II OSK 1045/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-01-28
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenielegalne użytkowaniekara pieniężnapozwolenie na użytkowanieprzepisy przejściowenowelizacja prawa budowlanegonadzór budowlanyNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że kara za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego może być nałożona na podstawie znowelizowanego art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, nawet jeśli użytkowanie rozpoczęto przed wejściem w życie nowelizacji, o ile nie zostało zalegalizowane do 1 stycznia 2005 r.

Sprawa dotyczyła kary za nielegalne użytkowanie stacji paliw. WSA uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego, uznając, że przepisy przejściowe wyłączają możliwość nałożenia kary na obiekty wybudowane przed 31 maja 2004 r., jeśli użytkowanie rozpoczęto przed 1 stycznia 2005 r. NSA uchylił wyrok WSA, interpretując przepisy przejściowe inaczej. Sąd kasacyjny uznał, że kara może być nałożona, jeśli nielegalne użytkowanie obiektu, którego budowa zakończyła się przed 31 maja 2004 r., nie zostało zalegalizowane do 1 stycznia 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił postanowienia o nałożeniu kary za nielegalne użytkowanie stacji paliw. WSA uznał, że inwestorzy, którzy rozpoczęli użytkowanie stacji w marcu 2003 r. bez wymaganego pozwolenia, nie podlegają karze na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji z 2004 r., powołując się na przepisy przejściowe. NSA nie zgodził się z tą interpretacją. Sąd kasacyjny podkreślił, że zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy nowelizującej, znowelizowany art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. również w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie nowelizacji (przed 31 maja 2004 r.). Oznacza to, że od tej daty organ nadzoru budowlanego jest obowiązany wymierzyć karę za nielegalne użytkowanie, nawet jeśli rozpoczęło się ono wcześniej, pod warunkiem, że nie zostało zalegalizowane do 1 stycznia 2005 r. NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten ma zastosowanie, jeśli nielegalne użytkowanie nie zostało zalegalizowane do 1 stycznia 2005 r.

Uzasadnienie

NSA zinterpretował przepisy przejściowe ustawy nowelizującej Prawo budowlane (art. 4 pkt 2), wskazując, że znowelizowany art. 57 ust. 7 wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. również w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Oznacza to, że od tej daty organ nadzoru budowlanego jest obowiązany wymierzyć karę za nielegalne użytkowanie, nawet jeśli rozpoczęło się ono wcześniej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo budowlane art. 57 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Od dnia 1 stycznia 2005 r. organ nadzoru budowlanego wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w razie stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego (lub jego części) z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, także w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem 31 maja 2004 r.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 54

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 55

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane art. 2 § 1 i 4

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane art. 4 § pkt 2

Przepis art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia przez WSA przepisów przejściowych ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, w szczególności art. 4 pkt 2, co skutkowało uznaniem, że art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego nie ma zastosowania do obiektów, których nielegalne użytkowanie rozpoczęto przed 1 stycznia 2005 r.

Godne uwagi sformułowania

Od dnia 1 stycznia 2005 r. organ nadzoru budowlanego wymierza na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w razie stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego (lub jego części) z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, także w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem 31 maja 2004 r.

Skład orzekający

Anna Łuczaj

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

sędzia

Leszek Kiermaszek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących kar za nielegalne użytkowanie obiektów budowlanych, w szczególności w kontekście nowelizacji Prawa budowlanego z 2004 r. i daty wejścia w życie przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu przejściowego między starym a nowym brzmieniem przepisów Prawa budowlanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii kar za nielegalne użytkowanie obiektów budowlanych i interpretacji przepisów przejściowych, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i inwestorów.

Kara za samowolne użytkowanie obiektu budowlanego: kluczowa interpretacja NSA przepisów przejściowych.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1045/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-06-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Anna Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1111/07 - Postanowienie NSA z 2009-06-26
II SA/Gd 153/07 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2007-04-18
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 183  par. 1,  art. 185  par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 57  ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 93 poz 888
art. 2  ust. 1 i 4 w związku z  art. 4  pkt 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane
Tezy
Od dnia 1 stycznia 2005 r. organ ndzoru budowlanego wymierza na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.-Prawo budowlane karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w razie stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego (lub jego części) z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 , także w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem 31 maja 2004r
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 153/07 w sprawie ze skargi M. G. i K. G. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektów budowlanych uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku;
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 153/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi M. G. i K. G., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] 2007 r. oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] 2006 r. w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektów budowlanych; zasądził od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. na rzecz skarżących kwotę 5.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz określił, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonywane.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., na podstawie art. 57 ust.7, art. 59f ust.1-3, art. 59g ust. 1, ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), wymierzył M. i K. G. karę pieniężną w wysokości 75.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania zespołu obiektów budowlanych wchodzących w skład stacji paliw, tj. dwóch zbiorników naziemnych gazu propan - butan wraz z dystrybutorem, budynku socjalno - biurowego oraz budynku obsługi stacji wybudowanych na działce nr [...] przy ul. M. na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] wydanej przez Starostwo Powiatowe w M. w dniu [...] 2003r.
Organ - na podstawie dokonanych w dniu [...] 2006 r. oględzin oraz złożonych przez inwestora dokumentów i wyjaśnień – stwierdził, że M. i K. G. na podstawie decyzji pozwolenie na budowę wybudowali zespół obiektów budowlanych stacji tankowania samochodów gazem propan - butan, tj. obiekt zaliczony do kategorii XX ustawy Prawo budowlane. Inwestorzy użytkują stację paliw z towarzyszącymi budynkami wchodzącymi w skład stacji paliw od końca marca 2003 r., bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. W dniu przeprowadzania oględzin stacja była użytkowana, gdyż odbywało się tankowanie samochodów.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. i K. G. wnieśli o jego uchylenie, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że nie posiadają pełnej dokumentacji stanowiącej podstawę do uzyskania pozwolenia na użytkowanie stacji paliw. Podnieśli, że w dacie wydania postanowienia otrzymali decyzję o pozwoleniu na jej użytkowanie.
Postanowieniem z dnia [...] 2007 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ podkreślił, iż wyłączną przesłankę do nałożenia kary na podstawie art. 57 ust.7 ustawy, stanowił stwierdzony fakt samowolnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, bez wymaganej decyzji ostatecznej o pozwoleniu na użytkowanie.
Skargę na powyższe postanowienie wnieśli M. i K. G., zarzucając naruszenie przepisów art. 10 k.p.a.; art. 93 pkt 7 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 marca 2003 r.; art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie innych ustaw; art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane; art. 6 oraz art. 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za uzasadnioną.
Sąd stwierdził, iż bezsporne jest, że na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz przepisu art. 55 cyt. Prawa budowlanego inwestorzy przed przystąpieniem do użytkowania stacji zobowiązani byli do uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Zatem naruszyli przepisy prawa obowiązujące w czasie rozpoczęcia użytkowania przedmiotowej stacji, tj. w marcu 2003 r., a w szczególności przepis art. 93 pkt 7 Prawa budowlanego stanowiący, że kto użytkuje obiekt budowlany bez zawiadomienia o zakończeniu budowy lub bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie podlega karze grzywny.
Sąd wskazał, że podstawą prawną rozstrzygnięcia winien być powyższy przepis prawa materialnego obowiązujący w dniu samowolnego przystąpienia do użytkowania przedmiotowej stacji. Brak było natomiast podstaw do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, który to przepis wówczas jeszcze nie obowiązywał.
Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, która weszła w życie z dniem 31 maja 2004 r. do spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do obliczania wysokości kar, o których mowa w art. 57 ust. 7 oraz art. 59f ustawy, o której mowa w art. 1 oraz opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z tego przepisu wynika, iż ustawodawca zdecydował o niekaraniu według nowych zasad osób, które przystąpiły do użytkowania obiektu budowlanego bez pozwolenia lub bez wymaganego zgłoszenia. Legalizacja takich stanów odbywa się według zasad dotychczasowych, a zatem niedopuszczalne jest nakładanie w takich przypadkach obowiązku wniesienia opłaty legalizacyjnej. Sąd podkreślił, iż nie ma znaczenia, kiedy zostanie ujawnione użytkowanie bez pozwolenia lub zawiadomienia, istotne jest, kiedy nastąpiło nielegalne przystąpienie do użytkowania, gdyż właśnie wtedy nastąpiło naruszenie prawa, którego usunięcie jest według nowych przepisów obłożone opłatą legalizacyjną. Ustawodawca wskazał również, że okres, w którym tą ochroną prawną będą objęci inwestorzy, którzy dopuścili się takiego naruszenia prawa, kończy się z dniem 31 grudnia 2004 r.- art. 4 pkt 2 tej ustawy. Inwestor przystąpił do użytkowania obiektu przed dniem 31 grudnia 2004 r., a zatem w stosunku do niego mają zastosowanie przytoczone wyżej przepisy Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w marcu 2003 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., reprezentowany przez radcę prawnego E. N. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, tj.:
1. art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156 poz. 1118 z zm.) poprzez uznanie, że przywołany przepis nie ma zastosowania do obiektów budowlanych, których nielegalne użytkowanie rozpoczęto przed dniem 1 stycznia 2005 r. i kontynuowano po tej dacie,
2. art. 2 ust. 1 i 4 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93 poz. 888 z zm.) poprzez uznanie, że na mocy przywołanych przepisów wyłączono możliwość nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w stosunku do tych obiektów, których nielegalne użytkowanie rozpoczęto przed dniem 1 stycznia 2005 r. i kontynuowano po tej dacie,
3. art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2006r. Nr 156 poz. 1118 z zm.) w związku z art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie, że organy administracji publicznej obowiązane są w toku postępowania uwzględniać nie tylko interes strony ale i słuszny interes społeczny.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy — Prawo budowlane, w zakresie dotyczącym zastosowania art. 57 ust. 7 prawa budowlanego w brzmieniu nadanym przywołaną ustawą do stanów faktycznych powstałych przed datą wejścia nowelizacji w życie. Wskazano, że aby na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy nowelizującej stosować przepisy dotychczasowe prawa budowlanego, postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego musiałoby zostać wszczęte przed dniem 31 maja 2004 r. Datę wszczęcia postępowania należy ustalić w oparciu o art. 61 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na wniosek strony będzie data wpływu wniosku inicjującego postępowanie do organu (art. 61 § 3 k.p.a.), zaś datą wszczęcia postępowania z urzędu będzie data pierwszej czynności organu w stosunku do strony, a więc data doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.). W niniejszej sprawie postępowanie dotyczące udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego i nałożenia kary w związku z nielegalnym użytkowaniem tego obiektu zostało wszczęte po dniu 31 maja 2004 r. W tej sytuacji wykluczona jest możliwość stosowania przepisów Prawa budowlanego sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. Nadto, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy nowelizującej, art. 57 ust. 7 prawa budowlanego w brzmieniu ustalonym przywołaną ustawą wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. również w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia życie ustawy nowelizującej. W ocenie organu nieprawidłowe jest stanowisko Sądu, że w przypadku ukończenia obiektu budowlanego przed dniem 31 maja 2004 r. i przystąpienia do jego użytkowania bez wymaganego pozwolenia przed dniem 1 stycznia 2005 r. niemożliwe było nałożenie kary przewidzianej w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu ustalonym ustawą nowelizującą. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było wyłączenie stosowania art. 57 ust. 7 w ogóle, to w omawianym przepisie przejściowym nie zawarto by końcowej daty dla tego ograniczenia. Organ stwierdził, że stosowanie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w znowelizowanym brzmieniu nie zostało wyłączone, a jedynie opóźnione, w stosunku do obiektów budowlanych wybudowanych przed dniem 31 maja 2004 r., w stosunku do których nie wystąpiono o pozwolenie na użytkowanie w okresie moratorium na stosowanie przywołanego przepisu, tj. do dnia 31 grudnia 2004 r.
Organ podniósł także, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. organy nadzoru budowlanego są obowiązane uwzględniać w toku postępowania nie tylko interes strony ale też słuszny interes społeczny. Użytkowany nielegalnie przez M. i K. G. obiekt to obiekt o podwyższonym stopniu ryzyka. W stosunku do tego typu obiektów bezwzględnie wymagane jest uzyskanie pozwolenia na użytkowanie. Wydanie takiego pozwolenia poprzedza stosowna kontrola obiektu, w toku której badaniu podlega prawidłowość jego wykonania i bezpieczeństwo dla użytkowników. Konsekwencją ewentualnych wad obiektu może być bowiem katastrofa budowlana. M. i K. G. nielegalnie użytkowali przedmiotowy obiekt przez okres blisko 3 lat zanim wystąpili o wydanie pozwolenia na użytkowanie. Przepis art. 7 k.p.a. nakazuje uwzględnianiać w toku rozpatrywania sprawy słuszny interes społeczny, polegającego na konieczności zapewnienia bezpieczeństwa osobom korzystającym z obiektów budowlanych użytku publicznego.
Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 1111/07 Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z uwagi na przedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny - postanowieniem z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt II OSK 568/06 - Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego. Wyrokiem z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt P 64/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W związku z powyższym wyrokiem postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Podzielić należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) - zwanej dalej Prawo budowlane - jak też art. 2 ust. 1 i 4 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93 poz. 888 ze zm.) przez ich błędną wykładnię.
Przypomnieć należy, iż inwestor może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego ( w sytuacjach określonych w przepisie art. 54 Prawa budowlanego ) bądź po skutecznym dokonaniu zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy (art. 55 Prawa budowlanego ). Z dniem 11 lipca 2003 r. w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane dodany został art. 57 ust. 7 - przez art. 1 pkt 47 lit. b) ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz.718). Do dnia 31 maja 2004 r. przepis ten miał brzmienie:" W przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 właściwy organ jest obowiązany do dokonania bezzwłocznej obowiązkowej kontroli tego obiektu".
Przepis art. 57 ust. 7 zmieniony został przez art. 1 pkt 24 lit. b) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93 poz. 888 ze zm.). Od dnia 31 maja 2004 r. art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane stanowi, iż w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Przepis ten jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt P 64/07.). Zmieniony art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane wszedł w życie z dniem 31 maja 2004 r., z tym wyjątkiem, że w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej noweli zmiana ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. - art. 4 pkt 2 ustawy nowelizującej.
Brzmienie art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. jest jednoznaczne i nie powinno nasuwać wątpliwości. Ustawodawca wyraźnie postanowił, że art. 1 pkt 24 lit. b) w zakresie art. 57 ust. 7, w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93 poz. 888 ze zm.), wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2005 r.
A zatem, przepis art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane w związku z art. 4 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 r. należy odczytywać w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2005 r. organ nadzoru budowlanego wymierza na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w razie stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego ( lub jego części ) z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, także w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem 31 maja 2004 r. Przepis ustawy art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93 poz. 888 ze zm.) stworzył prawną możliwość "zalegalizowania" przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego (lub jego części) z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem 31 maja 2004 r. Do dnia 1 stycznia 2005 r. inwestorzy mieli czas, aby "konwalidować" przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 31 maja 2004 r. Od tego dnia organ nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia, że do użytkowania obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 31 maja 2004 r., przystąpiono z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, jest obowiązany wymierzyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego ( lub jego części ). Od tej daty znowelizowany art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane z woli ustawodawcy znajduje zastosowanie także do takich obiektów budowlanych. A zatem, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, przepis art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane jedynie do dnia 1 stycznia 2005 r. nie był stosowany w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 31 maja 2004 r.
W przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 ( obowiązek uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego) i art. 55 (obowiązek dokonania zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy) właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego - art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego.
Przepis art. 57 Prawa budowlanego ma charakter normy regulującej tryb postępowania w sprawach dotyczących składania przez inwestora wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie bądź zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy. W art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane przewidziano sankcję za przystąpienie do użytkowania bez zawiadomienia o zakończeniu budowy (art. 54) bądź bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie (art. 55). Sankcja ta stanowi karę pieniężną wymierzaną przez właściwy organ z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Przepis ten jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt P 64/07.). Obowiązek zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obciąża inwestora, co jednoznacznie wynika z brzmienia art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego. W decyzji Starosty Powiatowego w M. z dnia [...] 2003r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu M. i K. G. pozwolenia na budowę organ jednoznacznie wskazał na obowiązek uzyskania przez inwestorów pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej inwestycji.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł w sentencji.