II OSK 1048/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. L. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Sprawa dotyczyła ustalenia, czy skarżąca nabyła obywatelstwo polskie po swojej babce, która z kolei wywodziła swoje prawa od pradziadka, obywatela polskiego. Organy administracji i sąd pierwszej instancji uznały, że babka skarżącej, urodzona w Brazylii w 1932 r., nabyła obywatelstwo polskie po ojcu, ale jednocześnie nabyła obywatelstwo brazylijskie z mocy prawa miejsca urodzenia (ius soli). Stwierdzono, że po osiągnięciu pełnoletności (31 maja 1950 r.) babka utraciła obywatelstwo polskie na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z 1920 r. o obywatelstwie, ponieważ nabyła obywatelstwo obce. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, uznając, że wykładnia przepisów była błędna. Sąd wskazał, że w sytuacji jednoczesnego nabycia obywatelstwa polskiego (ius sanguinis) i brazylijskiego (ius soli) przez babkę, przepis art. 11 pkt 1 ustawy z 1920 r. nie mógł mieć zastosowania, ponieważ nabycie obywatelstwa brazylijskiego nie było aktem woli, a zasada jedności rodziny (art. 13) nie mogła być stosowana do odroczenia utraty obywatelstwa, gdy ojciec babki nie utracił swojego obywatelstwa. W związku z tym, babka skarżącej mogła zachować obywatelstwo polskie, co wymaga ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o obywatelstwie polskim z 1920 r. w kontekście jednoczesnego nabycia obywatelstwa polskiego i obcego (ius soli vs ius sanguinis), zastosowanie zasady jedności rodziny.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z okresu obowiązywania ustawy z 1920 r. o obywatelstwie polskim.
Zagadnienia prawne (4)
Czy osoba urodzona w Brazylii, której ojciec był obywatelem polskim, nabywa obywatelstwo polskie z mocy prawa krwi (ius sanguinis) i jednocześnie obywatelstwo brazylijskie z mocy prawa ziemi (ius soli)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba taka nabywa oba obywatelstwa jednocześnie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nabycie obywatelstwa polskiego następuje z mocy prawa krwi (art. 4 i 5 ustawy z 1920 r.), a nabycie obywatelstwa brazylijskiego z mocy prawa ziemi (ius soli). Oba te zdarzenia mogą nastąpić równocześnie w chwili narodzin.
Czy nabycie obywatelstwa obcego (brazylijskiego) przez osobę małoletnią, która nabyła również obywatelstwo polskie, prowadzi do utraty obywatelstwa polskiego na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z 1920 r. o obywatelstwie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nabycie obywatelstwa obcego nastąpiło jednocześnie z nabyciem obywatelstwa polskiego i nie było aktem woli osoby, a przepisy nie przewidują takiej utraty w tej konkretnej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 11 pkt 1 ustawy z 1920 r. dotyczy sytuacji nabycia obywatelstwa obcego po nabyciu polskiego i jest aktem woli. W przypadku jednoczesnego nabycia, gdy obywatelstwo brazylijskie wynikało z prawa ziemi, a polskie z prawa krwi, przepis ten nie mógł być zastosowany do utraty obywatelstwa polskiego.
Czy zasada jedności rodziny (art. 13 ustawy z 1920 r.) może być stosowana do odroczenia skutku utraty obywatelstwa polskiego przez małoletniego, jeśli ojciec nie utracił obywatelstwa polskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada jedności rodziny nie może być stosowana do odroczenia skutku utraty obywatelstwa, jeśli ojciec zachował obywatelstwo polskie.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że art. 13 ustawy z 1920 r. dotyczy sytuacji, gdy ojciec traci obywatelstwo polskie, co rozciąga się na dzieci. W tej sprawie ojciec babki skarżącej nie utracił obywatelstwa polskiego, więc zasada jedności rodziny nie mogła być podstawą do odroczenia utraty obywatelstwa przez babkę.
Czy obywatel polski może posiadać jednocześnie obywatelstwo obce pod rządami ustawy z 1920 r. o obywatelstwie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Choć ustawa generalnie zakładała wyłączność obywatelstwa polskiego, istniały wyjątki, a w szczególnych sytuacjach zbiegu obywatelstw, jak w tej sprawie, nie można było automatycznie przyjąć utraty obywatelstwa polskiego.
Uzasadnienie
Sąd analizował art. 1 ustawy z 1920 r. (zakaz posiadania dwóch obywatelstw) i art. 11 (utrata obywatelstwa przez nabycie obcego). Wskazał, że zasada ta nie była bezwzględna i w sytuacjach zbiegu obywatelstw, jak w tej sprawie, należało badać konkretne okoliczności, a nie stosować automatycznie przepisy o utracie.
Przepisy (21)
Główne
u.o.o. z 1920 r. art. 4 § pkt 1
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
Obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie.
u.o.o. z 1920 r. art. 5
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
Przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca.
u.o.o. z 1920 r. art. 11 § pkt 1
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
Utrata obywatelstwa polskiego przez nabycie obywatelstwa państwa obcego. Sąd uznał, że przepis ten nie miał zastosowania w sytuacji jednoczesnego nabycia obywatelstwa polskiego i obcego.
Traktat między Głównemi Mocarstwami sprzymierzonymi i stowarzyszonemi a Polską art. 13 § w zw. z art. 11 pkt 1
Podstawa prawna uchylenia decyzji i wyroku.
Pomocnicze
u.o.o. z 1920 r. art. 1
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
Zakaz posiadania obywatelstwa obcego przez obywatela polskiego nie był bezwzględny i nie wykluczał posiadania obywatelstwa innego państwa w szczególnych sytuacjach zbiegu obywatelstw.
u.o.o. z 1920 r. art. 13
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
Skutek nadania i utraty obywatelstwa polskiego przez ojca obejmował żonę i dzieci ślubne do 18. roku życia. Sąd uznał, że przepis ten nie mógł być stosowany do odroczenia utraty obywatelstwa, gdy ojciec nie utracił obywatelstwa polskiego.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.o. art. 55 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim
u.o.o. z 1962 r. art. 6 § pkt 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim
Nabycie obywatelstwa polskiego, jeżeli przynajmniej jedno z rodziców posiadało obywatelstwo polskie w dniu urodzenia dziecka.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 7 czerwca 1920 r. w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego art. 6 § pkt 1
Obywatelstwo polskie traci, kto zgodnie z wolą swoją nabył obywatelstwo państwa innego. Sąd uznał, że przepis ten podkreśla dyspozytywny charakter nabycia obcego obywatelstwa i nie miał zastosowania w sytuacji niezależnej od woli osoby.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia i zastosowanie art. 11 pkt 1 w zw. z art. 13 ustawy z 1920 r. o obywatelstwie polskim przez organy administracji i sąd pierwszej instancji. • Niewłaściwe zastosowanie przepisu o utracie obywatelstwa polskiego w sytuacji jednoczesnego nabycia obywatelstwa polskiego i brazylijskiego. • Błędne zastosowanie zasady jedności rodziny do odroczenia skutku utraty obywatelstwa.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 76 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę. • Niezastosowanie art. 8 k.p.a. dotyczącego obowiązku pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. • Niezastosowanie art. 7 k.p.a. dotyczącego obowiązku uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Godne uwagi sformułowania
W tym wypadku wystąpiła szczególna okoliczność, nieprzewidziana expressis verbis przepisami, mianowicie nabycie dwóch obywatelstw następowało jednocześnie, w jednej chwili, tj. narodzin osoby, niezależnie od podejmowanych przez nią czynności. • Norma art. 11 pkt 1 u.o.o. z 1920 r. rygorystycznie regulowała skutek nabycia przez obywatela polskiego obywatelstwa państwa obcego, a była nim utrata polskiego obywatelstwa. Jedynie w przypadku osoby obowiązanej do czynnej służby wojskowej pod pewnymi warunkami wprowadzono kontynuację obywatelstwa. • Nie można wyprowadzać z art. 1 u.o.o. z 1920 r. bezwzględnego zakazu posiadania obywatelstwa obcego względem obywateli polskich. • Przepisy u.o.o. z 1920 r. przewidują konkretne wypadki utraty obywatelstwa polskiego (art. 11). Utrata następowała przez nabycie obywatelstwa obcego, przez przyjęcie urzędu publicznego, przez wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym bez zgody właściwego wojewody (Komisarza Rządu m. st. Warszawy). • Nie można uznać, że w świetle art. 13 u.o.o. z 1920 r., skutek utraty obywatelstwa polskiego ulegał zawieszeniu.
Skład orzekający
Anna Szymańska
sprawozdawca
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Roman Ciąglewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o obywatelstwie polskim z 1920 r. w kontekście jednoczesnego nabycia obywatelstwa polskiego i obcego (ius soli vs ius sanguinis), zastosowanie zasady jedności rodziny."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z okresu obowiązywania ustawy z 1920 r. o obywatelstwie polskim.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii dziedziczenia obywatelstwa i interpretacji historycznych przepisów, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i imigracyjnym.
“Czy urodzenie w Brazylii pozbawiło ją polskiego obywatelstwa? NSA wyjaśnia zawiłości prawa z 1920 roku.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.