II SA/GD 659/04

II SA/Gd 659/04 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Barbara Skrzycka-Pilch
Krzysztof Ziółkowski /sprawozdawca/
Mariola Jaroszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 1237/06 - Wyrok NSA z 2007-09-21
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant: Sylwia Górny po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi A.N. oraz B.N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 sierpnia 2004r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Gd 659/04
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy działki nr[...] położonej w K. , postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2004r., nr [...] na podstawie art. 48 ust. 2 i 3, art. 83 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz art. 123 k.p.a. :
1) wstrzymał roboty budowlane przy budowie obiektu letniskowego o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach w rzucie poziomym po obrysie 5,10m x 6,10 + 1,40 x 1,90 i urządzenia związanego z ww. obiektem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję sanitariatu o wymiarach w rzucie poziomym po obrysie 1m x 1,20m na działce nr [...] położonej w K. w gminie K.,
2) nałożył na A.N. i B.N. obowiązek przedstawienia w określonym terminie:
- zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności przedmiotowych obiektów z przepisami o planowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
- 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowych obiektów wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadająca odpowiednie uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, wpisaną na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego,
- oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W uzasadnieniu organ ustalił, że A.N. i B.N. działkę zakupili w 2000r. wraz z wybudowanymi przez poprzednich właścicieli bez pozwolenia na budowę w 1999r. przedmiotowymi obiektami. Zatem zgodnie z art. 48 prawa budowlanego organ wstrzymał roboty budowlane i nałożył przewidziane tym przepisem obowiązki.
Ze względu na to, że A.N. i B.N. nie wykonali nałożonych na nich obowiązków, gdyż nie mogli przedstawić zaświadczenia o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ plan istniejący poprzednio utracił moc.
W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 29 lipca 2004r., nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 i 4, art. 83 ust.1 prawa budowlanego oraz art. 104 k.p.a. nakazał A.N. i B.N. rozbiórkę przedmiotowych wyżej już opisanych obiektów.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w przypadku niespełnienia w zakreślonym terminie nałożonych obowiązków, na podstawie art. 48 § 1 i 4 prawa budowlanego organ obligatoryjnie nakazuje rozbiórkę obiektów budowlanych.
W odwołaniu A.N. i B.N. wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji. Odwołujący się wskazali na to, że organ nie uwzględnił rzeczywistych przyczyn powodujących niemożność wywiązania się z nałożonych postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2004r. obowiązków. Przyczyną taką był brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i nie uchwalenie nowego, a czynione przez odwołujących się starania tak u Wójta jak i Rady gminy pozostały bez rezultatu. Natomiast mimo próśb organ nadzoru budowlanego nie przedłużył terminu do spełnienia nałożonych obowiązków.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 25 sierpnia 2004r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas oględzin nieruchomości w dniu 21 czerwca 2001r. organ I instancji ustalił na podstawie relacji odwołujących się, iż przedmiotowe obiekty zostały usytuowane na działce w 1999 r. bez pozwolenia na budowę, a zatem z naruszeniem art.28 prawa budowlanego. W tej sytuacji nałożono na A. N. i B. N. określone obowiązki, których nie wykonali, co skutkowało orzeczeniem nakazu rozbiórki. Nadto organ wskazał, że brak możliwości uzyskania potwierdzenia o zgodności przedmiotowych obiektów z przepisami o planowaniu przestrzennym ze względu na brak takiego planu nie pozwala na legalizację samowoli budowlanej, skutkiem czego jest obligatoryjne orzeczenie rozbiórki.
W skardze do Sadu administracyjnego, poza argumentacją zawartą w odwołaniu skarżący zaprzeczyli by trafne było ustalenie organów, że obiekty zostały wybudowane w 1999r. Skarżący wręcz wskazali, że takie ustalenie jest "całkowicie bezpodstawne i niezgodne z prawdą" oraz iż "nigdy podczas żadnych oględzin o takim fakcie nie informowali", zaś wiedzą "z relacji ustnej, iż okoliczne tzw. Obiekty budowlane powstały w roku np. 1995 lub wcześniej." Prezentując takie stanowisko skarżący wskazali na potrzebę legalizacji samowoli budowlanej na podstawie przepisów obowiązującego w czasie budowy prawa budowlanego z 1974r.
Nadto skarżący wskazali, że organ niezasadnie orzekł o rozbiórce także urządzenia budowlanego mimo, że rozbiórce podlega wyłącznie obiekt budowlany lub jego część.
Poza tym powołując się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 1999r. , sygn. akt IV SA 1808/98, wskazał, iż organ administracji nie powinien orzekać o rozbiórce bez równoczesnego wszczęcia z urzędu postępowania i wydania stosownych decyzji w odniesieniu do pozostałych budynków powstałych w identyczny sposób-ponieważ godzi to w konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa. Zdaniem skarżących są jednymi z tych nielicznych, wobec których postępowanie rozbiórkowe zostało wszczęte i się toczy – w przeciwieństwie do większości, wobec której postępowania takie się nie toczą.
Nadto skarżący podnoszą, że nie mogą ponosić konsekwencji tego, iż ich gmina nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego, wobec czego znajdują się w gorszej sytuacji niż faworyzowani mieszkańcy gmin posiadających plany. Takie zróżnicowanie narusza art. 64 Konstytucji, ograniczając wykonywanie prawa własności.
Wreszcie skarżący podnieśli, że od wielu lat ponoszą na rzecz gminy ciężary związane z przedmiotową nieruchomością i istniejącym domkiem letniskowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ podkreślił, że dowodem do ustalenia daty wybudowania przedmiotowych obiektów jest protokół oględzin , a nadto również w postępowaniu przed II instancją nie kwestionowali tej daty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem dokonywana jest przez Sąd w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Na wstępie trzeba wskazać, że organy obu instancji prawidłowo, zgodnie z przepisem art.80 k.p.a. dokonały ustaleń faktycznych, przede wszystkim w zakresie ustalenia daty wybudowania przedmiotowych obiektów. Organy zasadnie oparły się na oświadczeniu skarżących jakie złożyli w czasie oględzin nieruchomości w dniu 21 czerwca 2001r., czego potwierdzeniem jest protokół spisany z tej czynności, pod którym, po jego odczytaniu skarżący złożyli własnoręczne podpisy (k.4 akt administracyjnych). W tej sytuacji zaprzeczenie temu faktowi w skardze jest niewiarygodne. Za dokonaniem takiej oceny przemawia także to, że skarżący nie wskazywali innej daty ani w odwołaniu od decyzji I instancji ani w toku postępowania przed organem II instancji. Podnieśli ten zarzut dopiero w skardze do Sądu, gdy zorientowali się, że może to być dla nich korzystne. Skarżący kupując działkę zabudowaną domkiem letniskowym (co do charakteru i funkcji letniskowej domku nie ma wątpliwości wobec takiego jego nazwania przez samych skarżących na str.4 skargi) niewątpliwie dowiadywali się o datę jego budowy, gdyż zawsze wiek obiektu ma wpływ na jego cenę, a niewiarygodne byłoby by nie pytali o to sprzedającego, zadawalając się informacjami, iż "okoliczne obiekty tzw. Budowlane powstawały w roku 1995 i wcześniej".
Zatem organy właściwie w niniejszej sprawie zastosowały przepisy prawa budowlanego z 1994r., a nie z roku 1974.
Nie ma także wątpliwości, że domek letniskowy został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Jeśli idzie o obiekt o wymiarach 1m x 1,20m, o konstrukcji drewnianej, nie połączony trwale z gruntem, służący wg skarżących do magazynowania stanowi tymczasowy obiekt budowlany o jakim mowa w art. 3 pkt. 5 prawa budowlanego, że jest to obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Wyliczenie obiektów w tym przepisie nie jest enumeratywne lecz przykładowe i w pojęciu tymczasowego obiektu budowlanego mieści się przedmiotowy obiekt , który nie spełnia kryteriów żadnego z budynków (dla których niezbędne jest trwałe związanie z gruntem), ani tymczasowym obiektem budowlanym o jakim mowa w przepisie art. 29 pkt 12 rawa budowlanego. W tej sytuacji gdy tymczasowy obiekt budowlany o jakim mowa w art. 3 pkt 5 prawa budowlanego nie jest wymieniony w art.29 (zawierającym katalog obiektów do budowy których nie jest potrzebne pozwolenie na budowę), ani w art. 30 prawa budowlanego (zawierającym katalog obiektów, których budowa wymaga zgłoszenia) jego budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. W tej sytuacji wybudowanie tego obiektu na działce skarżących wymagało pozwolenia na budowę.
Nie ma tu znaczenia mylne nazwanie tego obiektu przez organy jako "urządzenia" czy "sanitariatu," gdyż o jego charakterze decydują wymiary i sposób posadowienia (połączenia z gruntem).
Zatem oba obiekty znajdujące się na działce skarżących zostały wybudowane w warunkach samowoli budowlanej.
W wypadku wybudowania obiektów budowlanych w warunkach samowoli budowlanej, przepis art. 48 ust. 1 prawa budowlanego statuuje zasadę, że samowola budowlana podlega rozbiórce. W ust. 2 i 3 tego przepisu zawarte są warunki i wymogi, których spełnienie prowadzi do legalizacji samowoli budowlanej. W tym zakresie organ prawidłowo nałożył na skarżącego obowiązki, o których mowa w art. 48 ust. 3 prawa budowlanego. Gdyby skarżący je spełnili doszłoby do legalizacji samowoli budowlanej. Ich niespełnienie skutkuje koniecznością wydania przez organ nakazu rozbiórki. Orzeczenie rozbiórki nie zależy od uznania organu, nie jest fakultatywne lecz obligatoryjne. Nie ma tu znaczenia powód niespełnienia wymogów określonych w art. 48 ust.3, także obiektywny, taki jak brak planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu. Trzeba przyjmować, że ustawodawca jest racjonalny i celowo dopuścił możliwość legalizacji samowoli budowlanej tylko dla tych obiektów, których budowa jest zgodna z ustaleniami planistycznymi bądź wylegitymowania się ostateczną, w dniu wszczęcia postępowania, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Ten drugi wypadek przewidziany został dla sytuacji właśnie braku planu zagospodarowania przestrzennego. Zawiera wszak ograniczenie tylko do takich sytuacji, gdy ten kto popełnił samowolę budowlaną legitymuje się ostateczną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Obie te regulacje zostały tak pomyślane by samowola mogła być legalizowana tylko na takim terenie, którego funkcja jest zgodna z zamierzeniem budowlanym. Innymi słowy legalizacja może nastąpić wyłącznie na terenie przeznaczonym pod zabudowę danego rodzaju, gdyż funkcje danego terenu określa tak miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jak i decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydawana w razie braku obowiązującego planu.
Zatem w sytuacji, gdy skarżący nie mogli przedstawić ani zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami planistycznymi, ani nie legitymowali się przed wszczęciem postępowania administracyjnego (czyli przed 1 czerwca 2001r.) ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, legalizacja przedmiotowej samowoli budowlanej nie była możliwa.
Sąd ma obowiązek odnieść się do przywołanego w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 1999r., sygn. akt IV SA 1808/98. Otóż Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA wyrażone w tym wyroku. Z tego orzeczenia w żadnym razie nie wynika by wypadki innej samowoli mające miejsce w sąsiedztwie mogły powodować legalizację jakiejkolwiek samowoli budowlanej. W okolicznościach tamtej sprawy NSA uchyliło zaskarżoną decyzję z innych przyczyn, zaś w uzasadnieniu słusznie zwróciło organom uwagę na konieczność podjęcia postępowania z urzędu wszędzie tam, gdzie zachodziło podejrzenie samowoli budowlanej.
Jest oczywiste, że jeśli w sąsiedztwie skarżących zachodzą wypadki innych samowoli budowlanych to organy nadzoru budowlanego powinny z urzędu wszcząć postępowanie.
Żadnego wpływu na legalizację samowoli budowlanej nie ma ponoszenie ciężarów
związanych z posiadaniem domku letniskowego, które są podatkiem za użytkowanie tegoż i nie dotyczy sfery prawa budowlanego.
Mając zatem na uwadze wyżej wskazane względy, nie dopatrując się naruszenia prawa przez organy administracji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.