II OSK 1034/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą pozwolenia na budowę, uznając, że nieruchomość skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w stopniu uzasadniającym przyznanie mu statusu strony postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. J. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę zakładu przetwórstwa drzewnego. Skarżący domagał się uznania go za stronę postępowania, argumentując, że jego nieruchomość jest objęta oddziaływaniem inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że mimo pewnych braków w uzasadnieniu wyroku WSA, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego, a nieruchomość skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w stopniu uzasadniającym przyznanie mu statusu strony.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę zakładu przetwórstwa drzewnego. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego poprzez nieuznanie go za stronę postępowania, mimo że jego nieruchomość miała być objęta oddziaływaniem inwestycji (emisja hałasu, pyłów, uciążliwości zapachowe, odpady). Sąd kasacyjny, analizując liczne zarzuty skargi, w tym dotyczące naruszenia art. 153 p.p.s.a. (wiążąca moc orzeczeń), art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku) oraz przepisów Prawa budowlanego (art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1 pkt 9) i innych ustaw (środowiskowa, prawo wodne, kodeks cywilny), stwierdził, że zarzuty te są niezasadne. Sąd podkreślił, że status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę przysługuje właścicielom nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, co oznacza oddziaływanie ograniczające zagospodarowanie terenu wbrew przepisom prawa. W analizowanej sprawie, mimo że nieruchomość skarżącego znajdowała się w sąsiedztwie, sąd ustalił, że planowana inwestycja nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych norm emisji hałasu czy zanieczyszczeń powietrza na jego działce, a potencjalne oddziaływania (np. odpady, hałas z bocznicy kolejowej) nie były na tyle znaczące, aby uzasadniać przyznanie statusu strony. Sąd odniósł się również do kwestii etapowania inwestycji i decyzji środowiskowej, wskazując, że nie miały one wpływu na ocenę interesu prawnego skarżącego w kontekście pozwolenia na budowę. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę przysługuje właścicielom nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, co oznacza oddziaływanie ograniczające zagospodarowanie terenu wbrew przepisom prawa. Samo potencjalne oddziaływanie, które nie przekracza norm lub nie ogranicza w sposób uzasadniony zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej, nie przyznaje statusu strony.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że status strony wymaga wykazania interesu prawnego opartego na konkretnym przepisie prawa materialnego, który jest naruszany przez planowaną inwestycję. Analiza raportu o oddziaływaniu na środowisko wykazała, że planowana inwestycja nie przekroczy dopuszczalnych norm hałasu ani zanieczyszczeń powietrza na nieruchomości skarżącego, a potencjalne uciążliwości nie są na tyle znaczące, aby uzasadniać przyznanie mu statusu strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (28)
Główne
Prawo budowlane art. 28 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 3 § pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 5 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo budowlane art. 33 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 34 § ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
ustawa środowiskowa art. 62a § ust. 1 pkt 11
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
ustawa środowiskowa art. 66 § ust. 1 pt 3b
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
k.c. art. 222
Kodeks cywilny
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Prawo wodne art. 234 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 234 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Poś art. 323 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Poś art. 325
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Poś art. 3 § pkt 11
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Poś art. 362 § ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
ustawa środowiskowa art. 86g § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej NSA z poprzednich wyroków dotyczącej statusu strony. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do kwestii oddziaływania na nieruchomość skarżącego w zakresie pyłów, uciążliwości zapachowych, hałasu z bocznicy kolejowej, oceny wpływu całego zamierzenia budowlanego, przepisów ustawy środowiskowej oraz uznania skarżącego za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do uwzględnienia jej ze względu na naruszenie przez Wojewodę przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80). Naruszenie art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez Wojewodę przepisów prawa materialnego (Prawo budowlane, k.c., Prawo wodne, Poś, ustawa środowiskowa, Konwencja z Aarhus, Dyrektywa EIA). Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego (art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 3 pkt 1) w związku z pojęciem 'obszaru oddziaływania obiektu' przy uwzględnieniu etapowania inwestycji.
Godne uwagi sformułowania
przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia budowlanego mają właściciele nieruchomości, na które inwestycja oddziałuje również w granicach norm ze znajdującego się w przedstawionych sądowi aktach sprawy administracyjnej Raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia wynika, że emisja hałasu, czy też opad pyłów wykraczać będzie poza granice nieruchomości inwestora i występować także na nieruchomościach w sąsiedztwie, aczkolwiek nie będzie na nich miał charakteru ponadnormatywnego Właściciele nieruchomości na których tego rodzaju oddziaływania wynikające z planowanej inwestycji mają wystąpić, powinni mieć zatem możliwość procesowej weryfikacji tez inwestora, iż oddziaływania te nie przekroczą norm dopuszczalnych przez prawo dla różnych sposobów zagospodarowania ich nieruchomości i w ten sposób nie ograniczą możliwości ich zagospodarowania nie można uznać, by w zaskarżonym wyroku doszło do naruszenia art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a., poprzez odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w poprzednich, wyżej wymienionych wyrokach. nie chodzi o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający, wbrew obowiązującym przepisom, jej zagospodarowanie, w tym zabudowę. Znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu należy rozumieć w ten sposób, że przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania administracyjnego, wpływający de facto na sposób wykonywania przez niego prawa własności (przyszłego zagospodarowania tego terenu). Wobec tego, w świetle zarzutu wskazanego w pkt 1.1 skargi kasacyjnej, kontroli NSA obecnie podlega, czy w sposób prawidłowy Sąd I instancji ocenił kwestię zastosowania się przez organy orzekające w sprawie do wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, w zakresie zasadności przyznania skarżącemu kasacyjnie przymiotu strony postępowania.
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Jurkiewicz
sędzia
Jan Szuma
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę w kontekście oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie, interpretacja pojęcia 'obszaru oddziaływania obiektu' oraz zasada związania oceną prawną wyrażoną w poprzednich orzeczeniach (art. 153 p.p.s.a.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z pozwoleniem na budowę zakładu przemysłowego oraz jego oddziaływaniem na sąsiednie nieruchomości. Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i ochrony środowiska.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości sąsiadujących z planowanymi inwestycjami budowlanymi – kiedy mają prawo do udziału w postępowaniu. Wyjaśnia, jak sądy interpretują 'obszar oddziaływania' i jakie kryteria decydują o statusie strony.
“Czy sąsiad zyska prawo głosu w sprawie pozwolenia na budowę? Kluczowa interpretacja NSA dotycząca 'obszaru oddziaływania'.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1034/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Jan Szuma
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ol 938/21 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-01-18
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, 153, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art. 62a ust. 1 pkt 11, art. 66 ust. 1 pt 3b
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2017 poz 1566
art. 234 ust. 1 pkt 1, art. 234 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur (spr) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant sekretarz sądowy Marta Berska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 938/21 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 30 września 2021 r. nr IGR-II.7840.4.94c.2017 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. II SA/Ol 938/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. J. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 30 września 2021 roku nr IGR-ll.784O.4.94c.2O17 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia na budowę.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł J. J. opierając ją na zarzutach:
1. naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik postępowania (art. 174 punkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, ze zmianami - dalej p.p.s.a.), a mianowicie:
1.1. art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. (poprzez oddalenie skargi) w związku z art. 145 § 1 punkt 1 lit. a i c p.p.s.a. (poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody), pomimo, że NSA w wyroku z dnia 30 marca 2020 roku, II OSK 1220/18
- "przesądził", że przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia budowlanego mają właściciele nieruchomości, na które inwestycja oddziałuje również w granicach norm,
- ustalił, że "ze znajdującego się w przedstawionych sądowi aktach sprawy administracyjnej Raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia wynika, że emisja hałasu, czy też opad pyłów wykraczać będzie poza granice nieruchomości inwestora i występować także na nieruchomościach w sąsiedztwie, aczkolwiek nie będzie na nich miał charakteru ponadnormatywnego (s. 268 oraz 272 i następne raportu). Właściciele nieruchomości na których tego rodzaju oddziaływania wynikające z planowanej inwestycji mają wystąpić, powinni mieć zatem możliwość procesowej weryfikacji tez inwestora, iż oddziaływania te nie przekroczą norm dopuszczalnych przez prawo dla różnych sposobów zagospodarowania ich nieruchomości i w ten sposób nie ograniczą możliwości ich zagospodarowania".
to Wojewoda (a stanowisko to WSA w Olsztynie zaakceptował) nie uznał Skarżącego kasacyjnie za stronę, choć jego nieruchomość jest objęta zarówno emisją hałasu jak i opadu pyłu (choć nie tylko),
1.2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:
a) brak odniesienia się do kwestii oddziaływania na nieruchomość Skarżącego w zakresie wskazywane przez niego (a nie inwestora) oddziaływania pyłów PM 2,5, PM 10, SO2, NOx, arsenu, benzenu, formaldehydu, a udowodnionego dokumentem pochodzącym od inwestora - Studium Ochrony Atmosfery, stanowiącym część Raportu o oddziaływaniu na środowisko fabryki w B. -K. ,
b) brak odniesienia się do kwestii uciążliwości zapachowych na nieruchomość Skarżącego, wykazanego pismem WIOŚ z dnia 18 października 2019 r.,
c) brak odniesienia się do kwestii wzrostu uciążliwości emisji hałasu wynikającego z budowy bocznicy kolejowej stanowiącej integralną część fabryki w B. – K.,
d) brak odniesienia się do kwestii oceny wpływu całego zamierzenia budowlanego na nieruchomość Skarżącego kasacyjnie, który to wymóg wynika z art. 33 ust. 1 w związku z 34 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.),
e) brak odniesienia się do zarzutu naruszenia art. 62a ust. 1 pkt 11, art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2373, dalej "ustawa środowiskowa"), które to przepisy w sytuacji woli ze strony Skarżącego zagospodarowania działek zgodnie z obecnym przeznaczeniem będą podstawą do uwzględnienia tak w karcie informacyjnej przedsięwzięcia jak i raporcie oddziaływania na środowisko skumulowanego oddziaływania (np. w zakresie emisji pyłów, hałasu, poboru energii, oddziaływania na wody jeziora K. M. i K. D.), co faktycznie i prawnie oznaczać będzie ograniczenia inwestycyjne, ze względu na skończoną pojemność asymilacyjną środowiska wykorzystaną przez jeden z największych zakładów produkcyjnych w województwie warmińsko-mazurskim jakim jest zakład E.,
f) brak odniesienia się do faktu, że Skarżący kasacyjnie został uznany za stronę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej dla spornego przedsięwzięcia, a wydanej przez Burmistrza Biskupca z dnia 30 grudnia 2016 roku, o nr 40/16 przy czym Skarżący wywodził w skardze swój interes również z art. 86g ust. 1 ustawy środowiskowej w związku z art. 9 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 10 Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska oraz art. 11 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, wskazując dodatkowo, że niezgodność polskich rozwiązań prawnych (ograniczenie dostępności do procedury odwoławczej dotyczącej zezwolenia na inwestycję) istniała już w dacie wniesienia odwołania przez Skarżącego, a dodany przepis art. 86g ust. 1 ustawy środowiskowej obowiązywał w dacie wydawania zaskarżonej decyzji Wojewody i powinien być uwzględniony w niniejszym postępowaniu z pominięciem przepisów przejściowych nowelizujących ustawę środowiskową w myśl zasady effect utile,
1.3. art. 151 p.p.s.a. (poprzez oddalenie skargi) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (poprzez nieuwzględnienie skargi) pomimo istnienia podstaw do uwzględnienia skargi ze względu na naruszenie przez Wojewodę przepisów postępowania, to jest art. 7 i art. 77 § 1 oraz 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego ("k.p.a.") poprzez skutkujący wpływem na wynik sprawy brak należytego, wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie powinności uznania Skarżącego za stronę postępowania odwoławczego prowadzonego przez Wojewodę, co doprowadziło do odmowy przyznania Skarżącemu tego przymiotu oraz umorzenie postępowania odwoławczego, pomimo objęcia jego nieruchomości oddziaływaniem prac realizowanych w fazie budowy oraz eksploatacji zamierzenia inwestycyjnego w postaci zakładu przetwórstwa drzewnego;
1.4. art. 151 p.p.s.a. (poprzez oddalenie skargi) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (poprzez nieuwzględnienie skargi) pomimo istnienia podstaw do uwzględnienia skargi ze względu na naruszenie przez Wojewodę przepisów prawa materialnego, to jest art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w postaci nieuprawnionego przyjęcia, że nieruchomość Skarżącego pozostaje poza obszarem oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego, którego dotyczy decyzja o pozwoleniu na budowę, co doprowadziło do pominięcia Skarżącego, jako strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia budowlanego, choć istnieją przepisy materialnoprawne, które stanowią źródło interesu prawnego, a w szczególności (poniższe przepisy są powoływane w związku z art. 28 ust. 2 zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego),
a) art. 140, art. 144 oraz 222 jak również 23 i 24 Kodeksu cywilnego dotyczące możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości jak i zakazu naruszania dóbr osobistych, do których należy zdrowie i prawo do prywatności (spokojnego zamieszkiwania) podczas gdy jak wynika z Raportu oddziaływania na środowisko emisja hałasu, czy też opad pyłów wykraczać będzie poza granice nieruchomości inwestora i występować także na nieruchomościach w sąsiedztwie, aczkolwiek nie będzie na nich miał charakteru ponadnormatywnego (s. 268 oraz 272 i następne raportu), a w trakcie budowy (rozbudowy) zakładu również może dochodzić do uciążliwości związanych z hałasem oraz pyleniem,
b) art. 62a ust. 1 pkt 11, art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy środowiskowej, które to przepisy w sytuacji woli ze strony Skarżącego zagospodarowania działek zgodnie z obecnym przeznaczeniem będzie on zobowiązany do uwzględnienia tak w karcie informacyjnej przedsięwzięcia jak i raporcie oddziaływania na środowisko skumulowanego oddziaływania (np. w zakresie emisji pyłów, hałasu, poboru energii, oddziaływania na wody jeziora K. M. i K. D.), co faktycznie i prawnie oznaczać będzie ograniczenia inwestycyjne, ze względu na skończoną pojemność asymilacyjną środowiska wykorzystaną przez jeden z największych zakładów produkcyjnych w województwie warmińsko-mazurskim,
c) art. 234 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne albowiem ulewne odpady mogą powodować konieczność odprowadzania nadmiaru wód przelewem awaryjnym (co wynika ze strony 282 Raportu o odziaływaniu na środowisko dla budowy zakładu przemysłu drzewnego), a więc sam uczestnik przewiduje, że pojemności zbiorników mogą być niewystarczające (czego dowodem też jest zmiana w tym zakresie pozwolenia budowlanego) co może powodować zalewanie działek Skarżącego,
d) art. 323 ust. 1 w związku z art. 325 ustawy w związku z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1973, dalej "Poś"), które dotyczą możliwości korzystania ze środowiska bez negatywnego oddziaływania na nie (co dotyczy także oddziaływania na zdrowie ludzkie) nawet jeżeli działalność naruszyciela jest prowadzona na podstawie decyzji i w jej granicach,
e) art. 362 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 3 pkt 11 Poś, które dotyczą możliwości korzystania ze środowiska bez negatywnego oddziaływania na nie (co dotyczy także oddziaływania na zdrowie ludzkie),
f) art. 86g ust. 1 ustawy środowiskowej w związku z art. art. 9 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 10 Konwencji z Aarhus oraz art. 11 ust. 1 Dyrektywy EIA, które przyznają stronie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, prawo do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję (w tym wypadku pozwolenia na budowę), poprzedzonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.
2. naruszenia prawa materialnego (art. 174 punkt 1 p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie lub brak zastosowania:
2.1. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w postaci nieuprawnionego przyjęcia, że nieruchomość Skarżącego pozostaje poza obszarem oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego, którego dotyczy decyzja o pozwoleniu na budowę, co doprowadziło do pominięcia Skarżącego, jako strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia budowlanego, choć istnieją przepisy materialnoprawne, które stanowią źródło interesu prawnego, a w szczególności (poniższe przepisy są powoływane w związku z art. 28 ust. 2 zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego):
a) art. 140, art. 144 oraz 222 k.c., 23, 24 k.c. dotyczące możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości jak i zakazu naruszania dóbr osobistych, do których należy zdrowie i prawo do prywatności (spokojnego zamieszkiwania) podczas gdy jak wynika z Raportu oddziaływania na środowisko emisja hałasu, czy też opad pyłów wykraczać będzie poza granice nieruchomości inwestora i występować także na nieruchomościach w sąsiedztwie, aczkolwiek nie będzie na nich miał charakteru ponadnormatywnego (s. 268 oraz 272 i następne raportu), a w trakcie budowy (rozbudowy) może dochodzić do oddziaływania (pyłu, hałasu i innych uciążliwości związanych z dużym ruchem kołowym);
b) art. 62a ust. 1 pkt 11, art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy środowiskowej, które w sytuacji woli ze strony Skarżącego zagospodarowania działek zgodnie z obecnym przeznaczeniem będzie on zobowiązany do uwzględnienia tak w karcie informacyjnej przedsięwzięcia jak i raporcie oddziaływania na środowisko skumulowanego oddziaływania (np. w zakresie emisji pyłów, hałasu, poboru energii, oddziaływania na wody jeziora K. M. i K. D.), co faktycznie i prawnie oznaczać będzie ograniczenia inwestycyjne, ze względu na skończoną pojemność asymilacyjną środowiska wykorzystaną przez jeden z największych zakładów produkcyjnych w województwie warmińsko-mazurskim;
c) art. 234 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, albowiem ulewne odpady mogą powodować konieczność odprowadzania nadmiaru wód przelewem awaryjnym (co wynika ze strony 282 Raportu o odziaływaniu na środowisko dla budowy zakładu przemysłu drzewnego), a więc sam uczestnik przewiduje, że pojemności zbiorników mogą być niewystarczające (czego dowodem też jest zmiana w tym zakresie pozwolenia budowlanego) co może powodować zalewanie działek Skarżącego,
d) art. 323 ust. 1 w związku z art. 325 Poś, które dotyczą możliwości korzystania ze środowiska bez negatywnego oddziaływania na nie (co dotyczy także oddziaływania na zdrowie ludzkie) nawet jeżeli działalność naruszyciela jest prowadzona na podstawie decyzji i w jej granicach,
e) art. 362 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 3 pkt 11 Poś które dotyczą możliwości korzystania ze środowiska bez negatywnego oddziaływania na nie (co dotyczy także oddziaływania na zdrowie ludzkie),
f) art. 86g ust. 1 ustawy środowiskowej w związku z art. art. 9 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 10 Konwencji z Aarhus oraz art. 11 ust. 1 Dyrektywy EIA, które przyznają stronie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, prawo do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję (w tym wypadku pozwolenia na budowę), poprzedzonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa,
2.2. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 33 ust. 1 oraz 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez dokonanie wykładni i zastosowania pojęcia "obszaru oddziaływania obiektu" bez uwzględnienia faktu, że budowa zakładu E. w B. jest dokonywana etapowo, z licznymi, w tym "istotnymi" zmianami w stosunku do projektu pierwotnego jak i projektów "etapowych", a ocena obszaru oddziaływania obiektu została dokonana przy zastosowaniu projektu pierwotnego, który nie uwzględnia całego zamierzenia budowlanego.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania E. B. sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia wydany wyrok w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. NSA nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
W myśl art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną o obie wskazane podstawy.
Okazała się one jednak niezasadne.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia, czy J.J., jako właścicielowi działki nr działki [...] obr. [...] m. B., przysługuje przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty Olsztyńskiego z dnia 10 lipca 2017r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę zakładu przetwórstwa drzewnego na działkach nr: [...] obr. B. K. oraz działach nr: [...], obr. 1 miasta B., gm. B.
Niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli sądów administracyjnych, zatem w świetle art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w poprzednich orzeczeniach wiązały w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, bowiem przepisy prawa nie uległy zmianie.
Dwukrotnie uprzednio w sprawie orzekał WSA w Olsztynie (wyroki z 28 grudnia 2017 r., sygn. II SA/OI 825/17 oraz z 30 czerwca 2020 r., sygn. II SA/OI 337/20) oraz dwukrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (wyroki z 10 marca 2020 r., sygn. II OSK 1220/18 oraz z 20 lipca 2021. r. II OSK 3112/20).
Wobec tego, w świetle zarzutu wskazanego w pkt 1.1 skargi kasacyjnej, kontroli NSA obecnie podlega, czy w sposób prawidłowy Sąd I instancji ocenił kwestię zastosowania się przez organy orzekające w sprawie do wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, w zakresie zasadności przyznania skarżącemu kasacyjnie przymiotu strony postępowania.
Przypomnieć należy, że pierwszym wyrokiem o sygn. akt II OSK 1220/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok uwzględniający m.in. skargę J. J. z uwagi m.in. na braki w jego uzasadnieniu dotyczące ustaleń, czy skarżącym przysługiwał w postępowaniu przymiot strony. NSA wskazał, że przy ustalaniu kręgu stron w sprawie pozwolenia na budowę uwzględnić należy wszelkie oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie, które w świetle prawa powszechnie obowiązującego może oznaczać ograniczenie właścicieli w realizacji uprawnień związanych z zagospodarowaniem, czy wykorzystaniem gruntów, do których przysługuje im tytuł prawny. Sąd podkreślił także, że tego rodzaju ocena nie może mieć charakteru automatycznego i musi odnosić się do konkretnych nieruchomości zlokalizowanych w różnych odległościach i kierunkach od będących przedmiotem postępowania obiektów budowlanych. Uznał, że przy ustalaniu kręgu stron w sprawie pozwolenia na budowę uwzględnić należy wszelkie oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie, które w świetle prawa powszechnie obowiązującego może oznaczać ograniczenie właścicieli w realizacji uprawnień związanych z zagospodarowaniem, czy wykorzystaniem gruntów, do których przysługuje im tytuł prawny.
Stosując się do powyższego orzeczenia, WSA w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 337/20, uchylił zaskarżoną decyzję - m.in. wobec J. J. , powtarzając w zasadzie w uzasadnieniu wyroku wytyczne jakie wskazał NSA.
Od tego wyroku inwestor wniósł skargę kasacyjną, którą wyrokiem z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. II OSK 3112/20 NSA oddalił. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano m.in., że Sąd I instancji nie przesądził istnienia interesu prawnego u skarżących, a przy ustalaniu kręgu stron w sprawie pozwolenia na budowę należy uwzględnić wszelkie oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie, które w świetle prawa powszechnie obowiązującego może oznaczać ograniczenie właścicieli w realizacji uprawnień związanych z zagospodarowaniem, czy wykorzystaniem gruntów, do których przysługuje im tytuł prawny.
Zaskarżony wyrok jest zatem trzecim, wydanym przez Sądu I instancji w niniejszej sprawie. W ocenie NSA obecnie orzekającego nie można uznać, by w zaskarżonym wyroku doszło do naruszenia art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a., poprzez odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w poprzednich, wyżej wymienionych wyrokach.
Należy mieć na uwadze, że NSA w poprzednich wyrokach nakazując ustalenie prawidłowo stanu faktycznego nakazał go odnieść do art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania zaskarżonej decyzji).
Zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego wynika, że przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie odrębnych przepisów wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. NSA w poprzednich wyrokach przesądził niewątpliwie, że nie tylko przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie należy rozumieć jako przepisy odrębne, ale również przepisy prawa publicznego (np. przepisy z zakresu ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego), ale też cywilnego (zagospodarowania działki sąsiedniej zgodnie z jej przeznaczeniem).
W świetle dotychczas zapadłych wiążących wyroków ustalenia wymagało, czy planowana inwestycja oddziałuje w granicach norm na działkę skarżącego czy też w ogóle na nią nie oddziałuje, gdyż całe oddziaływanie zamyka się na działkach inwestycyjnych. Powyższe ustalenie należy następnie zestawić z treścią art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Z przepisów tych tego jasno wynika, że nie chodzi o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający, wbrew obowiązującym przepisom, jej zagospodarowanie, w tym zabudowę. Znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu należy rozumieć w ten sposób, że przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania administracyjnego, wpływający de facto na sposób wykonywania przez niego prawa własności (przyszłego zagospodarowania tego terenu). Takie rozumienie ww. przepisu nie jest sprzeczne z wyrażoną uprzednio oceną prawną. Na marginesie jedynie należy wskazać, że wykładnia tego przepisu bez kategorycznego powiązania wpływu planowanej inwestycji na zabudowę już istniejącą czy też przyszłe zamierzenie inwestycyjne właściciela działki sąsiedniej, a więc uwzględnienie jedynie obszaru oddziaływania obiektu, prowadziło by do sytuacji, gdy z hipotetycznym roszczeniem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę mogliby zgłaszać akces właściciele działek położonych kilka czy kilkanaście kilometrów od planowanej inwestycji. A nie takie było założenie wskazanych przepisów. Skoro art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego ogranicza krąg stron w takim postępowaniu do właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w tzw. obszarze oddziaływania obiektu, o jakim mowa w art. 3 pkt 20 cyt. ustawy, to taka treść przepisu miała na celu z założenia ustawodawcy ograniczenie liczby podmiotów biorących udział w tym postępowaniu, a w rezultacie jego uproszczenie i przyspieszenie.
Jak wynika z ustalonego stanu sprawy, przedmiotowa inwestycja obejmuje swym zasięgiem teren ok. 85 ha. Około 22 ha to tereny utwardzone, służące w części jako składowisko materiałów oraz parking, obszar 49,5 ha zajmuje teren zieleni, natomiast zabudowa produkcyjna realizowana jest na ok. 12,5 ha, we wschodniej części terenu. Prace budowlane jak i późniejsza produkcja obejmują ok. 41% terenu, położonego głównie w części wschodniej i południowej działki inwestycyjnej. Pierwotnie teren inwestycji objęty był uchwałą Nr XXV/161/16 Rady Miejskiej w B. z 16 sierpnia 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy przemysłowej w obrębie nr 1 miasta Biskupiec oraz w obrębie B. K.(Dz. Urz. Woj. Warmińsko-Mazurskiego z 2016 r., poz. 3588).
Natomiast działka nr [...], będąca własnością skarżącego, nie graniczy bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z usługami nieuciążliwymi oraz pod realizację i utrzymanie dróg publicznych. Od działek inwestycyjnych oddzielona drogą krajową nr [...], zaś sam zakład produkcyjny ma znajdować się w odległości ok. 800 m. od nieruchomości skarżącego.
Mając na uwadze ustalenia dotyczące odległości obiektów planowanego zakładu, z którymi miały wiązać się potencjalna uciążliwość na działkę skarżącego, zestawienie danych zawartych w Raporcie oddziaływania na środowisko oraz ostatecznej decyzji środowiskowej brak jest podstaw do uznania twierdzeń skarżącego kasacyjnie, by terenie należącej do niego nieruchomości przekroczone miałyby zostać obowiązujące poziomy dopuszczalnych stężeń w powietrzu, skoro nie będą one przekroczone nawet na terenie zakładu produkcyjnego. Raport oddziaływania na środowisko ma przede wszystkim z założenia określić oddziaływanie planowanej inwestycji z uwzględnieniem wariantów pracy instalacji, określając poziomy emisji jak najbardziej zbliżone do potencjalnej pracy instalacji. Określono w nim, że odziaływanie przedmiotowej inwestycji na działkę skarżącego ma wartości niższe aniżeli tzw. tło zanieczyszczeń powietrza, czyli aktualny stan zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego dla wskazanego obszaru województwa, ustalany przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Z zestawionych danych wynika, że maksymalne wartości emisji poszczególnych substancji bądź są niższe niż 10% od wartości dopuszczalnych, bądź wynoszą max. 42,5% wartości dopuszczalnych (dwutlenek azotu) - przy założonej w projekcie technologii oczyszczania zanieczyszczeń gazowych. Wykazany poziom emisji, skutkuje zatem brakiem ograniczenia w zabudowie nieruchomości strony oraz brakiem ponadprzeciętnych uciążliwości w korzystaniu z tych nieruchomości. Trafne jest zatem stanowisku Sądu I instancji w tej kwestii.
Częściowo zasadny, to jednak nie mogący wpłynąć na treść niniejszego wyroku okazał się zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić skuteczny zarzutu kasacyjny wówczas, gdy uniemożliwiona jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a uchybienie to może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji, poddaje się kontroli instancyjnej, bowiem zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich okoliczności sprawy nie ma wpływu na treść wyroku.
Skarżący kasacyjnie uchybienia art. 141 § 4 p.p.s.a. dopatruje się w braku odniesienia się do kwestii oddziaływania na jego nieruchomość w zakresie oddziaływania pyłów PM 2,5, PM 10, SO2, NOx, arsenu, benzenu, formaldehydu, a udowodnionego dokumentem pochodzącym od inwestora. Zauważyć jednak należy, że kwestie te przywołał Sąd I instancji w opisie stanu faktycznego (opisując również załączniki graficzne z zaznaczonym oddziaływaniem) i odniósł się do tego oddziaływania w sposób zbiorczy, wskazując, że wpływa ono, ze względu na swoją ponadnormatywność, na działkę skarżącego.
Jeśli chodzi o brak odniesienia się do kwestii uciążliwości zapachowych na nieruchomość Skarżącego, to Sąd nieco lakonicznie stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby sporny zakład przetwórstwa drzewnego powodował jakiekolwiek immisje, powodujące zakłócanie korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad miarę. Jako immisje z pewnością należy rozumieć zapachy. Jednocześnie Sąd kilkukrotnie powtórzył, że o interesie prawnym w Prawie budowlanym można mówić, gdy zamierzenie inwestycyjne koliduje z uzasadnionym interesem opartym na konkretnym przepisie prawa materialnego. Mając jednak na uwadze, że obecnie brak jest regulacji dotyczących norm zapachowych (odorowych) dlatego generalnie zamierzenie inwestycyjne nie może naruszać jakiejkolwiek normy prawnej w tym zakresie.
Jeżeli chodzi o brak odniesienia się do kwestii wzrostu uciążliwości emisji hałasu wynikającego z budowy bocznicy kolejowej stanowiącej integralną część fabryki w Biskupcu – Kolonii, to istotnie nie odniósł się do niej Sąd I instancji, jednakże naruszenie to nie wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ kwestia ta stanowiła przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia, które następnie przeszło kontrolę sądowoadministracyjną. W wyroku z dnia 27 września 2023 r., sygn. II OSK 3311/20, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał bowiem, że z uwagi na znaczną odległość działki J. J. od planowanej bocznicy kolejowej, wynoszącą ok. 850 m, nie stwierdzono, aby inwestycja mogła oddziaływać pod względem akustycznym na jego działkę. NSA podkreślił, że taką też ocenę potwierdza sama skarga kasacyjna, w której skarżący dowodzi na podstawie Studium Ochrony Środowiska, stanowiącego załącznik do raportu oceny oddziaływania na środowisko dla zakładu E., że, co prawda, inwestycja spowoduje zwiększenie hałasu na nieruchomości skarżącego (działka nr [...]), jednak jednoznacznie z tych wskazań wynika, że zwiększenie poziomu hałasu będzie nieznaczące (wzrost o 10%). Nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu na nieruchomości skarżącego ani dla pory dziennej, ani dla pory nocnej. Z punktu widzenia istnienia interesu prawnego skarżącego nie mają zatem znaczenia przepisy odrębne w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego tj. art. 112-113 Poś które maja na celu ochronę przed hałasem. Skarżący nie podważył też skutecznie oceny Sądu I instancji, który niewadliwie wskazał, że wybudowanie bocznicy kolejowej nie powoduje pylenia, co skarżący łączyli z działaniem zakładu przetwórstwa drzewnego, w sytuacji gdy z zakresu zatwierdzonego zamierzenia budowlanego dotyczącego bocznicy kolejowej nie wynika taka uciążliwość.
Jeżeli chodzi o kolejny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. powiązany z brakiem odniesienia się do kwestii oceny wpływu całego zamierzenia budowlanego na nieruchomość Skarżącego kasacyjnie, który to wymóg wynika z art. 33 ust. 1 w związku z 34 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, to uznać należy go jako niemający wpływu na wynik sprawy. Powołane przepisy znajdują się w rozdziale 4 Prawa budowlanego "Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych" i dotyczą możliwość etapowania inwestycji. W zaskarżonym wyroku Sąd ocenił wpływ inwestycji, jako całości, a nie poszczególnych jej części, na możliwość wykonywania prawa własności przez skarżącego. Skarżący generalnie swój interes prawny do występowania w postępowaniu w charakterze strony wiązał z potencjalnymi immisjami pochodzącymi z inwestycji i w takim zakresie jego wniosek został rozpoznany. Podnoszona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestia np. budowy zbiorników retencyjnych czy też zmiany poszczególnych elementów wchodzących w skład zakładu jest kwestią wtórną w stosunku do przedmiotu postępowania. Skarżący domaga się bowiem uznania za stronę w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę zakładu przetwórstwa drzewnego, a więc postępowaniu wywołanym konkretnym wnioskiem i z konkretnym projektem architektonicznym. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że o ile zamierzenie budowalne, w świetle art. 33 ust. 1 Prawa budowalnego może zostać podzielone na kilka etapów, w których wydane zostaną odrębne decyzje o pozwoleniu na budowę dla poszczególnych obiektów składających się na dane zamierzenie budowlane (pod warunkiem, że owe poszczególne obiekty objęte odrębnym pozwoleniem mogą funkcjonować samodzielnie), o tyle przedmiot (zakres) danego zamierzenia budowalnego pozostaje tożsamy względem określonego na etapie decyzji środowiskowej.
Kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący braku zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku kwestii naruszenia art. 62a ust. 1 pkt 11, art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy środowiskowej, które będą podstawą do uwzględnienia tak w karcie informacyjnej przedsięwzięcia jak i raporcie oddziaływania na środowisko skumulowanego oddziaływania (np. w zakresie emisji pyłów, hałasu, poboru energii, oddziaływania na wody jeziora K. M. i K. D.), co faktycznie i prawnie oznaczać będzie ograniczenia inwestycyjne, ze względu na skończoną pojemność asymilacyjną środowiska wykorzystaną przez jeden z największych zakładów produkcyjnych w województwie warmińsko-mazurskim jakim jest zakład E. również okazał się niezasadny. Zgodnie z ww. przepisami ustawy środowiskowej karta informacyjna przedsięwzięcia powinna zawierać podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, umożliwiające analizę kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1, lub określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 69, w szczególności dane o: przedsięwzięciach realizowanych i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem (art.62a ust.1 pkt 11). Z kolei raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać: informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem (art. 66 ust. 3b).
Jak słusznie zauważył inwestor w odpowiedzi na skargę kasacyjną, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w B. z dnia 15 czerwca 2005 r. nr XXX/211/05 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B., nieruchomość Skarżącego kasacyjnie została oznaczona jako [...] - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej - z usługami nieuciążliwymi w wydzielonych częściach budynku lub w obiektach wolnostojących. Skoro zatem, plan przewiduje zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, Skarżący planując przedsięwzięcie jakiegokolwiek rodzaju musi dostosowywać się do postanowień planu Przedsięwzięcia dotyczące zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, które zgodnie z tym planem mogą być realizowane na nieruchomości Skarżącego, są przedsięwzięciami, które nie wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ze względu na ograniczenia wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Skarżący nie może prowadzić przedsięwzięć, do którym w jakikolwiek sposób miałyby zastosowanie art. 62a ust. 1 pkt 11), 63 i 66 ust. 1 pkt 3b ustawy środowiskowej.
Niezależnie od powyższego wskazać również należy, że wskazane wyżej przepisy mają charakter procesowy określając elementy, które powinny zawierać zarówno karta informacyjna, jak i raport o oddziaływaniu na środowisko. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 lipca 2022 r., sygn. II OSK 2043/19 (niemal w identycznym stanie faktycznym i prawnym) nie wprowadzają one natomiast żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu działki, w tym jej zabudowy. Pogląd ten NSA w składzie orzekającym podziela. Wobec tego kwestia ta nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Nie miało wpływu na wynik sprawy nieodniesienie się przez Sąd wojewódzki to tego, że skarżący kasacyjnie został uznany za stronę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej dla spornego przedsięwzięcia. NSA z urzędu posiada wiedzę, że skarżący faktycznie był uczestnikiem postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. III OSK 997/21, która dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. Zarówno organy jak i sądy nie stwierdziły, by wskazana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Jednak jak już wyżej zaznaczono, w postępowaniu dotyczącym uzyskania pozwolenia na budowę sposób ustalenia kręgu stron został ograniczony w stosunku do ogólnej zasady wynikającej z art. 28 k.p.a. Wobec tego z racji odrębności tych postępowań nie mają one względem siebie bezpośredniego przełożenia.
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 140, art. 144 oraz 222 23, 24 k.c. powiązanych z naruszeniem art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego dotyczące możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości jak i zakazu naruszania dóbr osobistych, do których należy zdrowie i prawo do prywatności (spokojnego zamieszkiwania), to w art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego zagwarantowano właścicielom nieruchomości uprawnienie do korzystania z nich zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, jak też ochronę przed takimi działaniami właścicieli nieruchomości, które by zakłócały korzystnie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. W niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał zaś (skoro nie wynika to z akt sprawy), że realizacja przedmiotowej inwestycji przez pryzmat ww. przepisów Kodeksu cywilnego może ograniczać dysponowanie jego nieruchomością na cele budowlane. Natomiast jeśli chodzi o wskazywane przekroczenie norm hałasu, to w ustawie Poś w art. 112 zapewniono obywatelom ochronę przed hałasem. Zgodnie z tym przepisem ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez: 1) utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie; 2) zmniejszanie poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany. Na podstawie art. 113 ust. 1 tej ustawy Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 14 czerwca 2007r. (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 112) w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Wobec uregulowania przez ustawodawcę zagadnienia dopuszczalnego hałasu, organ administracji architektoniczno–budowlanej, wydając pozwolenie na budowę ma obowiązek sprawdzenia spełnienia wynikających z tych przepisów warunków. Stanowi o tym również art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, który nakłada na organ decyzyjny obowiązek sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska. W rozpatrywanym przypadku z materiału dowodowego nie wynika, by taka uciążliwość istniała. Jak stwierdził organ, nieruchomość skarżącego znajduje się poza obszarem wyznaczonym liniami zrównoważonego dopuszczalnego hałasu, określonymi wskaźnikami hałasu dla terenów zabudowy mieszkaniowo-usługowej i terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 23 i 24 oraz 222 Kodeksu cywilnego zaznaczyć należy, że pierwsze dwa z tych przepisów dotyczą ochrony dóbr osobistych (czyli niemajątkowych). Dobra te pozostają pod ochroną prawa cywilnego i ich ochrona może być dochodzona w postępowaniu przed sądem powszechnym. Ponadto muszą się wiązać z naruszeniem pewnych standardów wynikających z przepisów prawa, a tych na działce skarżącego nie stwierdzono. Z kolei art. 222 k.c. dotyczy roszczenia windykacyjnego i negatoryjnego, czyli przypadków naruszenia własności przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą oraz narusza własność w inny sposób. Nie sposób zatem się do niego racjonalnie odnieść.
Nie może zostać uznany za zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 234 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego (powiązany z naruszeniem art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego), z powołaniem się na okoliczność, że ulewne odpady mogą powodować konieczność odprowadzania nadmiaru wód przelewem awaryjnym. Jak wynika z akt sprawy i wyjaśnień inwestora odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do J. K. stanowić może sytuację jedynie wyjątkową, stosowaną w przypadku przepełnienia zbiorników retencyjnych, których z kolei pojemność została obliczona, aby mogła pomieścić wodę z deszczu o intensywności występującej raz na 10 lat i czasie wystąpienia takiego opadu 30 min. Jedynie przy obfitszych opadach deszczu masy wody deszczowej przekraczające tę ilość będą odprowadzane do jeziora przelewem awaryjnym. Takie rozwiązanie w żaden sposób nie ogranicza sposobu zagospodarowania działki skarżącego.
Nie mógł zostać również uwzględniony zarzut dotyczący naruszenia art. 323 ust. 1 w związku z art. 325 ustawy w związku z art. 3 pkt 11 Poś. Wskazane przepisy dotyczą roszczeń przysługujących poszkodowanemu w związku z bezprawnym oddziaływaniem na środowisko, odpowiedzialności za szkody wyrządzone oddziaływaniem na środowisko. W żaden logiczny sposób nie można ich połączyć z przedmiotem niniejszej sprawy. Odnoszenie się zatem do nich jest niecelowe.
Podobnie odnieść należy się do art. 362 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 3 pkt 11 Poś, które zawarte są w dziale III tej ustawy "Odpowiedzialność administracyjna" Jak stanowi art. 362 ust. 1 jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia bądź przywrócenia środowiska do stanu właściwego. W jaki sposób przepis ten może uzasadniać, że skarżący kasacyjnie powinien być stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę oraz co najistotniejsze – w jaki sposób naruszył go Sąd I instancji, choć w żaden sposób go nie stosował i nie był obowiązany do jego zastosowania, tego już skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 86g ust. 1 ustawy środowiskowej w związku z art. art. 9 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 10 Konwencji z Aarhus oraz art. 11 ust. 1 Dyrektywy EIA, które przyznają stronie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, prawo do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję (w tym wypadku pozwolenia na budowę), poprzedzonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, to ponownie zauważyć należy, że przedmiotem zaskarżonego wyroku było umorzenie postępowania odwoławczego w sprawie wydania pozwolenia na budowę, prowadzonego na podstawie przepisów Prawa budowlanego, to zauważyć należy, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie nie dostrzegł, że powołany przepis dotyczy wyłącznie udziału organizacji społecznej i określa, że służy jej prawo do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję, poprzedzonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. W żaden sposób nie ma on zatem przełożenia na niniejszą sprawę.
Nie okazał się także uzasadniony zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 33 ust. 1 oraz 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez dokonanie wykładni i zastosowania pojęcia "obszaru oddziaływania obiektu" bez uwzględnienia faktu, że budowa zakładu E. w B.jest dokonywana etapowo, z licznymi, w tym "istotnymi" zmianami w stosunku do projektu pierwotnego jak i projektów "etapowych", a ocena obszaru oddziaływania obiektu została dokonana przy zastosowaniu projektu pierwotnego, który nie uwzględnia całego zamierzenia budowlanego. Jak wynika bowiem z ustalonego stanu faktycznego, wniosek o wydanie pozwolenia na budowę obejmował całe zamierzenie budowlane a nie poszczególne jego części (z wyjątkiem bocznicy kolejowej). W sprawie nie wydawano odrębnych pozwoleń na budowę tej inwestycji, skoro inwestor przestawił projekt zagospodarowania terenu dla jej całości. Również cała inwestycja została objęta decyzją środowiskową. Natomiast kwestie dotyczące późniejszej rozbudowy zakładu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i możliwości uznania Skarżącego za stronę postępowania, gdyż są kwestią wtórną w stosunku do pierwotnej decyzji. Skarżący kasacyjnie nie wykazał, by rozbudowa zabudowy hali trocin, czy rozbudowa zbiorników retencyjnych, znajdujących się nadal w znacznej odległości od jego nieruchomości, mogły w jakikolwiek sposób powodować ograniczenie w zagospodarowaniu jego działki.
Podsumowując zatem należało stwierdzić, że mimo pewnych braków w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można stwierdzić, że by Sąd wojewódzki naruszył przepis art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. a następnie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w postaci nieuprawnionego przyjęcia, że nieruchomość Skarżącego pozostaje poza obszarem oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający, został on również w sposób prawidłowy oceniony. W sposób niewadliwy, niesprzeczny z oceną prawną wyrażoną w poprzednich wyrokach, zastosowano również ww. przepisy prawa materialnego.
Dlatego też skarga kasacyjna na podstawie art. 184 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI