieszenia niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie skargi W. L. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w przedmiocie odmowy potwierdzenia, iż zainteresowany przebywał w areszcie w Lublinie od [...] sierpnia do [...] sierpnia 1948 r. oraz w więzieniu w B. P. w październiku 1948 r., za działalność polityczna i religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.
Wskazując na powyższą podstawę skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie nieuiszczonych kosztów zastępstwa adwokackiego przy sporządzeniu niniejszej skargi lub przyznania od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenia niniejszej skargi kasacyjnej albowiem koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że zaskarżony wyrok nie jest trafny.
Skoro w tej sprawie jest niesporne , że postępowanie sądowe ze skargi W. L. na decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu nie zostało dotychczas prawomocnie zakończone, to W. L. nie tylko konsekwentnie twierdzi, że przebywał bez wyroku w areszcie w L. w dniach od [...] sierpnia 1948 r. do [...] sierpnia 1948 r. oraz w więzieniu w B. P. w październiku 1948 r. za działalność polityczną i religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski, ale swoje twierdzenie, że został bez wyroku pozbawiony wolności udowodnił. Skoro uzasadnienie zaskarżonego wyroku stwierdza "że organ rozstrzygający nie ma uprawnień do weryfikacji i potwierdzenia okoliczności, na która powoływał się skarżący, gdyż jedynie Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdza okoliczność ,o której mowa w art. 4 ust.1 pkt. 4 ustawy " to oczywistym jest w ocenie skarżącego , że postępowanie przed Sadem pierwszej instancji winno zostać zawieszona w oparciu o przepis art.125 §1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie skargi W. L. na decyzję Prezesa IPN - u . Stąd też uznano ,że oddalenie skargi na obecnym etapie postępowania było przedwczesne i rażąco narusza art.125 §1 pkt.1 powyższej ustawy, co miało bezpośredni negatywny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
W ocenie skarżącego udowodnił on też fakt przebywania w areszcie od [...] do [...] sierpnia 1948 r. dokumentami urzędowymi a pobyt w więzieniu bez wyroku w październiku 1948 r. zeznaniami świadków. Z konsekwentnych i spójnych zeznań wnioskodawcy oraz dokumentów urzędowych wynika, że wnioskodawca był ministrantem ,demonstracyjnie przyjmował obraz Matki Bożej i odmawiał różaniec (k,69) i czytał czasopismo kościelne " Rycerz Niepokalanej" a do organów Milicji Obywatelskiej wstąpił wyłącznie na prośbę księdza M. J. i syna organisty z parafii Z. S. F. doprowadzając do ujawniania i skazania sprawców napadu i kradzieży na Plebanię u księdza notabene też funkcjonariuszy MO. Samo aresztowanie skarżącego za zawarcie małżeństwa w kościele z członkiem W i N bez zgody przełożonego powinno prowadzić do wykładni art.4 ust. 1 pkt. 4 pozwalającej uznać , że aresztowanie to miało związek z działalnością religijną W. L. w zestawieniu z udowodnionymi faktami bycia przez skazanego ministrantem , czytania i propagowania prasy kościelnej, działania na korzyść parafii i proboszcza (ujawnianie sprawców kradzieży i pobicia księdza ), demonstracyjnego przyjmowania obrazu Matki Boskiej i odmawiania różańca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Natomiast skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie ma usprawiedliwionych podstaw , co sprawia , że nie zasługuje na uwzględnienie .
Skarżący pozbawiony został uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego( Dz. U. Nr 42 z 2002 r. poz. 371 ze zm.) zgodnie , z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby , które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów nie wymienionych w art. 1 ust.2, art. 2 oraz w art. 4. Uprawienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Przepis art. 25 ust.2 pkt 2 powołanej ustawy o kombatantach określa przesłanki materialno-prawne, które kształtują treść stosunku prawnego. Sposób zestawienia tych przesłanek w jednej normie prawnej na zasadzie przeciwstawienia (pozbawiają uprawnień kombatanckich – zachowują te uprawnienia) – oznacza, że podstawa zachowania uprawnień kombatanckich stanowi przeszkodę do zastosowania przesłanki dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich.
Norma prawna wyżej wskazana stanowi samodzielną podstawę do orzekania przez organ administracji publicznej w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych zgodnie z dotychczasowymi przepisami przed wejściem w życie wskazanej wyżej ustawy o kombatantach z 1991 r.
Z analizy akt przedmiotowej sprawy w sposób niesporny wynika, iż W. L. uzyskał uprawnienia kombatanckie na tej podstawie, że jako milicjant w szeregach Milicji Obywatelskiej w okresie od [...] sierpnia 1947 r. do [...] grudnia 1947 r. brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem na terenie województwa lubelskiego a uprawnienia kombatanckie przyznano stronie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w w/w okresie orzeczeniem Nr [...] Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w S. z dnia [...] września 1976 r. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwala na uznanie, iż W. L. prowadził inną działalność kombatancką , z którą omawiana ustawa wiąże ewentualną możliwość zachowania posiadanych uprawnień.
Uprawnienia kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla Polski, zatem przyznanie tychże uprawnień (ich zachowanie) musi mieć za podstawę albo działalność , z którą ustawa o kombatantach łączy te uprawnienia bądź też być ofiarą w miejscach i z przyczyn określonych w tej ustawie. Niewątpliwie zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956 , na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie , przez sądy powszechne , wojskowe, specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość . Przy czym potwierdzenie okoliczności osadzenia bez wyroku w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski następuje na wniosek osoby zainteresowanej przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu ( art. 8ust. 2 pkt. 2 ustawy o kombatantach ).
Skarżący wskazywał w toku postępowania , że bez wyroku przebywał w areszcie w L. od [...] do [...] sierpnia 1948 r. oraz w więzieniu w B. P.1948 r. za działalność polityczną i religijną związaną z walką o suwerenność niepodległej Polski.
Tym samym organ prowadzący postępowanie wezwał stronę do przedstawienia stosownej decyzji w tym zakresie wydanej przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Skarżący jednakże nie potwierdził tego w sposób wymagany albowiem ostateczną decyzją Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzją tego organy z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] odmówiono stronie potwierdzenia okresu przebywania bez wyroku w areszcie w L. od [...] do [...] sierpnia 1948 r. oraz w październiku 1948 r. w więzieniu w B. P. za działalność polityczną i religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski .
Tym samym ostateczne rozstrzygnięcie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nie potwierdza posiadania prawa strony do zachowania uprawnień kombatanckich z tytułu o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach, to zaś w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nakazywało podjąć decyzję o pozbawieniu w/w uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 w związku z art. 4 ust. 1 pkt. 4 ustawy o kombatantach jako nabytych wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Natomiast poza zakresem oceny Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów jak i Sądu pierwszej instancji pozostawała kwestia prawidłowości decyzji wydanej przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w tym przedmiocie i jako decyzja ostateczna w administracyjnym toku postępowania wiązała w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Powyższe rozważania jednoznacznie wskazują na wadliwość poglądu skarżącego zawartego w skardze kasacyjnej , że w niniejszym postępowaniu udowodnił , iż przebywał bez wyroku w areszcie w L. i w więzieniu w B. P. za działalność polityczną i religijną związana z walką o suwerenność i niepodległość Polski.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieskuteczny pozostaje w tej sprawie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 125 § 1 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowań przed sądami administracyjnymi pozwalający Sądowi administracyjnemu fakultatywnie ( Sąd może ) zawiesić z urzędu postępowanie jeżeli rozstrzygniecie sprawy zależy od innego toczącego się postępowania administracyjnego, sadowoadministracyjnego , sadowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przepis ten dotyczy więc wystąpienia w sprawie kwestii prejudycjalnej (zagadnienia wstępnego). Przez pojecie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sadowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania . Zawieszenie na tej podstawie skoro jest fakultatywne to decydują o tym względy celowościowe zaś celowość zawieszenia w tym zakresie pozostawiona jest ocenie Sądu. W niniejszej sprawie w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie brak było podstaw do zawieszenia postępowania w tej sprawie z uwagi na zaskarżenie przez stronę decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wystarczającą podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich jest ostateczna decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej , odmawiająca potwierdzenia stronie uprawnień o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt. 4 ustawy o kombatantach. Ewentualne uwzględnienie skargi kasacyjnej w tej sprawie może spowodować wznowienie postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich o czym także prawidłowo poinformowano skarżącego w motywach zaskarżonego wyroku. Zatem Sąd pierwszej instancji w oparciu o kryterium celowości zawieszenia postępowaniu nie znalazł ku temu przesłanek i trudno jest ten sposób rozumowania zakwestionować. Nie można tym samym uznać , że naruszono tę normę prawa procesowego wydając wyrok przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie.
Nie doszło więc wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego w niej wskazanych jak i przepisów prawa procesowego a wydany wyrok odpowiada prawu.
Zważywszy zatem , że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleni skargi kasacyjnej .
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego adwokatowi Z. P. z zespołu Adwokackiego Nr [...] w L. za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz adwokatowi O. Z. z Kancelarii Adwokackiej przy ul [...] lok. [...] w W. za reprezentowanie skarżącego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy gdyż przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną , należne od Skarbu Państwa ( art. 250 ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach 258-261 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 , poz. 1348 ze zm. ) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenia , o jakim mowa w tym przepisie .
.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI