II OSK 1037/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.M. i R.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Postanowienie to uchyliło wcześniejsze postanowienie PINB nakładające na skarżących obowiązek przedłożenia ekspertyzy wykonanych robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego, który miał być wykonany niezgodnie z przepisami. Skarżący zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 81c ust. 1 i 2 Prawa budowlanego) oraz przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 84 § 1 KPA, art. 151 p.p.s.a.). Argumentowali, że budynek został wybudowany zgodnie z pozwoleniem i zatwierdzoną dokumentacją, a organ nadzoru budowlanego nie miał podstaw do nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy, co powinno skutkować umorzeniem postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd podkreślił, że przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, pozwalający na nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy, może być stosowany jedynie w przypadku powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót lub stanu technicznego obiektu, a organy nadzoru budowlanego powinny co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w tym zakresie. W niniejszej sprawie organ I instancji nie wykazał wystarczających podstaw faktycznych ani prawnych do nałożenia takiego obowiązku, a jedynie powołał się na odległość budynku od granicy działki, nie przeprowadzając jednocześnie wystarczającego postępowania dowodowego. Sąd uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił brak podstaw do nałożenia obowiązku ekspertyzy i uchylił postanowienie PINB. NSA stwierdził również, że kwestia umorzenia postępowania nie była przedmiotem rozstrzygnięcia organu II instancji ani Sądu pierwszej instancji, a jedynie oceny postanowienia o nałożeniu obowiązku ekspertyzy, które ma charakter kontrolny i dowodowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku nałożenia ekspertyzy przez organ nadzoru budowlanego, ograniczenia w stosowaniu art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, charakter postanowień dowodowych w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia obowiązku ekspertyzy w kontekście budowy budynku mieszkalnego i wątpliwości co do jego usytuowania względem granicy działki.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ nadzoru budowlanego ma prawo nałożyć obowiązek przedłożenia ekspertyzy robót budowlanych, gdy obiekt został wybudowany zgodnie z pozwoleniem i zatwierdzonym projektem, a organ nie wykazał uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót lub stanu technicznego obiektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nadzoru budowlanego może nałożyć taki obowiązek jedynie w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, i powinien to uzasadnić, a nie przerzucać ciężar dowodu na stronę.
Uzasadnienie
Przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego wymaga istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót lub stanu technicznego obiektu, a organy nadzoru budowlanego powinny co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w tym zakresie, korzystając z posiadanej wiedzy specjalistycznej. Obowiązek przedłożenia ekspertyzy powinien być stosowany wyjątkowo i wymaga wyraźnego uzasadnienia, czego zabrakło w tej sprawie.
Czy postanowienie o nałożeniu obowiązku przedłożenia ekspertyzy jest orzeczeniem kończącym postępowanie administracyjne i czy organ może orzekać o umorzeniu postępowania w jego kontekście?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o nałożeniu obowiązku przedłożenia ekspertyzy ma charakter kontrolny i dowodowy, jest częścią toczącego się postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do istoty ani nie kończy postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nie jest orzeczeniem merytorycznym kończącym postępowanie administracyjne. Ma ono charakter kontrolny i dowodowy, stanowiąc element szerszego postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego.
Przepisy (10)
Główne
p.b. art. 81c § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 81c § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zd. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 84 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nadzoru budowlanego nie wykazał uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót lub stanu technicznego obiektu, co jest warunkiem nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy. • Organ I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, a jedynie powołał się na odległość budynku od granicy działki. • Postanowienie o nałożeniu obowiązku ekspertyzy ma charakter dowodowy i nie kończy postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81c ust. 1 i 2 p.b.) okazały się niezasadne. • Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. okazał się niezasadny.
Godne uwagi sformułowania
Organ nadzoru budowlany to fachowy pion administracji publicznej, a zatem co do zasady ewentualne wątpliwości powinien on rozstrzygać we własnym zakresie w ramach swoich kompetencji. • Przepis art. 81c ust. 2 p.b., który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego robót budowlanych, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie – przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują – rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. • Umotywowanie nałożonego na stronę obowiązku jest zatem bez wątpienia niewystarczające. • Postanowienie [...] ma charakter kontrolny i dowodowy i jest częścią innego toczącego się przed organem postępowania.
Skład orzekający
Jerzy Stankowski
przewodniczący sprawozdawca
Marzenna Linska-Wawrzon
sędzia
Anna Szymańska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku nałożenia ekspertyzy przez organ nadzoru budowlanego, ograniczenia w stosowaniu art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, charakter postanowień dowodowych w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia obowiązku ekspertyzy w kontekście budowy budynku mieszkalnego i wątpliwości co do jego usytuowania względem granicy działki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa budowlanego – kiedy organ może żądać od obywatela kosztownej ekspertyzy. Pokazuje to praktyczne ograniczenia władzy administracyjnej i potrzebę właściwego uzasadniania decyzji.
“Kiedy nadzór budowlany może kazać Ci zapłacić za ekspertyzę? NSA wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.