II OSK 1009/20

II OSK 1009/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon
Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
III SA/Gl 798/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-12-12
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1040
art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki z o.o. A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 798/19 w sprawie ze skargi Spółki z o.o. A na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 798/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółki z o.o. A na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]. Poddaną kontroli Sądu I instancji decyzją, PWIS na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późno zm, zwanej dalej: k.p.a.), art. 235¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (Dz. U. z 2019 roku poz. 1040, zwanej dalej: k.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, zwanego dalej: rozporządzeniem) po rozpatrzeniu odwołania Spółki z o.o. A utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (zwanego dalej: PPIS) z [...] lutego 2019 nr [...] stwierdzającą u H.H. chorobę zawodową, przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy, przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki wym. w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p.
W skardze kasacyjnej Spółka z o.o. A zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:
1. art. 235¹ k.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu:
- za prawidłowe ustalenia organu II instancji, iż dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały;
- uznanie za prawidłowe ustalenia organu II instancji, iż u skarżącej występuje narażenie zawodowe ze względu na sposób wykonywania pracy, mimo, iż skarżąca wprowadziła ergonomiczne ćwiczenia odciążające kończyny górne, a także dostosowała pod względem ergonomicznym stanowisko pracy do wykonywanych czynności, co przemawia przeciwko przyjęciu narażenia zawodowego u skarżącej;
2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 oraz 84 k.p.a. przejawiające się w tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, Sąd I instancji zastąpił brak dokonanej przez organ oceny środka dowodowego w postaci orzeczenia lekarskiego, własną, nieprawidłową oceną;
3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd uznał stan faktyczny za prawidłowo ustalony, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie, okazało się być niewystarczająco uzasadnione i budzące wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącej. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącej;
4. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym;
5. § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez uznanie orzeczenia lekarskiego, w oparciu o które organ wydał decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, za prawidłowe formalnie, mimo iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka wskazała, że obowiązek organów sanitarnych do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową lub brak podstaw do jej rozpoznania w oparciu o orzeczenie lekarskie nie może zwalniać organu od jego oceny, jako dowodu w sprawie. Organ jest obowiązany dokonać oceny opinii lekarskiej pod względem formalnym, czyli zbadać, czy wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Sąd I instancji kontrolując przeprowadzone przez organ postępowanie, nie dostrzegł, iż organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii formalnej prawidłowości wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej, na którym oparł swoją decyzję. Sąd uczynił to dopiero w uzasadnieniu wyroku stwierdzając, iż: "orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący przedstawiały powody, z których wyprowadzono wniosek o stwierdzeniu choroby zawodowej". Wydane w nin. sprawie orzeczenie lekarskie nie zawiera odniesienia do wyników badania USG, na podstawie którego zdiagnozowano u H.H. przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki. Ponadto, orzeczenie lekarskie wskazuje na przeprowadzenie badań przedmiotowych, wywiadu chorobowego oraz konsultacji ze specjalistami w dziedzinie ortopedii, jednak ich wyniki oraz wnioski płynące z przeprowadzenia tych badań nie zostały omówione w uzasadnieniu orzeczenia. Opinia lekarska nie zawiera żadnego odniesienia do ewentualnych pozazawodowych czynników ryzyka zapalenia ścięgna i jego pochewki. Nie wskazano jakie są to czynniki, a także nie przeprowadzono żadnych badań, pozwalających na ich wykluczenie.
Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że wprowadziła w zakładzie pracy ergonomiczne ćwiczenia odciążające kończyny górne, a także dostosowała pod względem ergonomicznym stanowiska pracy do wykonywanych czynności, co przemawia przeciwko przyjęciu narażenia zawodowego u ww. pracodawcy, a zostało pominięte w niniejszym postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.
Jako niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny ocenił podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sąd I instancji zasadnie ocenił, iż organy inspekcji sanitarnej nie dopuściły się naruszenia zasad postępowania dowodowego. W sposób wyczerpujący zebrały niezbędny materiał dowodowy i prawidłowo oceniły, że okoliczności faktyczne sprawy pozwalały na wydanie orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej.
Z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego wynika, że H.H. podczas zatrudnienia w latach 2001 do dnia wydania decyzji, będąc zatrudnioną w skarżącej kasacyjnie Spółce na stanowiskach: szwaczka, krojczy, pracownica wykonywała prace obciążające kończyny górne, natomiast podczas zatrudnienia w latach: 1978-1985 w Spółdzielni A, 1991 w Spółdzielni B , 1992-1996 w Przedsiębiorstwie Państwowym A, 1996-1997 w Spółce z o.o. B, 1999-2000 w Spółce z o.o. C nie wykonywała prac obciążających kończyny górne. Została poddana badaniu uprawnionej jednostki orzeczniczej - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej, przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki wym. w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. Lekarze specjaliści w oparciu o wskazany w aktach opis wykonywanych przez pracownicę czynności, ocenionych jako praca w narażeniu, określili zakres schorzeń, ich etiologię, wcześniejszy proces diagnostyczny, a w konkluzji jako główną przyczynę ich powstania wskazali warunki pracy. Dostrzec także trzeba, że organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy, zwracając się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. o odniesienie się do argumentacji podniesionej przez skarżącą kasacyjnie, w odwołaniu od decyzji organu I instancji, m.in. do kwestii złamania prawej kończyny górnej w 2012 roku. Lekarze podkreślili, że po trwającym przez 6 miesięcy okresie niezdolności do pracy spowodowanej tym złamaniem, po kontrolnych badaniach profilaktycznych pracownica wróciła do pracy na zajmowane dotychczas stanowisko. Rozpoznanie przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki w obrębie prostowników nadgarstka lewego zostało postawione dopiero wiosną 2016r., a zatem w cztery lata po urazie kończyny górnej prawej. Dokumentacja lekarska jak i badania podmiotowe i konsultacje specjalistyczne nie potwierdziły występowania przewlekłych dolegliwości ze strony kończyny górnej prawej i osłabienia jej funkcji. W ocenie lekarzy nie można łączyć przebytego złamania prawej kończyny górnej z chorobą w obrębie kończyny górnej lewej. Powyższe nie wskazuje na pozazawodową etiologię schorzenia związanego z wykonywana pracą, wymagającą od pracownicy wielokrotnego ruchu pociągania lewą ręką szytych elementów.
Usprawiedliwiona była ocena Sądu I instancji, iż wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący przedstawia powody, z których wyprowadzono wniosek o stwierdzeniu choroby zawodowej. Zaznaczyć należy, że organy inspekcji sanitarnej prowadzące postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej związane są treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyroki NSA z dnia 12 lutego 2013 r., II OSK 2492/12, z dnia 17 czerwca 2014 r., II OSK 118/13 oraz z dnia 19 stycznia 2017 r., II OSK 1056/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrola takiego orzeczenia nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego i ogranicza się do badania tego orzeczenia pod kątem formalnym.
Sąd I instancji zasadnie uznał, że organ odwoławczy w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe, a orzeczenie lekarskie wydane została na podstawie właściwie sporządzonej analizy narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej. Co istotne w kontekście stanowiska skarżącej kasacyjnie lekarze orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, biorąc pod uwagę dane z wywiadu dokumentacji medycznej, stwierdzili brak istotnych pozazawodowych czynników ryzyka. Mając to na uwadze, jako niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 oraz 84 k.p.a., art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wzw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., a także § 6 ust. 1 i 2 i § 8 ust. 2 rozporządzenia.
Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 k.p.a. Przepis ten reguluje wymogi uzasadnienia wyroku. Wynika z niego, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. Dlatego też o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych warunków. Tego typu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się. Podkreślić trzeba, że w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji wskazał podstawę prawną wyroku i logicznie wyjaśnił w dostatecznie jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku jest zrozumiałe i nawiązuje do podstawy kontrolowanego przez Sąd I instancji postanowienia. Podnoszone przez skarżącą kasacyjnie okoliczności nie dowodzą naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ale stanowią polemikę ze stanowiskiem prezentowanym w zaskarżonym wyroku. Wyrok został formalnie prawidłowo uzasadniony, a Spółka po prostu nie zgadza się z prezentowaną tam stanowiskiem Sądu I instancji. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można jednak kwestionować trafności merytorycznej wyroku (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 910/20; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezasadny okazał się w końcu także zarzut błędnej wykładni art. 235¹ k.p. poprzez przyjęcie, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały. W myśl art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Ustawodawca wskazał zatem wprost, że dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje, nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, z dnia 13 marca 2019 r. sygn akt II OSK 993/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
-----------------------
6