II OSK 1009/19

Naczelny Sąd Administracyjny2019-06-27
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcypobyt czasowyzezwolenie na pobytprzewlekłość postępowaniabezczynność organuprawo administracyjnesądownictwo administracyjneskarga kasacyjnaWojewoda

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, potwierdzając przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził przewłokę i zasądził sumę pieniężną. Wojewoda wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że postępowanie było prowadzone przewlekle z rażącym naruszeniem prawa, a argumenty organu dotyczące dużej liczby spraw nie usprawiedliwiają zwłoki.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody od wyroku WSA w Krakowie, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. WSA umorzył postępowanie w zakresie bezczynności, ale stwierdził przewłokę, zasądził 1000 zł zadośćuczynienia i 100 zł kosztów. Wojewoda zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym dopuszczalność skargi i stwierdzenie przewłoki. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarga na bezczynność i przewłokę była dopuszczalna mimo nierozpatrzenia ponaglenia, a postępowanie było prowadzone przewlekle z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że organizacyjne problemy organu nie mogą usprawiedliwiać zwłoki i ograniczać prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. NSA podzielił stanowisko WSA co do zasadności stwierdzenia przewłoki i przyznania sumy pieniężnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, skarga jest dopuszczalna w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia, niezależnie od jego rozpatrzenia.

Uzasadnienie

Przepis art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowi, że skargę można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia. Wcześniejsze orzecznictwo również dopuszczało taką możliwość.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

P.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania i przyznania sumy pieniężnej.

P.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

P.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość po wniesieniu ponaglenia.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do umorzenia postępowania w sprawie bezczynności, gdy sprawa stała się bezprzedmiotowa.

K.p.a. art. 35

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Termin załatwienia sprawy administracyjnej.

K.p.a. art. 36 § 1 i 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zawiadomienie o nowym terminie załatwienia sprawy.

K.p.a. art. 61 § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Data wszczęcia postępowania na żądanie strony.

K.p.a. art. 64 § 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

K.p.a. art. 37 § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Ponaglenie do organu w przypadku bezczynności lub przewlekłości.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 52 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wyczerpanie środków zaskarżenia.

P.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 6

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Odrzucenie skargi.

P.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie sumy pieniężnej.

P.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zastosowanie art. 149 § 2.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

u.o.c.

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Przepisy dotyczące zezwoleń na pobyt.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie było prowadzone przewlekle z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie podjął pierwszej czynności w sprawie przez ponad dwa miesiące od złożenia wniosku. Długi czas trwania postępowania (prawie 11 miesięcy) uzasadnia stwierdzenie przewłoki. Organizacyjne problemy organu nie usprawiedliwiają zwłoki w załatwieniu sprawy. Skarga na bezczynność i przewłokę jest dopuszczalna po wniesieniu ponaglenia, nawet jeśli nie zostało ono rozpatrzone.

Odrzucone argumenty

Skarga na bezczynność i przewłokę była niedopuszczalna, ponieważ skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia (nie czekał na rozpatrzenie ponaglenia). Postępowanie nie było prowadzone przewlekle, a jego długi czas wynikał z dużej liczby spraw i problemów organizacyjnych organu. Wniosek skarżącego nie był kompletny, co wymagało podjęcia dodatkowych czynności. Stwierdzenie przewłoki z rażącym naruszeniem prawa było nieuzasadnione.

Godne uwagi sformułowania

organizacyjne problemy organu nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki z przewlekłością postępowania, która narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, możemy powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący

Małgorzata Masternak - Kubiak

sprawozdawca

Sławomir Pauter

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności skargi na bezczynność/przewłokę po wniesieniu ponaglenia oraz stanowisko NSA w kwestii oceny przewlekłości postępowania administracyjnego, zwłaszcza w kontekście dużej liczby spraw i problemów organizacyjnych organów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowań administracyjnych w sprawach cudzoziemców, ale zasady oceny przewlekłości mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z długotrwałymi postępowaniami administracyjnymi, co jest częstym problemem dla wielu obywateli i przedsiębiorców.

Cudzoziemiec czekał prawie rok na decyzję ws. pobytu. Sąd: organ działał z rażącym naruszeniem prawa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1009/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-03-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
III SAB/Kr 147/18 - Wyrok WSA w Krakowie z 2018-12-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt III SAB/Kr 147/18 w sprawie ze skargi V. A. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt III SAB/Kr 147/18, po rozpoznaniu skargi V. A. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w punkcie I. umorzył postępowanie w sprawie bezczynności Wojewody [...], w punkcie II. stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego z dnia [...] września 2017 r. o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy, w punkcie III. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie IV. przyznał od Wojewody [...] na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1.000 zł, w punkcie V. zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok ten zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: wniosek o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skarżący złożył w dniu [...] września 2017 r. Organ administracji w dniu [...] listopada 2017 r. dokonał pierwszych czynności w sprawie, tj. pobrał od skarżącego odciski linii papilarnych. Po ponad dwóch miesiącach od dnia złożenia wniosku tj. dnia [...] listopada 2017 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania. Pismem z tego samego dnia zwrócił się także do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w [...], Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] oraz Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o informację, czy wjazd i pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. organ zawiadomił skarżącego o nowym terminie załatwienia sprawy - do dnia [...] marca 2018 r., jako powód podając trwające postępowanie wyjaśniające. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. organ wezwał skarżącego o uzupełnienie wskazanych w piśmie dokumentów, wskazując jednocześnie nowy termin załatwienia sprawy – do [...] lipca 2018 r. Żądane dokumenty zostały dostarczone do organu administracji dnia [...] czerwca 2018 r. W dniu [...] sierpnia 2018 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...], którą zezwolił skarżącemu na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia [...] września 2018 r. V. A. złożył ponaglenie na prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia przedmiotowej sprawy oraz na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. W dniu 13 września 2018 r. (data nadania) V. A. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania dłużej niż to jest niezbędne do załatwienia przedmiotowej sprawy (przewlekłość) oraz na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. (bezczynność). Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 12 § 1, 35, 36 § 1 i 2 i 104 § 1 K.p.a. Podniósł m.in., że pierwsza czynność w sprawie została podjęta dopiero po upływie ponad dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku (czyli w dniu [...] listopada 2017 r. - pobranie odcisków linii papilarnych). Stosownie do art. 61 § 3 K.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (czyli w dniu [...] września 2017 r.). Wszczęcie postępowania w tej dacie następuje jeżeli wniosek jest kompletny i nie zawiera braków formalnych, w przeciwnym razie organ winien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Według skarżącego w niniejszej sprawie za brak formalny mógł być uznany brak odcisków linii papilarnych. Nie wytłumaczalnym jednak pozostaje czemu owej czynności dopełniono dopiero po ponad dwóch miesiącach od daty złożenia wniosku (czyli po upływie terminów przewidzianych w art. 35 k.p.a.). Dlatego też nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie prowadzone jest przewlekle, bowiem organ przez blisko półtora miesiąca, nie wykonał w sprawie żadnych czynności nakierowanych na załatwienie wniosku i wydanie rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał opisany na wstępie wyrok z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt III SAB/Kr 147/18.
W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, że z uwagi na okoliczność, iż w dniu [...] sierpnia 2018 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...], którą zezwolił V. A. na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia [...] sierpnia 2018 r. do [...] listopada 2019 r., postępowanie w sprawie bezczynności Wojewody [...] stało się bezprzedmiotowe, a zatem Sąd ten na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. Z kolei, w ocenie Sądu pierwszej instancji, skarga V. A. w przedmiocie przewlekłości postępowania jest uzasadniona. Zdaniem Sądu świadczą o tym wprost ustalone i wskazane w stanie faktycznym odległe terminy podejmowanych przez organ czynności w sprawie. Pierwsze istotne czynności w sprawie organ podjął bowiem dopiero po dwóch miesiącach od złożenia wniosku przez skarżącego, a decyzja została wydana po prawie 11 miesiącach od dnia złożenia przez skarżącego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Tymczasem w sytuacji niezwłocznego podjęcia przez organ czynności – wniosek skarżącego mógł być rozpoznany w ciągu 1 miesiąca od jego złożenia, a najpóźniej w ciągu 2 miesięcy, a więc zgodnie z przepisami K.p.a. Poza tym organ dopiero w dniu [...] listopada 2017 r. wystąpił do właściwych organów o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt na terytorium RP mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (a więc po upływie 2 miesięcy od złożenia przez skarżącego wniosku). Co więcej, zupełnie bezpodstawne zdaniem Sądu było wezwanie z dnia [...] maja 2018 r. o przedłożenie przez skarżącego wymienionych w piśmie dokumentów, skoro organ był już w ich posiadaniu (skarżący złożył kompletny wniosek) i wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do [...] lipca 2018 r. Takie prowadzenie sprawy jednoznacznie wskazuje na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na względzie Sąd pierwszej instancji, na mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt II i III wyroku. Nadto Sąd meriti uznał za uzasadnione żądanie skarżącego przyznania od organu sumy pieniężnej, albowiem przyjął, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce przez okres ponad 11 miesięcy i z tego powodu zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 1000 zł – jak w pkt IV wyroku. Przyjmując taką kwotę Sąd Wojewódzki z jednej strony miał na względzie uzasadnione żądanie skarżącego, a z drugiej strony niewątpliwie trudną sytuację organu, który zobowiązany jest do załatwienia dużej ilości tego rodzaju spraw spowodowanych napływem do polski cudzoziemców. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. jak w pkt V wyroku, na które składa się wpis sądowy (100 zł).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewoda [...], który zaskarżył go w całości.
Stosownie do treści art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 52 § 1 P.p.s.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że skarżący wyczerpał środek zaskarżenia w postaci ponaglenia, który służył mu w postępowaniu przed organem;
2) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że skarga na bezczynność i przewlekłość była dopuszczalna, podczas gdy została wniesiona przedwcześnie, w wyniku czego powinna zostać odrzucona;
3) art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że postępowanie w zakresie skargi na bezczynność wymagało umorzenia , podczas gdy skarga w zakresie wszystkich żądań, w tym w zakresie zarzucanej bezczynności, podlegała odrzuceniu.
Z ostrożności, na wypadek uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że skarga na bezczynność i przewlekłość nie podlegała odrzuceniu, organ zaskarża ww. wyrok w części dotyczącej pkt II, III, IV, V, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego z dnia [...] września 2017 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a w konsekwencji naruszenie art. 149 § 1a P.p.s.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy nie występowały okoliczności, uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska,
2) art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. poprzez uznanie za uzasadnione żądanie skarżącego przyznania od organu sumy pieniężnej,
3) art. 151 P.p.s.a poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie skargi w zakresie żądanego stwierdzenia przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa i przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania wyłącznie w części dotyczącej wpisu uiszczonego od skargi kasacyjnej;
Ewentualnie, w przypadku uznania, że skarga na bezczynność i przewlekłość organu nie podlega odrzuceniu, o:
2) uchylenie rozstrzygnięć zawartych w pkt II, III, IV, V zaskarżonego wyroku oraz zmianę pkt II wyroku przez orzeczenie, że organ nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, ewentualnie o stwierdzenie, że przewlekle prowadzone postępowanie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalenie skargi zakresie żądania przyznania od organu sumy pieniężnej, względnie o przekazanie sprawy – w zakresie pkt II, III, IV, V wyroku Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania
3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Organ oświadczył również, że na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a., zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ administracji podniósł na wstępie, iż jego zdaniem, zważywszy na wniesienie przez skarżącego skargi na bezczynność i przewlekłość przed upływem terminu na rozpatrzenie ponaglenia przez właściwy organ istnieje uzasadniona podstawa do twierdzenia, że skarżący nie wyczerpał przysługujących mu w postępowaniu środków zaskarżenia, co powinno prowadzić do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Uzasadniając pozostałe zarzuty podniesione w petitum skargi kasacyjnej organ administracji wskazał, że w okresie prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego, czynności podejmowane były w trudnym dla organu momencie lawinowego napływu wniosków cudzoziemców o zezwolenie na pobyt w Polsce. Napływ dużej liczby cudzoziemców ubiegających się na terenie województwa [...] o legalizacje pobytu, w tym o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, doprowadził do spiętrzenia spraw w tym przedmiocie, rozpatrywanych przez organ. W 2017 r. na dzień wniesienia przez skarżącego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, do organu wpłynęło 10286 podań cudzoziemców o legalizacje pobytu w RP w formie zezwolenia na pobyt czasowy. W sumie, w 2017 r. do organu wpłynęło 18.327 wniosków cudzoziemców o legalizację pobytu. W 2018 r. wszczętych zostało 18.742 postępowań w przedmiocie legalizacji pobytu. We wskazanym okresie na jednego pracownika rozpatrującego sprawy dotyczące legalizacji pobytu przypadało średnio 500 spraw kwartalnie. W tej sytuacji sprawa skarżącego była załatwiana zgodnie z kolejnością wpływu wniosków do [...] Urzędu Wojewódzkiego. Jak wskazał dalej organ przedmiotowej sprawy nie można było wyróżnić w formie jej przyspieszenia, co w świetle liczby prowadzonych postępowań nie byłoby nawet możliwe, a także mogło spowodować szkodę dla innych prowadzonych postępowań. Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wniosek skarżącego z dnia [...] września 2017 r. nie był kompletny, co obligowało organ do podjęcia stosownych czynności, jednak w sytuacji spowodowanej lawinowym napływem wniosków cudzoziemców, gdy czynności te zostały podjęte, nie ma w ocenie organu podstaw do stwierdzenia niedochowania należytej staranności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 182 § 2 P.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie ziściły się warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, bowiem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zrzekł się w jego imieniu rozprawy, a pozostałe strony w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 P.p.s.a.). Dlatego sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Poza tym wypada przypomnieć, że podstawy kasacyjne mogą stanowić: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które - choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów wskazanych przez skarżącego kasacyjnie jako będące podstawą, jego zdaniem, do odrzucenia skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania. Uznać należy je za niezasadne. Wbrew bowiem stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, brak rozpatrzenia ponaglenia przez organ nie zamyka stronie drogi do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Stosownie do art. 53 § 2b P.p.s.a., obowiązującego od dnia 1 czerwca 2017 r., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Również w poprzednim stanie prawnym w piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmowano, że wniesienie skargi w przedmiocie bezczynności lub przewlekłości nie jest ograniczone żadnym terminem (por. System Prawa Administracyjnego, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Tom 10, wyd. C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2014, s. 316). Wobec powyższego należy przyjąć, że warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia (poprzednio - zażalenia) przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a. Wskazać należy, że w sprawach rozpatrywanych przez organy administracji w trybie K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny wypracował stanowisko, zgodnie z którym skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy zażalenie złożone na podstawie art. 37 K.p.a. zostanie rozpatrzone przez właściwy organ (por. m.in. postanowienie NSA z 4 lipca 2012 r., II OSK 1478/12, postanowienie NSA z 10 października 2013 r., I OZ 854/13). Stanowisko to jest aktualne również w obowiązującym stanie prawnym (por. postanowienie NSA z 25 maja 2018 r., sygn. II OSK 1210/18).
Przechodząc do rozpoznania pozostałych podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów podnieść należy, że o przewlekłości postępowania można mówić, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony. Podobnie przewlekłość postępowania zdefiniował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10, gdzie wskazał, że "(...) z przewlekłością postępowania, która narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy". Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.), względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. II OSK 1956/12, LEX nr 1233717).
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP zostało wszczęte w dniu [...] września 2017 r., a następnie szczegółowo opisał chronologicznie czynności podejmowanych przez organ administracji w kontekście przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2017, poz. 2206). Opisane przez Sąd Wojewódzki i nie budzące wątpliwości okoliczności faktyczne jasno wykazują, że postępowanie administracyjne było prowadzone przewlekle. W sposób rażący naruszono zasady rozpoznania sprawy administracyjnej, które określają przepisy art. 12 K.p.a., art. 35 K.p.a. i art. 36 K.p.a. Zasadnie wobec tego Sąd wywiódł, że zaistniała w rozpoznawanej sprawie przewlekłość organu administracji ma charakter rażącego naruszenia prawa, ponieważ postępowanie trwało jedenaście miesięcy, a pierwszej czynności w sprawie dokonano po dwóch miesiącach od wniesienia przez skarżącego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, stwierdził - że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, możemy powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do argumentacji organu administracji dotyczącej wzrostu ilość spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców i nagromadzenia się tych spraw wyjaśnić należy, że organizacyjne problemy organu nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki.
W odniesieniu do powyższych ustaleń nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego poprawność przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że stwierdzony stan bezczynności organu uzasadniał stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., że bezczynność Wojewody [...] miała charakter rażący. Zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 149 § 1a P.p.s.a. nie zasługiwał zatem na uwzględnienie.
Usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej nie stanowi też zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 149 § 2 P.p.s.a., poprzez który, co należy zaznaczyć, strona skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała wysokości sumy pieniężnej przyznanej na rzecz skarżącego, a jedynie zasadność jej wymierzenia. Z treści tego przepisu wynika, iż zastosowanie środka w postaci przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego ustawodawca pozostawił uznaniu sądu administracyjnego. Podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie Sąd powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy dotyczące stanu bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przekonanie Sądu pierwszej instancji, że wszystkie ustalone przez ten Sąd okoliczności sprawy, opisane powyżej, uzasadniały przyznanie od Wojewody [...] na rzecz skarżącego wskazanej sumy pieniężnej.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI